إضشبز انطحمٍ لأؼجبة انُعول وانُبؼد والدُؽىخ والدزشبثّ وتجىَس انمطآٌ 11 كلمة شكر وتقدير خنٜمً لله َذ خڀ٭دنٞنٌ خڀُن٘ه خڀُلُڃ ڄدڀٻ َىڂ خڀًَه, وخڀٝٗش وخڀٕٗڂ ٬ځً ؤُ٘ٲ خْوسُدء وخنُٞٔځنٌ, وسُىد ن١مً و٬ځً آڀً وؤٜمدزً ؤنٗ٭نٌ ؤڄد ز٭ً: ٴدٔعفدزص ْڄُ خلله ظ٭دبٔ بُ ٸىڀً: ﭽ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆﭼ (ٔىَش ڀٹمدن:14),وڀٹىپ خڀى(:ٖ َٙٽُ خلله ڄه ٖ َٙٽُ خڀىدْ) (1) ؤ٘ٽُ خلله ظ٭دبٔ ٬ځً ڄد ؤوٖني ڄه و٭ڃ ٬٩ُمص ,ٖ ؤلٍٝ ٬ًٌٓد وٖ ؤزځٯ ٘ٽٌُد . وڄه ؤ٬٩مهد و٭مص خٔٔٗڂ, بٍ و٭مص ٔځىٺ ٤َُٷ خڀ٭ځڃ وظُٕنًي بٕ, وڄه ٌڀٻ بن٤دِ ٌٍخ خڀسمػ ڄه ٰنً لىپ ڄني وٖ ٸىش زٿ زعىٴُٹً وٴ١ځً وڄىٓعً . ٴدڀځهڃ ڀٻ خنٜمً ولًٺ ٖ َُ٘ٻ ڀٻ نً٘خً ټؽنًخ َىخبُ و٭مٻ ڄعفًيخ زعفًًٌَد , و٘ٽٌُ ڀٻ ڄه و٭مٻ. ټمد ؤظىـً زدڀٙٽُ ز٭ً ٌڀٻ ڀىخڀًٌ – َن٘هڃخ خلله – َن٘ص وخٔ٭ص ٬ځً لٕه خڀعُزُص وخڀعىـًُ بٕ ڄىٍ خڀ٥ٵىڀص, ن٣د ټدن ڀً ؤټّّ خْؼُ بُ خڀعىٴُٷ بُ خنُٜدش خڀ٭ځمُص وخٖـعمد٬ُص, وظُٕنً خْڄىَ بُ ټٿ ٘اون لُدبٌ, ٴفّخٌڃخ خلله ٬ځً ټٿ ٌڀٻ ونً خنّٛخء, وَن٘هڃخ خلله وؤٔٽىهڃ ٴُٕك ـىدظً. آڄنٌ. وٖ ؤوًٕ ِوـّٗ ؤڂ ٬سً خڀُن٘ه خڀّٗ بٓ ظسىٿ ٬ځٍٓ زدنٕٞدوًش وخڀعٙفُ٫ وخڀً٬دء, وخڀّّٝ وخنٜػ ٬ځً ڄىخٜځص ٤ځر خڀ٭ځڃ, ٴځهد ڄني ـَّٿ خڀٙٽُ وخڀعٹًَُ, وڄه خلله ٬٩ُڃ خنٞؽىزص وخْـُ, وخلله ن٩َّهد نّد ٌى ؤٌځً. بٍ خڀٙٽُ وخڀ٭ُٴدن ڀٵ١ُځص ُ٘ىٍ خڀًټعىَ/ ؤنً٘ زه ودٴ٫ خنٞىَ٬ٍ خڀٌٍ ؤ٬٥دني ڄه وٜٗص ٴٽُي, ونٖنٌ وٸعً, وٸًٓڄني ٬ځً َؤْ ڄهدڄً , َٰڃ ټؽُش ؤ٘ٱدڀً, وخَظسد٤دظً, ٴٹً ؤظ٭ر وٵًٕ ڄ٭ٍ, و٬ځمني ؤن٨ُص خڀ٭ىدَص زةوُخؾ خڀىٛ وٴٷ ڄُخي خنٞاڀٳ, وخڀ٥َُٹص خنٞؽځً ڀعىَُؿ خنًَٜػ, و٬ّو خڀىٝىٚ. ٴځٹً ظ٭ځمط ڄىً ؤن٨ُص خلعُخڂ خڀ٭ځمدء, وخڀعمدْ خڀ٭ٍَ نٟڃ ٴُمد ؤو٥حىخ ٴًُ, وظ٭ځمط ڄىً ظىخ٠٫ خڀُٙه ڄ٫ ظځمٍُي؛ ٴځٹً ٴعك بٕ ٸځسً وؤًَ٘ني زٽٿ ڀ٥ٳ وخلعُخڂ, ٴځً ڄني (1)خو٩ُ: خڀٕځٕځص خڀٝمُمص ڀٓڀسدني (1/776 )لًَػ َٸڃ(416 .)
عدد الصفحات ١٨إضشبز انطحمٍ لأؼجبة انُعول وانُبؼد والدُؽىخ والدزشبثّ وتجىَس انمطآٌ 12 ڄىٴىَ خڀعٹًَُ, وؤزځٯ خڀٙٽُ وخڀؽىدء, وؤٔإپ خلله ؤن َسدَٺ ڀً بُ ٬مُي و٬ځمً وؤٌځً وڄدڀً, وؤن ن٩ًَّ ٬ني ونً ڄد ن٩ٌّ زً ٬سديي خڀٝدنٜنٌ. ټمد ؤؼني زدڀٙٽُ وخڀعٹًَُ ڀٝدلّٔ خڀٵ١ُځص خڀُٙىنٌ خڀٽُن٬نٌ خْٔعدٌ خڀًټعىَ/ ؼهًُبٌ انظبزق الثيرِ خْٔعدٌ زٹٕڃ خڀٽعدذ وخڀٕىص, وٴ١ُځص خڀًټعىَ/ أؼبيخ أحمس يظطفً يؤيٍ َجُٓ ٸٕڃ خڀًَخٔدض خڀٹُآوُص زٽځُص خنٞ٭ځمنٌ زدڀٹىٵٍش,٬ځً ظٵ١ځهمد ڄ٫ ټؽُش ڄٙدٰځهمد زٹسىپ ڄىدٸٙص ٌٍي خڀُٔدڀص وظٹىن٬هد وخڀځٍَه ُٔٽىن نٞٗل٩عهمد ؤؼُ بُ و١ؿ ٌٍي خڀُٔدڀص, وظٗبُ خڀٹٝىَ ٴُهد, ٴهمد ٬ځمدن َخٔىدن ٬ُٴد نّىهؿ ٬ځمٍ َٜنٌ, ووٹً زىدء ٜديٶ, ٴإٔإپ خلله ؤن ن٩ّپ ڄؽىزعهڃخ, وؤن ن٩٭ٿ ٌڀٻ بُ ڄىخَِه لٕىدتهمد. ټمد ؤ٘ٽُ ـدڄ٭ص ؤڂ خڀٹُي, ن٣ؽځص بُ ڄ٭دبٕ ڄًٌَُد, ووټُځهد ڀځًَخٔدض خڀ٭ځُد, و٬مًُ ټځُص خڀً٬ىش وؤٜىپ خڀًَه, ووټٗءي, وَجُٓ ٸٕڃ خڀٽعدذ وخڀٕىص, وڄٙدن٫ٍ خْٴد٠ٿ خڀځٍَه ن٘ځط ٬ىهڃ خڀ٭ځڃ بُ ٸٕڃ خڀٽعدذ وخڀٕىص, ٴفّخٌڃ خلله ونً خنّٛخء وـ٭ٿ ٌڀٻ بُ ڄىخَِه لٕىدتهڃ. ټمد ؤ٘ٽُ ټٿ ڄه ټدن ڀً يوَ بُ بنٕدڂ ٌٍخ خڀسمػ ڄه بوىخني وِڄٗجٍ ٤ٗذ خڀ٭ځڃ نّ٭ىوص, ؤو ڄٙىَش, ؤو ظٹًنً وٝك, ؤو بزًخء َؤٌ,ؤو ب٬دَش ټعدذ, وخڀٙٽُ ڀځفمُ٫, ٴفّخٌڃ خلله ٬ني ونً خنّٛخء وَٴ٫ يَـدتهڃ بُ خڀٝدنٜنٌ, وخلله ؤٔإپ ؤن َىٵ٭ىد وَُٴ٭ىد زدڀٹُآن, وؤن ن٩٭ٿود ڄه وًخڂ ټعدزً خڀ٭٩ُڃ, وؤن َُِٸىد بوٗٚ خڀىُص, وٸسىپ خڀ٭مٿ,وؤن َهسىد ؼىخذ خنٕٞ٭ً بڀًُ, وخڀٹُبى ڀًًَ,آڄنٌ,وٜځً خلله ٬ځً ٬سًي ؤَىڀً ًُٔود ن١مً و٬ځً آڀً وٜمسً ؤنٗ٭نٌ0
عدد الصفحات ١٩إضشبز انطحمٍ لأؼجبة انُعول وانُبؼد والدُؽىخ والدزشبثّ وتجىَس انمطآٌ 13 انمؽى الأول انسضاؼخ ورشزًم ػهً صلاصخ فظىل خڀٵٝٿ خْوپ: ٬ُٝ خٔڄدڂ ٬٥ُص خْـهىٌَ. خڀٵٝٿ خڀؽدني: لُدش خٔڄدڂ ٬٥ُص خْـهىٌَ. خڀٵٝٿ خڀؽدڀػ: يَخٔص ٬ه ټعدذ" بَ٘دي خڀُن٘ه ْٔسدذ خڀىّوپ, وخڀىٕه, وخنٞعٙدزً, ونْىًَ خڀٹُآن, ڀځُٙه ٬٥ُص خْـهىٌَ.
