مجلة البحوث والدراسات القرآنية إصدار خاص 012

349 وقد اجتهد نيومارك محاولته الثانية في تعيين طرق الترجمة وفقاً لنوعية المصطلح أشار إلى أن المصطلحات الدينية غالباً ما تحول (التحويل) حينما تكون . وأما المصطلحات المؤسسية التاريخية فالمبدأ الأول (((ذات أهمية في اللغة الهدف هو عدم ترجمتها ما لم يكن لها ترجمة مقبولة عموماً. أما في النصوص الأكاديمية .(((فإنها تحول عادة (صوتياً) مرافقة لمصطلح وظيفي أو وصفي قدر ما هو مطلوب ولكن بصورة عامة نجد أن أفضل إجراء يتبع مع المصطلح الجديد الخاص بثقافة أجنبية (مع وجود العزة القومية والاهتمام الكبير بالآخر، والاتصالات . (((المتزايدة) أفضل إجراء وبما يكون الكتابة الصوتية مصحوبة بشرح داخل النص فإذا انتشر المصطلح فقد تتبناه أو تأخذ به اللغة الهدف، وتعتبر هذه الطريقة العامة .(((المناسبة لاحترام الثقافات الأجنبية إذن فاختيار المقابل الملائم أثناء الترجمة عبر إجراء دقيق ومباشر يتوقف على عدة أمور منها: نوعية النص، ومتطلبات الجمهور الممثل (القارئ)، وأهمية الكلمة الثقافية (المصطلح) في النص، ويفضل أن يكون هناك أكثر من إجراء معاً لضمان .(5(الحيدة الموضوعية والدقة المطلوبة .8،7،6 نيومارك: الجامع في الترجمة، ص ((( السابق، نفسه. ((( ملاحظة – ذلك أن بإمكان المترجم إعطاء معلومات بديلة أو إضافية بطرائق ثلاث: (داخل النص ((( في صورة مسرد)، والطريقة الأولى هي الفُضْلى – هامشية في نهاية الصفحة أو الفصل أو الكتاب إذ تمكن المترجم من تقديم المعلومة بإيجاز دون تأثير في تسلسل السرد، وذلك كأن يرد مصطلح بديل، أو بين قوسين، أو كتعريف مكون من كلمة واحدة... إلخ. انظر: نيومارك: اتجاهات في )، (بتصرف).9الترجمة، (ص ).60 المرجع السابق، (ص ((( ).6( بيتر نيومارك: الجامع في الترجمة، (ص (5(

350 الدراسة التطبيقية التعريف بالترجمات العبرية لمعاني القرآن الكريم: تعتمد الدراسة التطبيقية لأحد أهم المصطلحات الإسلامية، ألا وهو مصطلح الصلاة على أربع ترجمات عبرية لمعاني القرآن الكريم هي: ترجمة المستشرق الألماني اليهودي تسڤي حاييم هيرمان ركندورف، والصادرة אלקוראן או המקרא נעתק بعنوان: Leipzigم في ليبزج 857عام (القرآن أم المقرا نُقل من اللغة מלשון ערבית ללשון עברית ומבואר . وهي أول ترجمة مطبوعة لمعاني القرآن (((العربية إلى اللغة العبرية مشروحاً) . (((الكريم اعتمدت على الأصل العربي مباشرة ترجمة المستشرق اليهودي يوسف يوئيل ريڤلين الصادرة في فلسطين عام (القرآن مترجماً من العربية) אלקוראן- תרגום מערביתم، بعنوان: 9(6 بتل أبيب، وقد طُبِعتْ هذه الترجمة عدة طبعات؛ فصدرت דבירعن دار النشر م، وأما طبعتها 97(م، ثم صدرت الطبعة الثالثة عام96(طبعتها الثانية عام . وهي ترجمة مشكولة. (((م987الرابعة والأخيرة فكانت في عام . 1957רקנדורף: אלקוראן או המקרא , ליפסג ((( , 30. כ343, עמ31האנציק’ העברית: כ). 58(،58(). صميدة: (ص0( الرفاعي: (ص ((( . 52עמ Ency. Judaica, vol 10, P. 1199. Somekh: P. 10. (بتصرف( ).585. - صميدة: (ص , שם30האנציק’ העברית: כ ((( Ency. Judaica: ibid. Somekh: ibid.

