٥٨ اﻟﺸﺮﻋﻴﺔ اﻟﻌﻠﻮم ﻣﺠﻠﺔ رﺟﺐ واﻷرﺑﻌﻮن اﻟﺮاﺑﻊ ﻫـ٨٣٤١اﻟﻌﺪد ٢٣ -ﺣﺒﺎن اﺑﻦ ﺻﺤﻴﺢ ) اﻟﻔﺎرﺳﻲ ﺑﻠﺒﺎن ﻻﺑﻦ ﺣﺒﺎن اﺑﻦ ﺻﺤﻴﺢ ﺗﻘﺮﻳﺐ ﻓﻲ اﻹﺣﺴﺎن (. ﺑـﻦ ﻣﺤﻤـﺪ ﺣﺒـﺎن، اﺑـﻦ ﺣﺒﺎن. ﺗﺤﻘﻴﻖ: ط اﻷرﻧﺆوط، ﺑﻴﺮوت١ﺷﻌﻴﺐ ، : اﻟﺮﺳﺎﻟﺔ، ﻫـ٨٠٤١ﻣﺆﺳﺴﺔ . ٣٣ -ﻣﺴﻠﻢ ﺻﺤﻴﺢ ) اﻟﺼﺤﻴﺢاﻟﻤﺴﻨﺪ (. اﻟﺤﺠﺎج ﺑﻦ ﻣﺴﻠﻢ اﻟﻨﻴﺴﺎﺑﻮري، . ﺗﺤﻘﻴـﻖ : ﻋﺒـﺪاﻟﺒﺎﻗﻲ، ﻓـﺆاد ﻣﺤﻤـﺪ اﻟﻘﺎﻫﺮة١ط ، : اﻟﺤﻠﺒﻲ، اﻟﺒﺎﺑﻲ اﻟﻌﺮﺑﻴﺔ اﻟﻜﺘﺐ إﺣﻴﺎء ﻫـ٤٧٣١دار . ٤٣-اﻟﻀﻌﻔﺎء. ﻋﻤﺮو ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ اﻟﻌﻘﻴﻠﻲ،. ﺗﺤﻘﻴﻖ: ط اﻟﺴﻠﻔﻲ، اﻟﺮﻳﺎض١ﺣﻤﺪي ، : اﻟﺼﻤﻴﻌﻲ، ﻫـ٠٢٤١دار . ٥٣ -اﻟﺤﻔــﺎظ ﻃﺒﻘــﺎت . أﺣﻤــﺪ ﺑــﻦ ﻣﺤﻤــﺪ اﻟــﺬﻫﺒﻲ،. ﻘﻴــﻖﺗﺤ : اﻟﻤﻌﻠﻤــﻲ ﻋﺒــﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ. ١ط آﺑــﺎد ﺣﻴــﺪر ، : داﺋــﺮة اﻟﻌﺜﻤﺎﻧﻴﺔ، ﻫـ٤٧٣١اﻟﻤﻌﺎرف . )ﺑﻴﺮوت، اﻟﻌﻠﻤﻴﺔ اﻟﻜﺘﺐ دار ﻫـ٩١٤١ﺗﺼﻮﻳﺮ (. ٦٣ -اﻟﻌﻠﻞ . ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻋﻠﻲ اﻟﺪارﻗﻄﻨﻲ،. ﺗﺤﻘﻴﻖ : اﷲ زﻳﻦ اﻟﺮﺣﻤﻦ ﻣﺤﻔﻮظ. ١ط اﻟﺮﻳﺎض ، : ﻃﻴﺒـﺔ، ٥٠٤١دار ﻫــ. وﺗﻜﻤﻠﺘﻪ : اﻟﻤﺠﻠﺪات)٢١-٥١( اﻟﺪ ﺻﺎﻟﺢ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺎﺳﻲﺑﺘﺤﻘﻴﻖ . ٧٣ -اﻟﻌﻠﻞ . ﺣﺎﺗﻢ أﺑﻲ ﺑﻦ ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ اﻟﺮازي،. ﺗﺤﻘﻴﻖ : وﺧﺎﻟـﺪ اﻟﺤﻤﻴـﺪ ﺳﻌﺪ ﺑﺈﺷﺮاف اﻟﺒﺎﺣﺜﻴﻦ، ﻣﻦ ﻓﺮﻳﻖ اﻟﺠﺮﻳﺴﻲ. اﻟﺮﻳﺎض١ط ،: )د.ن (ﻫـ٧٢٤١، . ٨٣ -اﻟﻜﺒﻴـﺮ اﻟﻌﻠﻞ . ﻋﻴـﺴﻰ ﺑـﻦ ﻣﺤﻤـﺪ اﻟﺘﺮﻣـﺬي، . ﺗﺤﻘﻴـﻖ : وآﺧـﺮﻳﻦ اﻟـﺴﺎﻣﺮاﺋﻲ ﺻـﺒﺤﻲ. ١ط ﺑﻴـﺮوت ، : ﻋـﺎﻟﻢ ﻫـ٩٠٤١اﻟﻜﺘﺐ، . ٩٣ -اﻟﺮﺟ وﻣﻌﺮﻓﺔ ﺎلاﻟﻌﻠﻞ . اﻟـﺸﻴﺒﺎﻧﻲ ﻋﺒـﺪاﷲ أﺑـﻮ ﺣﻨﺒـﻞ، ﺑﻦ أﺣﻤﺪ . )ﻋﺒـﺪاﷲ اﺑﻨـﻪ ﺑﺮواﻳـﺔ (. ﺗﺤﻘﻴـﻖ : وﺻـﻲ ﻋﺒﺎس اﷲ. اﻟﺮﻳﺎض٢ط ، : اﻟﺨﺎﻧﻲ، ﻫـ٢٢٤١دار. ٠٤ -اﻟﺤــﺪﻳﺚ ﻋﻠــﻮم . اﻟــﺸﻬﺮزوري ﻋﺒــﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑــﻦ ﻋﺜﻤــﺎن اﻟــﺼﻼح، اﺑــﻦ. ﺗﺤﻘﻴــﻖ : ﻋﺘــﺮ اﻟــﺪﻳﻦ ﻧــﻮر. ١ط ، دﻣﺸﻖ : اﻟﻔﻜﺮ، ﻫـ٦٠٤١دار . ١٤ -اﻟﺒﺨ ﺻﺤﻴﺢ ﺑﺸﺮح اﻟﺒﺎري ﺎريﻓﺘﺢ . ﻋﻠـﻲ ﺑـﻦ أﺣﻤـﺪ اﻟﻌـﺴﻘﻼﻧﻲ، ﺣﺠـﺮ اﺑﻦ . ﺗﺤﻘﻴـﻖ : ﺑـﺎز ﺑـﻦ ﻋﺒـﺪاﻟﻌﺰﻳﺰ وآﺧﺮﻳﻦ. )د.ط(اﻟﺴﻠﻔﻴﺔ اﻟﻄﺒﻌﺔ ،. )ﺗﺼﻮﻳﺮ: ﺑﻴﺮوت : اﻟﻤﻌﺮﻓﺔ، ﻫـ٩٧٣١دار (. ٢٤ -اﻟﺤﺪﻳﺚ أﻟﻔﻴﺔ ﺑﺸﺮح اﻟﻤﻐﻴﺚ ﻓﺘﺢ . ﻋﺒـﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑـﻦ ﻣﺤﻤﺪ اﻟﺴﺨﺎوي، . ﺗﺤﻘﻴـﻖ : اﻟﺨـﻀﻴﺮ ﻋﺒـﺪاﻟﻜﺮﻳﻢ وآﺧﺮﻳﻦ. اﻟﺮﻳﺎض١ط ، : اﻟﻤﻨﻬﺎج، ﻫـ٦٢٤١دار .