عدد الصفحات ٢٠إضشبز انطحمٍ لأؼجبة انُعول وانُبؼد والدُؽىخ والدزشبثّ وتجىَس انمطآٌ 14 انفظم الأول ػظط الإيبو الأعهىضٌ وفُّ يجبحش خنٞسمػ خْوپ: خنٜدڀص خڀُٕدُٔص. خنٞسمػ خڀؽدني: خنٜدڀص خٖـعمد٬ُص وخٖٸعٝديَص. خنٞسمػ خڀؽدڀػ: خنٜدڀص خڀًَىُص وخڀؽٹدٴُص. خنٞسمػ خڀُخز٫: ؤؼُ خنٜدٖض خڀٕدزٹص ٬ځً خنٞٝىٳ.
عدد الصفحات ٢١إضشبز انطحمٍ لأؼجبة انُعول وانُبؼد والدُؽىخ والدزشبثّ وتجىَس انمطآٌ 15 انفظم الأول َجصح ػٍ ػظط الدؤنف ؤَوَِٓ ٬ځمدء خٌُِْ و٘٭ر ڄُٝ ببٔ خڀًوڀص خڀ٭ؽمدوُص ز٭ً ؤن ٬ُٴىٌد يوڀص ڄه يوپ خنٝٗٴص خْٖٔڄُص ُٔىُٚص خنٌٍٞر ظًخٴ٫ ٬ه خڀ٭دبٓ خٔٔٗڄٍ , ونٓمٍ لًويي, وظُٴ٫ ڀىخء خنٛهدي بُ خڀّّ وخڀسمُ, وظٹٳ ڀٓ٤مد٪ خڀٝځُسُص زدنُٜٞدي, وظ٭ځٍ ؤَټدن خڀَُٙ٭ص, ونٓمٍ خنُٜڄنٌ خڀَُٙٵنٌ, وظځّٔ ڄ٥دڀسهمد, وڄ٥دڀر ڄَه ـدوَن٨د , وظً٬مهمد وظ٭ځٍ ڄه ٘إنهمد, وظسني خنٕٞدـً وخنٛىخڄ٫ وخنًٞخَْ, وظًُٜ نٟد خْوٸدٲ, وظً٬ڃ ڄد وٸٔٳَ ٬ځُهد, وظُفِٿُّ خڀ٭ځمدء , ونْ٭ٿ ڄٽدودتهڃ ٴىٶ ڄٽدودض خْڄُخء. ٴٵٍ و٩دڂ خڀًوڀص خڀ٭ؽمدوُص ټدن خنٞٵّٗ خْ٬٩ڃ, ؤدجُ خڀ٭ځمدء ن٩ځٕىن ٬ه ن٬نٌ خڀٕځ٥دن, ون٩ځٓ خڀىَِخء وخْڄُخء ٬ه َٕدَي, وَٹٳ خڀٹديش خڀ٭ٕٽَُىن ٬ځً ؤٸًخڄهڃ, وٖ َاٌن ْلًٌڃ زدنٛځىْ نُ١ُش خڀٕځ٥دن بٖ بٌخ خلعدؾ بڀًُ خڀٕځ٥دن, ؤو خڀًَٝ خْ٬٩ڃ بُ ڄٙىَش ٬ٕٽَُص, وٌٽٍخ ټدوط ن٠دڀٓ ٬ځمدء خٌُِْ بُ خڀًَىخن خڀ٭دبٕ نُّٝ ن٩ځٕىن ٬ه ن٬نٌ وخبٕ ڄُٝ خڀسد٘د خڀ٭ؽمدني, زُىمد ن٩ځٓ خْڄُخء ٬ه َٕدَي, وَٹٳ خڀٹديش خڀ٭ٕٽَُىن ڄىعٝسنٌ ببٔ ؤن َٕمك نٟڃ, ؤو ْلًٌڃ زدنٛځىْ. وبُ ڄُٝ ټدن ٬ځمدء خٌُِْ ٖ ٍَټُون بٖ ڄٕسىٸنٌ زځٹر "ٔديخظىد" ٴُٹدپ:" ٔديخظىد خڀ٭ځمدء", ټمد ټدن ٤ځسص خڀ٭ځڃ خٛدوَون بُ خٌُِْ ٖ ٍَټُون بٖ ڄٕسىٸنٌ زځٹر "خڀٕديش", ٴُٹدپ: "خڀٕديش خٛدوَون زدنٛدڄ٫ خٌُِْ". (1) وٌٽٍخٴٹً وٙإ خڀُٙه ٬٥ُص خْـهىٌَ – َنً٘ خلله – بُ ڄُٝ خڀّٗ ټدوط ود٠٭ص ڀىٵىٌ خڀًوڀص خڀ٭ؽمدوُص, وخڀّٗ زًؤ ٨هىٌَد بُ خڀٹُن خڀعدٔ٫ خنٟفٌُ, خڀٕديْ ٬ُٙ خنُٞٗيٌ, وخڀّٗ ټدن نٟد خڀٵ١ٿ خڀٽسنً بُ نًًَْ َوق خٔٔٗڂ, وخڀٌٍ نُّٕ ٜد وٗپ خڀًوڀص خڀ٭سدُٔص, ٴس٭ً ؤن زځٱط خڀًوڀص خڀ٭سدُٔص ؤ٬ځً يَـدض خڀٽمدپ بُ ٬هً"ٌدَون خڀًُُ٘" ودڄٓ زني خڀ٭سدْ, وخزهش خنٞإڄىن خڀٌٍ ظُنٗط بُ ؤَدڄً ؤٰځر ټعر خڀُىودن خڀ٭ځمُص وخڀٵځٕٵُص, وزځٯ خڀعمًن ؤ٬ځً خڀًَـدض, زًؤ خڀ١٭ٳ ًَذ بُ ؤن٥دء خڀًوڀص (1)خو٩ُ: "يوَ خٌُِْ خڀُٕدٍٔ بُ ڄُٝ بزٓدن خنٜٽڃ خڀ٭ؽمدني " ڀځًټعىَ ٬سً خنٛىخي ٜدزُ بنٚد٬ُٿ, خڀىدُ٘: ڄٽعسص وٌسص – خڀٹدٌُش – ڄُٝ – خڀ٥س٭ص خْوبٔ ٌـ- ڂ.