351 ترجمة المستشرق الإسرائيلي أهارون بن شيمش، وقد صدرت طبعتها الأولى הקוראן הקדוש- ספר رامات جان، بعنوان מסדהم عن دار نشر 97(عام (القرآن المقدس- أقدس (((،הספרים של האשלאם תרגום מערבית م 978كتب الإسلام مترجماً من العربية)، ثم صدرت الطبعة الثانية منها عام הקוראן - ספר הספרים של האשלאם תרגום وهي طبعة منقحة بعنوان ספרים (القرآن- أقدس كتب الإسلام مترجماً من العربية) إصدار מערבית .((( تل أبيبקרני ترجمة المستشرق الإسرائيلي أوري روبين الأستاذ بجامعة تل أبيب، وقد صدرت הקוראן תרגם מערבית אורי רובין م بعنوان 005طبعتها الأولى عام (القرآن ترجمة من العربية أوري روبين)، ويرى بعض المستشرقين الإسرائيليين أن سبب صدور هذه الترجمة هو عدم ملاءمة لغة الترجمة التي اتبعها ريفلين لروح العصر لدى المتلقي الإسرائيلي المعاصر. وهو ما يؤكد ضرورة المراجعة .(((المستمرة لأيِّ ترجمة تتم لمعاني القرآن الكريم ترجمة مصطلح الصلاة: تنوعت الصيغ التي أشار بها النظم الجليل إلى الصلاة والأمر بإقامتها، كل حسب السياق القرآني، فعلى سبيل المثال استخدم النظم القرآني الكريم مصطلح , 30. האנציק’ העברית: כ3- לשם: עמ12סומך: הקוראן בעברית פרוזאית, עמ ((( .Ency. Judaica: ibid .שם בן שמש: הקוראן, ספר הספרים של האשלאם, תרגום מערבית, הוצאת ספרים ((( .1978קרני, תל- אביב لمزيد من التفاصيل حول الترجمات الثلاث الأولى، انظر: الجابري: الآيات الواردة عن اليهود في ((( ) وما بعدها. وكذا: إشكالية الترجمة لأوجه بلاغية 77الترجمات العبرية لمعاني القرآن الكريم، (ص ) وما بعدها.5في الترجمات العبرية لمعاني القرآن الكريم، (ص

352 (الصلاة) بصيغته الاسمية فيما يربو على الخمسة والعشرين موضعاً، في حين وردت الإشارة للمصطلح بصيغته الفعلية (أقم الصلاة، صلّي) بصيغهما المتعددة ومشتقاتهما المختلفة في باقي المواضع التي تصل إلى ثمانين موضعاً ونيِّفٍ؛ وذلك للدلالة على عظم أمر الصلاة وأهميتها في الدين، فهي عماد الدين والركن الركين. وستشير الدراسة لبعض هذه المواضع؛ للوقوف على الصيغ المستخدمة كمقابل للمصطلح العربي، وذلك من خلال عرض الآية الكريمة بدءاً بالصيغة الاسمية للمصطلح، تعقبها الصيغ الفعلية، حيث تلي كل آية ترجمة معانيها في الترجمات العبرية الأربع، ويعقب ذلك الإشارة لنهج كل مترجم في مختلف المواضع التي ورد بها المصطلح في صيغته محل البحث، على النحو التالي: أولاً: الصيغة الاسمية لمصطلح الصلاة: قوله تعالى: ﴿ .](5[﴾ وفي مقابل ذلك جاءت الترجمات على النحو التالي: קרא את הספר אשר גלינו לך והתפלל אל אלהיך, כי ركندروف .(((» ....התפילה מצלת את האדם מחרפה ומזימה קרא את אשר נגלה אליך מן הספר, ערוך התפילה, כי ريڤليـن .(((»....התפילה תניא מהתועבה והרעה שנן למאמינים מה שנתגלה לך מן הספר וקיים את بن شمش .(((»...התפילות, כי תפילה מונעת את התועבה ואת האסור . 235 ,234רקנדורף: עמ ((( . 432ריבלין: עמ ((( . 241בן שמש: עמ (((