عدد الصفحات ٨٥٦٨ ﻧﻔﺴﻪﺗﻌﺪد اﻟﺸﻴﺦ ﻣﻦ اﻟﻮاﺣﺪ ﻟﻠﺤﺪﻳﺚ اﻟﺮاوي ﺳﻤﺎع ﺗﻮﺛﻴﻖ ﻓﻲ وأﺛﺮه ، اﻟﺴﻨﺔ "ﻣﻘﺎرﻧﺔدراﺳ ﺗﺤﻠﻴﻠﻴﺔ اﺳﺘﻘﺮاﺋﻴﺔ ﺔ " د. ﺻﻌﻴﻠﻴﻚ أﺑﻮ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺳﻼﻣﺔ ﺑﻦ ﺻﺎﻟﺢ ٣٤ -اﻟﺮﺟﺎل ﺿﻌﻔﺎء ﻓﻲ اﻟﻜﺎﻣﻞ . اﻟﺠﺮﺟﺎﻧﻲ ﻋﺒﺪاﷲ ﻋﺪي، اﺑﻦ. ﺗﺤﻘﻴﻖ : وآﺧـﺮﻳﻦ اﻟﻤﻮﺟـﻮد ﻋﺒﺪ ﻋﺎدل. ١ط ، ﺑﻴﺮوت : اﻟﻌﻠﻤﻴﺔ، اﻟﻜﺘﺐ ﻫـ٨١٤١دار. ٤٤ -اﻟﺮواﻳﺔ ﻋﻠﻢ ﻓﻲ اﻟﻜﻔﺎﻳﺔ . ﻋﻠـﻲ ﺑـﻦ أﺣﻤـﺪ اﻟﺒﻐﺪادي، اﻟﺨﻄﻴﺐ. ١ط اﻟـﺪﻛﻦ آﺑـﺎد ﺣﻴـﺪر ، : اﻟﻤﻌـﺎرف داﺋـﺮة ﻫـ٧٥٣١اﻟﻌﺜﻤﺎﻧﻴﺔ، . ٥٤-واﻟﻤﻔﺘــﺮق اﻟﻤﺘﻔــﻖ . ﻋﻠــﻲ ﺑــﻦ أﺣﻤــﺪ اﻟﺒﻐــﺪادي، اﻟﺨﻄﻴــﺐ. ﺗﺤﻘﻴــﻖ: اﻟﺤﺎﻣــﺪي ﻣﺤﻤــﺪ. دﻣــﺸﻖ١ط ، : دار واﻟﺘﻮزﻳﻊ، واﻟﻨﺸﺮ ﻟﻠﻄﺒﺎﻋﺔ ﻫـ٧١٤١اﻟﻘﺎدري . ٦٤ -واﻟﻮاﻋﻲ اﻟﺮاوي ﺑﻴﻦ اﻟﻔﺎﺻﻞ اﻟﻤﺤﺪث . ﻋﺒـﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ اﻟﺮاﻣﻬﺮﻣﺰي، . ﺗﺤﻘﻴـﻖ : ﻋﺠـﺎج ﻣﺤﻤـﺪ اﻟﺨﻄﻴﺐ. ﺑﻴﺮوت٣ط ، : اﻟﻔﻜﺮ، ﻫـ٤٠٤١دار . ٧٤ -ﺑ أﺣﻤﺪ اﻹﻣﺎم ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺣﻨﺒﻞ ﻦ . اﻟﺸﻴﺒﺎﻧﻲ ﻋﺒﺪاﷲ أﺑﻮ ﺣﻨﺒﻞ، ﺑﻦ أﺣﻤﺪ. )ﻋﺒﺪاﷲ اﺑﻨﻪ ﺑﺮواﻳﺔ . (ﺗﺤﻘﻴـﻖ: اﻟﻤﻬﻨﺎ ﻋﻠﻲ. اﻟﻤﻨﻮرة١ط اﻟﻤﺪﻳﻨﺔ ، : اﻟﺪار، ﻫـ٦٠٤١ﻣﻜﺘﺒﺔ . ٨٤ -اﻟﺼﺤﻴﺤﻴﻦ ﻋﻠﻰ اﻟﻤﺴﺘﺪرك . ﻋﺒﺪاﷲ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ اﻟﻨﻴﺴﺎﺑﻮري، اﻟﺤﺎﻛﻢ. ١ط اﻟـﺪﻛﻦ آﺑـﺎد ﺣﻴـﺪر ، : داﺋـﺮة اﻟﻌﺜﻤﺎﻧﻴﺔ، ه٤٣٣١اﻟﻤﻌﺎرف. )ﺑﻴﺮوت ﺗﺼﻮﻳﺮ: اﻟﻤﻌﺮﻓﺔ دار (. ٩٤-اﻟﻤــﺴﻨﺪ. اﻟــﺸﻴﺒﺎﻧﻲ ﻋﺒــﺪاﷲ أﺑــﻮ ﺣﻨﺒــﻞ، ﺑــﻦ أﺣﻤــﺪ. ﺗﺤﻘﻴــﻖ: وآﺧــﺮﻳﻦ اﻷرﻧــﺆوط ﺷــﻌﻴﺐ. ﺑﻴــﺮوت٢ط ،: اﻟﺮﺳﺎﻟﺔ، ﻫـ٠٢٤١ﻣﺆﺳﺴﺔ . ٠٥-اﻟﻤﺴﻨﺪ. اﻟﺰﺑﻴﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪاﷲ اﻟﺤﻤﻴﺪي،. ﺗﺤﻘﻴﻖ: أﺳﺪ ﺳﻠﻴﻢ ﺣﺴﻦ. دﻣﺸﻖ١ط ، : اﻟﺴﻘﺎ، م٦٩٩١دار . ١٥ -اﻟﺠـﺎﻣﻊ اﻟﻤـﺴﻨﺪ . ﺑـﻦ اﷲ ﻋﺒـﺪ اﻟـﺪارﻣﻲ، ﻋﺒـﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ . ﺗﺤﻘﻴـﻖ : ط اﻟﻐﻤـﺮي، ١ﻧﺒﻴـﻞ ﺑﻴـﺮوت ، : اﻟﺒــﺸﺎﺋﺮ دار اﻹﺳﻼﻣﻴﺔ. ﻫـ٤٣٤١ . ٢٥ -اﻟﻤﺴﻨﺪ . داود ﺑﻦ ﺳﻠﻴﻤﺎن اﻟﻄﻴﺎﻟﺴﻲ،. ﺗﺤﻘﻴﻖ : اﻟﺘﺮﻛـﻲ ﻋﺒﺪاﻟﻤﺤـﺴﻦ ﺑـﻦ ﻣﺤﻤﺪ. ١ط ﻣـﺼﺮ ، : ﻫﺠـﺮ دار واﻟﻨﺸﺮ، ﻫـ٩١٤١ﻟﻠﻄﺒﺎﻋﺔ . ٣٥ -اﻟﻤﺴﻨﺪ)اﻟﻤﺴﺘﺨﺮج (. إﺳﺤﺎق ﺑﻦ ﻳﻌﻘﻮب اﻻﺳﻔﺮاﻳﻴﻨﻲ، ﻋﻮاﻧﺔ أﺑﻮ. ﺗﺤﻘﻴﻖ: أﻳ اﻟﺪﻣـﺸﻘﻲ ﻋـﺎرف ﻤـﻦ. ﺑﻴﺮوت١ط ، : اﻟﻤﻌﺮﻓﺔ، ﻫـ٩١٤١دار .
