المكتبة الأمبوابة البحث والمعرفة
زائر للمكتبة—
← العودة إلى المكتبةقراءة أو تحميل الكتاب

السنة النبوية ودورها في تأسيس وترسيخ ثقافة التعايش في المجتمعات

عبد الخالق مهدي الهاتف

صفحة ٩ من ١٣

7 ًٌُٝي كي٣غ ػزي الله رٖ ػَٔٝ (إٔ حُ٘ز٢  ًظذ ًظخرخً ر٤ٖ حُٜٔخؿَ٣ٖ ٝح٧ٜٗخٍ إٔ ٣ؼوِٞح ٓؼخهِْٜ، ٝإٔ ٣ليٝح ػخٗ٤ْٜ رخُٔؼَٝف ٝح٩ٛ٬ف ر٤ٖ حُِٔٔٔ٤ٖ)(ٔ) ُْٝ ٣ًٌَ حُ٤ٜٞى ك٤ٚ. ُٝؼَ ٓٔخ ٣ئ٣ي ًُي إٔ حُز٤ٜو٢ ٓخم حُز٘ٞى حُٔظؼِوش رخُٜٔخؿَ٣ٖ ٝح٧ٜٗخٍ ٓز٤٘خ ٓ٘ي حرٖ آلخم ُٝ٤ْ ك٤ٚ اٗخٍس ُِ٤ٜٞى، ٝٛ٢ ٓطخروش ُٔخ أٍٝىٙ حرٖ ٛ٘خّ ػٖ حرٖ آلخم(ٕ). ٓٔخ ٓزن ٣ظ٠ق إٔ حُٞػ٤وش أِٜٛخ ٝػ٤وظخٕ ٝٓخ ٣ؼ٠ي ًُي ٍٝٝى ح٧كخى٣غ حُٜل٤لش ُزؼٞ ر٘ٞى حُٞػ٤وش رٍٜٞس ٓظلَهش. (ٔ) هَّؿٚ ح٩ٓخّ أكٔي ك٢ ٓٔ٘يٙ: ٓٔ٘ي ػزي الله رٖ ػَٔ رٖ حُؼخٙ ٍٟ٢ الله ػٜ٘ٔخ، (ٔٔ/ٗٓ٘)، كي٣غ ٍهْ: ٗٓ، هخٍ حُٜ٤ؼٔ٢: ك٤ٚ حُلـخؽ رٖ أٍ١خس، ٝٛٞ ٓيُْ، ٌُٝ٘ٚ ػوش، ٓـٔغ حُِٝحثي ٝٓ٘زغ حُلٞحثي، ُِٜ٤ؼٔ٢، (ٗ/ٕٙٓ)، ٝهخٍ حكٔي ٗخًَ: حٓ٘خىٙ ٛل٤ق. (ٕ) حُٔ٤َس حُ٘زٞ٣ش حُٜل٤لش ٓلخُٝش ُظطز٤ن هٞحػي حُٔليػ٤ٖ ك٢ ٗوي ٍٝح٣خص حُٔ٤َس ، أًَّ ٟ٤خء حُؼَٔ١، (ٔ/ٔ).

عدد الصفحات ١٢٥

8 اٌّطٍة اٌصاٌس: أعاط اٌّٛاغٕح فٟ اٌذٌٚح. أٚلاا: ذؼش٠ف اٌّٛاغٕح: ٛ٢: حُظِحٓخص ٓظزخىُش ر٤ٖ ح٧ٗوخٙ ٝحُيُٝش، كخُ٘وٚ ٣لَٜ ػِ٠ كوٞهٚ حُٔ٤خٓ٤ش ٝح٫هظٜخى٣ش ٝح٫ؿظٔخػ٤ش ٗظ٤ـش حٗظٔخثٚ ُٔـظٔغ ٓؼ٤ٖ، ٝػِ٤ٚ ك٢ حُٞهض ًحطٚ ٝحؿزخص ٣ظلظْ ػِ٤ٚ أىحٝٛخ(ٔ). ٝحُٔٞح١٘ش ك٢ ىحثَس حُٔؼخٍف حُزَ٣طخٗ٤ش ٛ٢: ػ٬هش ر٤ٖ كَى ٝىُٝش ًٔخ ٣ليىٛخ هخٕٗٞ طِي حُيُٝش، ٝرٔخ طظ٠ٔ٘ٚ طِي حُؼ٬هش ٖٓ ٝحؿزخص ٝكوٞم ك٢ طِي حُيُٝش(ٕ). شأ١اا: ِفَٙٛ اٌّٛاغٕح ِٓ ِٕظٛس إعلاِٟ: طوّٞ ػِ٠ أٓخّ حُؼيٍ ك٢ حُلوٞم ٝحُٞحؿزخص ٓغ َٓحػخص حُـخٗذ ح٫ٗٔخٗ٢ ، كخ٫ػظزخٍ حُؼخّ ك٢ َٗ٣ؼش ح٩ٓ٬ّ َٓحػخص حُلوٞم ح٫ٗٔخٗ٤ش ُِلَ٣ش حُي٣٘ش ٝحٌُٔٛز٤ش ٝكَ٣ش حُلوٞم حُٞحؿزش ُِٔٞح١ٖ ػِ٠ ٖٓ ٣لٌٔٚ ٖٓ ٍؿي حُؼ٤ٖ ٝح٧ٖٓ ٝح٫ٓظوَحٍ ٓغ حُظِحّ حُٔٞح١ٖ رٞحؿزخطٚ، ٝح٩ٓ٬ّ ػَف ٌٛح حُٔزيأ ٌٓ٘ أٍرؼش ػَ٘ هَٗخً هِض، كخُ٘ز٢  ٝؿي رخُٔي٣٘ش ٗٔ٤ـخً حؿظٔخػ٤خ ٓظؼيىح ٣ظؤُق ٖٓ حُِٔٔٔ٤ٖ ٝحُ٤ٜٞى ٝحُٞػ٘٤٤ٖ، ٌٝٛح حُ٘ٔ٤ؾ ح٫ؿظٔخػ٢ ؿَ٣ذ ٝػـ٤ذ ك٢ طًَ٤زٚ، ٝٓغ ًُي كوي أٍحى حُ٘ز٢  إٔ ٣ئْٓ ٖٓ ه٬ٍ ٌٛح حُظؼيى ٝحُظ٘ٞع ىُٝش هٞ٣ش ط٘ؼْ رخُٔ٬ّ، ٝ٣ظ٘خٍى ك٤ٜخ حُـٔ٤غ رٔوظِق أ١٤خكْٜ ، ٝ حطـخٛخطْٜ ، ٝػِ٠ ٌٛح ح٧ٓخّ ؿخءص ٛل٤لش حُٔي٣٘ش ُظٌَّ ٓ٬ٓق حُيُٝش حُٔيٗ٤ش ك٢ ح٩ٓ٬ّ، ٝحُظ٢ ط٘زٌ ًَ كَم ر٤ٖ ٓٞح١٘٤ٜخ ٜٓٔخ حهظِلض ى٣خٗخطْٜ أٝ أػَحهْٜ أٝ أؿ٘خْٜٓ، ٝإٔ أ١َحف ٌٛٙ حُٞػ٤وش ػِ٤ْٜ حَُٜ٘س ٝحُظؼخٕٝ ٝحُيكخع ػٖ كيٝى حُيُٝش ٟي أ١ ػيٝحٕ هخٍؿ٢(3)، ٝػِ٠ كٔذ ٟٞحر٢ حَُ٘ع ح٩ٓ٬ٓ٢ حٌُ١ ًلَ حُلوٞم ُِـٔ٤غ ٝأهخّ حُؼيٍ ر٤ٖ ر٘٢ حُزَ٘ رـٞ حُ٘ظَ ػٖ ٓؼظويحطْٜ أٝ ػَحهْٜ، ٝٛٞ ٓخ ط٠ٔ٘ظٚ رؼٞ ر٘ٞى حُٞػ٤وش حُ٘زٞ٣ش، هخٍ الله  : ﭽﯡ ﯢ ﯣ ﯤ ﯥ ﯦ ﯧ ﯨ ﯩ ﯪ ﯫ ﯬ ﯭﯮ ﯯ ﯰ ﯱ ﯲ ﯳ ﭼ(4).‌ ٝ٣وٍٞ حُيًظٍٞ ٜٓطل٠ حُٔزخػ٢: إ أٓخّ حُيُٝش ح٩ٓ٬ٓ٤ش هخثْ ػِ٠ حُؼيحُش ح٫ؿظٔخػ٤ش، ٝإٔ أٓخّ حُؼ٬ثن ر٤ٖ حُِٔٔٔ٤ٖ ٝؿ٤َْٛ ٛٞ حُِْٔ ٓخ ٓخُٔٞح، ٝإٔ ٓزيأ حُلن ٝحُؼيٍ ٝحُظؼخٕٝ ػِ٠ حُزَ ٝحُظوٟٞ ٝحُؼَٔ ُو٤َ حُ٘خّ، ٝىكغ أًٟ ح٧َٗحٍ ػٖ حُٔـظٔغ، ٛٞ أرَُ حُ٘ؼخٍحص حُظ٢ ط٘خى١ رٜخ ىُٝش ح٩ٓ٬ّ، ٝرٌُي طٌٕٞ حُيُٝش ح٩ٓ٬ٓ٤ش أ٣٘ٔخ هخٓض، ٝك٢ أ١ ػَٜ ٗ٘ؤص هخثٔش ػِ٠ أهّٞ حُٔزخىة ٝأػيُٜخ، ٝٛ٢ ط٘طزن حُ٤ّٞ ػِ٠ أًَّ حُٔزخىة حُظ٢ طوّٞ ػِ٤ٜخ حُيٍٝ، ٝطؼ٤ٖ ك٢ ظِٜخ حُ٘ؼٞد، ٝإ حُؼَٔ ك٢ ػَٜٗخ ٌٛح ٩هخٓش ىُٝش ك٢ ٓـظٔؼ٘خ ح٩ٓ٬ٓ٢ طًَِ هٞحػيٛخ ػِ٠ ٓزخىة (ٔ) ِٛعٛػح اٌؼٍَٛ الاظرّاػ١ح، ِ١ش١ً ِاْ، طَؿٔش، ػخىٍ حُٜٞحٍ١، ٌٓظزش حُل٬ف، حٌُٞ٣ض، ١ّٗ، (ٓٔٔ). (ٕ) ىحثَس حُٔؼخٍف حُزَ٣طخٗ٤ش، (ٖ/ٕٖٖ). (ٖ) رخهظٜخٍ ٖٓ ٓـِش طخٍ٣ن حُؼِّٞ ؿخٓؼش َٝٛحٕ، حُؼيى ح٫ٍٝ ػزي حُٔ٬ّ ًٓٞ٤َ، (ٕٙ). (ٗ) ٍٓٞس حُ٘ٔخء: أ٣ش: 1.