353 השמע את הספר אשר נגלה לך וקיים את התפילה, כיروبيـن .(((»...התפילה מונעת תועבה וכל דבר מגונה قوله تعالى: ﴿ .]58[﴾ وفي مقابل ذلك جاءت الترجمات على النحو التالي: אתם המאמינים! עבדיכם, קנין כספכם, ובחוריכם, ركندروف אשר עוד לא גדלו, יבואו לדרוש את שלומכם שלש פעמים ביום: לפני תפלת השחר, ובצהריים אחרי הפשיטכם את בגדיכם ואחרי תפלת .(((»....הערב, שלושת המועדים האלה לכם המה המאמינים, בקש יבקשו מכם רשיון אלה אשר קנתה ريڤلين ימינכם שלש פעמים ליום, לפני תפילת השחר ובעת תסירו את בגדיכם .(((»...בצהריים, ואחרי תפילת הערב, שלש עיתות עריה הן לכם המאמינים! על העבדים והילדים שלא בגרו לבקש بن شمش רשות להיכנס לחדריכם לפני תפילת השחר, בשעת הצהריים בהסירכם בגדיכם לשעת המנוחה, ולאחר תפילת הערב, בשלוש ההזדמנויות .(((»...אלו שבהן אינכם לבושים . 324רובין: עמ ((( . 207רקנדורף: עמ ((( . 375ריבלין: עמ ((( . 214בן שמש: עמ (((

354 הוי המאמינים, ישנן שלוש עתים ביום אשר בהן שומהروبيـن על העבדים אשר בבעלותכם ועל הילדים אשר בטרם בגרו, ליטול רשות בטרם ייכנסו אליכם: לפני תפילת שחרית, וכאשר תפשטו את בגדיכם לעת צהריים, ולאחר תפילת הלילה. אלה הם שלושה זמני .(((»...התערטלות ، ](0([﴾وفي مقابل مصطلح الصلاة الوارد في قوله تعالى: ﴿ في الآيتين ]58[﴾، وقوله: ﴿ ]58[﴾وقوله: ﴿ الكريمتين- التزم المترجمون جميعاً بوحدة المقابل في اللغة العبرية، حيث أجمعوا . وقد يبدو من الوهلة התפילהعلى استخدام الصيغة الاسمية للمصطلح العبري الأولى أن هذا الالتزام هو النهج الأساسي والصارم فيما بينهم، إلا أن تتبع الآيات التي ورد بها مصطلح الصلاة في صيغته الحالية يؤكد مخالفة بعضهم لهذا النهج، وذلك حسبما سيتضح من خلال عرض نهج كل مترجم منهم على حدة، كما يلي: عمد المترجم في مقابل الصيغة الاسمية للمصطلح إلى عدة ركندورف: إجراءات، هي: ) المحافظة على وحدة المقابل المستخدم مع الالتزام بالصيغة الاسمية لمصطلح ( בהתפללכם ](0([الصلاة، كما في الآيتين السابقتين، وكذلك في آيات וישמרו ]9([،בתפילתם לבם בל עמם ]((([،תפילה קצרה ולא התפללו בבית ](5[،תפילתי ](6([،את עת התפילה [،כי תפילתך תשקיט את לבם ](0([،התפילה כי אם ]([،אשר מאסו בתפילה ]59[،אל תצעק בתפילתך ]((0 ،מתאמצים בתפילתם ]9[،המאמינים הנכנעים בתפילתם . 290רובין: עמ (((