عدد الصفحات ٨٦٧٨ اﻟﺸﺮﻋﻴﺔ اﻟﻌﻠﻮم ﻣﺠﻠﺔ رﺟﺐ واﻷرﺑﻌﻮن اﻟﺮاﺑﻊ ﻫـ٨٣٤١اﻟﻌﺪد ٤٥ -اﻟﻤﺴﻨﺪ . ﻋﻠـﻲ ﺑـﻦ أﺣﻤﺪ اﻟﻤﻮﺻﻠﻲ، ﻳﻌﻠﻰ أﺑﻮ . ﺗﺤﻘﻴـﻖ : أﺳـﺪ ﺳـﻠﻴﻢ ﺣـﺴﻴﻦ. ١ط دﻣـﺸﻖ ، : اﻟﻤـﺄﻣﻮن دار ﻫـ٤٠٤١ﻟﻠﺘﺮاث، . ٥٥-ﻣــﺴﻠﻢ اﻹﻣــﺎم ﺻــﺤﻴﺢ ﻋﻠــﻰ اﻟﻤــﺴﺘﺨﺮج اﻟﻤــﺴﻨﺪ . ﻋﺒــﺪاﷲ ﺑــﻦ أﺣﻤــﺪ اﻷﺻــﺒﻬﺎﻧﻲ، ﻧﻌــﻴﻢ أﺑــﻮ. ﺗﺤﻘﻴــﻖ: إﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺣﺴﻦ ﻣﺤﻤﺪ. ﺑﻴﺮوت١ط ، : اﻟﻌﻠﻤﻴﺔ، اﻟﻜﺘﺐ ﻫـ٧١٤١دار . ٦٥ -اﻟﺼﺤﺎﺑﺔ ﻣﻌﺠﻢ . ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪاﷲ اﻟﺒﻐﻮي، اﻟﻘﺎﺳﻢ أﺑﻮ. ﺗﺤﻘﻴﻖ : اﻟﺠﻜﻨـﻲ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑـﻦ اﻷﻣـﻴﻦ ﻣﺤﻤـﺪ. اﻟﻜﻮﻳﺖ١ط ، : اﻟﺒﻴﺎن، دار ﻫـ١٢٤١ﻣﻜﺘﺒﺔ . ٧٥ -ﻣﺤـﺮز ﺑـﻦ أﺣﻤـﺪ رواﻳـﺔ ﻣﻌـﻴﻦ، ﺑـﻦ ﻳﺤﻴـﻰ ﻋـﻦ اﻟﺮﺟـﺎل ﻣﻌﺮﻓﺔ . اﻟﺒﻐـﺪادي ﻣﻌـﻴﻦ ﺑـﻦ ﻳﺤﻴـﻰ ﻣﻌـﻴﻦ، اﺑـﻦ. ﻴﻖﺗﺤﻘ: وآﺧﺮﻳﻦ اﻟﻘﺼﺎر ﻛﺎﻣﻞ ﻣﺤﻤﺪ. دﻣﺸﻖ١ط ، : اﻟﻌﺮﺑﻴﺔ، اﻟﻠﻐﺔ ﻫـ٥٠٤١ﻣﺠﻤﻊ . ٨٥ -واﻵﺛــﺎر اﻟــﺴﻨﻦ ﻣﻌﺮﻓــﺔ. اﻟﺤــﺴﻴﻦاﻟﺒﻴﻬﻘــﻲ، ﺑــﻦ أﺣﻤــﺪ. ﺗﺤﻘﻴــﻖ: ﻗﻠﻌﺠــﻲ ﻋﺒــﺪاﻟﻤﻌﻄﻲ. ﺣﻠــﺐ١ط ، : دار ﻫـ٢١٤١اﻟﻮﻋﻲ، . ٩٥ -واﻟﺘــﺎرﻳﺦ اﻟﻤﻌﺮﻓــﺔ . ﺳــﻔﻴﺎن ﺑــﻦ ﻳﻌﻘــﻮب اﻟﻔــﺴﻮي،. ﺗﺤﻘﻴــﻖ : ط اﻟﻌُﻤَــﺮي، ١أﻛــﺮم اﻟﻤﻨــﻮرة اﻟﻤﺪﻳﻨــﺔ ،: اﻟﺪار، ﻫـ٠١٤١ﻣﻜﺘﺒﺔ . ٠٦ -اﻟﻌﻠﻞ ﻣﻦ اﻟﻤﻨﺘﺨﺐ )اﻟﻤﻘﺪﺳـﻲ ﻗﺪاﻣـﺔ اﺑـﻦ اﻟـﺪﻳﻦ ﻣﻮﻓﻖ اﻧﺘﺨﺎب (. ﻣﺤﻤـﺪ ﺑـﻦ أﺣﻤـﺪ اﻟﺨـﻼل، . ﺗﺤﻘﻴـﻖ: اﻷزﻫﺮي ﻋﻠﻲ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ. اﻟﻘﺎﻫﺮة١ط ، : اﻟﺤﺪﻳﺜﺔ، ﻫـ٣٣٤١اﻟﻔﺎروق، . ١٦ -اﻟﻤﻮﻃﺄ . أﻧﺲ ﺑﻦ ﻣﺎﻟﻚ ﻣﺎﻟﻚ، اﻹﻣﺎم. ﺗﺤﻘﻴﻖ : اﻷﻋﻈﻤﻲ ﻣﺼﻄﻔﻰ ﻣﺤﻤﺪ. ﻇﺒﻲ١ط أﺑﻮ ،: ز ﻣﺆﺳﺴﺔ اﻳـﺪ ﺳﻠﻄﺎن، ﻫـ٥٢٤١ﺑﻦ . @ @ @
عدد الصفحات ٨٧;3H%³Y/*;/ : ´Y* C¶ PHF*® Muslim, (1374). SaHeeH Muslim (al-musnad al-SaHeeH) . M. Abdulbaaqi (Ed.). Cairo: Daar IHyaa' Al-Kutub Al-Arabiyyah Al-Baabi Al-Halabi. Muslim. (1410). Al-Tamyeez (3 rd ed.). M. Al-A`zhami (Ed.). Riyadh: Maktabat Al-Kawthar. @ @ @
عدد الصفحات ٨٨F*X!,E3%WF Y=F/¸¶H¨90S3Y[µH¶{ ;1!"; 9-;3/3/;3^H-; " .T3/3*bYF0W;lW D9b Ibn Hanbal, A. (1420). Al-Musnad (2 nd ed.). Sh. Al-Arna'ooT, et al. (Eds.). Beirut: Mu'assasat Al-Risaalah. Ibn Hanbal, A. (1422). Al-Ilal wa ma`rifat al-rijaal (2nd Ed.). W. Abbaas (Ed.). Riyadh: Daar Al-Khaani. Ibn Hibbaan, M. (1393). Al-Thiqaat. Hyderabad: Council of the Ottoman Encyclopedia. Ibn Hibbaan, M. (1408). SaHeeH ibn Hibbaan (al-iHsaan fi taqreeb SaHeeH ibn Hibbaan li ibn Bilbaan Al-Faarisi) . Sh. Al-Arna'ooT et al. (Eds.). Beirut: Mu'ssasat Al-Risaalah. Ibn Maajah, M. (1430). Al-Sunan. Sh. Al-Arna'ooT et al. (Eds.). Damascus: Daar Al-Risaalah Al-Aalamiyyah. Ibn Mu`een, Y. (1400). Taareekh ibn Mu`een ri waayat Uthmaan Al- Daarimi. A. Sayf (Ed.). Damascus: Daar Al-Ma'moon li Al-Turaath. Ibn Mu`een, Y. (1405). Ma`rifat al-rijaal an YaHyaa Ibn Mu`een, riwaayat AHmad Ibn MuHriz . M. Al-Qassaar, et al. (Eds.). Damascus: Arabic Language Academy. Ibn Rajab, A. (1421). SharH ilal Al-Tirmidhi (2nd ed.). H. Sa'eed (Ed.). Riyadh: Maktabat Al-Rushd. Ibn Uday, A. (1415). Asaami man rawaa anhum Al-Bukhaari . B. Al- Ammaash (Ed.). Madinah: Daar Al-Bukhaari. Ibn Uday, A. (1418). Al-Kaamil fi DHu`afaa' al-rijaal . A. Abdulmawjood, et al. (Eds.). Beirut: Daar Al-Kutub Al-Ilmiyyah. Maalik. (1425). Al-MuwaTTaa'. M. Al-A`zhami. Abu Dhabi: Zayed Ibn Sultan Foundation. Moosa, I. (1403). Tarteeb al-madaarik wa taqreeb al-masaalik (2nd ed.). M. Al-Tanji et al. (Eds.). Morocco: Ministry of Wqaf.