عدد الصفحات ١٢٦

9 ح٩ٓ٬ّ ػَٔ ٣ظلن ٓغ ططٍٞ حُلٌَ ح٩ٗٔخٗ٢ ك٢ ٓلّٜٞ‌حُيُٝش، ٝ ٣لون ُِِٔٔٔ٤ٖ ر٘خء ٓـظٔغ ٖٓ أهٟٞ حُٔـظٔؼخص ٝأًِٜٔخ ٝأٓؼيٛخ ٝأٍهخٛخ(ٔ). شاٌصاا: ِٛاغٕح اٌّغٍُ: طزيأ حُٞػ٤وش حُظ٢ ًٌظزض ر٤ٖ حُٜٔخؿَ٣ٖ ٝح٧ٜٗخٍ رز٤خٕ ح٧١َحف حُٔظلخُلش كٜ٢ ك٢ حُز٘ي٣ٖ:(ٔ ،ٕ): ٔ- ٛـٌح ًظخد ٖٓ ٓلٔي حُ٘ز٢ (ٍٍٓٞ الله  ) ( ر٤ٖ حُٔئٓ٘٤ٖ ٝحُِٔٔٔ٤ٖ ٖٓ هَ٣ٖ ٝ(أَٛ) ٣ؼَد ٖٝٓ طزؼْٜ كِلن رْٜ ٝؿخٛي ٓؼْٜ. ٕ- أْٜٗ أٓش ٝحكيس ٖٓ ىٕٝ حُ٘خّ. رٌٜ٣ٖ حُز٘ي٣ٖ حٗيٓؾ حُِٕٔٔٔٞ ػِ٠ حهظ٬ف هزخثِْٜ ٝأٗٔخرْٜ اُ٠ ؿٔخػش ح٩ٓ٬ّ، كخ٫ٗظٔخء ُ٪ٓ٬ّ كٞم ح٫ٗظٔخء ُِوز٤ِش أٝ حُؼخثِش، ٝرٌٜح ٗوَ ٍٍٓٞ الله حُؼَد ٖٓ ٓٔظٟٞ حُوز٤ِش اُ٠ ٓٔظٟٞ ح٧ٓش، ٝأٛزلض ٍحرطش ح٩ ٓ٬ّ كٞم ًَ ٍحرطش ، ٝهي ؿؼَ ٍٍٓٞ الله  ٖٓ حُٔئحهخس ر٤ٖ حُٜٔخؿَ٣ٖ ٝح٧ٜٗخٍ أْٛ ًٗٔٞؽ ٝحهؼ٢ ططز٤و٢ ُٔزيأ ٍحرطش ح٧هٞس حُظ٢ ؿٔؼض ر٤ٖ حُٜٔخؿَ٣ٖ ٝح٧ٜٗخٍ ك٢ ىُٝش حُٔي٣٘ش، ٝٛٞ ًٗٔٞؽ ٫ ٗـي ُٚ ٗظ٤َحً ك٢ حُظخٍ٣ن ح٩ٗٔخٗ٢، كوي كَ ٗٔذ ح٩٣ٔخٕ ٝح٩ٓ٬ّ ٓلَ ٗٔذ حُوز٤ِش ٝحُؼٜز٤ش، كٔخى ر٤ٖ حُِٔٔٔ٤ٖ ح٩هخء حُٜخىم ٝكن اٍٗخىحص ٍٍٓٞ الله  حٌُ١ ٍٓن ك٢ أكٜخّ حُِٔٔٔ٤ٖ ٓؼخٗ٢ حُٔٞح١٘ش ٝحُظؼخ٣ٖ حُٔ٘ظَى، ٝحٗظٜض ًَ ٓؼخ٣٤َ حُؼٜز٤ش ٝحُظٜ٘٤ق حُطزو٢. ػٖ أر٢ ٓٞٓ٠ ػٖ حُ٘ز٢  هخٍ: (إ حُٔئٖٓ ُِٔئٖٓ ًخُز٘٤خٕ ٣٘ي رؼ٠ٚ رؼ٠خ) ٝٗزي أٛخرؼٚ(ٕ). ٝ٣وٍَ حُز٘ي ٍهْ (ٕ) (أْٜٗ أٓش ٝحكيس ٖٓ ىٕٝ حُ٘خّ)، أٓش طَر٢ أكَحىٛخ ٍحرطش حُؼو٤يس ُٝ٤ْ حُيّ، ك٤ظلي ٗؼٍْٞٛ ٝطظلي أكٌخٍْٛ، ٝطظلي هزِظْٜ ٝٝؿٜظْٜ، ٝٝ٫إْٛ لله ُٝ٤ْ ُِوز٤ِش، ٝحكظٌخْٜٓ َُِ٘ع ُٝ٤ْ ُِؼَف، ْٝٛ ٣ظٔخ٣ِٕٝ رٌُي ًِٚ ٖٓ رو٤ش حُ٘خّ "ٖٓ ىٕٝ حُ٘خّ" (3). إ ح٩ٓ٬ّ ٛٞ ٝكيٙ حٌُ١ ٣ئُق ٝكيس حُِٔٔٔ٤ٖ ٝٛٞ ٝكيٙ حٌُ١ ٣ـؼَ ْٜٓ٘ أٓش ٝحكيس، ٝػِ٠ إٔ ؿٔ٤غ حُلٞحٍم ٝحُٔٔ٤ِحص ك٤ٔخ ر٤ْٜ٘ طٌٝد ٝط٠ٔلَ ٟٖٔ ٗطخم ٌٛٙ حُٞكيس حُ٘خِٓش، ٝ٣لْٜ ٌٛح ؿِ٤خً ٝحٟلخ ٖٓ هُٞٚ ػِ٤ٚ حُٜ٬س ٝحُٔ٬ّ: (حُِٕٔٔٔٞ ٖٓ هَ٣ٖ ٝ٣ؼَد ٖٝٓ طزؼْٜ (ٔ) اٌغ١شج إٌثٛ٠ح، دسٚط ٚػثش، ٜٓطل٠ رٖ كٔ٘٢ حُٔزخػ٢، (حُٔظٞك٠: ٗٛـ)، حٌُٔظذ ح٩ٓ٬ٓ٢، ١ٖ، ٘ٓٗٔٛـ، ّ٘، (ٔ/ٙ). (ٕ) هَّؿٚ حُزوخٍ١ ك٢ ٛل٤لٚ، ًظخد حُٜ٬س، رخد: ط٘ز٤ي ح٧ٛخرغ ك٢ حُٔٔـي ٝؿ٤َٙ، (ٔ/ٖٓٔ)، كي٣غ ٍهْ: ٔ. (ٖ) حُِّٔ٤َسُ حَُّ٘زَٞ٣َّشُ حَُّٜل٤ْلَشُ ُٓلَخََُٝشٌ ُِظَطزِ٤ْنِ هََٞحػِيِ حُُٔلَيِّػ٤َْٖ كِ٢ْ َٗوْيِ ٍَٝح٣َخصِ حُِّٔ٤ََْسِ حَُّ٘زَٞ٣َّشِ أًَّ ٟ٤خء حُؼَٔ١، (ٔ/ٕ).

عدد الصفحات ١٢٧

٠ كِلن رْٜ ٝؿخٛي ٓؼْٜ، أٓش ٝحكيس ٖٓ ىٕٝ حُ٘خّ)، ٝٛٞ أٍٝ أٓخّ ٫ ري ٓ٘ٚ ٩هخٓش ٓـظٔغ آ٬ٓ٢ ٓظٔخٓي ِٓ٤ْ(ٔ). ٝحػظزَ ٍٍٓٞ  إٔ أٓخّ (حُٔٞح١٘ش) ٝح٫ٗظٔخء ٌُٜٙ حُيُٝش ٛـٞ حُٜـَس اُ٤ٜخ، كٖٔ أٍحى إٔ ٣ٌٕٞ ٓٞح١٘خ ك٢ ٓـظٔغ حُٔي٣٘ش كؼِ٤ش إٔ ٣ٜخؿَ اُ٤ٜخ، ٌُ٢ ٣ظلون ك٢ حُِْٔٔ حٌُ١ ٣ٌٖٔ ك٢ حُيُٝش ح٩ٓ٬ٓ٤ش ٍحرطخٕ أٓخٓ٤خٕ ٛـٔخ: ح٩٣ٔخٕ أٝ٫ً ، ٝحُٞ٫ء ُِ٘ظخّ حُٔؼٍٔٞ رٚ ك٢ حُيُٝش ػخٗ٤خُ ؛ أٓخ حُِٕٔٔٔٞ حٌُ٣ٖ ٣ل٠ِٕٞ حُظٞ١ٖ هخٍؽ كيٝى حُيُٝش ح٩ٓ٬ٓ٤ش ك٬ ٣ؼيٕٝ ٖٓ ٓٞح١٘٢ حُيُٝش ح٩ٓ٬ٓ٤ش ٫ٗوطخع حُٞ٫٣ش، ٝإ ُْ ٣ٔ٘غ ٖٓ ٝؿٞد حَُٜ٘ ػ٘ي طؼَْٟٜ ُ٬ٟطٜخى ك٢ حُي٣ٖ(2). ٝحُوَإٓ ٣ئًي ًُي روٍٞ الله  : ﭽﭺ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊﮋ ﭼ(3).‌ ‌عن‌النعمان‌بن‌بشٌر(ٗ)‌-‌رضً‌الله‌عنهما-‌ٌقول:‌قال ٍٍٓٞ الله :(طَٟ حُٔئٓ٘٤ٖ ك٢ طَحكْٜٔ ٝطٞحىْٛ ٝطؼخ١لْٜ، ًٔؼَ حُـٔي، اًح حٗظٌ٠ ػ٠ٞ طيحػ٠ ُٚ ٓخثَ ؿٔيٙ رخَُٜٔ ٝحُلٔ٠)(5). ٣وٍٞ حرٖ كـَ حُؼٔو٬ٗ٢ ك٢ َٗف حُلي٣غكؤٓخ حُظَحكْ كخَُٔحى رٚ إٔ ٣َكْ رؼ٠ْٜ رؼ٠خً رؤهٞس ح٩٣ٔخٕ ٫ رٔزذ ٗ٢ء آهَ، ٝأٓخ حُظٞىى كخَُٔحى رٚ حُظٞحَٛ حُـخُذ ُِٔلزش: ًخُظِحٍٝ ٝحُظٜخى١، (ٔ) فمٗ اٌغ١شج إٌثٛ٠ح ِغ ِٛظض ٌراس٠خ اٌخلافح اٌشاشذج، ٓلّٔي َٓؼ٤ي ٍَٓ٠خٕ حُزٞ١٢، ىحٍ حُلٌَ، ىٓ٘ن، ١ٕ٘، ٕٙٗٔٛـ، (ٔ/ٖ٘ٔ). (ٕ) ٝػ٤وش حُٔي٣٘ش حُٔ٠ٕٔٞ ٝحُي٫ُش، أكٔي هخثي حُ٘ؼ٤ز٢(7) (ٖ) ٍٓٞس ح٧ٗلخٍ: آ٣ش: ٕ. (ٗ) ٛٞ: حُ٘ؼٔخٕ رٖ ر٘٤َ رٖ ػؼِزش رٖ ٓؼي رٖ ه٬ّ رٖ ُ٣ي رٖ ٓخُي ح٧ؿَ رٖ ػؼِزش رٖ ًؼذ رٖ حُوٍِؽ رٖ حُلخٍع رٖ حُوٍِؽ ح٧ًزَ ح٧ٜٗخٍ١ حُوٍِؿ٢، ٝأٓٚ: ػَٔس ر٘ض ٍٝحكش، أهض ػزي الله رٖ ٍٝحكش، ُٝي هزَ ٝكخس ٍٍٓٞ الله  رؼٔخٗ٢ ٓ٘٤ٖ ٝٓزؼش أَٜٗ، ٝهخٍ حرٖ حُِر٤َ: حُ٘ؼٔخٕ أًزَ ٓ٘٢ رٔظش أَٜٗ، ٝٛٞ أٍٝ ُٓٞٞى ُ٨ٜٗخٍ رؼي حُٜـَس ، ُٚ ٝ٧رٞ٣ٚ ٛلزش، ٣ٌ٘٠ أرخ ػزي الله، (طٞك٢: ٘ ٛـ) حٗظَ: أٓي حُـخرش، حرٖ ح٧ػ٤َ، (ٗ/ٓ٘٘). (٘) هَّؿٚ حُزوخٍ١ ك٢ ٛل٤لٚ، ًظخد ح٧١ؼٔش، رخد: ٍكٔش حُ٘خّ ٝحُزٜخثْ، (1/ٓٔ)، كي٣غ ٍهْ: ٔٔٓٙ.

عدد الصفحات ١٢٨

111 ٝأٓخ حُظؼخ١ق كخَُٔحى رٚ: اػخٗش رؼ٠ْٜ رؼ٠خ ًٔخ ٣ؼطق حُؼٞد ػِ٤ٚ ُ٤وٞ٣ٚ(1). ٌٌٝٛح ًخٕ ٛلخرش ٍٍٓٞ ٖٓ حُلذ ٝحُظَحكْ ك٤ٔخ ر٤ْٜ٘، رَ َٝٛ رْٜ حُلخٍاُ٠ إٔ ٣ؼخِٓٞح ًَ ٓـظٔغ حُٔي٣٘ش ر٘لْ ح٧ه٬م ٝحُو٤ْ حُظ٢ طَ َرَّ ٞ ػِ٤ٜخ ٖٓ ٓؼِْ حُزَ٘٣ش ٓ٤يٗخ ٓلٔي  . ٌُُي ػخٕ حُ٤ٜٞى ٝروخ٣خ حًَُٔ٘٤ٖ ك٢ ٓـظٔغ حُٔي٣٘ش ىٕٝ إٔ ٣٘ؼَٝح رظٔ٤٤ِ ٟيْٛ أٝ حٟطٜخى. ساتؼاا: ِٛاغٕح غ١ش اٌّغٍّ١ٓ: أٓخّ حُٔٞح١٘ش ُـ٤َ حُِٔٔٔ٤ٖ ٛٞ: حُٞ٫ء ُِيُٝش ح٩ٓ٬ٓ٤ش ػٖ ١َ٣ن حُؼٜي، ٧ٕ كن حُٔٞح١٘ش ٫ ٣ٔظِِّ ٝكيس حُؼو٤يس ٝ٫ ٝكيس حُؼَٜ٘(2)،ٝهي ط٘خُٝض حُز٘ٞى ٖٓ ٍهْ: (ٕ٘) اُ٠ (ٖ٘) طلي٣ي حُؼ٬هش ٓغ حُٔظٜٞى٣ٖ ٖٓ ح٧ّٝ ٝحُوٍِؽ، ٝهي ٗٔزظْٜ حُز٘ٞى اُ٠ ػ٘خثَْٛ حُؼَر٤ش، ٝأهَص كِلْٜ ٓغ حُِٔٔٔ٤ٖ، (ٝإ ٣ٜٞى ر٘٢ ػٞف أٓش ٓغ حُٔئٓ٘٤ٖ)، ٝهي ٍٝىص حُؼزخٍس ك٢ ًظخد ح٧ٓٞحٍ: (أٓش ٖٓ حُٔئٓ٘٤ٖ)، ٓٔخ ؿؼَ أرخ ػز٤ي ٣وٍٞ: (كبٗٔخ أٍحى َْٜٗٛ حُٔئٓ٘٤ٖ، ٝٓؼخٝٗظْٜ ا٣خْٛ ػِ٠ ػيْٝٛ رخُ٘لوش حُظ٢ َٗ١ٜخ ػِ٤ْٜ، كؤٓخ حُي٣ٖ كِ٤ٔٞح ٓ٘ٚ ك٢ ٗ٢ء، أ٫ طَحٙ هي ر٤ٖ ًُي كوخٍ ُِ٤ٜٞى ى٣ْٜ٘ ُِٝٔئٓ٘٤ٖ ى٣ْٜ٘)(3). ٝ٣ئًي ٓخ ؿخء ك٢ حُز٘ي (7) ٓخ أٍٝىٙ ػزي حَُُحم حُٜ٘ؼخٗ٢ ك٢ ٜٓ٘لش ػٖ حَُِٛ١، هخٍ: (ًخٕ ٣ٜٞى ٣ـِٕٝ ٓغ حُ٘ز٢  ك٤ْٜٔ ُْٜ ًٜٔخّ حُِٔٔٔ٤ٖ)(4)، ٌٝٛح ٣يٍ ػِ٠ ٓخ ؿخء ك٢ حُز٘ي ٍهْ: (ٕٗ) ٖٓ ٝػ٤وش حُٔي٣٘ش : (ٝإ حُ٤ٜٞى ٣٘لوٕٞ ٓغ حُٔئٓ٘٤ٖ ٓخ ىحٓٞح ٓلخٍر٤ٖ)، ٝ٣َٟ أرٞ ػز٤ي حُوخْٓ رٖ ٓ٬ّ، ك٢ ح٧ٓٞحٍ: اُ٠ إٔ حُظِحٓخص حُ٤ٜٞى حُٔخُ٤ش ٫ طوظَٜ ريكغ هٔ٢ ٖٓ ٗلوخص حُلَد حُيكخػ٤ش ػٖ حُٔي٣٘ش ، كٜٞ ٣َٟ إٔ حُ٤ٜٞى ًخٗٞح ٣ـِٕٝ ٓغ حُِٔٔٔ٤ٖ: كٌٜٙ حُ٘لوش ك٢ حُلَد هخٛش، َٗ١ ػِ٤ْٜ حُٔؼخٝٗش ُٚ ػِ٠ ػيٝٙ، َٟٝٗ أٗٚ اٗٔخ ًخٕ ٣ْٜٔ ُِ٤ٜٞى اًح ؿِٝح ٓغ حُِٔٔٔ٤ٖ رٌٜح حَُ٘١ حٌُ١ َٗ١ٚ ػِ٤ْٜ ٖٓ حُ٘لوش، ُٝٞ٫ ٌٛح ُْ ٣ٌٖ ُْٜ ك٢ ؿ٘خثْ حُِٔٔٔ٤ٖ ْٜٓ(5). (ٔ) كظق حُزخٍ١ َٗف ٛل٤ق حُزوخٍ١، حرٖ كـَ حُؼٔو٬ٗ٢، (ٓٔ/3.) (ٕ) ٝػ٤وش حُٔي٣٘ش حُٔ٠ٕٔٞ ٝحُي٫ُش، أكٔي هخثي حُ٘ؼ٤ز٢ (1.) (ٖ) حُٔ٤َس حُ٘زٞ٣ش حُٜل٤لش ٓلخُٝش ُظطز٤ن هٞحػي حُٔليػ٤ٖ ك٢ ٗوي ٍٝح٣خص حُٔ٤َس حُ٘زٞ٣ش، أًَّ ٟ٤خء حُؼَٔ١، (ٔ/ٓ). (ٗ) هَّؿٚ ػزي حَُُحم حُٜ٘ؼخٗ٢ ك٢ ِصٕفٗ، ػٓ اٌض٘شٞ ، حُٜٔ٘ق، أرٞ رٌَ ػزي حَُُحم رٖ ٛٔخّ رٖ ٗخكغ حُلٔ٤َ١ حُ٤ٔخٗ٢ حُٜ٘ؼخٗ٢، (حُٔظٞك٠: ٕٔٔٛـ)، طلو٤ن : كز٤ذ حَُكٖٔ ح٧ػظٔ٢، حُٔـِْ حُؼِٔ٢، حُٜ٘ي، حٌُٔظذ ح٩ٓ٬ٓ٢، ر٤َٝص، ١ٕ، ٖٓٗٔٛـ، رخد: ٜٓٔخٕ أَٛ حُؼٜي، (٘/11)، كي٣غ ٍهْ1، ًًَٝ ٗلٞ ًُي حرٖ حر٢ ٗ٤زش ك٢ ٜٓ٘لش، رخد: ٖٓ ؿِح رخًَُٔ٘٤ٖ ٝأْٜٓ ُْٜ، (ٙ/11)، كي٣غ ٍهْٖٖٗٙٔ. (٘) ًظخد ح٧ٓٞحٍ، أرٞ ػُز٤ي حُوخْٓ رٖ ٓ٬ّّ، رخد: ٌٝٛح ًظخد ٍٍٓٞ الله  ،ٔ/ٕٓٙ)، كي٣غ ٍهْ: 1.