355 ואחרי ](0[...،כי התפילה מצלת את האדם מ ](5[ ]5[،השומרים את עת התפילה ](([،כלות התפילה .(((ולבם בל עמם בתפילתם הצניעו ](5[، كما في آيات להתפלל) استخدام صيغة المصدر ( אם תקומו ]6[،ככלותכם להתפלל ](0([،בהתפללכם ימנעכם ]9([،בקראכם אותם להתפלל ]58[،להתפלל ויצווני ](([،אחרי התפללכם ](06[،מ....ומהתפלל אליו צו ]((([،הוא צווה את ביתו להתפלל ]55[،להתפלל אליו .(((]בהקראכם להתפלל ]9[،את ביתך להתפלל אל תתפלל ](([، كما في התפלל) استخدام الصيغة الفعلية ( .(((... לא התפללו כי אם ]5([، وفيבשכרותכם שעייב! ]87[) تعدد المقابل في ضوء اختلاف معنى الأصل، كما في ( ](0[، وفيשגגתך תשיאך להשיבנו מאחרי אשר עבד אבותינו כי אז כבר נהרסו כל בתי הכומרים וכל בתי תפילות הנוצרים .(((והיהודים והישמאעלים ) تعدد المقابلات المعجمية رغم وحدة المقابل في الأصل، فقد استخدم المترجم 5 في مقابل قوله تعالىהתחנן אלأكثر من صيغة فعلية، منها: استخدامه الفعل שופכים ، ثم عَدَل عنه إلى صيغة ](5([﴾﴿ .368 ,335 ,325 ,235 -234 ,198 ,176 ,166 ,113 ,101 ,83 ,77 ,55 ,52רקנדורף: עמ ((( . 324 ,184 ,176 ,175 ,69 ,67 ,65 ,60 ,52 ,5רקנדורף: עמ ((( .110 ,47רקנדורף: עמ ((( . 195 ,129רקנדורף: עמ (((

356 ،](([﴾ في مقابل قوله تعالى: ﴿ את שיחם فقد استخدم المقابل ]99[﴾أما في مقابل قوله تعالى: ﴿ .(((ולהתרצות בעיניו .((( من سورة البقرة]((8[) حذف بعض الآيات، فقد المترجم الآية 6 ريڤلين ) التزم المترجم بالمنهج نفسه عند تعامله مع الصيغة الاسمية للمصطلح في ( [،ובתפילה ](5([،ובתפילה ](5[معظم المواضع، كما في בקצרכם את ](0([،שמרו התפילות והתפילה התיכונה ]((8 כי התפילה ](0([،וערכת להם התפילה ](0([،התפילה אחרי ](06[،בקראכם לתפילה ]58[،במועדיה מצווה לא היתה תפילתם ליד ](5[،תפילתי ](6([،התפילה ، ואשר לא יבואו אל התפילה בלתי אם ]5([،הבית בלתי אם ולא תרים קולך ]((0[،כי תפילתך מבטח להם ](0([ היה מצווה את ]55[،ויצווני על התפילה ](([،בתפילתך [،אשר לא שמרו את התפילה ]59[،בני ביתו על התפילה ، ענווי הרוח בתפילתם ]([،וצו את ביתך על התפילה ]((( [،התפילה ](5[،השומרים על תפילותיהם ]9[ הם ](([،כאשר ייקרא לתפילה,....ובכלות התפילה ](0،9 .((( ]ובתפילתם מתרשלים ]5[،שוקדים על תפילתם תמיד .113// 335 ,14 -13רקנדורף: עמ ((( .22 -21רקנדורף: עמ ((( , 316 ,315 ,313 ,295 ,198 ,192 ,177 ,144 ,118 ,113 ,93 -92 ,38 ,22 ,7ריבלין: עמ (((

357 كمقابل لقولهאל תגשו להתפלל، نحو: להתפלל) استخدام صيغة المصدر ( ]((([، وكذلك ](([﴾تعالى: ﴿ להסירכם ]9([،בקומכם להתפלל ]6[،בקומם להתפלל .(((מ... ומהתפלל ) المخالفة العددية، حيث استخدم المترجم في مقابل قوله تعالى: ﴿ ( ، وفي مقابل ושמרו על תפילותיהם المقابل ]9([﴾ השומרים על المقابل ](([﴾قوله تعالى: ﴿ ، وهو بذلك قد استخدم صيغة الجمع في الحالتين على النقيض תפילותיהם .(((من صيغة الإفراد في الأصل ]99[) الالتزام بوحدة المقابل رغم اختلاف المعنى في الأصل، كما في ( .(((ותפילות השליח בעדם האם יראתך ]87[) تعدد المقابل في ضوء اختلاف معنى الأصل، كما في 5 ،(תפילותיך). وقد أشار المترجم في هامشه إلى أن المراد بدقة هو תצווך נהרסו בתי נזירים, ובתי תפילה לנוצרים ובתי כנסת ](0[وفي .(((ומסגדים سار المترجم على نهج وسط بين سابقيه عند اختياره لمقابل الصيغة بن شمش: الاسمية للمصطلح، وقد انتهج لذلك عدة إجراءات، هي: .759 ,684 ,655 ,432 ,355 ,330 .117 ,105 ,98 ,84ריבלין: עמ ((( .685 ,198ריבלין: עמ ((( .198ריבלין: עמ ((( .349 ,226ריבלין: עמ (((