عدد الصفحات ٢٢إضشبز انطحمٍ لأؼجبة انُعول وانُبؼد والدُؽىخ والدزشبثّ وتجىَس انمطآٌ 16 خڀ٭سدُٔص, ٴٽدوط خْلىخپ بُ ٰدَص خٖ٠٥ُخذ, ونٔځځط خڀٵى٠ً نُٗ٫ ؤـّخجهد, وخْظسً خڀٹىخي وخنٜٽدڂ زؽُوخض خْڄص, وخو٭ًڂ خڀُخي٪ وخنُٞخٸر نٟد, ٴإوٍض خڀًوڀص خٔٔٗڄُص بُ خٖن٥٥د٢ ٴعٵُٸط زٗي خنٕٞځمنٌ, وؤوٍ ؤڄُ خٔٔٗڂ بُ خڀ١٭ٳ ز٭ً ؤن زځٯ ڄه خڀٹىش ڄسځٱد ٬٩ُمد زٕسر خنُٜوذ خنٞعىخٜځص, وخوٹٕدڂ خنٜٽىڄدض خٔٔٗڄُص ٬ځً ز٭١هد, وټؽُش خڀٵّٕ وخڀٹٗٶپ, وخٔعمُ خڀ١٭ٳ وخٖن٥ٗپ لّٖ ظٹًڂ خڀععُ ن٥ى زٱًخي نٓط بڄُش"ٌىٖټى ودن" لٵًُ "ـىٽُّ ودن" ويوځىٌد ٬ىىش بُ 30 ن١ُڂ ٔىص 656ٌـ/ 1258ڂ, وٸعځىخ خنٝځُٵص خنٕٞع٭ٝڃ, وټٿ ڄه ٸس١ىخ ٬ځًُ ڄه زني خڀ٭سدْ وخْڄُخء وخڀ٭ځمدء, وټدن يوىنٟڃ بڀُهد زًُٔٓش خڀىَُِ "ڄاًَ خڀًَه زه خپ٬ځٹمٍ"(1) ٴدوعهط يوڀص خڀ٭سدُٔنٌ زسٱًخي ز٭ً ؤن خٔعمُض ؤَز٭د و٬َُٙه ونٕٙمدجص ٔىص, وظٙعط ڄه ن٤د ڄه خڀ٭سدُٔنٌ, بٍ وٜٿ خڀععُ ببٔ زٗي خڀٙدڂ ٴىُزىٌد لّٖ خ٠ممٿ خٔٔٗڂ وظٵُٸط ؤـّخئي, ببٔ ؤن ٨هُض يوڀص خڀ٭ؽمدوُنٌ زدْود٠ىپ ٴإ٬ديض بڀًُ َووٷي خڀٕدزٷ, و٠مط ڄد ظٵُٶ ڄه ن٣دڀٽً, وٜدَض ٌٍ خڀًوڀص خڀىلًُش خٔٔٗڄُص ؤڄدڂ خڀ٭دبٓ خْوَوبي. (2) (1) خزه خڀ٭ځٹمٍ: خڀىَُِ خڀٽسنً خنٞرَُ ڄاًَ خڀًَه ن١مً زه ن١مً زه ٬ځٍ زه ٤دڀر خزه خڀ٭ځٹمٍ خڀسٱًخيٌ خڀُخٴ١ٍ وَُِ خنٕٞع٭ٝڃ , وټدوط يوڀعً ؤَز٭ص ٬ُٙ ٔىص, ٴإٴًٙ خڀُٴٟ ٴ٭دَ٠ً خڀٕىص, وَؤي ؤن ٌىٖټى ٬ځً ٸًٝ خڀ٭ُخٶ ٴٽدظسً وـُٕي وٸىي ٪ِڄً ٬ځً ٸًٝ خڀ٭ُخٶ؛ ڀُعىٍ ٬ىًي ًَخ, وڀُعمٽه ڄه ؤُٰخ٠ً, ولٵُ ڀٓڄص ٸځُسد,ٴإوٸ٫ ٴًُ ٸَُسد, وٌخٶ خنٟىخن, وَؤٌ َُټر ټًَٙد ولًي, ز٭ً ؤن ټدوط َټسطي ظ١دٌٍ ڄىټر ٔځ٥دن, ٴمدض ٰسىد وٮڄد, وبُ خْوُش ؤً٘ وَّدً وؤً٘ ظىٽًُٗ , وټدن ؤزى زٽُ خزه خنٕٞع٭ٝڃ وخڀًوخًَخَ خڀٝٱنً ٶي ً٘ ٬ځً ؤًَ خپٔىص لّٖ نهر خڀٽُن, وبً ٬ځً خڀُٙ٫ش زٗء ٬٩ُڃ, ٴمىٷ ڀٍڀٻ ڄاًَ خڀًَه زدڀؽإَ زُٕٳ خڀععدَ ڄه خڀٕىص, زٿ وڄه خڀُٙ٭ص وخڀُهىي وخڀىٝدَي, وٸعٿ خنٝځُٵص ون٥ى خڀٕس٭نٌ ڄه ؤٌٿ خڀ٭ٹً وخنٜٿ , وزٍپ خڀُٕٳ بُ زٱًخي ظٕ٭ص وؼٗؼنٌ نهدَخ لّٖ ـُض ُٔىپ خڀًڄدء وزٹُط خپزځًش ټإڄٓ خڀٍخٌر , ٴةن لله وبود بڀًُ َخـ٭ىن, و٬دٖ خزه خڀ٭ځٹمٍ ز٭ً خڀٽدجىص ؼٗؼص ؤ٘هُ وٌځٻ. خو٩ُ: ٔنً ؤ٬ٗڂ خڀىسٗء (23/361) ,وٍَ٘خض خڀٌٍر (5/272) ,وخڀسًخَص وخڀىهدَص(5/212.) (2)خو٩ُ: "ظدََه خڀًوڀص خڀ٭ځُص خڀ٭ؽمدوُص" ڀٓٔعدٌ: ن١مً ٴًَُ خلمحدڄٍ ٚ (-) ,وظدََه خڀًوڀص خڀ٭ؽمدوُص ڀځًټعىَ: ٬ځٍ لٕىن ٚ (-), وخڀ٭دبٓ خٔٔٗڄٍ خنًَٜػ وخنٞ٭دُٜ ڀځًټعىَ: ـٗپ ن٪ٍ ٚ ().
عدد الصفحات ٢٣إضشبز انطحمٍ لأؼجبة انُعول وانُبؼد والدُؽىخ والدزشبثّ وتجىَس انمطآٌ 17 وٌٍي ٔىص خلله بُ وځٹً, ٸدپ ظ٭دبٔ: ﭽ ﯻ ﯼ ﯽ ﯾ ﯿ ﭼ (1) ,وټمد َٹىپ خڀ٭ٗڄص ٬سً خڀُن٘ه زه وځًون: "بن ؤلىخپ خڀ٭دبٓ وخْڄڃ و٬ىخجًٌڃ ون٤ځهڃ ٖ ظًوڂ ٬ځً وظنًش وخلًش, وڄىهدؾ ڄٕعٹُ, بن٧د ٌى خوعٗٲ ٬ځً خَْدڂ وخِْڄىص, وخوعٹدپ ڄه لدپ ببٔ لدپ, وټمد َٽىن ٌڀٻ بُ خْ٘ىدٚ, وخْوٸدض, وخْڄٝدَ ٴٽٍڀٻ َٹ٫ بُ خِٴدٶ وخْٸ٥دَ وخِْڄىص وخڀًوپ,ٔىص خلله خڀّٗ وځط بُ ٬سديي" (2) . بٍ زًؤ خڀٕځ٥دن ٔځُڃ خْوپ َٕع٭ً ڀ١ڃ يوڀص خنٞمدڀُٻ, ٴفهّ ـُٙدً ؤدَ زً ببٔ زٗي خپ٘دڂ, وظٹدزٿ ڄ٫ ـُٗ خنٞمدڀُٻ زٹُديش" ٸدوٝىي خڀٱىٌَ" بُ "ڄُؾ يخزٷ" شمدپ ُٰبي لځر, وڄد ڀسػ ؤن وٸ٫ خنٝٗٲ بُ ٜٵىٲ خنٞمدڀُٻ, وخوٵٝٿ ز٭ٟ ٸديتهڃ ڄ٫ ٴُٸهڃ خنُٜزُص وخو١مىخ ببٔ ـُٗ خڀٕځ٥دن ٔځُڃ, وخوعُٝ خڀٕځ٥دن بُ ٌٍي خنٞ٭ُټص وٸعٿ" خڀٱىٌَ" ٔىص 922ٌـ, خنٞىخٴٷ 1516ڂ, وز٭ً ٌٍي خنٞىٸ٭ص خلعٿ خڀٕځ٥دن ٔځُڃ زٽٿ ٔهىڀص ڄًخجه ن٘دش ون٘ٛ ويڄٙٷ, و٬نٌ ٜد وٖش ڄه ٤ُٴً, وٸدزٿ ڄه ٜد ڄه خڀ٭ځمدء ٴإلٕه وٴديتهڃ, وٴُٶ خٔو٭دڄدض ٬ځً خنٕٞدـً, وؤڄُ زعُڄُڃ خنٛدڄ٫ خْڄىٌ زًڄٙٷ.