عدد الصفحات ٨٩;3H%³Y/*;/ : ´Y* C¶ PHF*® Al-Tayaalisi, S. (1419). Al-Musnad. M. Al-Turki (Ed.). Egypt: Daar Hajr. Al-Tirmidhi, M. (1409). Al-`Ilal al-kabeer . S. Al-Saamurraa'i, et al. (Eds.). Beirut: Aalam Al-Kutub. Al-Tirmidhi, M. (1430). Al-Jaami` al-kabeer . Sh. Al-Arna'ooT et al. (Eds.). Damascus: Daar Al-Risaalah Al-Aalamiyyah. AwaDHullah, T. (1417). Al-Irshaadaat fi taqwiy at al-aHaadeeth bi al- shawaahid wa al-mutaaba`aat. Cairo: Maktabat Ibn Taymiyyah. Ibn Abdulbar, Y. (1350). Al-intiqaa' fi faDHaa'il al-thalaathah al- a'immah al-fuqahaa'. Cairo: Maktabat Al-Qudsi. Ibn Abdulbar, Y. (1402). Al-Tamheed li ma fi al-mawaTTaa' min al- ma`aani wa al-asaaneed (2nd ed.). M. Al-Alawi & M. Al-Bakri (Eds.). Morocco: Moroccan Ministry of Waqf and Islamic Affairs. Ibn Abi Khaythamah, A. (1424). Al-Taareekh al-kabeer. S. Halal (Ed.). Cairo: Daar Al-Faarooq Al-Hadeethah. Ibn Al-QaTTaan, A. (1418). Bayaan al-wahm wa al-ieehaam al- waaqi`ayn fi kitaab al-aHkaam. A. Sa`eed (Ed.). Riyadh: Daar Taybah. Ibn Al-Qayyim, M. (1400). Tah-dheeb sunan abi Daawood . A. Shaakir & M. Al-Fiqqi (Eds.). Beirut: Daar al-Ma`rifah. Ibn Al-SallaaH, U. (1406). Uloom Al-Hadeeth. N. Atar. Damascus: Daar Al-Fikr. Ibn Hajar, A. (1379). FatH al-baari bi sharH SaHeeH Al-Bukhari . A. Ibn Baaz, et al. (Eds.). Beirut: Daar Al-Ma`rifah. Ibn Hanbal, A. (1406). Masaa'il al-imaam AHmad Ibn Hanbal . A. Al- Muhannaa (Ed.). Madinah: Maktabat Al-Daar.
عدد الصفحات ٩٠F*X!,E3%WF Y=F/¸¶H¨90S3Y[µH¶{ ;1!"; 9-;3/3/;3^H-; " .T3/3*bYF0W;lW D9b Al-KhaTeeb, A. (1422). Taareekh madeenat al-salaam . B. Awwaad (Ed.). Beirut: Daar Al-Gharb Al-Islaami. Al-Maqdisi, DH., & AbdulwaaHid, M. (1420). Al-AHaadeeth al- mukhtaarah (3rd ed.). A. Ibn Duhayhsh (Ed.). Beirut: Daar Khidr. Al-Mazzi, Y. (1408). Tah-dheeb al-kamaal fi asmaa' al-rijaal (2nd ed.). B. Awwaad (Ed.). Beirut: Mu'assasat Al-Risaalah. Al-Naysaaboori, M. (1334). Al-Mustadrak ala al-SaHeeHayn . Hyderabad: Council of the Ottoma n Encyclopedia (photocopy of Daar Al-Ma`rifah, Beirut). Al-Nisaa'i, A. (1406). Al-Sunan (al-mujtabaa) (2nd Ed.). A. Abu Ghaddah (Ed.). Aleppo: Maktab Al-MaTboo`aat Al-Islaamiyyah. Al-Nisaa'i, A. (1421). Al-Sunan al-kubraa . H. Shalabi (Ed.). Beirut: Mu'assasat Al-Risaalah. Al-Raazi, A. (1371). Al-JarH wa al-ta`deel . A. Al-Mu`allimi (Ed.). Hyderabad: Council of the Ottoman Encyclopedia. Al-Raazi, A. (1427). Al-`Ilal. S. Al-Humayd, & Kh. Al-Juraysi, et al. (Eds.). Riyadh: (n.p.). Al-Ramahurmuzi, A. (1404). Al-MuHaddith al-faaSil bayn al-raawi wa al-waa`i (3rd ed.). M. Al-KhaTeeb (Ed.). Beirut: Daar Al-Fikr. Al-Sakhaawi, M. (1426). FatH Al-Mugheeth bi sharH alfiyyat al- Hadeeth. A. Al-KhuDHayr, et al. (Eds.). Riyadh: Daar Al-Minhaaj. Al-SuyooTi, A. (1424). Tadreeb al-raawi fi sharH taqreeb Al-Nawaawi. T. AwaDHallah (Ed.). Riyadh: Daar Al-AaSimah. Al-TaHaawi, A. (1414). SharH ma`aani al-aathaar. M. Al-Najjaar et al. (Eds.). Beirut: Aalam Al-Kutub.
