تلخيص كتاب المعرفة في الإسلام مصادرها ومجالاتها للدكتور عبدالله القرني

   ر سا ا ، ا ل ا و ا ل ا ، و ا ا و ا ا . س وأ ق ا أ ا ل ا ، وا ن ًد ة د ، وذ و أ ا ، وأ ا ا ل ا إو ا د ا وو ص ا ا ا أ ا ا إ ا ، ا ا ، و ه و ا ةد وا ،ل : M¾ ¿ À Á Â Ã ÅÄ .. .. ..L ]م / ٩٥[ و ت ا ا تذا ا و ، و ورد ا ا ذ ،ل :M1 2 3 54L ] ا/ ٧٤[ ،ن ا س ،ن ا يأ د إ ن درا سا أو كر سا ذا، ا ه ا نأ ن س نأ كر ذا و . و ا ا ي ا إ ا حو ا ، و ل r : MÀ Á ÃÂ Ä Å Æ Ç È É Ê Ë Ì Í Î Ï L ]ءا ا/ ٨٥[ . و ا ا ا و ن ،ل : M! " # %$ & ' ( ) +* , - . / 0 1 2 L ]ن / ٤٣[ . و م ت ا ا ا ت ا ا ،ن ا ا م ن إ

 ل ا ا ءا ا وا وا و. م ت ا ا م وا ا ، و وا وا وا ا ، و ن آ ن ا ،طا وأ ا أ، و ا و ذ. و ل ا r أ ه ت ا ا ذ،إ نأ ن ا إو . م و نأ ا r نأ إ د ، و ا ا ا وا ، وأ ل ا ، أ نأ ا ت ة د د ، نأ د ا ن ً ا ا ي ا إ ا ا. د وا نأ د ا ا ةر ق ل ا ل وا ذا ذ ا م ا ء ،ا ن ا م ا نأ ن ه ب أو ، ق ا و ا إ و د ا . ذا ر إً م ن إ ضر ا ا وا ن ل د ا و ً د م، ل ورد ل ا و ا ب r ر ندو ت ا ه ر ا . و ن ا ورد نأ ا و ر، د ل ا و ره ، نأ د ا ا ، ا ترا ل ا و )١( .  م ص ا ا أ ور لو ا ا و اد إ ا ، وأ س ا ا ا ا و ا ودا . )١ ( ا: ضر ا ءدر ، ) ١/٤١٧( ) ٣/٩٢٦ . (

 س لو ا و ص ا ا ،ن ذ ر ،ن ا ام ا وا ا ، وا د ا وا وا م، نأ ن ا ا ن ا ا. وا ذاإ أ ب ا ا ا وا ا ، Mn o p rq L ]فا ا / ٤٥[ ، و د ا ا :M¼ ½ ¾ ¿ À Á Â Ã Ä Å Æ L ] /٨٢[ د ا MJ K L M NL ]ة ا / ٤٢[ . و ن ا إ ه أ ا وا ً و أ ا ا أ ا ن ا ا ، و م ا ا، و M9 : ; < = > ? @ L ] / ٠١٦[ . و ورد ا ص ا ا ا وا ، و ب و اده إ M~  ¡ £¢ ¤ ¦¥ § ¨ © ª L ]م ا /٥٧[ت وا ا ا ة و ن ا إ ع ا ً ن ا ، نأ ا إ ا جو و ا. و ورد ا ذ Mt u v w x y z { | } L ]ة ا /٤٤[ . أ س ا ا ا ا م ص ا ا نأ ا كدراإ ا ا ا ق ا ، نأ ا ر ت ا. أ تدا ا ه ؛ن تدا ا ه و ا، و إ ا ، إو د ا ت وا ا ، ف تدا ا ، نأ ب إ ا إ لد ع ا نأ م ً ر أ ت ا إ . و م ذ نأ س ا نأ ا كدرا أ و أو ، أ ةور ا إ ا ذ م ج ا س ا ،

 أ ن ر ق ا ا وا ا ، ن أ ن م و ت إ أ ا. د و ذ إ نأ د ة ا إ ، ود ا ، نأ ة ا ف ا ا ة وا وا وا ل ،ا نأ ا ن ً و و ندو و ا ً ف لا ا وا كر ذ ل نأ ا ا ن ندو آ ، ا ذ ل ، ا وا إ تء و ا وا ا ة ا م، نأ ن س ا أ ةور ا إ ا ة ا . و ا نأ س ا وا إ أ ةور ا ا ا وا ، و أ ن ا كدراإ ا وا م ا م ا ا ، ا ى ا م أ س ا و. و لو ْ نأ ً ه ا ل ا س ا ، ط نأ ن س ا ا ن ، ه ا ب أ ا ، و ةور نأ س ا ر د لد ، إ أ أ م ا ن ن ذ ر ا لد ا و ا ، أ أ أ نأ ا را ًد د ً. إن ب أ ا يد ا أ ر ا ي ا غ ا ا إ ا ا ن ذ ةور د ا ا ا ذ. إنو أ ب ا ا نو ا و ا ت ا ، و ة ا وا نأ ا ا ا ذ. نأ أ ب ا ا ا ، نأ ا ا و ، ل ا ا ا ا أ ا ا ده .