عدد الصفحات ١٢٩

112 ٝ ٣َٟ حُزخكغ إٔ حُلخٍ طـ٤َ رؼي ٌٗغ حُ٤ٜٞى ُِؼٜي حٌُ١ أرَٓٚ حُ٘ز٢  كِْ ٣ٔظؼٖ ٍٍٓٞ الله  رخُ٤ٜٞىأٝ رًَٔ٘٢ حُٔي٣٘ش. إ اهَحٍ حُلَ٣ش حُي٣٘٤ش ٣ؼ٘٢ ح٫ػظَحف رخُظؼيى٣ش حُي٣٘٤ش ك٢ ٓـظٔغ حُٔي٣٘ش، ًُٝي ك٤٘ٔخ ط٠ٔ٘ض حُٞػ٤وش إٔ حُ٤ٜٞى ٣ٌِٕ٘ٞ ٓغ حُِٔٔٔ٤ٖ أٓٚ ٝحكيس، ٝإٔ َٗ٣ؼش ح٩ٓ٬ّ ٝح٫ٗظٔخء ُِي٣ٖ ح٫ٓ٬ٓ٢، ٫ اًَحٙ ك٤ٚ، كوي ٍٝى ك٢ أٓزخد ٍِٗٝ هٍٞ الله  :ﭽﯿ ﰀ ﰁ ﰂﰃ ﭼ(1)، ػٖ ٓؼ٤ي رٖ ؿز٤َ، هخٍ: ُِٗض ك٢ ح٧ٜٗخٍ، هخٍ: هِض: هخٛش؟، هخٍ: هخٛش، ًخٗض حَُٔأس ْٜٓ٘ اًح ًخٗض ٍِٗس، أٝ ٓو٬طخً ، طٌٍ٘ ُجٖ ُٝيص ُٝيحً ُظـؼِ٘ٚ ك٢ حُ٤ٜٞى، طِظْٔ رٌُي ١ٍٞ روخثٚ، كـخء ح٩ٓ٬ّ ٝك٤ْٜ ْٜٓ٘، كِٔخ أؿِ٤ض حُ٘٠٤َ هخُض ح٧ٜٗخٍ: ٣خ ٍٍٓٞ الله، أر٘خإٗخ ٝاهٞحٗ٘خ ك٤ْٜ، كٌٔض ػْٜ٘ ٍٍٓٞ الله ، كُِ٘ض: ﭽ ﯿ ﰀ ﰁ ﰂﰃ ﭼ، كوخٍ ٍٍٓٞ الله  :(هي ه٤َ أٛلخرٌْ، كبٕ حهظخًٍْٝ كْٜ ٌْٓ٘، ٝإ حهظخٍْٝٛ كؤؿِْٞٛ ٓؼْٜ)(2)، ٌٝٛ ٣ئًي ٓخ ؿخء ك٢ حُز٘ي ٕ٘)، (ُِ٤ٜٞى ى٣ْٜ٘ ُِِٝٔٔٔ٤ٖ ى٣ْٜ٘). ٝ٣وٍٞ ٛخكذ حُٔ٘خٍ، ًخٕ ٓزذ ٓؼخٛيس حُ٘ز٢  ُِ٤ٜٞى ٝاهَحٍٙ ا٣خْٛ ػِ٠ ى٣ْٜ٘ إٔ ح٩ٓ٬ّ ى٣ٖ كَ٣ش ٝػيٍ، ٝىػٞطٚ هخثٔش ػِ٠ حُزَٛخٕ ٝحُلـش، ٌُُٝي ٓ٘غ حُِٔٔٔ٤ٖ ٖٓ أهٌ أٝ٫ىْٛ حٌُ٣ٖ طٜٞىٝح ٝحٗ٠ٔٞح اُ٠ حُ٤ٜٞى رخُوٞس، ٝأَْٓٛ رؤٕ ٣و٤َْٝٛ اً ٍِٗ ك٤ْٜ هُٞٚ طؼخُ٠: (٫ اًَحٙ ك٢ حُي٣ٖ هي طز٤ٖ حَُٗي ٖٓ حُـ٢)(3)، ٣وٍٞ حُيًظٍٞ ٓلٔي ػٔخٍس ك٢ ًظخرش "حُٔٔخكش ح٫ٓ٬ٓ٤ش": ٌٌٝٛح أْٓ ٌٛٙ حُٞػ٤وش حُ٘زٞ٣ش(حُيٓظٍٞ)، ٝك٢ حُيُٝش ح٩ ٓ٬ٓ٤ش ح٧ُٝ٠ - ٌُخَٓ حُٔٔجُٞ٤ش ٝح٩ٜٗخف ك٢ كوٞم حُٔٞح١٘ش ٝٝحؿزخطٜخ، ػِ٠ ٗلٞ ؿ٤َ ٓٔزٞم ٝؿ٤َ ِٓلٞم ك٢ ح٩١خٍ ؿ٤َ ح٩ٓ٬ٓ٢ ٌٓ٘ ٓخ ٣ِ٣ي ػِ٠ أٍرؼش ػَ٘ هَٗخ، ٝ٣ِ٣ي ٖٓ ػظٔش ٌٛ ح٩ٗـخُ ٌُٜٙ حُظؼيى٣ش ٌٝٛٙ حُٔٔخٝحس أٜٗخ ُْ طظْ ػِ٠ أٗوخٝ ح٧ى٣خٕ حُٔوظِلش، ٝك٢ ظَ حٓظزؼخى ٌٛٙ ح٧ى٣خٕ، ًٔخ ٛٞ حُلخٍ ٓغ كوٞم حُٔٞح١٘ش ك٢ حُيُٝش حُؼِٔخٗ٤ش، ٝاٗٔخ ٛ٢ طؼيى٣ش ٝٓٔخٝس ر٤ٖ كَهخء ٣لظلظٕٞ رظ٘ٞػْٜ حُي٣٘٢ ٝحهظ٬كخطْٜ حُؼوخثي٣ش(4). (ٔ) ٍٓٞس حُزوَس: آ٣ش: ٕٙ٘. (ٕ) هَّؿٚ ٓؼ٤ي رٖ ٍٜٓ٘ٞ ك٢ طلٔ٤َ، رخد: ٫ اًَحٙ ك٢ حُي٣ٖ، (ٖ/7)، كي٣غ ٍهْ1، ٝهَّؿٚ أرٞ ىحٝٝى ك٢ ٓ٘٘ٚ، رخد ك٢ ح٧ٓ٤َ ٣ٌَٙ ػِ٠ ح٩ٓ٬ّ، (ٖ/1)، كي٣غ ٍهْٕ، ٝهخٍ حُٞحىػ٢: ٛل٤قٌ ػِ٠ َٗ١ حَُّ٘٤و٤ٖ ُْٝ ٣وَؿخٙ، حُٜل٤ق حُٔٔ٘ي ٓٔخ ُ٤ْ ك٢ حُٜل٤ل٤ٖ، أرٞ ػزي حَُكٖٔ ٓوزَ رٖ ٛخى١ حُٞحىػ٢، (حُٔظٞك٠: ٕٕٗٔ ٛـ)، ، ىحٍ ح٥ػخٍ، ٛ٘ؼخء، حُ٤ٖٔ، ١ٗ، 1ٛـ، 7ّ، (ٔ/ٙٔ٘). (ٖ) طلٔ٤َ حُوَإٓ حُلٌ٤ْ (طلٔ٤َ حُٔ٘خٍ)، ٓلٔي ٍٗ٤ي رٖ ػِ٢ ٍٟخ، (ٔٔ/ٔٔٔ). (ٗ) حُٔٔخكش ح٩ٓ٬ٓ٤ش ، ٓلٔي ػٔخٍس، ًَٗش ٜٗ٠ش َٜٓ ُِطزخػش ٝحَُ٘٘، ١ٔ، ّٕٙٓٓ، (ٕٕ).