(3) وظىبٔ خڀٕځ٥دن" ٤ىڄدن زدٌ" خڀٕځ٥ص بُ ڄُٝ ز٭ً ڄٹعٿ" ٸدوٝىي خڀٱىٌَ" وؤَٔٿ خڀٕځ٥دن ٔځُڃ ببٔ "٤ىڄدن زدٌ" ټعدزد ًًَ٘ خڀځهفص َهًيي ٴًُ وَ٥ځر بڀًُ خٖ٬عُخٲ زدڀُٕديش خڀ٭ؽمدوُص, وزإن َٽىن ودجسً بُ لٽڃ ڄُٝ لّٖ ڄًَىص ّٰش, وڀٽه" ٤ىڄدن زدٌ" َٴٟ ٌٍخ خڀ٭ُٞ ٴّلٳ خڀٕځ٥دن ٔځُڃ زٹىخظً ن٥ى"ّٰش" نٕهًُخً ڀًوىپ خڀٹدٌُش, ٴدڀعٹط خڀٹىخض خڀ٭ؽمدنَص زٹىخض خنٞمدڀُٻ زدڀٹُذ ڄه ّٰش, ون٤ك خڀ٭ؽمدوُىن بُ خٖٔعُٗء ٬ځُهد. (4) ؤٜسك خِن خڀ٥َُٷ ڄٵعىلدً ببٔ خڀٹدٌُش ؤڄدڂ خڀ٭ؽمدوُنٌ ٴّلٵط ٸىختهڃ ن٥ىٌد و٬ٕٽُض بُ ڄٽدن ٸَُر ڄىهد, ووٙر خڀٹعدپ زُىهمد, وٸدڂ"٤ىڄدن زدٌ" زٹعٿ خڀىَُِ (1)ٔىَش خْلّخذ, ڄه آَص (.) (2)خو٩ُ:ټعدذ خڀ٭ّّ ويَىخن خنٞسعًؤ وخنّّٝ بُ ؤَدڂ خڀ٭ُذ وخڀ٭فڃ وخڀّّزُ وڄه ٬دٌُٜڃ ڄه ٌوٌ خڀٕځ٥دن خْټّّ, ٖزه وځًون (/). (3)خو٩ُ: ظدََه خڀًوڀص خڀ٭ځُص خڀ٭ؽمدوُص, ڀٓٔعدٌ ن١مً ٴًَُ خلمحدڄٍ ٚ (). (4)خو٩ُ: خڀًوڀص خڀ٭ؽمدوُص وخڀُٙٶ خڀ٭ُبي, ي. ن١مً ؤوُٓ, ٚ ().
عدد الصفحات ٢٤إضشبز انطحمٍ لأؼجبة انُعول وانُبؼد والدُؽىخ والدزشبثّ وتجىَس انمطآٌ 18 خڀ٭ؽمد"ٔىدن زٻ" ٨دودً ؤوً خڀٕځ٥دن "ٔځُڃ" ٴٹدڄط خنًٞخٴ٫ خڀ٭ؽمدوُص ز١ُذ ـُىٖ خنٞمدڀُٻ ٴهّڄىخ, ونٕٽه خڀ٭ؽمدوُىن ڄه يوىپ خڀٹدٌُش, ووٸ٫ "٤ىڄدن زدٌ" ؤٔنًخ بُ ؤًََهڃ لُػ ؤ٬ًڂ . (1) وز٭ًٌد ڄٽػ خڀٕځ٥دن ٔځُڃ زدڀٹدٌُش ن٥ى خڀٙهُ, وؤٸدڂ بُ "ڄىُٿ خڀُو٠ص" وؤوٍ بُ َِدَش ـىخڄ٫ خنًَٞىص, وټٿ ڄد ٜد ڄه خِؼدَ, ووِ٪ ٬ځً ؤ٬ُدن خنًَٞىص خڀ٭٥دَد وخنٝځ٫ خڀٕىُص, ول١ُ خٖلعٵدٖض, بٍ ٬دي ڄه ز٭ً ؤن ٬نٌ"ونً زٻ" وخڀُدً ٬ځً ڄُٝ , وظُٺ زدڀٹدٌُش لدڄُص ټدٴُص نٜٵ٧ خْڄه نٓط ٸُديش "ونً خڀًَه ؤٰد خٖوٽٙدٌَ", وزٍڀٻ زٕ٥ط خڀًوڀص خڀ٭ؽمدوُص ُٔديتهد ٬ځً ڄُٝ, وټدن ٌڀٻ ٔىص 923ٌـ خنٞىخٴٷ1517ڂ.(2) (1)خو٩ُ: ظدََه خڀًوڀص خڀ٭ؽمدوُص, ي. ٬ځٍ لٕىن ٚ (). (2)خو٩ُ: ظدََه خڀًوڀص خڀ٭ځُص, ٚ (-).
عدد الصفحات ٢٥إضشبز انطحمٍ لأؼجبة انُعول وانُبؼد والدُؽىخ والدزشبثّ وتجىَس انمطآٌ 19 الدجحش الأول الحبنخ انؽُبؼُخ ٸدپ خڀُٙه ٬سً خڀُن٘ه خنّّٛبٌ: و٬ديض ڄُٝ بُ ٬هً خڀٕځ٥دن ٔځُڃ خْوپ خڀ٭ؽمدني (918 – 927ٌـ/ 1512 – 1520ڂ) ببٔ خڀىُدزص ټمد ټدوط بُ ًَٜ خٔٔٗڂ, ونٞد وځٛ ڀً ؤڄُ ڄُٝ ٬ٵد ٬مه زٹٍ ڄه خنُٛخټٕص وؤزىدءٌڃ, وبٓ َع٭ُٞ ْوٸدٲ خڀٕٗ٤نٌ خنَُٞٝص, زٿ ٸًَ ڄُظسدض خْوٸدٲ, وخنٝنًخض, وٰٗپ خنُٜڄنٌ ,وَظر ڀَٓعدڂ ,وخنٞٙدَه , وخنٞعٹد٬ًَه, وڄٝدَٲ خڀٹٗ٪, وخنُٞخز٥نٌ, وؤز٥ٿ خنٞ٩دبٓ, وخنٞٽىْ, وخنٞٱدَڂ. ونٞد ظىبُ خڀٕځ٥دن ٔځُڃ خْوپ ظىبٔ ز٭ًي خزىً خڀٱدٌِ خڀٕځ٥دن ٔځُمدن (927- 974ٌـ/ 1520 – 1566ڂ) ٬ځًُ خڀُن٘ص وخڀُ٠ىخن, ٴإٔٓ خڀٹىخ٬ً, ونٕڃ خنٞٹدًٜ, وو٩ڃ خنٞمدڀٻ, وؤودَ خنٜىخڀٻ, وَٴ٫ ڄىدَ خڀًَه, وؤنًٙ ونًخن خڀٽدٴَُه, ؤنًظً خنٛمُځص ؤٰىط ٬ه خڀع٭َُٳ, وټدوىخ بُ ًَٜ يوڀعهڃ ڄه ونً ڄه ٸعځً ؤڄىَ خْڄص ز٭ً خنٝځٳء خنٞهًَنٌ, وؤً٘ ڄه ٌذ ٬ه خڀًَه, وؤ٬٩ڃ ڄه ـدًٌ خنُٞٙټنٌ, ٴځٍڀٻ خٔع٭ط ن٣دڀٽهڃ نّد ٴعك خلله ٬ځً خًََهڃ وؤًٌَ وىخٜڃ, ويخوط نٟڃ خنٞمدڀٻ بُ خڀ٥ىپ وخڀ٭ُٞ ٌٍخ ڄ٫ ٬ًڂ ب٬ٵدنٟڃ خْڄُ, ولٵ٧ خڀىىخلٍ وخڀؽٱىَ, وٰٹدڄص خڀٙ٭دجُ خٔٔٗڄُص, وخڀٕىه خلمحمًَص, وظ٭٩ڃ خڀ٭ځمدء, وؤٌٿ خڀًَه ووًڄص خنُٜڄنٌ خڀَُٙٵنٌ, وخڀعمٕٻ بُ خْلٽدڂ وخڀىٸدج٫ زدڀٹىخونٌ وخڀُٙخج٫, ٴعمٝىط يوڀعهڃ, و٤دڀط ڄًتهڃ وٌدزعهڃ خنٞځىٺ, وخوٹدي نٟڃ خنٞمدڀٻ وخنٞځىٺ... (1) "ولُىمد يوٿ خڀ٭ؽمدوُىن ڄُٝ بٓ ن٬ٕىخ و٩ڃ خنٜٽڃ خڀٹدجمص ٜد بٖ ڄه لُػ ظّوًٌَد نّد ټدن َٹع١ًُ يوىنٟد و٥دٶ بڄّّخ٤ىََعهڃ ڄه ؤـهّش ظىٵٍَُص ـًًَش, ونّد َ١مه زٹدئٌد وَٖص ٬ؽمدوُص, ونٕؽٿ ٌڀٻ بُ بن٩دي ٌُحدض ڄع٭ًيش ڄعسدَىص ظٙعُٺ ڄ٭د بُ ٘حىن خنٜٽڃ, وخٔعمُ ٌٍخ خڀى٩دڂ ڄعس٭د ڄه ٬دڂ 1517ڂ لّٖ ٬دڂ1798ڂ". (2) ورأنفذ ْصِ الذُئبد يٍ لىي صلاس: انىالي, ولىاز الحبيُخ في يظط, والدًبنُك. (1)خو٩ُ:ؤو٥دء ن٩ر ؤن ظٝمك بُ خڀعدََه (خڀًوڀص خڀ٭ؽمدوُص) ڀځًټعىَ نٗدپ ٬سً خنٟديٌ ن١مً ڄٕ٭ىي, وخڀًټعىَش وٴدء ن١مً َٴ٭ص نٗ٭ص, و٬ځٍ ؤنً٘ ڀّْ ٚ (.) (2)خو٩ُ:يَخٔدض بُ ظدََه ڄُٝ خنًَٜػ وخنٞ٭دُٜ, ي. ٬مُ ٬سً خڀ٭َّّ ٚ ().