عدد الصفحات ٩١;3H%³Y/*;/ : ´Y* C¶ PHF*® Al-Bayhaqi, A. (1355). Al-Sunan al-kubraa. Hyderabad: Council of the Ottoman Encyclopedia. Al-Bayhaqi, A. (1412). Ma`rifat al-sunan wa al-aathaar . A. Qal`aji (Ed.). Aleppo: Daar Al-Wa`i. Al-Bukhaari, M. (1422). SaHeeH Al-Bukhaari (al-jaami` al-SaHeeH) . M. Al-NaaSir (Ed.). Beirut: Daar Tawq Al-Najaat. Al-Bukhaari, M. (1978). Al-Taareekh al-kabeer . H. Al-Nadawi (Ed.). India: Daa'irat Al-Ma`aarif Al-Uthmaaniyyah. Al-Daarimi, A. (1434). Al-Musnad al-jaami` . N. Al-Ghamri (Ed.). Beirut: Daar Al-Bashaa'ir Al-Islaamiyyah. Al-DaarquTni, A. (1405). Al-Ilal. M. Zaynallah & M. Al-Dubaasi (Eds.). Riyadh: Daar Taybah. Al-Dhahabi, M. (1374). Tabaqaat al-huffazh . A. Al-Mu`allimi (Ed.). Hyderabad: Council of the Ottoman Encyclopedia (photocopy of Daar Al-Kutub Al-ilmiyyah, Beirut, 1419). Al-Dhahabi, M. (1417). Siyar a`laam al-nubalaa' (11 th ed.). Sh. Al- Arna'ooT et al. (Eds.). Beirut: Mu'assasat Al-Risaalah. Al-Faswi, Y. (1410). Al-Ma`rifah wa al-taareekh . A. Al-Umari (Ed.). Madinah: Maktabat Al-Daar. Al-Hameedi, A. (1996). Al-Musnad. H. Asad (Ed.). Damascus: Daar Al- Saqqaa. Al-Isfaraayeeni, Y. (1419). Al-Musnad (al-mustakhraj). A. Al-Dimashqi (Ed.). Beirut: Daar Al-Ma`rifah. Al-Khallaal, A. (1433). Al-Muntakhab min al-`ilal (intikhaab Muwaffaq Al-Deen Ibn Qudaamah Al-Maqdisi) . M. Al-Az-hari (Ed.). Cairo: Al- Farooq Al-Hadeethah.
عدد الصفحات ٩٢F*X!,E3%WF Y=F/¸¶H¨90S3Y[µH¶{ ;1!"; 9-;3/3/;3^H-; " .T3/3*bYF0W;lW D9b Arabic References AbdulmuTTalib, R. (1400). Tawtheeq al-sunnah fi al-qarn al-thaani al- hijri: Ususuh wa ittijaahaatuh. Egypt: Maktabat Al-Khaanji. Abu Daawood, S. (1430). Al-Sunan. Sh. Al-Arna'ooT et al. (Eds.). Damascus: Daar Al-Risaalah al-Aalamiyyah. Abu Na`eem, A. (1394). Hilyat al-awliyaa' wa Tabaqaat al-aSfiyaa' . Egypt: Maktabat Al-Sa`aadah (photocopy of Daar Al-Kutub Al- Ilmiyyah, Beirut, 1409). Abu Na`eem, A. (1417). Al-Musnad al-mustakh raj ala SaHeeH al- imaam Muslim. M. Ismaa`eel. Beirut: Daar Al-Kutub Al-Ilmiyyah. Abu Ya`laa, A. (1404). Al-Musnad. H. Asad (Ed.). Damascus: Daar Al- Ma'moon li Al-Turaath. Al-Aqeeli, M. (1420). Al-DHu`afaa'. H. Al-Salafi (Ed.). Riyadh: Daar Al-Sumay`i. Al-Asqalaani, A. (1411). Taqreeb al-tah-dheeb (3rd ed.). M. Awwaamah (Ed.). Aleppo: Daar Al-Rasheed. Al-Baghawi, A. (1421). Mu`jam al-SaHaabah . M. Al-Jakni (Ed.). Kuwait: Maktabat Daar Al-Bayaan. Al-Baghdaadi, A. (1357). Al-Kifaayah fi ilm al-riwaayah . Hyderabad: Council of the Ottoman Encyclopedia. Al-Baghdaadi, A. (1416). Al-Jami` li akhlaaq al-raawi wa aadaab al- saami` (3rd ed.). M. Al-KhaTeeb (Ed.). Beirut: Mu'assasat Al-Risaalah. Al-Baghdaadi, A. (1417). Al-Muttafiq wa al-muftariq . M. Al-Haamidi (Ed.). Damascus: Daar Al Qaadiri.
عدد الصفحات ٩٣;3H%³Y/*;/ : ´Y* C¶ PHF*® Multiple Hearings by a Narrator of a Hadith from the Same Sheikh (Religious Scholar) and its Impact on Documenting Sunnah: An Inductive Analytical Comparative Study Dr. SaaliH Ibn Salaamah Ibn MuHammad Abu Su`ayleek Department of Sciences of Prophetic Sunnah College of Fundamentals of Religion Al- Imam Muhammad Ibn Saud Islamic University Abstract: Among the means of authenticating text s and their utterances is what is practiced by trustworthy na rrators to listen repeatedly to a hadith from the same Sheikh (religious scholar). This is either to ensure that the Sheikh memorizes the hadith by heart, or to affirm the narrator's memorizing. This method has a profound impact on documenting and preserv ingthe Prophetic Sunnah, verifying its utterances. There are many examples and texts showing the interest of reliable and trustworthy narrators in the sessions of their Shiekhs, and the variation in their utterances and narrations by addition or omission in their multiple sessions. This study aims to show what is meant by this term and this method. It also shows the difference between multiple hearings and similar terms related to it such as text-related appendage, st udying the hadiths, and scrutinizing the narrators. Moreover, it throws light on the most prominent narrators interested in multiple hearings, with an indication to their scientific purposes from multiple hearing of hadith. In addition, the core of this research is to carry out an inductive applied study. It covers important asp ects showing the positive effects of the phenomenon of multiple hearings on documenting the Sunnah during the age of narration. It also shows the pos itive effects of multiple hearings on verifying the words of the narrations and accordingly giving preponderance to some of them (Al-TarjeeH); and on revealing the defects (Al-`Ilal) and giving preponderance to some narrations. It is a strong indicator for revealing defects and giving preponderance.This method ha s also an impact on invalidating (Al- JarH) and validating (Al-Ta`deel) narrators, determining the narrators' status, and differentiating between them.