عدد الصفحات ١٣٠

113 ػٖ أر٢ ٗ٠َس  كيػ٘٢ ٖٓ ٓٔغ هطزش ٍٍٓٞ الله  ك٢ ٝٓ٢ أ٣خّ حُظَ٘٣ن كوخٍ:( ٣خ أ٣ٜخ حُ٘خّ، أ٫ إ ٍرٌْ ٝحكي، ٝإ أرخًْ ٝحكي، أ٫ ٫ ك٠َ ُؼَر٢ ػِ٠ ػـٔ٢، ٝ٫ ُؼـٔ٢ ػِ٠ ػَر٢، ٝ٫ أكَٔ ػِ٠ أٓٞى، ٝ٫ أٓٞى ػِ٠ أكَٔ، ا٫ رخُظوٟٞ، أرِـض)(1). رٔـ٤ت ٍٍٓٞ اُ٠ حُٔي٣٘ش حٍُٔ٘ٞس، ٝحطوخًٛخ ىحٍ ٛـَس ُِِٔٔٔ٤ٖ،‌هخٍ ٍٍٓٞ الله  :(اٗ٢ أٍ٣ض ىحٍ ٛـَطٌْ، ًحص ٗوَ ر٤ٖ ٫رظ٤ٖ)، ٝٛٔخ حُلَطخٕ، كٜخؿَ ٖٓ ٛخؿَ هِزَََ حُٔي٣٘ش(2). طٌٞٗض ىُٝش ح٩ٓ٬ّ، حُظ٢ أٗ٘ؤٛخ ٍٍٓٞ الله ،ػِ٠ أٓخّ ىٓظٍٞ١ ٌٓظٞد ًؼوي حؿظٔخػ٢، (ٝػ٤وش حُٔي٣٘ش) ، ر٤ٖ ٍػخ٣خ ٓوظِق حُي٣خٗخص: حُِٕٔٔٔٞ ٖٓ حُٜٔخؿَ٣ٖ ٝح٧ٜٗخٍ، ٝأَٛ حٌُظخد ٖٓ حُ٤ٜٞى، ٝروخ٣خ ًَٓ٘٢ حُٔي٣٘ش، ٝأٛزق ٍٍٓٞ الله  كخًْ ىُٝش حُٔي٣٘ش، ًَٝ ٓخً٘٤ٜخ ٓٞح١ٕ٘ٞ ُْٜ ٓخ ُِِٔٔٔ٤ٖ ٝػِ٤ْٜ ٓخ ػِ٤ْٜ، ٌٝٛح ٓطخرن ُٔخ ؿخء ك٢ حُز٘ي ٍهْ: (ٕ٘) ٝإٔ ٣ٜٞى ر٘٢ ػٞف أٓش ٓغ حُٔئٓ٘٤ٖ، ُِ٤ٜٞى ى٣ْٜ٘ ُِِٝٔٔٔ٤ٖ ى٣ْٜ٘، ٓٞحُ٤ْٜ ٝأٗلْٜٔ ا٫ ٖٓ ظِْ ٝاػْ، كبٗٚ ٫ ٣ٞطؾ ا٫ ٗلٔٚ ٝأَٛ ر٤ظٚ، ٌٝٛح حُز٘ي ٣ؼظزَ ؿٔ٤غ ٓـظٔغ حُٔي٣٘ش ٍحػ٤خ ىُٝش ح٫ٓ٬ّ ح٧ُٝ٠، ٝإٔ ٍٍٓٞ الله  ٛٞ: رٔؼخرش كخًْ حُيُٝش ٝٛٞ حُٔٔئٍٝ  ػٖ ٍػ٤ظٚ، ٝإٔ ؿٔ٤غ ٌٓخٕ حُٔي٣٘ش ٓٞح١ٕ٘ٞ ك٢ حُٔـظٔغ ح٩ٓ٬ٓ٢. ػٖ ػزي الله رٖ ػَٔ- ٍٟ٢ الله ػٜ٘ٔخ- أٗٚ: ٓٔغ ٍٍٓٞ الله  ٣وٍٞ: (ًٌِْ ٍحع ٝٓٔئٍٝ ػٖ ٍػ٤ظٚ، كخ٩ٓخّ ٍحع ٝٓٔجٍٞ ػٖ ٍػ٤ظٚ، ٝحَُؿَ ك٢ أِٛٚ ٍحع ٝٛٞ ٓٔئٍٝ ػٖ ٍػ٤ظٚ، ٝحَُٔأس ك٢ ر٤ض ُٝؿٜخ ٍحػ٤ش ٝٛ٢ ٓٔجُٞش ػٖ ٍػ٤ظٜخ، ٝحُوخىّ ك٢ ٓخٍ ٓ٤يٙ ٍحع ٝٛٞ ٓٔجٍٞ ػٖ ٍػ٤ظٚ)، هخٍ: كٔٔؼض ٛئ٫ء ٖٓ حُ٘ز٢  ، ٝأكٔذ حُ٘ز٢  هخٍ: (ٝحَُؿَ ك٢ ٓخٍ أر٤ٚ ٍحع ٝٓٔئٍٝ ػٖ ٍػ٤ظٚ، كٌٌِْ ٍحع ًٌِْٝ ٓٔئٍٝ ػٖ ٍػ٤ظٚ)(3)، ٣٘طزن ػِ٠ ػيس ٍٛٞ ٖٓ حُٔٔئُٝ٤ش، ا٫ إٔ حُويٍ حُٔ٘ظَى ٛٞ: ٍػخ٣ش ؿٔ٤غ كوٞم حَُػ٤ش، ٍٝػخ٣ش ؿٔ٤غ حُلوٞم حَُٔ٘ٝػش ٛ٢: ُذ ًِٔش : (حُٔٞح١ٕ٘ٞ) رلٔذ حُٜٔطِق حُٔؼخٛ َ، ك٬ ٝؿٚ ُِظلَ٣ن ر٤ٖ ٓيٍُٞ حَُػخ٣خ ٝحُٔٞح١٘٤ٖ ك٢ حُٔـظٔغ ح٩ٓ٬ٓ٢(4). كخُٞػ٤وش أػطض كن حُٔٞح١٘ش ٌُٔخٕ حُٔي٣٘ش ٖٓ ٜٓخؿَ٣ٖ ٝأٜٗخٍ ٝ٣ٜٞى ٝؿ٤َْٛ رَٜف حُ٘ظَ ػٖ حُؼو٤يس (ٝٛ٢ حُلوٞم حُٔؼَٝكش رخُلوٞم حُٔيٗ٤ش)، ًٔخ ؿؼِض ؿ٤َ حُِٔٔٔ٤ٖ ك٢ ىُٝش (ٔ) هَّؿٚ ح٩ٓخّ أكٔي ك٢ ٓٔ٘يٙ، رخد: كي٣غ ٍؿَ ٖٓ أٛلخد حُ٘ز٢  ،1/ٗ)، كي٣غ ٍهْ: 13، هخٍ حُٜ٤ؼٔ٢: ٍؿخُٚ ٍؿخٍ حُٜل٤ق، حٗظَ: ٓـٔغ حُِٝحثي ٝٓ٘زغ حُلٞحثي، ُِٜ٤ؼٔ٢، ُِٜ٤ؼٔ٢، (ٖ/ٕٙٙ). (ٕ) هَّؿٚ ح٩ٓخّ حُزوخٍ١ ك٢ ٛل٤لٚ، ًظخد: ٓ٘خهذ ح٧ٜٗخٍ، رخد: ٛـَس حُ٘ز٢  ٝأٛلخرٚ،٘/1)، كي٣غ ٍهْ: ٘ٓ. (ٖ) حَُٔؿغ حُٔخرن ٗلٔش، ًظخد: ك٢ ح٫ٓظوَحٝ ٝأىحء حُي٣ٕٞ ٝحُلـَ ٝحُظلِ٤ْ، رخد: حُؼزي ٍحع ك٢ ٓخٍ ٓ٤يٙ، (ٖ/ٓ٘ٔ)، كي٣غ ٍهْ: 1. (ٗ) حُظؼخ٣ٖ حُِٔٔ٢ ر٤ٖ حُِٔٔٔ٤ٖ ٝؿ٤َْٛ ىحهَ ىُٝش ٝحكيس،، ٍٓٞكٖٔ ٛيح٣خص، ىحٍ حُٔ٬ّ ، حُوخَٛس، ١ٔ، ٕٔٗٔٛـ، (1.)

عدد الصفحات ١٣١

114 حُٔي٣٘ش ٓٞح١٘٤ٖ ُْٜ ك٤ٜخ ٓؼَ ٓخ ُِِٔٔٔ٤ٖ، ٝػِ٤ْٜ ٓخ ػِ٠ حُِٔٔٔ٤ٖ ٓغ طلخٝص ك٢ رؼٞ حُو٠خ٣خ ُِِٔٔ٤ٖ حُوخٛش رخُظَ٘٣غ(1). ٝ٣َٟ حُزخكغ إٔ ٗظَس ح٩ٓ٬ّ ُـٔ٤غ حُزَ٘ أْٜٗ اهٞس ك٢ ح٩ٗٔخٗ٤ش ٝإٔ ػِ٠ حُِٔٔٔ٤ٖ ٓؼخِٓش حُ٘خّ رو٤ْ ح٩ٓ٬ّ حُظ٢ ؿخء رٜخ ى٣٘٘خ حُل٘٤ق، ٝٝٛ٠ رٜخ ٍٍٓٞ الله  ٝططز٤ن ٓ٘ش حُٜٔطل٠  ك٢ ٓؼخِٓش حُ٘خّ ريٕٝ طٔ٤٤ِ، رَ ٣ـذ إٔ ٗيػْٞٛ ُي٣ٖ الله رؤك٠َ حُٞٓخثَ ٝأكٖٔ حُطَم، ٝهي طؼخَٓ ٍٍٓٞ الله  ٓغ ٓـظٔغ حُٔي٣٘ش ِٓٔٔ٤ٖ ٝؿ٤َ ِٓٔٔ٤ٖ رٌَ ػيٍٍ ٝ اٜٗخف ٝحػظزَ ؿ٤َ حُِٔٔٔ٤ٖ ٓٞح١٘٤ٖ ُْٜ ٓخ ُِِٔٔٔ٤ٖ ٝػِ٤ْٜ ٓخ ػِ٠ حُِٔٔٔ٤ٖ ٓخ ىحٓٞ حَ ٍػخ٣خ ىٝ ُش ح٩ٓ٬ّ، ٝهي ًلِش ٝػ٤وش حُٔي٣٘ش حُلوٞم ُـٔ٤غ حُٔـظٔغ حُٔيٗ٢ ِٓٔٔ٤ٖ، ٣ٜٞى، رو٤خ حًَُٔ٘٤ٖ، حُٔ٘خكو٤ٖ، ٝهي أٍٝى ح ُزخكغ رؼٞ ح٧كخى٣غ حُظ٢ طؼ٠ي ٓخ ؿخء ك٢ رؼٞ ر٘ٞى ٝػ٤وش حُٔي٣٘ش(حُٜل٤لش) ك٤ٔخ ٣وٚ كوٞم حُٔٞح١٘ش. (ٔ) ؼمٛق اٌّٛاغٕح ٚٚاظثاذٙا فٟ ظٛء اٌىراب ٚاٌغٕٗ، كٖٔ حُٔ٤ي هطخد، ؿخٓؼش حُٔ٘ٞك٤ش، (ٕٔ).

عدد الصفحات ١٣٢

115 اٌّطٍة اٌشاتغِفَٙٛ الأِح فٟ الإعلاَ. أٚلاا: ذؼش٠ف الاِٗ ٌغح: ح٧ٓش (ٔ): رخُ٠ْ، ك٢ ح٧َٛ: حُٔوٜٞى، حُؼٔيس ٝحُؼيس ك٢ ًٜٞٗٔخ ٓؼٔٞىح ٝٓؼيح، ٝطٔٔ٠ رٜخ حُـٔخػش ٖٓ ك٤غ طئٜٓخ حُلَم ًوُٞٚ طؼخُ٠: ﭽ ﭣ ﭤ ﭥ ﭦ ﭼ‌(ٕ). ٝأٍٝى ك٢ ًظخد ٓوخ٣٤ْ حُِـش ٧كٔي رٖ كخٍّ(ٖ): هٍٞ الله طؼخُ٠: ﭽ ﯼ ﯽ ﯾ ﯿ ﰀﭼ(4)، ٝهخٍ حُ٘ز٢  ك٢ ُ٣ي رٖ ػَٔٝ رٖ ٗل٤َ(5) :(٣زؼغ أٓش ٝكيٙ)(6)، ًٌُٝي ًَ ٖٓ ًخٕ ػِ٠ ى٣ٖ كن ٓوخُق ُٔخثَ ح٧ى٣خٕ كٜٞ أٓش، ًَٝ هّٞ ٗٔزٞح اُ٠ ٗ٢ء ٝأٟ٤لٞح اُ٤ٚ كْٜ أٓش، ًَٝ ؿ٤َ ٖٓ حُ٘خّ أٓش ػِ٠ كيس، ًوُٞٚ طؼخُ٠: ﭽ ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﭼ(7)، ٝهُٞٚ طؼخُ٠: ﭽ ﭥ ﭦ ﭧ ﭨ ﭩ ﭪ ﭫ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭼ(8)، أ١: آخٓخ ٣ٜظيٟ رٚ، ٝٛٞ ٓزذ ح٫ؿظٔخع. ٝهي طٌٕٞ ح٧ٓش ؿٔخػش حُؼِٔخء، ًوُٞٚ طؼخُ٠: ﭽ ﮖ ﮗ ﮘ ﮙ ﮚ ﮛ ﭼ(9)‌،ًٝوُٞي: أثظْ رل٬ٕ آش، ٝح٧ٓش ك٢ هُٞٚ طؼخُ٠: ﭽ ﭟ ﭠ ﭡ ﭼ(٠)، أ١ رؼي ك٤ٖ، ٝح٩ٓخّ: ًَ ٖٓ حهظي١ رٚ (ٔ) حٗظَ: حٌُِ٤خص ٓؼـْ ك٢ حُٜٔطِلخص ٝحُلَٝم حُِـٞ٣ش، ، أرٞ حُزوخء حُل٘ل٢ (ٔ/ٔ). (ٕ) ٍٓٞس حُوٜٚ: آ٣ش: ٖٕ. (ٖ) ٛٞ: أرٞ حُلٔ٤ٖ أكٔي رٖ كخٍّ رٖ ًَُ٣خ رٖ ٓلٔي رٖ كز٤ذ حُوِٝ٣٘٢، حُٔؼَٝف رخَُحُ١، حُٔخٌُ٢، حُِـٞ١، ِٗ٣َ ٌٛٔحٕ، ُٚ ًظخد حُٔـَٔ، ًخٕ ٍأٓخ ك٢ ح٧ىد، رٜ٤َح رلوٚ ٓخُي ، ٓ٘خظَح ٓظٌِٔخ ػِ٠ ١َ٣وش أَٛ حُلن، ٌٝٓٛزٚ ك٢ حُ٘لٞ ػِ٠ ١َ٣وش حٌُٞك٤٤ٖ، (طٞك٠: ٘ٛـ)، ٓ٤َ أػ٬ّ حُ٘ز٬ء، ٌُِٛز٢، (7/ٖٓٔ). (ٗ) ٍٓٞس حُِهَف: آ٣ش: ٕٕ. (٘) ُ٣ي رٖ ػَٔٝ رٖ ٗل٤َ رٖ ػزي حُؼِٟ، حُوَٗ٢ حُؼيٝ١: ٜٗ٤َ حَُٔأس ك٢ حُـخِٛ٤ش، ٝأكي حُلٌٔخء. ٝٛٞ حرٖ ػْ ػَٔ رٖ حُوطخد. ُْ ٣يٍى ح٩ٓ٬ّ، ًٝخٕ ٣ٌَٙ ػزخىس ح٧ٝػخٕ ٝ٫ ٣ؤًَ ٓٔخ ًرق ػِ٤ٜخ. ٍٝكَ اُ٠ حُ٘خّ رخكؼخ ػٖ ػزخىحص أِٜٛخ، كِْ طٔظِٔٚ حُ٤ٜٞى٣ش ٝ٫ حَُٜ٘ح٣٘ش، كؼخى اُ٠ ٌٓش ٣ؼزي الله ػِ٠ ى٣ٖ ارَحٛ٤ْ، ٍآٙ حُ٘ز٢  هزَ حُ٘زٞس، ٝٓجَ ػ٘ٚ رؼيٛخ كوخٍ: ٣زؼغ ٣ّٞ حُو٤خٓش أٓش ٝكيٙ. طٞك٢ هزَ ٓزؼغ حُ٘ز٢  رؤْ ٓ٘٤ٖ، ح٧ػ٬ّ، ٌٍُُِِِ٢، (ٖ/ٓٙ). (ٙ) هَّؿٚ حر٢ ٣ؼِ٠ حُِٔٞٛ٢ ك٢ ٓٔ٘يٙ، أرٞ ٣ؼِ٠ أكٔي رٖ ػِ٢ رٖ حُٔؼُ٘٠ رٖ ٣ل٤٠ رٖ ػ٤ٔ٠ رٖ ٛ٬ٍ حُظٔ٤ٔ٢، حُِٔٞٛ٢، (حُٔظٞك٠: 7ٛـ)، طلو٤ن : كٔ٤ٖ ِٓ٤ْ أٓي، ىحٍ حُٔؤٕٓٞ ُِظَحع، ىٓ٘ن، ١ ٔ، ٗٓٗٔٛـ، ّٗ، رخد: كي٣غ ُ٣ي رٖ كخٍػش، (ٖٔ/ٓ)، كي٣غ ٍهْ: ٕٕٔ، هخٍ حُٜ٤ؼٔ٢: ٍؿخٍ أر٢ ٣ؼِ٠، ٝحُزِحٍ، ٝأكي أٓخٗ٤ي حُطزَحٗ٢، ٍؿخٍ حُٜل٤ق ؿ٤َ ٓلٔي رٖ ػَٔٝ رٖ ػِؤش، ٝٛٞ كٖٔ حُلي٣غ، (3/1.) (7) ٍٓٞس حُزوَس: آ٣ش: ٖٕٔ . (1) ٍٓٞس حُ٘لَ: آ٣ش: ٕٓٔ. (3) ٍٓٞس آٍ ػَٔحٕ: آ٣ش:ٗٓٔ. (ٓٔ) ٍٓٞس ٣ٞٓق: آ٣ش: ٘ٗ.

