المكتبة الأمبوابة البحث والمعرفة
زائر للمكتبة—
← العودة إلى المكتبةقراءة أو تحميل الكتاب

العلاقات الحجاجية في القرآن الكريم

امحمد عرابي

صفحة ٤ من ١٥

49 ٝهيٍطٚ ػِ٠ طلو٤ن حُلخػِ٤ش ح٩ه٘خػ٤ش ٖٓ ؿٜش أهَٟ، ٧ٗٚ ٣ؼظٔي ػِ٠ حُِـش حُطز٤ؼ٤ش ًل٠خء ٍكذ طظلخػَ ك٤ٚ حٌُٝحص حُٔظوخ١زش ٝحُ٘٘٤طش. 5 ـ انسدبج ٔالإلُبع: إّ حُلـخؽ رخػظزخٍٙ كؼ٬ ُـٞ٣خً ؿخث٤خً ٣ٜيف ىٝٓخً اُ٠ ح٩ه٘خع ٝكن آُ٤خص ُـٞ٣ش ٝر٬ؿ٤ش طٌٖٔ ك٢ ػ٘خ٣خ حُوطخد ٝرخ٫طٌخء ػِ٠ حُظٍٜٞ ٣ٌٔ٘٘خ ـ اًحً ـ إٔ ٗوٍٞ: «إ حُز٬ؿش حُلـخؿ٤ش ٛ٢ طخٍ٣ن حُوطخد، اً ًَ حُوطخرخص حُظ٢ أٓٔض ٗلٜٔخ ًوطخرخص كخػِ٤ش ٝٗٞػ٤ش، ٛ٢ طِي حُظ٢ أه٘ؼض، ٝح٩ٗٔخٕ ًٔخ هِ٘خ "ه٘خػش"، كل٢ ًَ كٌَس ٣وظ٘غ رٜخ ح٩ٗٔخٕ ٣ٞؿي ػَٔ ٣ظَطذ ػٜ٘خ ٝحُظِحّ ػِٔ٢ ٣وّٞ رٚ، ٝ٣ٞؿي رخُظخُ٢ ٗ٘خ١ كـخؿ٢ ٣ظلَى ك٢ حُلٌَس»1 ٖٝٓ ٌٛح حُٔ٘طِن كبٕ ػَٔ أ١ ٓلخؿؾ ٣َطٌِأٓخٓخً كٍٞ اه٘خع أًزَ هيٍ ٌٖٓٔ ٖٓ حُٔظِو٤ٖ. ٖٝٓ ؿِٔش ح٥ُ٤خص حُظ٢ ٣َطٌِ ػِ٤ٜخ حُٔلخؿؾ ٗـي حَُٝحر٢ حُلـخؿ٤ش. 5 ـانرٔاثط انسدبخٛخ: طٌظٔ٢ حَُٝحر٢ حُلـخؿ٤ش أٛٔ٤ش رخُـش ك٢ حطٔخم ٝحٗٔـخّ حُ٘ٚ أٝ حُوطخد، رخػظزخٍٛخ آُ٤خص ُـٞ٣ش طَر٢ ر٤ٖ حُلـؾ ٖٓ ؿٜش ٝ ر٤ٖ حُٔويٓخص ٝحُ٘ظخثؾ ٖٓ ؿٜش أهَٟ. ًَٝ ًُي ٣ظٞهق ػِ٠ ٓ٘طن حُِـش، ٧ٕ «حُطخرغ حُظيحُٝ٢ ُِلـخؿ٤ش، كٔذ ٓ٘طن حُِـش، ٓظ٠ٖٔ ك٢ طيحُٝ٤ش حُِـش ٗلٜٔخ، ٝحُِـش حُطز٤ؼ٤ش رخُوٜٞٙ، رٞٛلٜخ ٍُٓٞح ًٟٓٞٞػش ُ٘وَ حُٔؼِٞٓش ٖٓ كَى ٥هَ، ًَٝ حُٔ٠خٓ٤ٖ حُٔؼزَ ػٜ٘خ رٌٜٙ حُِـخص ٛ٢ ٓ٠خٓ٤ٖ َٛ٣لش، كخَُُٓٞ ك٢ حُِـش حُطز٤ؼ٤ش ُ٤ٔض أُـخُحً ٓزٜٔش، ٝاٗٔخ ٛ٢ طٌٞ٣٘خص ٗلٞ٣ش ٝى٫ُ٤ش ؿَٟٜخ طٞك٤ي هٞحػي حُٔ٘خًٍش ك٢ حُلؼَ ح٫ؿظٔخػ٢ ٝحُظلخْٛ كٍٞ 1