358 ) الالتزام، فقد حرص المترجم على استخدام الصيغة الاسمية للمصطلح في ( הקפידו על זמני התפילות ובעיקר ]((8[معظم المواضع، كما في אם ](0([،אל תקרבו לתפילה ](([،על התפילה האמצעית ](0([،וערכת להם את התפילה ](0([،תקצרו בתפילה ، בקומם לתפילה ]((([،קיימו את התפילה כרגיל ובמועדיה ، בזמן שאתם נקראים לתפילה ]58[،בקומכם לתפילה ]6[ אין תפילתם ](5[،תפילתי ](6([،לאחר התפילה ](06[ כי תפילתך ](0([،על ידי תפילה ]5([،על-יד הבית אלא והיה מצווה ]55[،וציווה עלי את התפילה ](([،מרגוע להם צווה ]((([،הזניחו את התפילה ]59[،על בני ביתו על התפילה ، המקפידים על מועדי התפילות ]9[،לבני ביתך על התפילה כאשר קוראים לכם להתכנס ](0،9[،תפילה ](5[ .(((]המתמידים בתפילתם ](([،בגמר התפילה،...לתפילה אך אל תתפללו לא ]((0[، كما فيהתפלל) استخدام الصيغة الفعلية ( .(((המתפללים בהכנעה ]([، وفيבקול רם ולא בלחש ) المخالفة العددية، فقد استخدم المترجم في مقابل قوله تعالى: ﴿ ( في الحالتين، وفي ובהתפילות المقابل ](5(،5[﴾ ]9([﴾مقابل قوله تعالى: ﴿ ، وفي مقابل قوله למען ירחיק אתכם מ... ומהתפילותاستخدم المقابل , 204 ,192 ,184 ,183 ,118 ,114 ,106 ,89 ,74 ,70 ,65 ,61 ,58 ,57 ,52 ,25בן שמש: עמ ((( .357 ,344 ,241 .204 ,173בן שמש: עמ (((

359 ונזהרים استخدم المقابل ]9([﴾تعالى: ﴿ ושומרים استخدم المقابل ](([، بينما فيלקיים את תפילותיהם ، وهو بذلك يستخدم صيغة الجمع خلاف صيغة الإفراد על מועדי התפילות .(((في الأصل، مثلما فعل ريڤلين من قبل ]99[) الالتزام بوحدة المقابل رغم اختلاف المعنى في الأصل، كما في ( .(((ותפילת השליח המתרשלים בקיום ) تنوع المقابل المعجمي، فقد استخدم المترجم المقابل 5 .(((]5[ فيהמצוות האם אמונתך ]87[) تعدد المقابل في ضوء اختلاف معنى الأصل، كما في 6 היו נהרסים מינזרים, כנסיות ](0[...، وفيדורשת שנזניח את .(((מקומות תפילה ומסגדים يميل المترجم إلى الدقة والالتزام بوحدة المقابل في كل المواضع، روبيـن: كما يلي: [) حرص المترجم على استخدام الصيغة الاسمية للمصطلح، كما في ( שמרו על התפילות ]((8[،ובתפילה ](5([،ובתפילה ](5 ](0([،אל תקרבו לתפילה ](([،ועל התפילה התיכונה [،ובקיימך להם את התפילה ](0([،אם תקצרו בתפילה ובקוראכם ]58[،התפילה היא מצווה אשר נקבעו זמניה ](0( .357 ,83 ,73 ,16 ,6בן שמש: עמ ((( .118בן שמש: עמ ((( . 394בן שמש: עמ ((( .202 ,135בן שמש: עמ (((