عدد الصفحات ١٣٣

116 ٝهيّ ك٢ ح٧ٍٓٞ. ٝحُ٘ز٢  آخّ ح٧ثٔش، ٝحُوِ٤لش آخّ حَُػ٤ش، ٝحُوَإٓ آخّ حُِٔٔٔ٤ٖ، ٌٛح ٓؼ٘٢ ح٧ٓش ك٢ حُوَإٓ حٌَُ٣ْ ٝحُٔ٘ٚ حُ٘زٞ٣ش(1). ػٖ ٓؼ٤ي حرٖ ُ٣ي رٖ ػَٔٝ رٖ ٗل٤َ(ٕ) ػٖ أر٤ٚ ػٖ ؿيٙ هخٍ: ًخٕ ٍٍٓٞ الله  رٌٔش ٛٞ ُٝ٣ي رٖ كخٍػش، كَٔ رٜٔخ ُ٣ي رٖ ػَٔٝ رٖ ٗل٤َ(ٖ)، كيػٞٙ اُ٠ ُٓلٍَ : ُٜٔخ، كوخٍ: ٣خ حرٖ أه٢، اٗ٢ ٫ أًَ ٓٔخ ًرق ػِ٠ حُٜ٘ذ، هخٍ: كٔخ ٍإ١ حُ٘ز٢  رؼي ًُي أًَ ٗ٤جخ ٓٔخ ًرق ػِ٠ حُٜ٘ذ. هخٍ: هِض: ٣خ ٍٍٓٞ الله، إ أر٢ ًخٕ ًٔخ هي ٍأ٣ض ٝرِـي، ُٝٞ أىًٍي ٥ٖٓ ري ٝحطزؼي، كخٓظـلَ ُٚ، هخٍ: (ٗؼْ، كؤٓظـلَ ُٚ، كبٗٚ ٣زؼغ ٣ّٞ حُو٤خٓش أٓش ٝحكيس)(ٗ). ًُٝي أٗٚ ًخٕ طزَأ ٖٓ أى٣خٕ حًَُٔ٘٤ٖ ٝآٖٓ رخلله هزَ ٓزؼغ ٓ٤يٗخ ٓلٔي ٍٍٓٞ الله  ، ٝك٢ كي٣غ هْ رٖ ٓخػيس: أٗٚ ٣زؼغ ٣ّٞ حُو٤خٓش أٓش ٝكيٙ، هخٍ: ح٧ٓش حَُؿَ حُٔظلَى ري٣ٖ ًوُٞٚ طؼخُ٠: ﭽ ﭥ ﭦ ﭧ ﭨ ﭩ ﭪ ﭫ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭼ(٘) ٝه٤َ: ح٧ٓش حَُؿَ حُـخٓغ ُِو٤َ. ٝح٧ٓش: حُل٤ٖ. هخٍ حُلَحء(ٙ) ك٢ هُٞٚ  :ﭽ ﭟ ﭠ ﭡ ﭼ(7)‌هخٍ رؼي ك٤ٖ ٖٓ حُيَٛ، ٝهخٍ طؼخُ٠: ﭽ ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ ﮋ ﭼ(1) ٝح٧ٓش: حُِٔي، ٝح٧ٓش: أطزخع ح٧ٗز٤خء، ٝح٧ٓش: حَُؿَ حُـخٓغ ُِو٤َ، ٝح٧ٓش ح٧ْٓ، ٝح٧ٓش حَُؿَ حُٔ٘لَى ري٣٘ٚ ٫ ٣ًَ٘ٚ ك٤ٚ أكي(3)، ٝطؤط٢ رٔؼ٘٠: (ٔ) ٓؼـْ ٓوخ٣٤ْ حُِـش، أكٔي رٖ كخٍّ، (ٔ/7- 1.) (ٕ) ٛٞ: ٓؼ٤ي رٖ ُ٣ي رٖ ػَٔٝ رٖ ٗل٤َ حرٖ ػزي حُؼِٟ رٖ ٍ٣خف رٖ ػزي الله رٖ هَ١ رٖ ٍُحف رٖ ػي١ رٖ ًؼذ رٖ ُئ١ حُوَٗ٢ حُؼيٝ١، ٝٛٞ حرٖ ػْ ػَٔ رٖ حُوطخد، ُٝٝؽ أهظٚ كخ١ٔٚ، أِٓٔخ هي٣ٔخ،ً ٝٛٞ ٖٓ حُؼَ٘س حُٔزَ٘٣ٖ رخُـ٘ش، طٞك٢ ٓ٘ش اكيٟ ٝهٔٔ٤ٖ ٖٓ حُٜـَس، ٝىكٖ رخُؼو٤ن، أٓي حُـخرش ك٢ ٓؼَكش حُٜلخرش، حرٖ ح٧ػ٤َ، (ٕ/ٙ). (ٖ) ٛٞ: ُ٣ي رٖ ػَٔٝ رٖ ٗل٤َ رٖ ػزي حُؼِٟ حرٖ ٍ٣خف رٖ ػزي الله رٖ هَ١ رٖ ٍُحف حرٖ ػي١ رٖ ًؼذ حُوَٗ٢ حُؼيٝ١، حٌُ١ هخٍ ك٤ٚ ٍٍٓٞ الله  : ٣زؼغ أٓش ٝكيٙ، طٞك٠ هزَ رؼؼش ٍٍٓٞ الله ، طخٍ٣ن ىٓ٘ن، حرٖ ػٔخًَ، (3/ٖ). (ٗ) هَّؿٚ ح٩ٓخّ أكٔي ك٢ ٓٔ٘يٙ، رخد: ٓٔ٘ي ٓؼ٤ي رٖ ُ٣ي  ،ٕ/37)، كي٣غ ٍهْ1، هخٍ حرٖ ًؼ٤َ آ٘خىٙ ؿ٤ي كٖٔ، حُزيح٣ش ٝحُٜ٘خ٣ش، أرٞ حُليحء آٔخػ٤َ رٖ ػَٔ رٖ ًؼ٤َ حُوَٗ٢ حُزَٜ١ ػْ حُيٓ٘و٢ (حُٔظٞك٠: ٗٛـ)، ىحٍ حُلٌَ، 7ٛـ ، ّٙ، (ٕ/ٕٔٗ). (٘) ٍٓٞس حُ٘لَ: آ٣ش: ٕٓٔ. (ٙ) ٛٞ: ٛٞ أرٞ ًَُ٣خ ٣ل٤٠ رٖ ُ٣خى رٖ ػزي الله رٖ ٍٜٓ٘ٞ حُي٣ِٔ٢ حُلَحء. ًٝخٕ أرَع حٌُٞك٤٤ٖ ك٢ ػِْٜٔ، هخٍ: أرٞ حُؼزخّ أكٔي رٖ ٣ل٤٠ ؿ٤َ َٓس ٣وٍٞ: ُٞ٫ حُلَحء ٓخ ًخٗض ػَر٤ش؛ ٧ٗٚ كٜٜ٘خ ٟٝزطٜخ، ُٝٞ٫ حُلَحء ُٔوطض حُؼَر٤ش؛ (طٞك٢: 7ٛـ)،غثماخ إٌؽٛ٠١ٓ ٚاٌٍغٛ٠١ٓ، (ِِٓٔش ًهخثَ حُؼَد ٓ٘)، ٓلٔي رٖ حُلٖٔ رٖ ػز٤ي الله رٖ ٌٓكؾ حُِر٤ي١ ح٧ٗئُ٢ ح٩ٗز٤ِ٢، أرٞ رٌَ، (حُٔظٞك٠: 73ٛـ)، طلو٤ن : ٓلٔي أرٞ حُل٠َ ارَحٛ٤ْ، ىحٍ حُٔؼخٍف، ١ٕ، (ٔ/ٖٔٔ). (7) ٍٓٞس٣ٞٓق: آ٣ش:٘ٗ. (1) ٍٓٞسٛٞى: آ٣ش: 1. (3 )ُٔخٕ حُؼَد، حرٖ ٓ٘ظٍٞ،ٕٔ/7.)

عدد الصفحات ١٣٤

117 حُـٔخػش، ُٝلع ح٧ٓش ٓلَى، ٝٓؼ٘خٙ حُـٔغ ًٔخ ك٢ حُز٘ي ( ٕ٘): ٝإٔ ٣ٜٞى ر٘٢ ػٞف أٓش ٓغ حُٔئٓ٘٤ٖ، ُِ٤ٜٞى ى٣ْٜ٘ ُِِٝٔٔٔ٤ٖ ى٣ْٜ٘. شأ١اا: اٌرؼش٠ف الاصطلاؼٟ ٌلأِح: ح٧ٓش ٛ٢: ٓـٔٞػش ٖٓ ح٧كَحى، ٣٘ؼَٕٝ أْٜٗ ٓظليٕٝ، طَرطْٜ ٛ٬ص ٓخى٣ش ٝٓؼ٘ٞ٣ش، ٝطـٔغ ر٤ْٜ٘ حَُؿزش حُٔ٘ظًَش ك٢ حُؼ٤ٖ ٓؼخً ، كخَُحرطش ر٤ٖ حُلَى ٝح٧ٓش ٍحرطش ٗلٔ٤ش ط٘٘ؤ ٗظ٤ـش حُؼي٣ي ٖٓ حُؼ٘خَٛ حُٔظيحهِش حُٔؼويس ٓؼَ حُـْ٘، ٝحُِــش، ٝحُي٣ٖ، ٝحُظخٍ٣ن، ٝحُٜٔخُق حُٔ٘ظًَش حُظ٢ طئى١ اُ٠ ُ٣خىس حَُٝحر٢ ر٤ْٜ٘(ٔ). شاٌصاا: الأِح ِٓ ٚظٙح ٔظش الإعلاَ: ٛـ٢ ً٤خٕ حؿظٔخػ٢ ٓ٤خٓ٢، طوّٞ ػِ٠ أٓخّ حُلٌَ ٝحُؼو٤يس ٫ ػِ٠ أٓخّ حُيّ أٝ ػِ٠ أْٓ ر٤ُٞٞؿ٤ش، ٫ طليٛخ ُـش أٝ ؿـْ٘ أٝ ٝ١ٖ، ٝ٫ طٜخىٍ ح٧كٌخٍ ٝحُؼوخثي ح٧هَٟ، رَ ُٜخ ٖٓ حَُكخرش ٓخ طٔظٞػذ رـٚ حُؼ٘خَٛ ح٧هَٟ ىٕٝ َٜٛ أٝ طٌٝ٣ذ، هخرِش ُِظٞٓغ ٝحُظوِٚ طزؼخ ُؼيى ٖٓ ٣٘٠ْ اُ٤ٜخ أٝ ٣ظًَٜخ رخهظ٤خٍٙ(ٕ). ساتؼاا: ذؼش٠ف الأِٗ فٟ صؽ١فح اٌّذ٠ٕح: ٛ٢: ًٔخ ٣٘ٚ حُز٘ي (ٔ)، ٝحُز٘ي (ٕ)، (ٖٕ) ٖٓ حُٞػ٤وش حُ٘زٞ٣ش(ٛل٤لش حُٔي٣٘ش): ٔ- (رْٔ الله حَُكٖٔ حَُك٤ْ. ٌٛح ًظخد ٖٓ ٓلٔيٍ حُ٘ز٢  ، رؤّٕ حُٔئٓ٘٤ٖ ٝحُِٔٔٔ٤ٖ ٖٓ هَ٣ٖ ٝ٣ؼَد، ٖٝٓ طزؼْٜ كِلن رْٜ، ٝؿخٛي ٓؼْٜ. ٕ- اّْٜٗ أّٓش ٝحكيس ٖٓ ىٕٝ حُ٘خّ. ٕ٘- ٝإٔ ٣ٜٞى ر٘٢ ػٞف أٓش ٓغ حُٔئٓ٘٤ٖ، ُِ٤ٜٞى ى٣ْٜ٘ ُِِٝٔٔٔ٤ٖ ى٣ْٜ٘. ٝػَف ح٧ٓش، حُيًظٍٞ أًَّ ٟ٤خء حُؼَٔ١ روُٞٚ اٜٗخ: أٓش طَر٢ أكَحىٛخ ٍحرطش حُؼو٤يس، ُٝ٤ْ حُيّ، ك٤ظلي ٗؼٍْٞٛ ٝطظلي أكٌخٍْٛ ٝطظلي هزِظْٜ ٝٝؿٜظْٜ، ٝ٫إْٛ لله ُٝ٤ْ ُِوز٤ِش، ٝحكظٌخْٜٓ َُِ٘ع ُٝ٤ْ حُؼَف، ْٝٛ ٣ظٔخ٣ِٕٝ رٌُي ًِٚ ػِ٠ رو٤ش حُ٘خّ "ٖٓ ىٕٝ حُ٘خّ"، كٌٜٙ حَُٝحر٢ طوظَٜ ػِ٠ حُِٔٔٔ٤ٖ ٝ٫ طَ٘ٔ ؿ٤َْٛ ٖٓ حُ٤ٜٞى ٝحُلِلخء، ٝ٫ ٗي إٔ طٔ٤٤ِ حُـٔخػش حُي٣٘٤ش ًخٕ أَٓح ٓوٜٞىحً ٣ٔظٜيف ُ٣خىس طٔخٌٜٓخ ٝحػظِحُٛخ رٌحطٜخ(ٖ). ٝهي ػَٔ ح٩ٓ٬ّ ػِ٠ طٌٝ٣ذ حُؼٜز٤ش ر٤ٖ أطزخػٚ، أٗخٍص حُٜل٤لش ك٢ حُز٘ٞى ٖٓ (ٖ) اُ٠ (ٔٔ) حٌُ٤خٗخص حُؼ٘خثَ٣ش، ٝحػظزَص حُٜٔخؿَ٣ٖ ًظِش ٝحكيس ُوِش ػيىْٛ، أٓخ ح٧ٜٗخٍ ك٘ٔزظْٜ اُ٠ ػ٘خثَْٛ، ًًَٝ حُؼ٘خثَ ٫ ٣ؼ٘٢ ح٩روخء ػِ٠ حُؼٜز٤ش حُوزِ٤ش ٝحُؼ٘خثَ٣ش كوي كَّ ح٩ٓ٬ّ ًُي،‌ (ٔ) ٔظاَ اٌؽىُ الإعلاِٟ، ِماسٔا تإٌظُ اٌّؼاصشج، ٓلٔٞى كِٔ٢، ١ٕ (ىحٍ حُلٌَ حُؼَر٢، ّٖ) ٙ ٖٔ. (ٕ) ح٧ٓش ٝحُيُٝش ك٢ ٓ٤خٓش حُ٘ز٢ ٝحُوِلخء حَُحٗي٣ٖ، ِٗحٍ ػزي حُِط٤ق، ىحٍ حُلَ٣ش ُِطزخػش ، رـيحى، ١ٔ،317ّ، ( ٖٔٔ-ٖٖٔ). (ٖ) حُِّٔ٤َسُ حَُّ٘زَٞ٣َّشُ حَُّٜل٤ْلَشُ ُٓلَخََُٝشٌ ُِظَطزِ٤ْنِ هََٞحػِيِ حُُٔلَيِّػ٤َْٖ كِ٢ْ َٗوْيِ ٍَٝح٣َخصِ حُِّٔ٤ََْسِ حَُّ٘زَٞ٣َّشِ ، أًَّ ٟ٤خء حُؼَٔ١، (ٔ/ٕ).