   أس ل ا د ا أ ا طا ا نأ ن ل ا ً د ن ً ، وأ د و د ا د ، د و د ا ن ص ب ا وا ا . وا د ا إ نأ ن ، ل ا إ ا ، إو نأ ن ل ا ً ، ذ ورود ا ، وا ا ا. و ا ا ا ن أ ا r ه أو ا إ نأ ن ً ، ا ، وأ م ا نأ ل . و ا د ا ا نأ ل ،ن ا ا r ا ، إ نأ ص ا نأ ا ا ذ،إ را أ أد . و ا ا ب و ا ب وا د وا م ن إ ضر ا ا ا وا ا ،ن و د ا ا ا ا ، د وا ا . ع و أ ا ا ب ا أ نو ا ًأ ده ا ن وا د ص ا ، أ ندو ص ا ا ى ضر ا ا وا ، ن ن ضر ا ًأ . ذاإو ن ر ا م س أ نأ ص ا ا

 ا ل ا د ا ، وأ نأ ضر د ا ا ،ن ا ف ا ا م ذ ، نو ا ا ا ا ل ا ، نو ذ د ص ا ،ن وا ر ت ا وا أ ، إو ا ا ، وأ ذاإ ل ا ن و ص ا ا ذاإ أ و ا ، أ ذاإ أ ، و ذ ل إ ا ا ا ر وا ا ي ا إ ا . و يزا ا ذ ن م ل أ و : ١- ن إ ضر ا ا وا . ٢- ا ا ضر ا . ٣- ا و أ إن ضر ا ا ا ، ا م إنو ، د ا ر ا)١(. لو ا ا ه د ا ن ه أ ا وا ل أ ا ر أ ، د و ا ثو ا ، و ه ا ذ ت ا أو ، نأ إ م ا ق ، - ن - ذاإ د أو ا م نأ ن ا د ً وأ ذ أ ا د ا إ ن د ً ل ا ، إو ن د ً إ ط إ ً ، إو ل ا وا ً. ا و ً د ا ت ا ت وا. ت ا أ ت ا نأ ا ا و. و ا ن أ ا وارد ا إو ده ا ل ا ا. )١ ( ا: ا س أ ، يزا ا)٠٢٢ . (

 وا نأ ل ا د ا ا و ذ ا و ص ب ا وا د ا ، ً نأ ن ل أ ا إو ع ا ا ، نوأ ل أ د ا نأ ن ا r أ ن ،إو ن د ا نأ ا د و ا r ، و ل ا ، إن د ا و د ا ن ا ً ،إنو ن ا ً نأ ن ا ا ا ل ا ، ن ا ا ا اد ن ا د ا ، ن ع ا ا . م و نأ ل ا د ا ) م ا أ د وأ ور م ا ًد " ( ة ا/٣. " إ ل ا ا ا ، دها م وروده ا ل ء . إن ل ا ن ل ا ا و ذ ا نأ ا r ح ا r د ا ن ا و ن ً ا و ا نا ر ا ا ، وأ ا أ م . إنو ا ا r و ا y ، ذ ن و ه ، أ أ ا ا ا و ي ا ه ا ا، و ا نأ ا أ ، و ا أ وأ. و ا ا ا ب ا ، و ا ل وا ا ل م ا ا )١( . ل ض ا إ ا ا د ا ضر ه ه و ا ذإ نأ ضر ن ا أ ، أ إذا ص ا ا ا ا ،نأ ن ا r وا وا وا ا ا ، ه ا أ ز ا ا ص ا ا. )١( ا : ا ىو ع )٥/٩ ( و: ضر ا ءدر ،)٥/٣٨٧ـ٣٧٩ . (