عدد الصفحات ٢٦إضشبز انطحمٍ لأؼجبة انُعول وانُبؼد والدُؽىخ والدزشبثّ وتجىَس انمطآٌ 20 1) انىالي أو انجبشب: (1) "ټدن خڀٕځ٥دن خپ٬ؽمدني َ٭نٌ ڀً ن٣ؽًٗ ٬ځً َؤْ خٔيخَش بُ ڄُٝ َځٹر زدڀىخبٕ , ؤو خڀسد٘د, وټدن ڄىى٤د زً ؤن َعىـً ببٔ ڄٹُي زدڀٹځ٭ص نّفُي وٜىڀً ببٔ خڀٹدٌُش وبنٕدڂ ڄُخُٔڃ خٖٔعٹسدپ خڀُنُٚص ڀُسدُ٘ ڄىً ڄهدڂ ڄىٝسً, ٴٽدن ٬ځًُ ؤن َُٙٲ ٬ځً ظىٵٍُ خڀٹُخَخض خڀُٕدُٔص وخٔيخََص خڀٝديَش ڄه خْـهّش خنُٞټَّص بُ خڀٹٕ٥ى٥ُىُص, وټدن ٬ځًُ ؤن ن٩م٫ خنَّٛص خنٞٵُو٠ص ٬ځً خڀسٗي وؤن َُٔځهد ببٔ خڀٕځ٥دن,وَ٭نٌ وَ٭ّپ ُ٘ىن خڀسځً خنَُٞٝنٌ, ز٭ً ؤوٍ َؤٌ خڀًَىخن وز٭ً ظَُّّ ٌڀٻ ڀځٕځ٥دن. (2) وٌى َُؤْ خٖلعٵدٖض خڀ٭دڄص وَٹُڃ خْٴُخق بٌخ ڄد وٜځط ببٔ خڀٹدٌُش ؤوسدء خوطٜدَ خڀٕځ٥دن بُ لُوزً, وټدن ڄه ؤٌڃ وخـسدظً ؤن َُٴ٫ ظٹَُُخ ببٔ خٔٔعدوص ٬ه لدڀص خڀسٗي. (3) وڀٽه خوعٝدٜدظً خڀ٭ًًَش خنٞعىى٬ص ټدن َٱځر ٬ځً ڄ٭٩مهد خڀ٥دز٫ خڀَُدٍٔ ٴٹ٣, ٴځڃ َٽه ڀً ڄ٥ځٷ خڀعُٝٲ بُ خنٕٞدجٿ خنٟدڄص, زٿ ټدن ٬ځًُ ؤن ن٪ُځهد ببٔ خڀًَىخن بُ خڀٹدٌُش ڀُعىٍ ٲَهد ٸُخَخ. (4) وظُخولط ڄًش زٹدء خڀىخبٕ بُ ڄىٝسً زنٌ ٔىص وخلًش وؼٗغ ٔىىخض ٖ ظًَّ ٬ه ٌٍي خڀٵعُش بٖ وديَخ ـًخ. (5) 2) لىاز الحبيُخ: " ز٭ً ؤن َلٿ خڀٕځ٥دن ٔځُڃ ٬ه ڄُٝ, ظُٺ ٜد لدڄُص ٸىخڄهد ٔعص آٖٲ ڄه خڀٵُٔدن, ؤعص آٖٲ ڄه خنٞٙدش لدڄځٍ خڀسىديٶ, ًٜٲ خڀًٴد٪ ٬ه ڂُٜ وبزٹدجهد ود٠٭ص ڀځُٕديش خڀ٭ؽمدوُص". (6) (1)زد٘د" وٌٍ: ڀٹر َنٍٚ ڀٓڄُخء وخڀىَِخء وټسدَ َـدپ خڀٕځٻ خڀ٭ٕٽٌُ بُ خڀًوڀص خڀ٭ؽمدوُص, وٸً ظٽىن نَُٓٵد ڀٽځمص" زدٌ ٘دي" خڀٵدَُٔص ونّ٭نى ؤٔدْ خنٞځٻ, وڄى٤ث ؤٸًخڂ خنٞځٻ, ؤو خڀ٭دڄٿ زإڄُ خڀٕځ٥دن" خو٩ُ: خڀٱّو خڀ٭ؽمدني نُٞٝ, لمحمً ٬سً خنٞى٭ڃ خڀًُٕ ٚ (). (2)خو٩ُ:خٛمٿ بُ خڀعدََه خنٌُٞٝ, نٜٕه ٬ؽمدن ٚ (). (3)خو٩ُ: ظدََه ڄُٝ خٖٸعٝديٌ وخنٞدبٕ بُ خڀ٭ُٝ خنًَٜػ, ْڄنٌ ڄٝ٥ٵً ٬ٵُٵٍ ٬سً خلله ٚ (). (4)خو٩ُ: ظدََه ڄُٝ خنًَٜػ وخنٞ٭دُٜ, ي. ٬مُ ٬سً خڀ٭َّّ ٚ (). (5)خو٩ُ: خنُٞـ٫ خڀٕدزٷ, ٚ (-). (6)خو٩ُ:ظدََه ڄُٝ خنًَٜػ ڄه خڀٵعك خٔٔٗڄٍ ببٔ خِن, نُٛـٍ ًَِخن ٚ ().
عدد الصفحات ٢٧إضشبز انطحمٍ لأؼجبة انُعول وانُبؼد والدُؽىخ والدزشبثّ وتجىَس انمطآٌ 21 وخلعىض خنٜدڄُص خڀ٭ؽمدوُص بُ ڄُٝ ٬ځً ٬ىدُٜ ن٢عځٵص, ٴٽدوط ظ١ڃ ؤوٗ٤د ڄه خڀ٭ٕٽُ, ڄه خڀ٭ؽمدوُنٌ وخنٞمدڀُٻ خڀ٭ُذ وخڀٙىخڂ وخنٞٱدَزص, وزدڀعًَؾ ؤوٍ خڀ٭ىُٝ خنٞمځىټٍ بُ خنٜدڄُص ٌٸىي ٬ځً لٕدذ خڀ٭ىُٝ خڀ٭ؽمدني, وبٓ َٽه ٬ًي ٸىخض خنٜدڄُص ؼدزعد بٌ ظُخوق زنٌ ,12 ؤڀٵد, و 15ؤڀٵد. وبٓ ظع٭ُٞ خنٜدڄُص خڀ٭ؽمدوُص خنٞٹُمص بُ ڄُٝ ببٔ ؤٌ و٥ُ ودَـٍ ٤ىخپ 271 ٬دڄد – ڄىٍ خڀٱّو لّٖ ن٠ٍء خنٜمځص خڀٵُوُٕص ببٔ ڄُٝ 0 3) الدًبنُك: " خڀٹىش خڀؽدڀؽص خڀّٗ ؤٔهمط بُ لٽڃ ڄُٝ ظإڀٵط ڄه زٹدَد ؤڄُخء خنٞمدڀُٻ" ٴٹً خوعدَ خڀٕځ٥دن ٔځُڃ ؤؼىدء بٸدڄعً نُّٝ ؤَز٭نٌ ڄه ؤڄُخء خنُٛخټٕص, وؤًَٜ ؤوخڄُ بڀُهڃ زإن ظٹطُٜ ڄهمعهڃ ٬ځً لُخٔص خنٕٛىَ". (1) (1)خن٨ُ:خنُٞـ٫ خڀٕدزٷ ٚ ().