عدد الصفحات ١٣٥

118 ػٖ أر٢ َٛ٣َس، ػٖ حُ٘ز٢  أٗٚ هخٍ: (ٖٓ هَؽ ٖٓ حُطخػش، ٝكخٍم حُـٔخػش كٔخص، ٓخص ٓ٤ظش ؿخِٛ٤ش، ٖٝٓ هخطَ طلض ٍح٣ش ػِِّٔ٤َّشٍ ٣ـ٠ذ ُؼٜزش، أٝ ٣يػٞ اُ٠ ػٜزش، أٝ ٣َٜ٘ ػٜزش، كوظَ، كوظِش ؿخِٛ٤ش، ٖٝٓ هَؽ ػِ٠ أٓظ٢، ٣٠َد رَٛخ ٝكخؿَٛخ، ٝ٫ ٣ظلخٗ٠ ٖٓ ٓئٜٓ٘خ، ٝ٫ ٣ل٢ ٌُ١ ػٜي ػٜيٙ، كِ٤ْ ٓ٘٢ ُٝٔض ٓ٘ٚ)(1). ٝهي ٜٗ٠ حُ٘ز٢ ٖٓ ٣يػٞاُ٠ حُؼٜز٤ش هخٍ ػَٔٝ(2) :ٓٔؼض ؿخرَ رٖ ػزي الله - ٍٟ٢ الله ػٜ٘ٔخ- هخٍ: ً٘خ ك٢ ؿِحس، كٌٔغ(3) ٍؿَ ٖٓ حُٜٔخؿَ٣ٖ ٍؿ٬ً ٖٓ ح٧ٜٗخٍ، كوخٍ ح٧ٜٗخٍ١: ٣خ ُ٨ٜٗخٍ، ٝهخٍ حُٜٔخؿَ١: ٣خ ُِٜٔخؿَ٣ٖ، كٔٔغ ًُي ٍٍٓٞ الله  كوخٍ: (ٓخ رخٍ ىػٟٞ حُـخِٛ٤ش) هخُٞح: ٣خ ٍٍٓٞ الله ًٔغ ٍؿَ ٖٓ حُٜٔخؿَ٣ٖ ٍؿ٬ ٖٓ ح٧ٜٗخٍ، كوخٍ: (ىػٞٛخ كبٜٗخ ٓ٘ظ٘ش) كٔٔغ رٌُي ػزي الله رٖ أر٢، كوخٍ: كؼِٞٛخ، أٓخ ٝالله ُجٖ ٍؿؼ٘خ اُ٠ حُٔي٣٘ش ُ٤وَؿٖ ح٧ػِ ٜٓ٘خ ح٧ًٍ، كزِؾ حُ٘ز٢  كوخّ ػَٔ كوخٍ: ٣خ ٍٍٓٞ الله: ىػ٘٢ أَٟد ػ٘ن ٌٛح حُٔ٘خكن، كوخٍ حُ٘ز٢  :(ىػٚ، ٫ ٣ظليع حُ٘خّ إٔ ٓلٔيح ٣وظَ أٛلخرٚ)، ًٝخٗض ح٧ٜٗخٍ أًؼَ ٖٓ حُٜٔخؿَ٣ٖ ك٤ٖ هيٓٞح حُٔي٣٘ش، ػْ إ حُٜٔخؿَ٣ٖ ًؼَٝح رؼي(4). ٝحػظزَص حُٜل٤لش حُ٤ٜٞى ؿِءح ٖٓ ٓٞح١٘٢ حُيُٝش ح٩ٓ٬ٓ٤ش، ٝػَٜ٘حً ٖٓ ػ٘خَٛٛخ، ٌُُٝي ؿخء ك٢ حُٜل٤لش: (ٝإٔ ٖٓ طزؼ٘خ ٖٓ ٣ٜٞى، كبٕ ُٚ حَُٜ٘ ٝح٧ٓٞس، ؿ٤َ ٓظِٞٓ٤ٖ، ٝ٫ ٓظ٘خَٛ ػِ٤ْٜ) حُز٘ي (ٙٔ) ػْ ُحى ٌٛح حُلٌْ ا٣٠خكخ ك٢ حُز٘ي (ٕ٘) ٝٓخ ٣ِ٤ٜخ، ك٤غ ٗٚ ك٤ٜخ َٛحكش روُٞٚ: (ٝإ ٣ٜٞى ر٘٢ ػٞف أٓش ٓغ حُٔئٓ٘٤ٖ ... ). ٝرٌٜح َٟٗ إٔ ح٩ٓ٬ّ هي حػظزَ أَٛ حٌُظخد حٌُ٣ٖ ٣ؼ٤ٕ٘ٞ ك٢ أٍؿخثٚ ٓٞح١٘٤ٖ، ٝأْٜٗ أٓش ٓغ حُٔئٓ٘٤ٖ، ٓخ ىحٓٞح هخثٔ٤ٖ رخُٞحؿزخص حُٔظَطزش ػِ٤ْٜ، كخهظ٬ف حُي٣ٖ ُ٤ْ رٔوظ٠٠ أكٌخّ حُٜل٤لش- ٓززخً ُِلَٓخص ٖٓ ٓزيأ كن (حُٔٞح١٘ش)(5). ٝ٣َٟ حُزخكغ إٔ ٝػ٤وش حُٔي٣٘ش هي ًلِض ُِ٤ٜٞى ًخَٓ كوٞهْٜ رخػظزخٍْٛ ؿِءحً ٖٓ ً٤خٕ ىُٝش حُٔي٣٘ش، ُْٜ ٓخ ُِِٔٔٔ٤ٖ، ٝػِ٤ْٜ ٓخ ػِ٠ حُِٔٔٔ٤ٖ ٓخ ىحٓٞح ِٓظِٓ٤ٖ رؼٜيْٛ ٓغ ٍٍٓٞ الله  . (ٔ) هَّؿٚ ح٩ٓخّ ِْٓٔ ك٢ ٛل٤لٚ، ًظخد: ح٩ٓخٍس رخد: ح٧َٓ رِِّٝ حُـٔخػش ػ٘ي ظٍٜٞ حُلظٖ ٝطلٌ٣َ حُيػخس اُ٠ حٌُلَ، (ٖ/ٙ)، كي٣غ ٍهْ: 1. (ٕ) ٛٞ: ػَٔٝ رٖ ى٣٘خٍ حٌُٔ٢ أرٞ ٓلٔي ح٧ػَّ حُـٔل٢، ػوش ػزض ٖٓ حَُحرؼش ٓخص ٓ٘ش ٓض ٝػَ٘٣ٖ ٝٓخثش ، طوَ٣ذ حُظٌٜ٣ذ، حرٖ كـَ حُؼٔو٬ٗ٢، (ٔ/ٕٔٗ). (ٖ) ًٔغ: حٌُخف ٝحُٔ٤ٖ ٝحُؼ٤ٖ أَٛ ٛل٤ق ٣يٍ ػِ٠ ٗٞع ٖٓ حُ٠َد. ٣وخٍ: ًٔؼٚ، اًح َٟد رَؿِٚ ػِ٠ ٓئهَٙ أٝ ر٤يٙ، ٓؼـْ ٓوخ٣٤ْ حُِـش، ٫رٖ كخٍّ، (٘/77.) (ٗ) هَّؿٚ حُزوخٍ١ ك٢ ٛل٤لٚ، ًظخد، طلٔ٤َ حُوَإٓ، رخد: هُٞٚ: (ٝاًح ه٤َ ُْٜ طؼخُٞح ٣ٔظـلَ ٌُْ ٍٍٓٞ الله ُٞٝح ٍإْٜٓ، ٍٝأ٣ظْٜ ٣ٜيٕٝ ْٝٛ ٓٔظٌزَٕٝ)، (ٙ/ٗ٘ٔ)، كي٣غ ٍهْ: ٘ٓ. (٘) ٔظاَ اٌؽىُ فٟ اٌشش٠ؼح ٚاٌراس٠خ الإعلاِٟ ،حٌُظخد ح٧ٍٝ، ظخكَ حُوخٓٔ٢، (7.)