عدد الصفحات ٤٩

50 طٞؿ٤ٚ ح٧ؿَحٝ ٝح٧ٛيحف»1 .ٝحٗط٬هخً ٖٓ ٌٛح حُطَف حػظزَ "ى٣ٌَٝDucrot " إٔ«كٌَس حُز٬ؿش حُٔظٌخِٓش ٓز٘٤ش ػِ٠ كَٟ٤ش إٔ ًَ حَُٝحر٢ حُلـخؿ٤ش ر٤ٖ حُِٔلٞظخص ُ٤ٔض حٓظ٘زخ١٤ش ك٢ ٓ٠خٓ٤ٜ٘خ ح٩هزخٍ٣ش، رَ حٓظ٘زخ١٤ش ٖٓ ه٬ٍ حُظلٞ٫ص حُو٤ٔ٤ش ًحص حُلؼخُ٤ش حُظيحُٝ٤ش ك٢ حُظوخ١ذ ٝحُظلخْٛ ٝحُظلخٍٝ»2 .ٖٝٓ ٌٛح حُٔ٘طِن َٟٗ إٔ حُٔزن ك٢ ٍٛي حُؼ٬هش حُلـخؿ٤ش اٗٔخ ٣ؼٞى َُِٝحر٢ حُلـخؿ٤ش. ٝحَُحر٢ ك٢ أرٔ٢ طلي٣يحطٚ ٛٞ «ًَ ُلع ٣ٌِّٖٔ ٖٓ ٍر٢ ه٠٤ظ٤ٖ، أٝ ؿِٔظ٤ٖ، أٝ أًؼَ ُظٌٞ٣ٖ ه٠خ٣خ ٝؿَٔ ًَٓزش»3 .ٌٝٛٙ حُو٠خ٣خ ريٍٝٛخ طٌَ٘ ر٘٤ش حُ٘ٚ حُلـخؿ٢. ٝهي أٗخٍ "أرٞرٌَ حُؼِحٝ١" اُ٠ ح٧َٓ ٗلٔٚ ك٢ هُٞٚ: «أٓخ حَُحر٢ حُلـخؿ٢(كَٝف حُؼطق، حُظَٝف...) كٜٞ ٣َر٢ ر٤ٖ ٝكيط٤ٖ ى٫ُ٤ظ٤ٖ(أٝ أًؼَ)، ك٢ ا١خٍ آظَحط٤ـ٤ش كـخؿ٤ش ٝحكيس»4 .ٌٝٛٙ ح٫ٓظَحط٤ـ٤ش ك٢ طِِٜٔٔخ طٌَ٘ حُوطخد حُلـخؿ٢، ٝٛٞ ك٢ ؿَٞٛٙ ًٔخ ٣َٟ "ى٣ٌَٝ" Ducrot «ر٘٤ش ٜٗ٤ش ٝٛ٘خ ٣ٌٕٞ حُظًَ٤ِ ػِ٠ حُـٞحٗذ حُِـٞ٣ش كو٢، ًُٝي رخُلي٣غ ػٖ ح٧ىٝحص حُِـٞ٣ش حُظ٢ طِؼذ ك٢ حُ٘ٚ ىٍٝحً كـخؿ٤خ؛ ٝٛ٢ حُٔلَىحص، ح٧كؼخٍ، حُظَٝف، ح٧ٓٔخء...اُن»5 . كبًح ًخٕ حُوطخد حُِـٞ١ ح٩ه٘خػ٢ ٣و٠غ ُوٞحػي حُِـش، كبٗٚ ٣ظٌٖٔ رٌُي ٖٓ طوي٣ْ حُلـؾ، أٝ حٓظ٘زخ١ٜخ ٝحٓظوَحثٜخ ػٖ ١َ٣ن حَُٝحر٢ حُلـخؿ٤ش. كٌٜٙ حُؼِٔ٤ش طو٠غ ُؼِٔ٤ش طلٌ٤َ طٔخ٣َ حُٔ٘طن ٝطؤهٌ ٟٝؼ٤ش 1 2 5