 م و ذ نأ ا أو إ r ا ،نوأ ل ا r ا ا و ذ ،نوأ ا نا ر ا وا وا ا ل ا ص ا ، وأ ا إ ه ا . ا ا وأ و ا ا ضر ا ، نأ ا ا ا ل أ ا و ا ا، ور ذ نأ ا ذاإ لد ف ل ا ل ا ه ،ن ذ يد إ ح ا ل ا ا ذا،إو ل ا م ن م و ا ن ل إ لد ا رد ا وا ً. ذاإو ت إ لد ا وا ً أو، رد ً ضر ا و ل ا ا ل إو د ا م، ت إ لد ا و د ا . و ل ا ا ل أ د ا ، إ م ر ا نأ د ا ،نوأ ا ص ا ا إ إ ا r ر ا . م و نأ ص ا ا إ ا r ا و ا ا ا ا إ ا. ا ا نأ ل ا نأ د ص ا ا ا ن ا، و ءا ا)١( . إن ل ا ن ت ا أ ات نأ د ص ا ا د ت ا ، ذ ن إ د ا، و أ ا ق ا r . )١ ( ا: ىو ا ع ، ا ) ٩١/٠٣٢ . (

 ا ا أ ل أ ا و أ ا ا و ص ا ا وا ذاإ أ و ا أو ، ذ نأ ن أ ا ر ص ا إ ة ا إ ن ا أ ، إو د نأ ص ا ا ي ا ه إ ا . ذاإو ا نأ ن اص ا ا نأ ن ، إ إو د . و ت ا ص ا نأ أ ل ا r و ا أ ر ا لو و ض ًأ أ ذاإ ، د ، و نأ لو أو ض . ت ا ص ا د د ا ، إن ص نآ ا ت ا ح ا ، و ا ا د ا و ل ا نأ ن و ا r ء ا ب ا. و د أ د ا ، و ا ، ول ا م د ا د ا نوأ أ ا ةدود و ذ و و م ن إ ، إو ب أ أ و ض )١. ( أ أ ا ندو د أ د ا د دا آً ، ذاإ طو ا r ذإ ن ا د ا م م ، د ا ا إ د أ د ا. ل و ا د د ا ل وا ن ، و م ا ةور نأ ا ا ن ً و ن ً و ا ل ا، و ط ا ء ا ياو ا نأ ن ً ً إو روا ،نوأ ا إ ه وذ )١ ( ا: ا ل ا ح ، ر ا ا)٧٦٨ (، ا ل وأ ، ياد ا)٢١ (د، ر وا ، ا) ١٦١ . (

 و ، نو ت ا ا وا ن ا أو ا ، و ن ا و د د ا د ا ا . أ ن ص ا ا ا ا ، ه نأ ا ا ا، ور ذ أ م ا وا ه ، ذاإو تد ا ا ا ا ن ً. و ا ا إ ل ا ن ا ا ا ،ن م ا طو ، ا ا نأ م ا طو ا . د ا ا إ ظ ا م ا ا ة ا أو ا ا ا يور ا. ذ م ضر ا ا ، وأ نأ ن د ا ا أو د و ضر ا ا ا )١( . و ه ذ ء ل ا ا ا ، وأ ا ا نأ ا ل أ ر r ا اد ا ، و ا ًأ ، ا نوأy وا ب ا ص اد ا ن ا أ إ ا إًو ،ةور ا و . ا و ر ا ا نآ ا ا و ،ت نا ا ت آ وو ل Mz ¦ ¥ ¤ £ ¢ ¡ ~ } | { L ]ةر ة ا /٩٩[ . ذاإو ن نآ ا ج إ ن ن ل ا r نأ ل M < ; : 9 8 7 6 5 43L ]ةر ا /٤٤[ و ا ا ت ا. ن و ل ا r نا د ل أ إو ن ن نآ ا ج إ ن إ و r . و ن ا y ن اد ا ص ب ا وا ، و ذ )١ ( ا: ا ا ، يزا ا)٩/٣١١ . (

 ء و ا ن ار نآ ا ن و ه ، ن ا ن ًأ اد اة ا و ذ ندو و وا ب ا ص ً . و ا م ذ نأ ن ا ذ م ، إ ا ت إ ن ت إ د و ت إ . ا ا أ إ لو ا إن ل و ا و ن ً ، ي ا ن ام وا ص ا ا . ا ن وy ، ذ و ن نأ ذ إ . وأ و ا إ ا ا ة ا إ ا ا ،ن ت إ ا ة ا م ا ن ا ذ إ ا وأ ن ص ا و ا ي ا. ن نأ ا ذ إ و ـ ا ا نوأ ا ا ا ا ا. و نأ ا ا ا نوأ و ا ن إ ز ا. ذاإو ا ا ا ا و ص ا نأ ا ا ا ا ة ا ا ا . وأ ا و ا ، و ل ا ة وا ، و ى د ر ا ا . ذإ إن ا ة ا ص ت ا إ ل ا. و ق لو ا ض وا إ نأ لو ا ا ي وا ا ً أ ح ا وأ ض ا ذ ا ا إنو ك ا لو ا ا ا. وا ذ واة . و ا ا ا و ، ت ا إ ا ، وأ ، و) ن ا ن : إ أ ا إنو ه ه و( )١( . )١ ( وا ا ضر ءدر ، )١/٠٢٧ (