عدد الصفحات ٩٤اﻟﺴﱢﻘَ اﺗّﺨﺎذ ﻓﻴﻪ واﻟﻤﻄﺎﻫِﺎﻳَﺟﺰء اﻟﻤﺴﺎﺔ رﺣﺒﺔ ﻓﻲ ﺪﺟﺮ ﺗﺄﻟﻴﻒ اﻟﻔﻘﻴﻪ اﻹﻣﺎم اﻟﻌﻜﺒﺮي ﺑﻄﺔ ﺑﻦ ﺣﻤﺪان ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ اﷲ اﻟﺤﻨﺒﻠﻲﻋﺒﻴﺪ ) ـﻫ٧٨٣ ( د . اﻟﻤﻄﻴﺮي ﺑﺮدي اﷲ ﻋﺒﺪ ﺳﻌﻮد اﻟﻜﻮﻳﺖﺟﺎﻣﻌﺔ
عدد الصفحات ٩٥<<
عدد الصفحات ٩٦ اﻟﺴﱢﻘَ اﺗّﺨﺎذ ﻓﻴﻪ واﻟﻤﻄﺎﻫِﺎﻳَﺟﺰء ﻓﻲﺔ اﻟﻤﺴﺎﺟِﺮ رﺣﺒﺔ ﺪ ﺗﺄﻟﻴﻒ اﻟﻔﻘﻴﻪ اﻹﻣﺎم اﻟﻌﻜﺒﺮي ﺑﻄﺔ ﺑﻦ ﺣﻤﺪان ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ اﷲ اﻟﺤﻨﺒﻠﻲﻋﺒﻴﺪ ) ـﻫ٧٨٣ ( د . اﻟﻤﻄﻴﺮي ﺑﺮدي اﷲ ﻋﺒﺪ ﺳﻌﻮد اﻟﻜﻮﻳﺖﺟﺎﻣﻌﺔ اﻟﺒﺤﺚ ﻣﻠﺨﺺ : ﻟﻤﺨﻄـﻮطٍ ﺗﺤﻘﻴﻖٍ ﻋﻦ ﻋﺒﺎرةٌ اﻟﺒﺤﺚ اﻟﺤﻨﺒﻠـﻲ ﺑﻄـﺔ ﺑـﻦ ﻣﺤﻤـﺪ ﺑـﻦ اﷲ ﻋﺒﻴـﺪ اﻟﻤـﺸﻬﻮر ﻟﻺﻣـﺎمِ) ٧٨٣ ﻫــ( . اﻟﻤﻄــﺎﻫﺮِ اﺗﺨــﺎذ أﺣﻜــﺎمِ ﺣــﻮل ، ﻋَــﺼﺮﻧﺎ ﻓــﻲ إﻟﻴﻬــﺎ ﻳُﺤﺘــﺎج ﻫﺎﻣّــﺔ ﻣــﺴﺄﻟﺔً ﺧﻼﻟــﻪِ ﻣــﻦ أوﺿــﺢَ وﻗــﺪ ﻓــﻲ اﻟــﺴﻘﺎﻳﺎت و اﻟﻤـــﺴﺎﺟﺪ و ، اﻟـــﺸﺮاء و اﻟﺒﻴـــﻊ وﺣﻜـــﻢ اﻟـــﻀﱠإ، ﻧـــﺸﺎد ﻣﻼﺻـــﻘﺔ وأﺣﻜـــﺎم ، اﻟﻤـــﺴﺎﺟﺪ ﻓـــﻲ اﻟﺤـــﺪود وإﻗﺎﻣـــﺔ ، ﺎﻟﺔ اﻟﻜﻨ ﻟﻠﻤﺴﺎﺟ ﺪﺎﺋﺲ ، ﻣـﻦ وأدﻟـﺔ ، ﺑـﺎﻟﺠﻮاز ﻗـﺎل ﻣـﻦ وأدﻟـﺔ ، ﻟـﺬﻟﻚ اﻟﺤﺎﺟـﺔ ﻋﻨـﺪ ﻧﻘﻠـﻪ أو اﻟﻤـﺴﺠﺪِ إزاﻟﺔ وأﺣﻜﺎم اﻟﻤﺴﺎﺋﻞ ﻣﻦ ذﻟﻚ وﻏﻴﺮ ، اﻷﺣﻜﺎم ﻫﺬه ﻣﻦ ﺑﺎﻟﻤﻨﻊ ﻗﺎل .
عدد الصفحات ٩٧٩٩ ﻣﺠﻠﺔ اﻟﻌﻠﻮم اﻟﺸﺮﻋﻴﺔ ﻫـ٨٣٤١اﻟﻌﺪد اﻟﺮاﺑﻊ وا اﻟﻤﻘﺪﻣﺔ وﻧﻌــﻮذ ﺑــﺎﷲ ﻣــﻦ ﺷــﺮورِ أﻧﻔــﺴﻨﺎ، وﻣــﻦ ، وﻧــﺴﺘﻐﻔﺮه، ﻧﺤﻤــﺪه وﻧــﺴﺘﻌﻴﻨﻪ ، إنّ اﻟﺤﻤــﺪ ﷲ ﺳﻴﺌﺎتِ أﻋﻤﺎﻟﻨﺎ، ﻣﻦ ﻳﻬﺪه اﷲ ﻓﻼ ﻣُﻀﻞ ﻟﻪ، وﻣﻦ ﻳُﻀﻠﻞ ﻓـﻼ ﻫـﺎدي ﻟـﻪ، وأﺷـﻬﺪ أن ﻻ إﻟـﻪ إﻻ اﷲ ا ﻋﺒــﺪه ورﺳــﻮﻟﻪ ﺻــﻠﻰ اﷲ ﻋﻠﻴــﻪ وﻋﻠــﻰ آﻟــﻪ وأﺻــﺤﺎﺑﻪ وأﺷــﻬﺪ أن ﻣﺤﻤــﺪً، وﺣــﺪه ﻻ ﺷــﺮﻳﻚ ﻟــﻪ :أﻣّﺎ ﺑﻌﺪ، إﻟﻰ ﻳﻮم اﻟﺪّﻳﻦﻴﻤﺎ ﻣﺰﻳﺪاوﺳﻠﻢ ﺗﺴﻠ ﺴﻮق ﻓﻬـــﻮ ﻳـــ ، اﻟﻤـــﺼّﻨﻔﺎت اﻟﺤﺪﻳﺜّﻴـــﺔ اﻟﻔﻘﻬّﻴـــﺔ ﻣـــﻦ ﻓﻬـــﺬا ﺗﺤﻘﻴـــﻖٌ ﻟﻤﺨﻄـــﻮطٍ ﻧﻔـــﻴﺲٍ واﻟﻜﺘــﺎب ﻣﻮﺿـﻮﻋﻪ ﻣﻬــﻢﱞ أﺟـﺎدَ ﻓﻴــﻪ اﻟﻤﺆﻟﱢــﻒ .ﻘــﺔ ﺑﺎﻟﻤـﺴﺎﺟﺪ ﻣــﺴﺎﺋﻞ ﻓﻘﻬﻴﱠـﺔ ﻣﺘﻌﻠِّ ﺑﺎ .ﺒﺎب اﻟﻔﻘﻬﺎءِ ﻓﻲ ﻫَﺬا اﻟوأﻗﻮال، وا :أﺳﺒﺎبُ اﺧﺘﻴﺎرِ اﻟﻤﻮﺿﻮع وأﻫﻤﻴّﺘﻪ ( ١ .١ .ﻳﻌﺘﺒﺮ اﻟﻜﺘﺎب إﺿﺎﻓﺔ ﺟﺪﻳﺪةً و ﻣﻬﻤّﺔ ﻟﻠﻤﻜﺘﺒﺔ ا .٢ ﻓﻤـــﺼﻨﻒ اﻟﻜﺘـــﺎب ﻣـــﻦ ﻓﻘﻬـــﺎء اﻟﺤﻨﺎﺑﻠـــﺔ ، ﻣﻜﺎﻧـــﺔ اﻟﻤـــﺼﻨﱢﻒ وﺟﻼﻟﺘـــﻪِ ﺑـــﻴﻦ اﻟﻔُﻘﻬـــﺎء . اﻟﻤﺸﻬﻮرﻳﻦ .