عدد الصفحات ١٣٦

119 اٌّطٍةاٌخاِظ: ظّاْ الأِٓ ٚاٌغٍُ اٌّعرّؼٟ. كَٙ ٍٍٓٞ الله  ػِ٠ اٗخػش حُٔ٬ّٝحُٔلزش رخُٔي٣٘ش حٍُٔ٘ٞس ر٤ٖ ؿٔ٤غ هخ١٘٤ٜخ، ٖٓ أٍٝ ٣ّٞ ٝ١ؤس هيٓٚ حَُ٘٣لش  حُٔي٣٘ش، ك٤غ ًخٕ ٓـظٔغ حُٔي٣٘ش ٌٕٓٞ ٖٓ: حُِٔٔٔ٤ٖ، ح٧ّٝ، ٝحُوَؽ، ًٌٝح حُِٔٔٔ٤ٖ حُٜٔخؿَ٣ٖ حُ٠ حُٔي٣٘ش، ٝروخ٣خ حًَُٔ٘٤ٖ ك٢ حُٔي٣٘ش، ٝحُٔ٘خكو٤ٖ، ٝ٣ٜٞى حُٔي٣٘ش، كؼٖ ػزي الله رٖ ٓ٬ّ ، هخٍ: ُٔخ هيّ ٍٍٓٞ الله  حُٔي٣٘ش حٗـلَ(ٔ) حُ٘خّ اُ٤ٚ ٝه٤َ: هيّ ٍٍٓٞ الله ، كـجض ك٢ حُ٘خّ ٧ٗظَ اُ٤ٚ، كِٔخ حٓظز٘ض ٝؿٚ ٍٍٓٞ الله  ػَكض إٔ ٝؿٜٚ ُ٤ْ رٞؿٚ ًٌحد، كٌخٕ أٍٝ ٗ٢ء طٌِْ رٚ إٔ هخٍ: (٣خ أ٣ٜخ حُ٘خّ، أك٘ٞح حُٔ٬ّ، ٝأ١ؼٔٞح حُطؼخّ، ِٝٛٞح رخُِ٤َ ٝحُ٘خّ ٗ٤خّ، طيهِٞح حُـ٘ش رٔ٬ّ)(ٕ).‌‌ كوي ٝؿّٚ حُ٘ز٢  كي٣ؼٚ اُ٠ حُ٘خّ ؿٔ٤ؼخً ٫ اُ٠ حُِٔٔٔ٤ٖ ٝكيْٛ ٝ٫ اُ٠ حُٔئٓ٘٤ٖ ٝكيْٛ، ًٔخ ٗ٬كع إٔ ٍٍٓٞ الله  هيَّّ اك٘خء حُٔ٬ّ ػِ٠ ا١ؼخّ حُطؼخّ ٝحُٜ٬س رخُِ٤َ، طؤً٤يحً ػِ٠ ٌٓخٗش حُٔ٬ّ ٝأٛٔ٤ظٚ ك٢ أٓخٕ حُلَى ٝحُٔـظٔغ، كبك٘خء حُٔ٬ّ ٖٓ أٓزخد ؿِذ حُٔلزش ٝحُٔٞىس ٝح٥ُلش ر٤ٖ حُ٘خّ، ٖٝٓ أٓزخد اُحُش حُٞك٘ش ٖٓ حُوِٞد، ٝطوٞ١ حَُٝحر٢ ٝحُؼ٬هخص ر٤ٖ أكَحى حُٔـظٔغ حُِْٔٔ، ٝؿ٤َ حُِْٔٔ ، كوِن حُٜٔطل٠  ك٢اٗخػش حُٔ٬ّ ر٤ٖ حُ٘خّ، ًخٕ ٖٓ أٍٝ ٣ّٞ َٝٛ ك٤ٚ حُ٠ حُٔي٣٘ش ٝهي أهٌ أَٛ حُٔي٣٘ش ؿٔ٤ؼْٜ ٌٛح ح٫ٗطزخع ػٖ ٍٍٓٞ الله ، ًٔخ ٣َٝ١ حُلي٣غ كزَ حُ٤ٜٞى ػزي الله رٖ ٓ٬ّ ًٝ٤ق أػَ أُ ِٓٞد ٗز٤٘خ ٓلٔي  ك٤ٚ ٝىهَ ح٫ٓ٬ّ ك٢ هِزٚ، كخُٔ٬ّ ٣ٔظَ حُٔو٤ٔش ٖٓ حُ٘لّٞ، كؼِ٠ حُِٔٔٔ٤ٖ حٕ ٣طزوٞح ٓخ ػِٔٚ ٍٍٓٞ الله  ٌُ٢ ٣ؼ٤ٖ حُـٔ٤غ ك٢ ٓ٬ّ. ُٝوي ٗظْ حُ٘ز٢ ًٗٔٞؽ حُظطز٤ن حُؼِٔ٢ ُِؼ٬هخص ح٫٣ـخر٤ش ر٤ٖ ٌٓخٕ حُٔي٣٘ش، كوي آه٠ ر٤ٖ حُِٔٔٔ٤ٖ ك٤ٔخ ر٤ْٜ٘، ٝٝ١ي حُؼ٬هخص ح٩٣ـخر٤ش، ٝح٩ٗٔخٗ٤ش ك٤ٔخ ر٤ٖ ح٥هَ، ٝرخ٧هٚ حُ٤ٜٞى ٝرؼٞ روخ٣خ ًَٓ٘٢ حُٔي٣٘ش، ًٕٝٞ حُـخٗذ ح٫ٓ٘٢ أٓخٓخً ُ٬ٓظوَحٍ ٝحُطٔؤٗ٤٘ش ٝحُظؼخ٣ٖ رٔ٬ّ، كوي ط٠ٔ٘ض رؼٞ ر٘ٞى حُٞػ٤وش حُ٘زٞ٣ش ط٘ظ٤ْ حُـخٗذ ح٧ ٓ٘٢ ٝحُِْٔ حُٔـظٔؼ٢ ٌَُ حٌُٔخٗخص حُٔٞؿٞىس ك٢ ٓـظٔغ اهِ٤ْ حُٔي٣٘ش حُٔز٤ٖ ك٢ حُز٘ي ٍهْ : (3 )ٝإٔ ٣ؼَد كَحّ ؿٞكٜخ ٧َٛ ٛـٌٙ حُٜل٤لش. ٝٗظَحً ُٔخ ُ٨ٖٓ ٖٓ أٛٔ٤ش رخُـش حُوطٍٞس ك٢ حُللخظ ػِ٠ أٖٓ حُٔـظٔغ، كوي ٜٗض حُٞػ٤وش ػِ٠ آُ٤ش حُللخظ ػِ٠ أٖٓ حُٔـظٔغ ك٢ حُٔي٣٘ش حٍُٔ٘ٞس، ٝاَٗحى ؿٔ٤غ ١ٞحثق حُٔـظٔغ حُٔيٗ٢ ك٢ (ٔ) أ١: ًٛزٞح َٓٔػ٤ٖ ٗلٞٙ ، حٗظَ: ُٔخٕ حُؼَد، حرٖ ٓ٘ظٍٞ،ٔٔ/ٗٔٔ). (ٕ) أهَؿش حُظٌَٓ١ ك٢ ٓ٘٘ٚ، (ٗ/ٕٙ٘)، كي٣غ ٍهْ: ٘،ٝهخٍ حرٖ كـَ حُؼٔو٬ٗ٢: ٌٛح كي٣غ ٛل٤ق ح٩ٓ٘خى ُْٝ ٣وَؿخٙ، ٌٝٓض ػِ٤ٚ حٌُٛز٢ ٝٛٞ ٛل٤ق: ًٔخ هخٍ حُلخًْ، حُٔطَخُذُ حُؼَخُ٤َشُ رََِِٝحثِيِ حَُٔٔخٗ٤ي حُؼٔخٗ٤ش، حرٖ كـَ حُؼٔو٬ٗ٢، (ٔٔ/ٓٓ).

عدد الصفحات ١٣٧

٠ حُللخظ ػِ٠ أٖٓ ٓي٣٘ظْٜ، ٝأهٌ ٍٍٓٞ الله  ٖٓ ؿٔ٤غ حُطٞحثق حُؼٜي رٌُي، ٝهي ٗٚ حُز٘ي ٍهْ:ٗٗ- ٝإٔ ر٤ْٜ٘ حَُٜ٘ ػِ٠ ٖٓ ىْٛ ٣ؼَد. إ ٍٝف ح٩ٓ٬ّ ٖٓ حُٔٔخكش ح٩ٗٔخٗ٤ش ٓخ ٫ ٣ِٔي ٜٓ٘ق إٔ ٣ٌَ٘ٙ أٝ ٣َحٝؽ ك٤ٚ؛ ٝٛ٢ ٓٔخكش ٓزٌُٝش ُِٔـٔٞػش حُزَ٘٣ش ًِٜخ ٫ ُـْ٘، ك٤ٜخ ٝ٫ ٧طزخع ػو٤يس ٓؼ٤٘ش، اٗٔخ ٛ٢ ُ٪ٗٔخٕ رٞٛلٚ اٗٔخٗخً (ٔ). ٌٛٙ ٗظَس ح٩ٓ٬ّ ُ٪ٗٔخٕ ٝحُظ٢ ك٤ٜخ ٖٓ حُٔٔخكش ح٩ٗٔخٗ٤ش ٌَُ ر٘٢ حُزَ٘ ر٘ظ٠ ٓ٘خٍرْٜ ٝٓؼظويحْٛ ِِْٜٝٓ، ٌُى ١زوٜخ ٍٍٓٞ الله  ك٢ حُٔـظٔغ حُٔيٗ٢ ٝأٗخع حُٔٔخكش ح٩ٓ٬ٓ٤ش ٓغ ؿ٤َ حُِٔٔٔ٤ٖ ٓٔخ ٍٓن ه٤ْ ح٧ٖٓ ُِٔـظٔغ ك٢ حُٔي٣٘ش ٌَُ ٍػ خ٣خٙ ِٓٔٔ٤ٖ ٝؿ٤َ ِٓٔٔ٤ٖ ، ٝحُظ٢ ط٠ٔ٘ظٜخ رؼٞ ر٘ٞى ٝػ٤وش حُٔي٣٘ش. ٍأٟ حُ٘ز٢  إٔ ٣وّٞ رظ٘ظ٤ْ ػ٬هخطٚ رـ٤َ حُِٔٔٔ٤ٖ، ًٝخٕ ٛٔٚ ك٢ ًُي ٛٞ طٞك٤َ ح٧ٖٓ ٝحُٔ٬ّ ٝحُٔؼخىس ٝحُو٤َ ُِزَ٘٣ش ؿٔؼخء، ٓغ ط٘ظ٤ْ حُٔ٘طوش ك٢ ٝكخم ٝحكي، كٖٔ ك٢ ًُي هٞحٗ٤ٖ حُٔٔخف ٝحُظـخُٝ حُظ٢ ُْ طؼٜي ك٢ ػخُْ ِٓ٢ء رخُظؼٜذ ٝحُظـخُ٢(2). كؼَٔ ٝػ٤وش حُٔي٣٘ش، ٝهي ط٠ٔ٘ض حُٞػ٤وش ر٘ٞىً ُ٠ٔخٕ حُِْٔ ٝح٧ٖٓ ك٢ ًَ ١ٞحثق ٓـظٔغ حُٔيٗ٤ش حٍُٔ٘ٞس: ك٤غ ٗٚ حُز٘ي ٍهْ: (ٕٔ، ٖٔ): على‌أن‌حُٔئٓ٘٤ٖ ٣ظلِٕٔٞ حُٔٔجُٞ٤ش ك٢ ح٧هٌ ػِ٠ ٣ي حُزـخس ٝحُٔؼظي٣ٖ ٝحُٔلٔي٣ٖ، ٝإٔ حُٔئٓ٘٤ٖ حُٔظو٤ٖ (أ٣ي٣ْٜ) ػـِ٠ (ًَ) ٖٓ رـ٠ ْٜٓ٘، أٝ حرظـ٠ ىٓ٤ؼش ظِْ، أٝ اػٔخً ، أٝ ػيٝحٗخً أٝ كٔخىحً ر٤ٖ حُٔئٓ٘٤ٖ، ٝإٔ أ٣ي٣ْٜ ػِ٤ٚ، ؿٔ٤ؼخ ُٝٞ ًخٕ ُٝي أكيْٛ. ِٕغ اٌثغٟ : ٓؼ٘٠ حُزـ٢: حُزـ٢: ُـش: ٛٞ حُظؼي١، ٝرـ٠ حَُؿَ ػِ٤٘خ رـ٤خً : ػيٍ ػٖ حُلن ٝحٓظطخٍ، هخٍ حُلَحء(ٖ) ك٢ هُٞٚ طؼخُ٠: ﭽ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ ﮋ ﮌ ﮍ ﭼ(4)، هخٍ، حُزـ٢ ح٫ٓظطخُش ػِ٠ حُ٘خّ(٘)؛ ٝحُزـ٢ حُظِْ ٝحُلٔخى، ٝحُزـ٢: ٓؼظْ ح٧َٓ، ٝٓؼ٘٠ حُزـ٢: هٜي حُلٔخى، ٝ٣وخٍ: ك٬ٕ ٣زـ٢ ػِ٠ حُ٘خّ اًح ظِْٜٔ ٝ١ِذ أًحْٛ، ػٖ أر٢ ٓؼ٤ي حُويٍ١  ، (ٔ) اٌغلاَ اٌؼاٌّٟ ٚلإعلاَ، ٓ٤ي هطذ، ىحٍ حَُ٘ٝم، ٓي٣٘ش َٜٗ، حُوخَٛس، َٜٓ، ١ٖٔ، (3.) (ٕ) حَُك٤ن حُٔوظّٞ، ٛل٢ حَُكٖٔ حُٔزخٍ ًلٍٞ١، (حُٔظٞك٠: 7ٛـ)، ىحٍ حُٜ٬ٍ ، ١ٔ، (ٔ/ٖ). (ٖ) ٛٞ: ٣ل٤٠ رٖ ُ٣خى رٖ ػزي الله رٖ ٓ٘ظٍٞ أرٞ ًَُ٣خ حُلَحء حُ٘لٞ١، ًًَٝٙ رٖ كزخٕ ك٢ حُؼوخص ٝهخٍ: ٓخص ٓ٘ش ٓزغ ٝٓخثظ٤ٖ ك٢ ١َ٣ن ٌٓش ًٝخٕ حُـخُذ ػِ٤ٚ ٓؼَكش ح٧ىد ٝك٤ٜخ أٍهٚ حُُٜٞ٢ ػِن ػ٘ٚ حُزوخٍ١ ك٢ ٟٓٞؼ٤ٖ ك٢ طلٔ٤َ حُلي٣ي ٝحُؼَٜ، طٌٜ٣ذ حُظٌٜ٣ذ، حرٖ كـَ حُؼٔو٬ٗ٢، (ٔٔ/ٕٔٔ). (ٗ) ٍٓٞس ح٧ػَحف: آ٣ش: ٖٖ. (٘) ِؼأٟ اٌمشآْ،٧ر٢ ًَُ٣خ ٣ل٤٠ رٖ ُ٣خى رٖ ػزي الله رٖ ٓ٘ظٍٞ حُي٣ِٔ٢ حُلَحء، (حُٔظٞك٠: 7ٛـ)، طلو٤ن: أكٔي ٣ٞٓق حُ٘ـخط٢ ، ٓلٔي ػِ٢ حُ٘ـخٍ ، ػزي حُلظخف آٔخػ٤َ حُِ٘ز٢، ىحٍ حَُٜٔ٣ش ُِظؤُ٤ق ٝحُظَؿٔش ، َٜٓ، ١ٔ، (ٔ/ٕ).