    

  ا ا ن ن ا لأو ه أ ا، و ا ي ا ل ا ا ، و ا ي ا تء ص ة ه ، و : Ms r q p oL ] /١[ ه، و ا أم اد ا ة ا . و ا ن د ا ا ا ا ا س ا فر ا ور ا ، ن ا ة ا ا ا ا س ا . و ل إن ة ا ةد ا اد د د ا ة ، ا و أ ن ة ا د ا ؛ن ذ ا . و فر ا ا ة ، و : ١ - ا ه و . ٢ - كدرا ل ا وا ل ا . ٣ - ئد ا .

   دا ا ه و: نأ ن ن ا ً ا ه و ء ا ا ا ر ا ذ ، ج ذ إ ا ل وا. و ذ ،نأ ن ة ا ا ،ص إو ا ة ، ا د ا ت إو ل ا ا ة . و م ذ نأ ن ة ا ً ن د و - ل ق إ -، ضر وا ا ا د، نأ نأ ف ا ، أ ضر أ ا ، ل : M ¶ µ ½ ¼ » º ¹ ¸L ] ا /٨٧[؛ن ا إ ع ة س ا ا ر ا ،ة و ة ا ا . و ا ر إ ا r ن د ة ا أ ن ا ً د ا ا و ، ن د ة ا م ا نأ د ا ن ً ، إو م ذاإ و)١(. ا ضر نأ ن ا ر ً نأ وا ا ا. أ ضر ذ أ ا ،ن ا س أ ا ، و إ ن ر ،ل ة ا ووا ، أ ا ا ز ا ا ا إ . )١ ( ا: ا م أ ، ا)١/٧١٦ . (

  ة ا ا ا ا س ا ، و ة ا إ كدراإ ا ا وا ا و ا ،ن ا ا ة ا يور ا ي ا ه ن ا ، ج ذ إ ا ل وا د، و ة ا ا ا س ا ن ن ا ةور ، ا إ ر وا ، و ى ا م ةراد وا . ة وا ا ةراد ء ا ا ا ر ا ذ،إ ض ةراد ا ر وا ، وأ ة اةراد اد ذ،إ ةراد ا إ ا اد ، و نأ ن ةراد ا اد م )١( . و ن إ ق ا يور ا ا ذ،إ ام و د، وا ن ة ا ا ه و ،كدراإو ء ا ى ، إ ام ا ا ه ، إو ا . ه و ا ا ة ا ء ا ، ا م ن إ ا ر ده و و ده و ، وذ نأ ا د د ت ا ، د ل ا ا ، ه و ا ا إو ور ، وا ور ا ل ا ور ت ، إو ل ا نأ ن ذا،إو نأ فر ا إ ن ور أو ، ذاإ ا نأ ن م نأ ن ور . و نأ ا فر ا ور ا أ )١ ( ا : ا يو ع ) ٤/٢٣ . (

 ل ا د و ا ت ، إو ت إ دهو إ ت ور ، كدرا ا ا ا د ت ا م ا ، و م ا ن وا ، و ذ ةور نأ ن ء أ ا يور ا. ذاإو ا ا إ س أ ت إ ل ا ا ن د ا ل نأ ، و أ ن ا ل ا د د و جر ا ، ت إ د و ا و ، إو ة ا د ا ا ل ا ، إو م ا د ة ا نأ ا ل ا ا ور و م ا ده . و ا س ا م أ تر د ا د و ا وأ ا س ا ي ا ا ار وا ده نأ د ا نأ ن ً إ ا ل ا ، ذاإ ن د ا ً م ةور نأ ن دا ً. م و ه ا ى أ و نأ ا إ ا ل ا ور ، و د ر ا ا د وو)١. ( و ح إ تر د ا ر ا ا ر وا يور ا نوأ مز ا د ا وا ور ً ترا ا ا ، ا أ ق ره تر د و نأ ره ا أ ، ل ا د و ا د ر ل ا ا ، ر نأ ر ا ، ر ي يور . و ا إن ك ق ا ذا، ن ا أ ا د و ا س أ نأ ل ا ا ر ا ،ن تر د ن )١ ( ا: ت ا ، تر د)٩٩١ . (