٣ ﺎ ﺣﻨﺒﻠﻴـﺎًّ وﻳﻌـﺪ إرﺛـ ، ﻓﻬـﻮ ﻳُﻌﺘﺒـﺮ ﻣـﻦ ا وﻗـﺪ اﺣﺘـﻮى ، ﻣـﺰج ﺑـﻴﻦ اﻟﻔﻘـﻪ واﻟﺤـﺪﻳﺚ ، ﻣﻦ ﻓﻘﻴﻪ ﺣﻨﺒﻠـﻲ ﻳـﺮى اﻟﻨـﻮر ، ٠٣ ،٥١، ٣١، ١١، ٧، ٦، ٥، ١ ) :ﻣﺜﺎﻟـﻪ ا ﻓﺒﻌــﺪ اﻟﺒﺤــﺚ واﻟﺘﱠــﺪﻗﻴﻖ ﻟــﻢ أﺟــﺪ ﻫــﺬه اﻟﻨ .اﻟﻤﺨﻄﻮط .٤ اﻟﻜﺘــﺎب ﻳﻌــﺎﻟﺞ ﻣــﺴﺎﺋﻞ ﺣﻴﺎﺗﻴﱠــﺔ ﻧﻌﻴــﺸﻬﺎ اﻟﻴــﻮم ﻓــﻲ ﻋــﺼﺮﻧﺎ اﻟﺤــﺎﻟﻲ، ﻓﻬــﻮ ﻳــﺪﻟّﻞ ﻋﻠــﻰ وﻗــﺪ أﺟــﺎد أﺣﻜــﺎم ﻧﺤﺘــﺎج ﻓﻴﻬــﺎ إﻟــﻰ ﻣﻌﺮﻓــﺔ اﻟــﺪّﻟﻴﻞ وأﻗــﻮال اﻟﻔﻘﻬــﺎء ﻓــﻲ اﻟﻤــﺴﺄﻟﺔ، اﻟﻤﻨﺜـﻮرة ﻣـﻦ ﺧـﻼل ، وﻗﺪ ﺗﻨﻮﻋﺖ ﺗﻠـﻚ اﻟﻤـﺴﺎﺋﻞ ، اﻟﻤﺆﻟﻒ وأﻓﺎد ﻓﻲ ﻋﺮض وﻧﻘﺪ ا :ﻓﻤﻦ أﻫﻤّﻬﺎ، ﻫﺬا اﻟﻜﺘﺎب
عدد الصفحات ٩٩٠٠١ ﺪﺮ ﻓﻲ رﺣﺒﺔ اﻟﻤﺴﺎﺟِﺔ واﻟﻤﻄﺎﻫِﺎﻳَﺟﺰء ﻓﻴﻪ اﺗّﺨﺎذ اﻟﺴﱢﻘَ ( ـﻫ٧٨٣ ) اﻟﺤﻨﺒﻠﻲﻋﺒﻴﺪ اﷲ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻤﺪان ﺑﻦ ﺑﻄﺔ اﻟﻌﻜﺒﺮي ا ﺳﻌﻮد ﻋﺒﺪ اﷲ ﺑﺮدي اﻟﻤﻄﻴﺮي . د • رﻗﻢ : اﻧﻈﺮ. ﺪ أو إزاﻟﺘﻪ إذا ﻟﻢ ﻳﻜﻦ ﻟﻪ ﺟﻴﺮان ﻳﻌﻤﺮوﻧﻪﺣﻜﻢ ﻧﻘﻞ اﻟﻤﺴﺠ (.٩٦) • (. ٤٦) رﻗﻢ:ﺎ اﻧﻈﺮ ﻣﺜﻠً.إﻟﻰ ﻣﺴﺠﺪ( اﻟﺤﻤّﺎم ) ﺣﻜﻢ ﺗﺤﻮﻳﻞ اﻟﺤُﺶّ • (. ٨٦)رﻗﻢ: اﻧﻈﺮ. ﺧﺮآﺣﻜﻢ ﺑﻴﻊ أرض اﻟﻤﺴﺠﺪ وإﻧﻔﺎق ﻣﺎل ﺑﻴﻌﻪ ﻋﻠﻰ ﻣﺴﺠﺪ • ﻓــﻲ رﺣــﺎب اﻟﻤــﺴﺎﺟﺪ ﺻــﻴﺎﻧﺔ ( ﺎﻣــﺎت اﻟﺤﻤّ) أﺣﻜــﺎم اﺗﺨــﺎذ اﻟــﺴّﻘﺎﻳﺎت واﻟﻤﻄــﺎﻫﺮ .ﺣﺎب دون ﻣﺴﺎﺟﺪﻫﺎوأن ﺗﺒﺘﺬل ﻫﺬه اﻟﺮّ، ﻗﺬارﻟﻠﻤﺴﺎﺟﺪ ﻋﻦ ا • اﻧﻈـــﺮ . ﺣﻜـــﻢ وﺿـــﻊ اﻟﻤﻌﺘﻜﻔـــﺎت ﻟ (.٣١)رﻗﻢ • .ﺣﻜﻢ اﻟﺼﻼة ﻓﻲ رﺣﺒﺔ اﻟﻤﺴﺠﺪ • (.٥١) رﻗﻢ :ﺎ اﻧﻈﺮ ﻣﺜﻠً.أدﻟﺔ ﺟﻮاز اﻟﻘﻀﺎء و إﻗﺎﻣﺔ اﻟﺤﺪود ﻓﻲ رﺣﺒﺔ اﻟﻤﺴﺠﺪ :وﺻﻒ اﻟﻨﺴﺨﺔ اﻟﺨﻄﻴﺔ اﻟﻤﻌﺘﻤﺪة ( ٢ ﺒﺤﺚ ﻋﻦ ﻧﺴﺦ أﺧﺮى ﻟﻠﻤﺨﻄﻮط ﻟﻢ أﻗﻒ إﻻ ﻋﻠﻰ ﻧﺴﺨﺔ وﺣﻴﺪة ﻧﻔﻴﺴﺔ ﺑﻌﺪ اﻟ ((((١١١١)))) ، وﻫﻲ ، (٢٥٨١ ) : اﻟﺠﺎﻣﻌـــﺎت ا (.٧٤٦: ) وﻣﺼﻮرﺗﻬﺎ ﻣﻦ ﻣﻜﺘﺒﺔ اﻟﻤﻠﻚ ﻓﻬﺪ اﻟﻮﻃﻨﻴﺔ ﺑﺮﻗﻢ ".ﺟﺰء ﻓﻴﻪ اﺗﺨﺎذ اﻟﺴﻘﺎﻳﺔ واﻟﻤﻄﺎﻫﺮ ﻓﻲ رﺣﺒﺔ اﻟﻤﺴﺎﺟﺪ " :ﻋﻨﻮان اﻟﻤﺨﻄﻮط وﻟﻜـﻦ ،ﻣﻜﺘﺒـﺔ ﺷـﺴﺘﺮﺑﺘﻲ ﻓـﻲ إﻳﺮﻟﻨـﺪا ﺟﺎء ﻓﻲ ﺑﻌﺾ اﻟﻔﻬﺎرس أن ﻟﻠﻤﺨﻄـﻮط ﻧـﺴﺨﺔ أﺧـﺮى ﻣﺤﻔﻮﻇـﺔ ﻓـﻲ (١) وﻫـﻮ ﻣـﻦ " اﻟﺤِﻴَـﻞْ " : ﺑﻌﺪ ﻣﺮاﺳﻠﺔ اﻟﻤﻜﺘﺒﺔ وإرﺳـﺎﻟﻬﻢ ﻧـﺴﺨﺔ ﻣـﻦ اﻟﻤﺨﻄـﻮط ﺗﺒـﻴﻦ أﻧﻬـﺎ ﻧـﺴﺨﺔ ﻣـﻦ ﻛﺘـﺎب .ﻛﺘﺐ اﻟﻤﺆﻟﻒ اﻟﻤﻄﺒﻮﻋﺔ ﺑﻜـﺮ ﺑـﻦ ﻋﺒـﺪاﷲ أﺑـﻮ زﻳـﺪ رﺣﻤـﻪ اﷲ إﻟـﻰ وﺟـﻮد ﻧـﺴﺨﺔ ﻣـﻦ اﻟﻜﺘـﺎب ﻓـﻲ ﺟﺎﻣﻌـﺔ أم اﻟﻘـﺮى ﺪﻛﺘﻮرأﺷـﺎر اﻟـ ﻛﻤﺎ ﺑﺎﻟﻘــﺎﺋﻤﻴﻦ ﻋﻠــﻰ اﻟﻤﻜﺘﺒـﺔ أﻓــﺎدوا أن اﻟﻨــﺴﺨﺔ اﻟﺘـﻲ ﻋﻨــﺪﻫﻢ ﻫــﻲ ﻣـﺼﻮرة ﻋــﻦ ﻫــﺬه وﺑﻌــﺪ اﻻﺗـﺼﺎل .