360 ](06[،להרחיקכם מעל....ומעל התפילה ]9([،לתפילה ، תפילתי ](6([،ומקפידים על תפילתם ]9([،לאחר התפילה באים לתפילה ]5([،תפילתם ליד הבית אינה אלא... ](5[ כי תפילתך היא ](0([،את תפילות הנביא ]99[،רק באי-רצון וציווני על ](([،אל תישא קולך בתפילה ]((0[،מרגוע להם אשר ]59[،והוא ציווה בני ביתו על התפילה ]55[،התפילה ]([،צווה את בני ביתך על התפילה ]((([،זנחו את התפילה [،והמקפידים על תפילתם ]9[،הם ענווים בתפילתם בהישמע הקריאה לתפילה,... ועם תום ](0،9[،התפילה ](5 ועל תפילתם ](([،המתמידים בתפילתם ](([،התפילה .(((אשר לא ייתנו דעתם לתפילה ]5[،מקפידים ثانياً: الصيغة الفعلية لمصطلح الصلاة: .]([﴾قوله تعالى: ﴿ في مقابل ذلك جاءت الترجمات على النحو التالي: , ומפזרים לאביונים ומתפלליםהמאמינים בסודותי, ركندروف .(((»ממה שנתתי להם ומאשר חלקנו להם וערכו התפילהאשר יאמינו בנעלמות ريڤلين .(((»יפזרו , 235 ,165 ,164 ,160 ,146 ,122 ,114 ,103 ,102 ,98 ,81 ,80 ,73 ,35 ,21 ,6רובין: עמ ((( .538 ,487 ,486 ,470 ,324 ,278 ,259 ,249 ,248 .2רקנדורף: עמ ((( . 2ריבלין: עמ (((

361 המאמינים במה שמעל להשגתם, במה שנתגלה לך بن شمش , התורמים המקיימים את התפילות השליח, ובמה שנתגלה לפניך, .(((»ממה שהענקנו להם והמוציאים והמקיימים את התפילההמאמינים בנסתר روبيـن .(((»ממון מאשר שלחנו לפרנסתם قوله تعالى: ﴿ ﴾ ﴾ الآية، وقوله تعالى: ﴿ .](0،7[الآية وفي مقابله جاءت الترجمات على النحو التالي: אדוני! הן הושבתי מזרעי בעמק לא זרוע אצל בית מקדשך ركندورف .(((»למען יתפללו בו.... אדוני! שימני נא משוע אליך אותי ואת זרעי אלהינו הנה הושבתי מצאצאי בעמק לא מקום זרע אצל ريڤلين ביתך הקדוש , אלהינו למען יערכו התפלה... אלהי שיתני עורך התפלה .(((»(אנכי) ומצאצאי אני הושבתי חלק מצאצאי בעמק בלתי פורה זה על - יד بن شمش ביתך הקדוש, למען יקיימו את התפילות... ריבוני! הרשה לי ולצאצאי .(5(»לקיים במקום זה את התפילות . 3בן שמש: עמ ((( . 2רובין: עמ ((( .146רקנדורף: עמ ((( .257ריבלין: עמ ((( .153בן שמש: עמ (5(

362 ריבוננו,הנה הושבתי את זרעי בעמק אשר לא ינבוט בו روبين זרע, אצל ביתך הקדוש, ריבוננו, למען יקיימו את התפילה.... ריבוני, .(((»עשה שאקיים את התפילה, וגם זרעי אחרי وقد التزم المترجمون جميعاً في مقابل المركب الفعلي لمصطلح الصلاة ﴾، وقوله: ﴾، وقوله: ﴿ الوارد في قوله تعالى: ﴿ ﴾ في الآيتين الكريمتين - التزموا باستخدام مقابل فعلي في اللغة ﴿ العبرية وإن اختلف المقابل فيما بينهم، وسيتم تناول نهج كل مترجم منهم على حدة، على النحو التالي: عمد ركندورف إلى المحافظة على نفس المقابل الفعلي المستخدم ركندورف: مع مراعاة التنوع الزمني، وذلك على התפללفي الآيتين السابقتين، وهو الفعل النحو التالي: ﴾، وقوله: ﴿ ) في مقابل صيغة الأمر في قوله تعالى: ﴿ ( [ للجمع، كما فيהתפללו﴾ استخدم المترجم صيغة فعل الأمر ، ](0[،](([،]56[،]78[،]77[،]((0،8(،(( ، ](5[ للمفرد، كما في התפלל، وصيغة ](([ התפללנה .(((](7[ ) استخدام الصيغة الصرفية نفسها في مقابل أكثر من صيغة في الأصل، فقد استخدم ( ، في مقابل قوله تعالى: מתפלליםالمترجم صيغة المضارع (اسم الفاعل) .]([،]([،]([،]55[،]([﴾، كما في ﴿ .208רובין: עמ ((( .242 ,235 ,234// 247 ,339 ,318 ,207 ,197 ,49 ,7 ,5רקנדורף: עמ (((