عدد الصفحات ١٣٨

121 هخٍ: هخٍ ٍٓٞ الله :(ٝ٣ق حرٖ ٓٔ٤ش(1)، طوظِٚ حُلجش حُزخؿ٤ش، ٣يػْٞٛ اُ٠ حُـ٘ش، ٝ٣يػٞٗٚ اُ٠ حُ٘خٍ)(2)، ٝأَٛ حُزـ٢ ٓـخُٝس حُلي، ٝرـ٠ ػِ٤ٚ ٣زـ٢ رـ٤خ: ػ٬ ػِ٤ٚ ٝظِٔٚ(3) . ٝك٢ هٍٞ الله  :ﭽ ﭽ ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ ﮋ ﮌ ﮍ ﮎ ﮏ ﮐ ﮑ ﮒ ﮓ ﮔ ﮕ ﭼ(4)، ٝىُ٤َ ػِ٠ إٔ حُزـ٢ ٓـخُٝس حُلي كخُزـ٢ ك٢ حُز٘ي (ٖٔ)،‌٣وٜي رٚ حُظِْ ٝحُظؼي١ ٝحُظٌزَ، ٝإٔ حُٔئٓ٘٤ٖ حُٔظو٤ٖ (أ٣ي٣ْٜ) ػـِ٠ (ًَ) ٖٓ رـ٠ ْٜٓ٘، أٝ حرظـ٠ ىٓ٤ؼش ظِْ، أٝ اػٔخ، أٝ ػيٝحٗخ أٝ كٔخىح ر٤ٖ حُٔئٓ٘٤ٖ، ٝإٔ أ٣ي٣ْٜ ػِ٤ٚ، ؿٔ٤ؼخ ُٝٞ ًخٕ ُٝي أكيْٛ. ُٔخ ًخٕ ٖٓ حُٔلظَٔ إٔ ٣ٌ٘ أكي حُِٔٔٔ٤ٖ ػٖ هٞحػي حُؼيٍ، ٝإٔ ٣ِـؤ اُ٠ حُزـ٢، ٟٝغ ٍٍٓٞ الله  كٌٔخً ٛخٍٓخً رلن حُزـخس، ؿؼَ ك٤ٚ ؿٔخػش حُِٔٔٔ٤ٖ ًِٜخ ٓظ٠خٓ٘ش ػِ٠ حُزخؿ٢(5). ٌُ ٗيىحَُ٘ع حُل٘٤ق ٖٓ ؿَ٣ٔش حُزـ٢، ٝػوٞرش ٖٓ ٣وظَكٜخ، كَٛخً ٓ٘ٚ  ػِ٠ طٔخٓي حُٔـظٔغ ٝطؤُلٚ ٝطَحكٔٚ ٝطؼخ٣٘ٚ رٔ٬ّ ٝحٓخٕ. كؼٖ أر٢ رٌَس (6)، هخٍ: هخٍ ٍٍٓٞ الله  :(ٓخ ٖٓ ًٗذ أؿيٍ إٔ ٣ؼـَ الله ُٜخكزٚ حُؼوٞرش ك٢ حُيٗ٤خ ٓغ ٓخ ٣يهَ ُٚ ك٢ ح٥هَس ٖٓ حُزـ٢ ٝهط٤ؼش حَُكْ)(7)، ٝهخٌٍٛح كي٣غ ٛل٤ق. ٝهي ط٠ٔ٘ض حُٞػ٤وش حُ٘زٞ٣ش(حُٜل٤لش) ر٘ٞى كلع ح٧ٖٓ ٝحُِْٔ حُٔـظٔؼ٢ ٝحُظؼخ٣ٖ ٝح٧ُ ُلش ر٤ٖ أ١٤خف حُٔـظٔغ، ًَٝ ك٤خس ٓ٤يٗخ ٓلٔي  ىػٞس اُ٠ حًُِْٔ ٝحُٔ٬ّ، حُٔ٬ّ حُظخَٛ ٝحُزخ١ٖ، ٝحُٔ٬ّ حُيٗ٤ٞ١ ٝح٧هَٝ١، ٝٓ٬ٓش حُٜيٍٝ ٝحُٔلزش ٌَُ حُ٘خّ ٝحٌُخث٘خص، ك خ٩ٓ٬ّ ٛٞ ى٣ٖ (ٔ) ٛٞ: ػٔخٍ رٖ ٣خَٓ رٖ ػخَٓ رٖ ٓخُي رٖ ً٘خٗش رٖ ه٤ْ رٖ حُلٜ٤ٖ رٖ حًُٞ٣ْ رٖ ػؼِزش رٖ ػٞف رٖ كخٍػش رٖ ػخَٓ ح٧ًزَ رٖ ٣خّ رٖ ػْ٘، ٝٛٞ ُ٣ي رٖ ٓخُي رٖ أىى رٖ ُ٣ي رٖ ٣٘ـذ رٖ ػَ٣ذ رٖ ُ٣ي رٖ ًٜ٬ٕ رٖ ٓزؤ رٖ ٣٘ـذ رٖ ٣ؼَد رٖ هلطخٕ، ٝ٣ٌ٘٠ أرخ حُ٤وظخٕ، طويّ آ٬ٓٚ ٍٍٝٓٞ الله  رٌٔش، ٝٛٞ ٓؼيٝى ك٢ حُٔخرو٤ٖ ح٧ُٝ٤ٖ ٖٓ حُٜٔخؿَ٣ٖ، ٖٝٓٔ ػٌد ك٢ الله رٌٔش، ٍٝٝى حُٔيحثٖ ؿ٤َ َٓس ك٢ ه٬كش ػَٔ ٝرؼيٛخ، ٜٝٗي ٓغ ػِ٢ رٖ أر٢ ١خُذ كَٝرٚ كظ٠ هظَ ر٤ٖ ٣ي٣ٚ رٜل٤ٖ، ِٝٛ٠ ػِ٤ٚ ػِ٢ ٝىك٘ٚ ٛ٘خى، حٗظَ: أٓي حُـخرش ك٢ ٓؼَكش حُٜلخرش، حرٖ ح٧ػ٤َ، (ٗ/ٕٕٔ)، ٝحٗظَ: طخٍ٣ن رـيحى، ُِوط٤ذ حُزـيحى١، (ٔ/17). (ٕ) هَّؿٚ حرٖ كزخٕ ك٢ ٓٔ٘يٙ، صؽ١ػ اتٓ ؼثاْ ترشذ١ة اتٓ تٍثاْ، ٓلٔي رٖ كزخٕ رٖ أكٔي رٖ كزخٕ رٖ ٓؼخً رٖ َٓؼْزيَ، حُظٔ٤ٔ٢، أرٞ كخطْ، حُيحٍٓ٢، حُزُٔظ٢ ،(حُٔظٞك٠: ٖٗ٘ٛـ)، طلو٤ن: ٗؼ٤ذ ح٧ٍٗئٝ١، ٝهخٍ: حٓ٘خىٙ ٛل٤ق ػِ٠ َٗ١ حُزوخٍ١، ٓئٓٔش حَُٓخُش ، ر٤َٝص، ١ٕ، ٗٔٗٔ ٛـ، ّٖ، (٘ٔ/ٖ٘٘)، كي٣غ ٍهْ: 71. (ٖ) ُٔخٕ حُؼَد، حرٖ ٓ٘ظٍٞ، (ٗٔ/71.) (ٗ) ٍٓٞس ٙ: آ٣ش: ٕٕ. (٘) ٗظخّ حُلٌْ ك٢ حَُ٘٣ؼش حُظخٍ٣ن ح٩ٓ٬ٓ٢، ظخكَ حُوخٓٔ٢، (3.) (ٙ) ٛٞ: ػزي حَُكٖٔ رٖ أر٢ رٌَس ٗل٤غ حرٖ حُلخٍع حُؼول٢ حُزَٜ١ ػوش ٖٓ حُؼخٗ٤ش ٓخص ٓ٘ش ٓض ٝطٔؼ٤ٖ ، طوَ٣ذ حُظٌٜ٣ذ، حرٖ كـَ حُؼٔو٬ٗ٢، (ٔ/7.) (7) هَّؿٚ حُظٌَٓ١ ك٢ ٓ٘٘ٚ، (ٗ/ٕ٘ٗ)، كي٣غ ٍهْ: ٕٔٔ٘، ٝهخٍ حُِٔ١: ٛل٤ق، طللش ح٧َٗحف رٔؼَكش ح٧١َحف، (3/ٖ٘).

عدد الصفحات ١٣٩

122 حُٔ٬ّ، ٝحُٔلزش ٝحَُكٔش ٌَُ حُزَ٘٣ش، كَٔ٘ٝع ٓ٤يٗخ ٓلٔي  ٛٞ: حَُكٔش ٍٝٓخُظٚ ٛ٢ حُٔ٬ّ ُوُٞٚ طؼخُ٠: ﭽ ﮐ ﮑ ﮒ ﮓ ﮔ ﭼ(ٔ). ٝؿخء ك٢ حُٔ٘ٚ حُ٘زٞ٣ش أكخى٣غ طٟٞق ٍٓخُش ٓ٤يٗخ ٓلٔي : ػٖ ػزي الله رٖ ػَٔٝ رٖ حُؼخٙ - ٍٟ٢ الله ػٜ٘ٔخ- ٣وٍٞ: إ ٍؿ٬ هخٍ: ٣خ ٍٍٓٞ الله أ١ ح٩ٓ٬ّ أك٠َ؟ هخٍ  :(ٖٓ ِْٓ حُ٘خّ ٖٓ ُٔخٗٚ ٝ٣يٙ)(2). ػٖ ػزي الله رٖ ػَٔٝ - ٍٟ٢ الله ػٜ٘ٔخ- ػٖ حُ٘ز٢  هخٍ: (حُِْٔٔ ٖٓ ِْٓ حُِٕٔٔٔٞ ٖٓ ُٔخٗٚ ٝ٣يٙ، ٝحُٜٔخؿَ ٖٓ ٛـَ ٓخ ٜٗ٠ الله ػ٘ٚ)(3). ػٖ أر٢ َٛ٣َس  ، ػٖ حُ٘ز٢  هخٍ: (حُِْٔٔ ٖٓ ِْٓ حُ٘خّ ٖٓ ُٔخٗٚ ٝ٣يٙ، ٝحُٔئٖٓ ٖٓ أٓ٘ٚ حُ٘خّ ػِ٠ ىٓخثْٜ ٝأٓٞحُْٜ)(4). ٝك٢ ٍٝح٣ش: ػٖ ك٠خُش رٖ ػز٤ي  (5)، هخٍ: هخٍ ٍٍٓٞ الله  ك٢ كـش حُٞىحع: (أ٫ أهزًَْ رخُٔئٖٓ؟ ٖٓ أٓ٘ٚ حُ٘خّ ػِ٠ أٓٞحُْٜ ٝأٗلْٜٔ، ٝحُِْٔٔ ٖٓ ِْٓ حُ٘خّ ٖٓ ُٔخٗٚ ٝ٣يٙ، ٝحُٔـخٛي ٖٓ ؿخٛي ٗلٔٚ ك٢ ١خػش الله، ٝحُٜٔخؿَ ٖٓ ٛـَ حُوطخ٣خ ٝحٌُٗٞد)(6). ػٖ ػزي الله رٖ ػَٔٝ إٔ ٍؿ٬ً ٓؤٍ ٍٍٓٞ الله  :أ١ ح٩ٓ٬ّ ه٤َ؟ هخٍ: (ططؼْ حُطؼخّ، ٝطوَأ حُٔ٬ّ ػِ٠ ٖٓ ػَكض ٖٝٓ ُْ طؼَف)(7)، أ١: ٖٓ ٣ؼَكٚ حُِْٔٔ ٖٝٓ ٫ ٣ؼَكٚ أ١: ٫ ٣وٚ رخُٔ٬ّ ٖٓ ٣ؼَكٚ ىٕٝ ٖٓ ٫ ٣ؼَكٚ، هخٍ حُ٘ٞٝ١ ٓؼ٘٠ هُٞٚ: ػِ٠ ٖٓ ػَكض ٖٝٓ ُْ طؼَف طِْٔ ػِ٠ ٖٓ ُو٤ظٚ ٝ٫ طوٚ ًُي رٖٔ طؼَف، ٝك٢ ًُي اه٬ٙ حُؼَٔ لله ٝحٓظؼٔخٍ حُظٞحٟغ، ٝاك٘خء حُٔ٬ّ حٌُ١ ٛٞ ٗؼخٍ ٌٛٙ ح٧ٓش(1). (ٔ) ٍٓٞس ح٧ٗز٤خء: آ٣ش: 7. (ٕ) هَّؿٚ ح٩ٓخّ أكٔي ك٢ ٓٔ٘يٙ، رخد: ٓٔ٘ي ػزيالله رٖ ػَٔٝ، (ٔٔ/ٖٙٙ)، كي٣غ ٍهْ: ٖ٘، ٝهخٍ حُظٌَٓ١: كٖٔ ٛل٤ق، طللش ح٧َٗحف رٔؼَكش ح٧١َحف، (3/ٖٗٗ). (ٖ) هَّؿٚ حُزوخٍ١ ك٢ ٛل٤لٚ، ًظخد: ح٩٣ٔخٕ، رخد: ا١ؼخّ حُطؼخّ ٖٓ ح٩ٓ٬ّ، (ٔ/ٕٔ)، كي٣غ ٍهْ: ٕٔ. (ٗ) هَّؿٚ ح٩ٓخّ أكٔي ك٢ ٓٔ٘يٙ، رخد: ٓٔ٘ي حر٢ َٛ٣َس، (ٗٔ/33)، كي٣غ ٍهْٖٔ، ٝهخٍ حُِ٣ِؼ٢: كي٣غ كٖٔ ٛل٤ق، طوَ٣ؾ ح٧كخى٣غ ٝح٥ػخٍ حُٞحهؼش ك٢ طلٔ٤َ حٌُ٘خف ُِِٓوَ٘١، حُِٓوَ٘١، (ٗ/ٔٓٔ). (٘) ٛٞ: ك٠خُش رٖ ػز٤ي رٖ ٗخكٌ حرٖ ه٤ْ ح٧ٜٗخٍ١ ح٧ٝٓ٢، أٍٝ ٓخ ٜٗي ٜٗي أكيحً ػْ ٍِٗ ىٓ٘ن، ُٝٝ٢ ه٠خءٛخ ٝٓخص ٓ٘ش: ػٔخٕ ٝهٔٔ٤ٖ ٝه٤َ هزِٜخ، ٓؼـْ حُٜلخرش ، ُِزـيحى١، (ٖٕٖ)، ح٩ٛخرش ك٢ طٔ٤٤ِ حُٜلخرش، حرٖ كـَ حُؼٔو٬ٗ٢، (٘/ٖ)، طوَ٣ذ حُظٌٜ٣ذ، حرٖ كـَ حُؼٔو٬ٗ٢، (ٔ/٘ٗٗ) (ٙ) هَّؿٚ ح٩ٓخّ أكٔي ك٢ ٓٔ٘يٙ، رخد: ٓٔ٘ي ك٠خُش رٖ ػز٤ي الله ح٧ٜٗخٍ١، (3/ٔ)، كي٣غ ٍهْ: 1، هخٍ حُٜ٤ؼٔ٢: ٍٝحٙ حُزِحٍ ٝحُطزَحٗ٢ ك٢ حٌُز٤َ رخهظٜخٍ، ٍٝؿخٍ حُزِحٍ ػوخص، ٓـٔغ حُِٝحثي ٝٓ٘زغ حُلٞحثي، (ٖ/1.) (7) هَّؿٚ حُزوخٍ١ ك٢ ٛل٤لٚ، ًظخد: ح٩٣ٔخٕ: رخد: اك٘خء حُٔ٬ّ ٖٓ ح٩ٓ٬ّ ، (ٔ/٘ٔ)، كي٣غ ٍهْ: 1. (1) كظق حُزخٍ١ َٗف ٛل٤ق حُزوخٍ١، حرٖ كـَ حُؼٔو٬ٗ٢، (ٔٔ/ٕٔ).

عدد الصفحات ١٤٠