٣٤/ﺑـﺮﻗﻢ اﻟﻨــﺴﺨﺔ اﻟﺘـــﻲ اﻋﺘﻤــﺪﺗﻬﺎ ﻓـــﻲ اﻟﺘﺤﻘﻴـــﻖ وﻫــﻲ ﻧـــﺴﺨﺔ ﺑﺮﻧـــﺴﺘﻮن، وﻫــﻲ ﻓـــﻲ ﻣﺠﻤﻮﻋـــﺔ اﻟﻔﻘــﻪ اﻟﺤﻨﺒﻠـــﻲ ﻓـــﻲ (. ٣٤) وﻓﻲ ﺟﺎﻣﻌﺔ أم اﻟﻘﺮى ﻓﻠﻢ رﻗﻢ (٢٥٨١) ﺑﺮﻧﺴﺘﻮن ﺑﺮﻗﻢ
عدد الصفحات ١٠٠١٠١ ﻣﺠﻠﺔ اﻟﻌﻠﻮم اﻟﺸﺮﻋﻴﺔ ﻫـ٨٣٤١اﻟﻌﺪد اﻟﺮاﺑﻊ وا ) ﻋﺒﻴـــﺪ اﷲ ﺑــﻦ ﻣﺤﻤـــﺪ ﺑـــﻦ ﺣﻤــﺪان اﻟﻌﻜﺒـــﺮي اﻟﺤﻨﺒﻠـــﻲ اﻟﻤــﺸﻬﻮر ﺑـــﺎﺑﻦ ﺑﻄـــﺔ :ﻟــﻒ اﻟﻤﺆ (. ه٨٧٣ . ﺳﻄﺮ( ٧١) وﻋﺪد ا :ﺻﺤّﺔ ﻧﺴﺒﺔ اﻟﻜﺘﺎب ﻟﻠﻤﺆﻟّﻒ ( ٣ :ﻧﺴﺘﻄﻴﻊ اﺛﺒﺎت ﺻﺤﺔ ﻧﺴﺒﺔ ﻫﺬا اﻟﻤﺨﻄﻮط ﻟﻤﺆﻟﻔﻪ ﻣﻦ ﺧﻼل ﻣﺎ ﻳﻠﻲ .١ ﺣﻴـﺚ ﺟـﺎء ﻓﻴـﻪ ذﻛـﺮ اﺳـﻢ اﻟﻜﺘـﺎب وذﻛـﺮ ،ﻣـﻦ ﺧـﻼل اﻟﻌﻨـﻮان ﻋﻠـﻰ ﻃـﺮّة اﻟﻤﺨﻄـﻮط .ﻣﺆﻟﻔﻪ اﻟﺤﺎﻓﻆ اﺑﻦ ﺑﻄﺔ اﻟﻌﻜﺒﺮي .٢ .اﻟﺴﱠﻤﺎﻋﺎت ﻟﻠﻜﺘﺎب ﻓﻲ أوﱠل اﻟﻤﺨﻄﻮط و آﺧﺮه .٣ ﺛﻨـﺎ ، ﺣـﺪﺛﻨﺎ أﺑـﻮ ﻋﺒـﺪ اﷲ اﻟﺤـﺴﻴﻦ ﺑـﻦ إﺳـﻤﺎﻋﻴﻞ ) :(١١):ﻗﺎل اﺑﻦ ﺑﻄﺔ ﻓﻲ اﻟﺤﺪﻳﺚ رﻗﻢ ﺛﻨـﺎ أﺣﻤـﺪ ﺑـﻦ ، وﺣﺪﺛﻨﺎ إﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺑﻦ ﻣﺤﻤـﺪ اﻟـﺼﻔﺎر ، زﻫﻴﺮ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ وأﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﻨﺼﻮر ﻋـﻦ ، ﻋﻦ أﺑﻴـﻪ ، ﻋﻦ اﻟﻤﻘﺪام ﺑﻦ ﺷﺮﻳﺢ، ﺛﻨﺎ اﻟﺜﻮري، ﺛﻨﺎ ﻋﺒﺪ اﻟﺮزاق:ﻗﺎﻻ، ﻨﺼﻮر اﻟﺮﻣﺎدي ﻣ ﻛُـﻦﱠ اﻟْﻤُﻌْﺘَﻜِﻔَـﺎتُ إذَا ﺣِـﻀْﻦَ أَﻣَـﺮَ رَﺳُـﻮلُ اﻟﻠﱠـﻪِ ﺻَـﻠﱠﻰ اﻟﻠﱠـﻪُ ):ﻋﺎﺋﺸﺔ رﺿﻲ اﷲ ﻋﻨﻬﺎ ﻗﺎﻟـﺖ ﺧْﺒِﻴَـﺔَ ﻓِـﻲ رَﺣَﺒَـﺔِ اﻟْﻤَـﺴْﺠِﺪِ ﺣَﺘﱠـﻰ ﻋَﻠَﻴْﻪِ وَﺳَﻠﱠﻢَ ﺑِﺈِﺧْﺮَاﺟِﻬِﻦﱠ ﻋَﻦْ اﻟْﻤَـﺴْﺠِﺪِ وَأَنْ ﻳَـﻀْﺮِﺑْﻦَ اﻟْﺄَ ﻗـﺎل اﺑـﻦ ) ( ١١)ﻓﻲ ﺣﺎﺷﻴﺔ اﻟﺤـﺪﻳﺚ رﻗـﻢ ( ٧٦١/٥)ﻗﺎل اﺑﻦ ﻣﻔﻠﺢ ﻓﻲ اﻟﻔﺮوع .(ﻳَﻄْﻬُﺮْنَ وﻫـﻮ ﻧﻔـﺲ إﺳـﻨﺎد اﻟﻤﺆﻟـﻒ ﻓـﻲ ﻫـﺬا ....(ﺣﺪﺛﻨﺎ إﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ اﻟﺼﻔﺎر ﺣـﺪﺛﻨﺎ : ﺑﻄﺔ / ٢)ﻌﻤـﺪة وﻣﺜﻠﻪ ﻗﻮل ﺷﻴﺦ ا وذﻟﻚ ﻟﻤﺎ روى ﻋﺒﺪ اﻟﺮزاق(: ) ٧٣٨ ، ﺛﻨﺎ اﻟﺜﻮري ، ﻋﻦ اﻟﻤﻘﺪام ﺑﻦ ﺷﺮﻳﺢ ، ﻋﻦ أﺑﻴﻪ ، ﻋﻦ ﻛﻦ اﻟﻤﻌﺘﻜﻔـﺎت إذا ﺣـﻀﻦ؛ أﻣـﺮ رﺳـﻮل اﷲ ﺻـﻠﻰ اﷲ :) ﻋﺎﺋﺸﺔ رﺿﻲ اﷲ ﻋﻨﻬﺎ؛ ﻗﺎﻟﺖ ﻋﻠﻴﻪ وﺳﻠﻢ ﺑﺈﺧﺮاﺟﻬﻢ ﻣﻦ اﻟﻤﺴﺠﺪ ، وأن ﻳﻀﺮﺑﻦ ا (. وﻏﻴﺮﻫﻤﺎ، رواه اﻟﻤﺤﺎﻣﻠﻲ واﺑﻦ ﺑﻄﺔ(ﻳﻄﻬﺮن
عدد الصفحات ١٠١