363 كمقابل لقوله تعالى מתפלליםبالإضافة لذلك استخدم نفس هذه الصيغة . كما استخدمه كمقابل لقوله ](5[،](6([﴾ في﴿ [،](8[،](70[،](77[﴾، فيتعالى: ﴿ . واستخدمه مرة أخرى كمقابل لقوله ](8[،](9[،](([،](( .]([،](([،](([﴾، كما فيتعالى: ﴿ بالإضافة لهذا استخدم المترجم هذا المقابل عينه في صيغة الإفراد مقابلاً لقوله ، ومقابلاً للفعل ](([،](77[﴾، كما في تعالى: ﴿ .(((](5[،](0([(صلّى) في كمقابل لصيغة الشرط في قوله יתפללו) استخدم المترجم صيغة المستقبل ( אם ](([﴾، كما في ... تعالى: ﴿ ، وكمقابل لصيغة النهي في אם יטיבו... ויתפללו ]((،5[، وתתפללו ، وأيضاً ואל תתפלל בעד ]8([﴾قوله تعالى: ﴿ .(((]7([﴾كمقابل لصيغة المضارع في قوله تعالى: ﴿ بالاتساق مع الأصل أو لمراعاة قواعد اللغة להתפלל) استخدام صيغ المصدر ( ، وقوله: ]7([﴾العبرية، وذلك في مقابل قوله تعالى: ﴿ ،]5[﴾، ومقابل قوله: ﴿ ](7[،]7([﴾﴿ ، ومقابل الفعل (صلّى) كما ]6[﴾ومقابل قوله: ﴿ .(((](0[في 283 ,256 ,195 ,142 ,106 ,96 ,26// 194 ,56// 241 ,220 ,99 ,46 ,2רקנדורף: עמ ((( .353 ,52 ,47 ,15// 364 ,341 ,335// .111// 112 ,106 ,105 ,61רקנדורף: עמ ((( .358 ,60// 360 ,206 ,189 ,75רקנדורף: עמ (((

364 ) استخدام نفس المقابل المعجمي مقابل لأكثر من معنى في الأصل، فقد استخدم5 كمقابل لمعنيين في الأصل، أولهما للتعبير عن جملةהתפלל المترجم الفعل (أقام الصلاة) ومشتقاتها، حسبما سبقت الإشارة لذلك، والآخر للتعبير عن .(((התפלל בעדם ](0([الفعل (صلّى)، وذلك كما في ) تعدد المقابلات المعجمية، فقد استخدم المترجم أكثر من مقابل فعليّ لنفس 6 תישא את﴾، من ذلك: استخدام المقابل الأصل في قوله تعالى: ﴿ ، ]((([،]87[ فيהפיל תחינה، والمقابل ](0([ فيלבבך אל . ولم يكتف المترجم بهذا، بل ](([ فيהתחנן אלثم استخدام المقابل ، עשה את תפילתךعَدَل عن الصيغة الفعلية للمصطلح إلى صيغته الاسمية .(((](([، كما فيוהזכירני בתפילתך، وإلى ]78[كما في .((( من سورة فاطر](8[) حذف المترجم الآية 7 ريڤلين التزم ريڤلين بالمحافظة على نفس المقابل الفعلي المستخدم في الآيتين ، مع مراعاة التنوع الزمني حسب עָרַך את התפילה السابقتين، وهو الجملة الفعلية السياق القرآني، وذلك على النحو التالي: ﴾، وقوله: ﴿ ) في مقابل صيغة الأمر في قوله تعالى: ﴿ ( ، كما في עֲרֹך התפילה﴾ استخدم المترجم صيغة فعل الأمر للمفرد ، وصيغة فعل الأمر للجمع ](7[،](5[،](([،]78[ .113רקנדורף: עמ ((( . 180 ,164// 238 ,131 ,121 ,52רקנדורף: עמ ((( . 256רקנדורף: עמ (((