عدد الصفحات ٢٨إضشبز انطحمٍ لأؼجبة انُعول وانُبؼد والدُؽىخ والدزشبثّ وتجىَس انمطآٌ 22 الدجحش انضب الحبنخ الاعزًبػُخ والالزظبزَخ ؤوـًض بُ ڄُٝ بزدن خنٜٽڃ خڀ٭ؽمدني ن٠مى٬ص ڄه خڀ٥سٹدض, بٖ ؤن ٌٍي خڀ٥سٹدض ٖ ن٬ٽه ڄٹدَوعهد زى٩دڂ خڀ٥سٹدض خڀٌٍ وـً بُ خڀٱُذ, ؤو خڀٌٍ وـً بُ ڄُٝ ٌختهد ؤؼىدء لٽڃ خڀُوڄدن نٟد, ڄؽًٗ ٬ىًڄد ټدن ٌىدٺ ڄىخ٤ىىن نٟڃ نُٗ٫ لٹىٶ خنٞىخ٤ىص , وٌڃ ؤزىدء خڀًوڀص خڀُوڄدوُص خْٜځُص, وآوُون وٌڃ ؤزىدء ڄُٝ خڀٍَه بٓ َٽىوىخ َعم٭عىن زىٵٓ خنٜٹىٶ, ٴهٍي خڀ٥سٹدض ظٹُٕمهد ټدن ڀً خو٭ٽدْ ٬ځً ن٣دَٔص خنٜٹىٶ وخڀىخـسدض خڀُٕدُٔص ز٥َُٹص لدِڄص, زُىمد خڀ٥سٹدض بُ ڄُٝ خڀ٭ؽمدوُص ټدوط ظعًوٿ ز٥َُٹص ,ؤو زإوُي زدنٞمدَٔص خڀُىڄُص ټمد ٔىٲ وُي. وؤوـً خڀى٩دڂ خڀ٭ؽمدني ٤سٹعنٌ َجُُٕعنٌ بُ ڄُٝ, خْوبٔ:ٌڃ ؤزىدء خڀًوڀص خڀ٭ؽمدوُص خْڂ, وَ٥ځٷ ٬ځُهڃ "٬ؽمدني َٖ" وٌڃ خڀٍَه ڄه ؤٜىپ ٬ؽمدوُص, ؤڄد خڀ٥سٹص خڀؽدوُص: ٴهڃ خڀٍَه َىعمىن ببٔ خْٜىپ خنَُٞٝص, وَ٥ځٷ ٬ځُهڃ "ڄٌُٝ َٖ" وَىمُٝ خڀٵُٶ زُىهمد بُ ؤن ؤزىدء خڀ٥سٹص خْوبٔ ٌڃ ؤٜمدذ خنٜٹىٶ بُ ظىبٕ خنٞىدٜر خنٜٽىڄُص, ٴهڃ خڀ٥سٹص خڀُنُٚص بُ خڀسٗي, وڀُٓ ٌىدٺ ؤَص ٴُوٶ ؤوُي بُ خڀع٭دڄٿ خڀُىڄٍ , ؤو خنٜٹىٶ , ؤو خڀىخـسدض. ټمد وـًض ٤سٹص ؼدڀؽص وٌٍ: ٤سٹص خڀ٭ځمدء, وٌڃ ٬ځً يَخَص زدڀَُٙ٭ص و٬ځىڄهد, وظىمُٝ ٴُهڃ ز٭ٟ خڀى٨دجٳ ٌخض خڀٝسٱص خڀٹدوىوُص, وخڀًَىُص, وخڀُٙ٬ُص, ڄؽٿ: خڀٹ١دش, وخڀٵٹهدء, وؤٌٿ خٔٴعدء, وخْجمص, وخنٞ٭ځمنٌ. وببٔ ـدور ٌاٖء وـًض ٤سٹص ٜٯَُش ؤوُي خټعٕسط خلعُخڄد ڄه ؤٌٿ خنٜٽڃ خڀ٭ؽمدوُنٌ وخنٞمدڀځُٻ, وڄه ؤٌدبٕ خڀسځً ٬ځً لً ٔىخء, ؤوڀحٻ ٌڃ ٤سٹدض خڀٕديش, ؤو خُْ٘خٲ, وٌڃ ټٿ ڄه ًَ٬ٍ خوعٕدزد ببٔ خڀىّٔ ڄه وٗپ خزىعً ٴد٤مص خڀٌُّخء وِوـهد ٬ځٍ زه ؤبي ٤دڀر, وٌاٖء بٓ َٽىوىخ ٴٹ٣ ڄه َـدپ خڀًَه, زٿ ټدن ڄهٌڃ خڀٝىد٪, وخڀعفدَ, وخنٛىىي, وټدن َعُظر ٬ځً خوعٕدٜڃ ڀ٥سٹص خُْ٘خٲ ز٭ٟ خنّٞخَد, وټدن ن٬ؽځهڃ: "وٹُر خُْ٘خٲ".
عدد الصفحات ٢٩إضشبز انطحمٍ لأؼجبة انُعول وانُبؼد والدُؽىخ والدزشبثّ وتجىَس انمطآٌ 23 وټدن ؤٰځر خڀٕٽدن ودَؾ خنًٞن ڄه خڀٵٗلنٌ خنٕٞځم, وټدن ٬ځُهڃ ڄهدڂ ټؽنًش, ظعمؽٿ بُ ظٹًنً خلمحٝىٖض خڀّٗ ََّ٬ىنهد, وودٜص خڀٱځص وخَِْ ببٔ خڀٕځ٥دض, بين٧د ٍٰخجهڃ َعٙٽٿ ؤٔدٔد ڄه خڀسٝٿ وخڀٍَش خڀّٗ َٝى٭ىن ڄىهد وسٌّڃ. وبُ لٕدذ خْن٨ُص بُ خْٸځُدض ټدن خْظُخٺ بُ خنٞٹدڂ خْوپ, َځُهڃ خنٞمدڀُٻ, بٍ َإبٌ خْٸسد٢, وټدن ٬ًيٌڃ بُ خڀٹدٌُش ٖ زإْ زً, ودٜص بُ ؤلُدءٌڃ خنٝدٜص شمدپ زُټص خْوِزٽُص.... وٌٽٍخ لٿ خنٜٽڃ خڀ٭ؽمدني ن١ٿ خڀ٥سٹص خنٞمځىټُص خنٜدټمص, ٴدنٜٽڃ خڀعُټٍ ټدن ٔځ٥ص خلعٗپ نٕؽٿ خڀًوڀص خڀ٭ؽمدوُص, وبٓ َٽه خٖلعٗپ خڀعُټٍ بُ لدـص ببٔ خڀُز٣ زنٌ خنٜٽڃ وخڀ٭ىُٝ, ْن خڀٹىش خڀّٗ ٔدوًض خٖلعٗپ خڀعُټٍ ټدوط ٸىش خڀًوڀص خڀ٭ؽمدوُص ٌختهد وڀُٕط خنٜدڄُص بٖ وخـهص نٟد, ٴٗ وىٲ ڄه خٖڄعّخؾ, وټدن خڀ٭ؽمدوُىن وخؼٹنٌ ڄه ٴُٞ خنٜٽدڂ خْظُخٺ, ٔىخء ټدوىخ وٖش ,ؤو َئٔدء ڀځمدڄُص, ؤو ٸ١دش خ٬عمديخ ٬ځً ټُدنهڃ خڀٍخبٌ يوڀص خلعٗپ نٟد ټُدنهد خنٕٞعٹٿ ٬ه ڄُٝ. وڀٍڀٻ بٓ َٽه ٌىدٺ ڄد ن٬ى٫ ڄه خوًڄدؾ خْظُخٺ بُ خنَُٞٝنٌ بزدن خڀ٭هً خڀ٭ؽمدني,بٌ ؤ٤دق و٩دڂ خبّټڃ خڀ٭ؽمدني خنًًَٛ زى٩دڂ خنٜٽڃ خنٞمځىټٍ خڀ٭ىٌُٝ خنٞٱځٷ, وؤٜسك خٖلعٗپ ڄعمؽٗ بُ يوڀص ز٭ً ؤن ټدن ڄعمؽٗ بُ ٤سٹص. وأْى انطجمبد انتي ركىٌ يُهب المجزًغ الدظطٌ في ػهس انؼضًبَُين ٍْ: 1) انطجمخ الحبكًخ: " ٬دٖ خڀ٭ؽمدوُىن بُ ڄُٝ ٤سٹص لدټمص, ڄى٭ّڀص ٬ه خڀٙ٭ر خنٌُٞٝ, ٤دز٭هد خڀٛپٲ وخڀُٝخڄص وخٖٔع٭ٗء, ونٕؽٿ ٌٍخ خڀ٥دز٫ بُ ؤٔځىذ خنُٜدش خڀٌٍ خڀعّڄىي بُ ٌٍي خڀسٗي, وبُ ٤َُٹص خٔطٌ٤دنهڃ ڄُٝ, ٴهڃ بٓ ن٫عځ٥ىخ زدنَُٞٝنٌ وبٓ َٝدٌُوٌڃ, بٖ ؤن ظځٻ خڀىّ٬ص خٖو٭ّخڀُص وٵط لًتهد ڄىٍ نهدَص خڀٹُن خڀؽدني, وڄ٥ځ٫ خڀٹُن خڀؽدڀػ ڀځهفُش, وخوعځ٥ىخ زدنَُٞٝنٌ, وظّوـىخ زدنَُٞٝدض. – وخوٕدزط خڀًڄدء خڀ٭ُزُص بُ يڄدء ٔٽدن
عدد الصفحات ٣٠إضشبز انطحمٍ لأؼجبة انُعول وانُبؼد والدُؽىخ والدزشبثّ وتجىَس انمطآٌ 24 ڄُٝ, وٌٽٍخ خنًٓض ؤڀٕىعهڃ بُ ڀٱص وخلًش, وخنًٓض ٬ديختهڃ وظٹدڀًٌُڃ, ونٕط ٬مځُص خٖوٝهدَ زنٌ خڀ٭ُذ وخنَُٞٝنٌ ٬ځً ڄًي ؤـُدپ ڄع٭دٸسص. (1) 2) انطجمخ انىؼطً: بٓ ظٙٱٿ خڀ٥سٹص خنٞعىٔ٥ص لُّخ ټسنًخ بُ خنٞؿنٕ٫ خنٌُٞٝ بُ ڄ٥ځ٫ خڀ٭هً خڀ٭ؽمدني, وؤٌڃ خڀٵحدض خڀّٗ ټىوط ڄه ن٠مى٬هد خڀ٥سٹص خنٞعىٔ٥ص ظىمُٝ ٴُمد َځٍ: ؤ - ؤٌٿ خڀُٕدَ ڄه خڀعفدَ: وٌڃ ٴحص ټسدَ خڀعفدَ خڀٍَه ڄدَٔىخ نْدَش خنٛمځص بُ خڀٕځ٫ خنٟدڄص, خڀّٗ ټدوط ٠ُوََص ڀٗٔعهٗٺ خلمحځٍ خنٞسدُ٘ ڄؽٿ نْدَش خڀٵىخټً وخنٜسىذ وخڀٕٽُ وخڀ٭ٕٿ وخْٸمٙص. (1) ذ - ڄٗٺ خڀُِٶ: نٚمط خڀًوڀص خڀ٭ؽمدوُص زدڄعٗٺ خَْخ٠ٍ خڀَّخ٬ُص ڀٙىُٝدض ڄ٭ُىص وبُ و٥دٶ ٠ُٷ. وَسًو ؤن ؤٰځر ڄٗٺ خڀُِٶ بٓ َٽىوىخ ڄه خنَُٞٝنٌ, ؤڄد ڄٗٺ خڀُِٶ ڄه خنَُٞٝنٌ ٴهڃ ٴحص خڀٹديََه. (2) ض - خنٞځعّڄىن: ظ٭ً ٴحص خنٞځعّڄنٌ ڄه ؤٌڃ ٴحدض خڀ٥سٷش خڀىٔ٥ً, ْنهڃ لدِوخ خڀؽُوش وخڀىٵىٌ, ٴٽدن خنٞځعّڂ َىعٵ٫ زإَخ٠ٍ خڀىُٔص (3), وڀًًَ ڄه خڀٕځ٥ص ڄد ن٬ٽىً ڄه ظٕىنً خڀٵٗق بُ َِخ٬عهد. وبٓ َٹعُٝ وٙد٢ ٴحص خنٞځعّڄنٌ ٬ځً خَْخ٠ٍ خڀَّخ٬ُص, زٿ ظ٭ًخٌد ببٔ ز٭ٟ, ڄُخٴٷ خڀًوڀص خنٟدڄص. (4) غ - و٩دَ خْوٸدٲ: وٌٍ ٴحص ټسنًش ُٔ٥ُش ٬ځً ٸ٥د٪ ټسنً ڄه خَْخ٠ٍ خڀَّخ٬ُص, وټدن خنٞٙدَه – ٬ځمدء خٌُِْ – ٌڃ خڀى٩دَ ٬ځُهد, ؤو ٬ځً ڄ٭٩ڃ ٌٍي () خو٩ُ: ؤنُدغ خڀىًوش خڀًوڀُص ڀعدََه خڀٹدٌُش, يوَ خٌُِْ بُ خنٜٵد٦ ٬ځً خڀ٥دز٫ خڀ٭ُبي نَٞٛ بزدن خنٜٽڃ خڀ٭ؽمدني, ي. ٬سً خڀ٭َّّ خڀٙىدوٌ (/). (1)خو٩ُ:خڀٱّو خڀ٭ؽمدني نُٞٝ, لمحمً ٬سً خنٞى٭ڃ خڀًُٕ ٚ (). (2)خو٩ُ:خنٝ٥٣ خڀعىٴُٹُص, پنٞٹٌَُّ (/). (3)خڀىُٔص: ؤٜځهد َىودني, وؤَٞ خڀىُٔص بُ خڀ٭ُٝ خڀ٭ؽمدني: ٌٍ ٸ٥٭ص خَْٞ خڀّٗ نٕهق ڀځمځعّڂ ڄٹدزٿ ڄد َٹًڄً ڄه وًڄدض ڀځًوڀص, وټدن َٹىڂ زعٕىنً خڀٵٗلنٌ ڀځ٭مٿ ٴُهد زًون ڄٹدزٿ, خو٩ُ: ظدََه ڄُٝ خٖٸعٝديٌ بُ خڀ٭ٝىَ خنًَٜؽص, لمحمً ٴهمٍ نُٟ٥ص ٚ ( ). (4)خو٩ُ: خڀٱّو خڀ٭ؽمدني نُٞٝ, لمحمً ٬سً خنٞى٭ڃ خڀًُٕ ٚ ( -).
عدد الصفحات ٣١إضشبز انطحمٍ لأؼجبة انُعول وانُبؼد والدُؽىخ والدزشبثّ وتجىَس انمطآٌ 25 خْوٸدٲ,وټدوط ظًَ ٬ځُهڃ يوًٗ ن١عُڄدً , وٸً ٨ٿ ٬ځمدء خٌُِْ و٩دَخ نٍٟي خْوٸدٲ ٤ىخپ خنٜٽڃ خڀ٭ؽمدني. ونَدور ٴحص خڀ٭ځمدء ظىدٴٕط ؤُٔ ٰىُص ؤَزدٜد ڄه خنًٞوُنٌ وخڀ٭ٕٽَُنٌ ٬ځً خُٔ٘خٲ ٬ځً خڀىٸٵُدض خڀٽسنًش, وخٔعٱځىٌد ڀٝدنٜهڃ. ؾ - خنٞى٨ٵىن: وٌڃ خڀٵحص خڀّٗ ټدوط ظايٌ ؤ٬مدٖ َنُٚص, وټدوىخ َايون ٬مځهڃ زٝٵعهڃ ن٣ؽځنٌ ڀځًوڀص, وټدوط ز٭ٟ ظځٻ خڀٵحدض ظعٹد٠ً ڄُظسدض ؼدزعص ڄه خڀًوڀص ڀٹدء خڀ٭مٿ بُ وًڄعهد,ونِٗٲ ڄه خڀٵحدض خڀٕدزٹص, ظىـً ٲجدض نٟد ؤن٨ُعهد بُ ڄٽىودض خڀ٥سٹص خڀىٔ٥ً بُ ڄُٝ بُ ڄ٥ځ٫ خڀ٭هً خڀ٭ؽمدني, ظځٻ ٴحدض ڄعىٔ٥ٍ خنٜدپ وٌٍ ؼٗغ ٴحدض: ق - ٴحص خڀسد٬ص وخڀٕىٸص. ن - ٴحص خڀ٥ىخجٳ خنُٜٴُص. ي - ٴحص َـدپ خڀًَه وخڀ٭ځڃ: وَٹىپ ٬ىهڃ خڀًټعىَ ٬سً خڀ٭َّّ خڀٙىدوٌ: "وٸً خوعځ٣ خْڄُ ٬ځً خڀس٭ٟ ٴإٜسمىخ َعٽځمىن ٬ه وـىي ٤سٹص بُ خٔٔٗڂ ؤ٤ځٹىخ ٬ځُهد خٔڃ ٤سٹص َـدپ خڀًَه, وخنٜٷ ؤوً ٖ ظىـً ڄؽٿ ٌٍي خڀ٥سٹص بُ خٔٔٗڂ, زٿ َىـً ؤٴُخي ظٵٹهىخ بُ خڀًَه ٔىخء بُ ٬ځىڂ ؤٜىپ خڀًَه, ؤو ٬ځىڂ خڀَُٙ٭ص وڄد َعٝٿ ٜد, وخٖٔڃ خڀٝمُك نٟڃ ٌى ٬ځمدء خڀًَه, وڀٽىهڃ ٖ َٙٽځىن ٤سٹص ودٜص ٜڃ, وخٔٔٗڂ ٖ َ٭عُٲ زدَْٔعٹُخ٤ُص خڀًَىُص, ؤو خڀٌُسدوُص, ؤو خڀ٥سٹص خڀًَىُص. (1) وٸً ٸدڂ خڀ٭ځمدء خنَُٞٝىن زًوَ ټسنً بُ َٴ٫ خنٞ٩دبٓ ٬ه خڀٙ٭ر, وڄؽدپ ٌڀٻ لديؼص ظّوَُ خڀىٹىي خڀّٗ لًؼط ٔىص 1116ٌـ, وبز٥دپ خڀٵُڄدن خڀٕځ٥دني خڀٌٍ ًَٜ ٔىص 1148ٌـ خڀٌٍ ٸ١ً زةز٥دپ ز٭ٟ خڀٙاونخنٞدڀُص خنٝدٜص زدْٔسځص. (2) (1)خو٩ُ: ؤنُدغ خڀىًوش خڀًوڀُص ڀعدََه خڀٹدٌُش, يوَ خٌُِْ بُ خنٜٵد٦ ٬ځً خڀ٥دز٫ خڀ٭ُبي نُٞٝ بزدن خنٜٽڃ خڀ٭ؽمدني (/). (2)خو٩ُ: ٬فدجر خِؼدَ بُ خڀعُخـڃ وخْوسدَ, ڀځفّّبٌ (/ ,/).
عدد الصفحات ٣٢إضشبز انطحمٍ لأؼجبة انُعول وانُبؼد والدُؽىخ والدزشبثّ وتجىَس انمطآٌ 26 3) انطجمخ انؼبيهخ: ټدوط ٤سٹص خڀ٭مدپ ظ٭مٿ بُ ن٠دٖض خٔوعدؾ خنٞىعځٵص ٔىخء ؤټدوط َِخ٬ُص, ؤڂ ڄهىُص, ؤو ٰنً ٌڀٻ, وټدوط ٌٍي خڀ٥سٹص خْڄُص خنٛدٌځص ظ٭ُٗ بُ لُّ ڄعىدٌٍ خڀ١ُٷ, وټدوط ٬دـّش ٬ه خٔعُ٭دذ ؤٌ ٍ٘ء آوُ ٔىي خنٜدڀص خڀّٗ ظ٭ُٙهد, ټمد ټدوط ٰنً ٸديَش ٬ځً ؤن ظعٝىَ بُ ٌٌىهد بڄٽدن ظٱُنً لدڀعهد, وڀٍڀٻ ٠٭ٵط ڄٹدوڄعهد. (1) ورُمؽى انطجمخ انؼبيهخ الدظطَخ في انؼهس انؼضًبني إلى الألؽبو انزبنُخ: ؤ ) خڀٵٗلىن: ټدن ڄ٭٩ڃ ؤزىدء خڀٙ٭ر خنٌُٞٝ َ٭مځىن بُ خڀَّخ٬ص, ٴٽدن ڄه خڀ٥سُ٭ٍ ؤن ن٬ؽٿ خڀٵٗلىن خڀٹ٥د٪ خْ٬٩ڃ ڂن خڀ٥سٹص خڀ٭دڄځص, وڀٹً ٬دوط ظځٻ خڀٵحص ټؽنًخ ڄه ٬ٕٳ خڀٕځ٥دض خنٜدټمص ودٜص بُ خڀ٭َُٝه خنٞمځىټٍ وخڀ٭ؽمدني. ذ ) خڀ٭مدپ: وٌڃ خڀٵحص خڀعدڀُص ڀځٵٗلنٌ ڄه خڀىـهص خڀ٭ًيَص, وټدوط ٴحدض خڀ٭مدپ خنَُٞٝنٌ ظٹىڂ زدڀ٭مٿ بُ خڀٹ٥د٬دض خْٔدُٔص خِظُص: 1- لطبع انظُبػخ: وٌٍ بُ نٗځعهد ٜىد٬دض وٵُٵص ټدوط ظًٕ لدـص خٖٔعهٗٺ خلمحځٍ. 2- لطبع انزغبضح: ټدن ٌٍخ خڀٹ٥د٪ بُ لدـص ببٔ وًڄدض خًٌَْ خڀ٭دڄځص, بٖ ؤوً بٓ ظىـً بُ ٌڀٻ خڀىٸط ڄىٙأض نْدََص ټّّي ظٕعى٬ر ٬ًيخ ڄه خًٌَْ خڀ٭دڄځص. 3- لطبع الخسيبد: ټدن ٬مدپ ٌٍخ خڀٹ٥د٪ َٹىڄىن زإيخء ز٭ٟ خنًٝڄدض خنٟدڄص وخڀّٗ خلعدؾ بڀُهد خڀٕٽدن بُ ٌڀٻ. ؤڄد ٬ه خڀى٠٫ خٖٸعٝديٌ وخٖـعمد٬ٍ ڀځ٭مدپ ٴٹً خو٭ٽٕط آؼدَ خٖوعٽدٔص خٖٸعٝديَص ٬ځً خڀٵحدض خڀ٭دڄځص خنَُٞٝص, وخِؼدَ خنٞسدُ٘ش خڀّٗ وځمٕهد بُ ڄ٥ځٷ خڀ٭هً خڀ٭ؽمدني ٌٍ خڀس٥دڀص خڀّٗ ٬دنى ڄىهد خڀ٭مدپ بُ نٕٙنٌ ٜى٭ص ز٭ً خوعٵدجهد وعُفص ڀعُلُٿ ٔځُڃ خْوپ ڀُئٔدء خڀٝىد٪ خڀٍَه زُ٬ىخ بُ لُٴعهڃ وخلعٽُوخ ؤُٔخٌَد وټدن ڀَّديش ٬ُٞ خڀ٭مٿ ٬ځً خڀ٥ځر ؤؼُي بُ وٵٟ ؤـىَ خڀ٭مدپ, وخن٥٥د٢ ڄٕعىي ڄ٭ُٙعهڃ.(2) (1)خو٩ُ: خڀ٥سٹدض خٖـعمد٬ُص, ڀځسُّّ َٖوٺ ٚ (). (2)خو٩ُ: زًخج٫ خڀٌّىَ, ٖزه بَدْ (/).
عدد الصفحات ٣٣