عدد الصفحات ٥٠

51 حُٔوخ١ذ ح٫ؿظٔخػ٤ش ٝحُٔخى٣ش ٝٓئٛ٬طٚ حُلٌَ٣ش رؼ٤ٖ ح٫ػظزخٍ، ك٤لَٜ إٔ ٣ٌٕٞ ح٩ه٘خع آخ ٝحٟلخ، أٝ ٣ٔظوِٚ ٖٓ حُٔؼط٠ حُظخَٛ١ ُِوطخد، ٝآخ إٔ ٣ٌٕٞ ٟٔ٘٤خ ٣ٔظوَؽ ٖٓ حُٔؼط٠ ح٫كظٔخُ٢ ح٫هظ٠خث٢ ُِوطخد.1 كخَُٝحر٢ حُلـخؿ٤ش ك٢ حُوطخد طؼَٔ ػِ٠ طلي٣ي حُؼ٬هخص ر٤ٖ حُـَٔ، أٝ حُو٠خ٣خ حَُحٓ٤ش اُ٠ طلو٤ن حُلخػِ٤ش ح٩ه٘خػ٤ش. ٝ ٣ٌٖٔ ىٍٝ حَُٝحر٢ حُلـخؿ٤ش ٝحٓظؼٔخٍ ى٫٫طٜخ ك٢ «طَط٤ذ حُلـؾ، ٝٗٔـٜخ ك٢ هطخد ٝحكي ٓظٌخَٓ، اً طلَِّٜ ٓٞحٟغ حُلـؾ، رَ ٝطوٞ١ ًَ كـش ٜٓ٘خ حُلـش ح٧هَٟ، حٗط٬هخ ٖٓ أٗٚ ػ٘يٓخ ٣ٌٕٞ طلض طَٜك٘خ ػيى ٖٓ حُٔؼط٤خص، كبٗ٘خ ٗٔظِي آٌخٗخص ٛخثِش، ُ٘ظٌٖٔ ٖٓ حَُر٢ ر٤ٜ٘خ...ٝ٣ؼي ح٫هظ٤خٍ ٖٓ ر٤ٖ ٌٛٙ حَُٝحر٢ حُوطخر٤ش ْٜٓ رويٍ أٛٔ٤ظٚ ك٢ حُظٜ٘٤لخص، أٝ ك٢ حُٜلخص»2 . طظؼيى حَُٝحر٢ حُلـخؿ٤ش رظؼيى ىٍٝٛخ ك٢ حُوطخد، كٜٔ٘خ ٓخ ٣يٍؽ حُلـؾ ٖٓ ك٤غ هٞطٜخ ٟٝؼلٜخ، ٜٝٓ٘خ ٓخ ٣يٍؽ حُ٘ظخثؾ، ٜٝٓ٘خ ٓخ ٣ٔظؼَٔ ُِظؼخٍٝ ٝحُظٔخٝم حُلـخؿ٤٤ٖ. ٝهي ٓ٤ِّ "أرٞ رٌَ حُؼِحٝ١" ر٤ٖ أٗٔخ١ ػي٣يس ٖٓ ٌٛٙ حَُٝحر٢ أٜٛٔخ3 : أ ــ حَُٝحر٢ حُٔيٍؿش ُِلـؾ(كظ٠، رَ، ٌُٖ، ٓغ ًُي، ٧ٕ...) ٝحَُٝحر٢ حُٔيٍؿش ُِ٘ظخثؾ (إً، ٌُٜح، ٝرخُظخُ٢...). د ــ حَُٝحر٢ حُظ٢ طيٍؽ كــخ هٞ٣ش (كظ٠، رَ، ٌُٖ، ٫ٓ٤ٔخ...) ٝحَُٝحر٢ حُظ٢ طيٍؽ كــخ ٟؼ٤لش. 1 2

عدد الصفحات ٥١

52 ؽ ــ ٍٝحر٢ حُظؼخٍٝ حُلـخؿ٢(رَ، ٌُٖ، ٓغ ًُي...) ٍٝٝحر٢ حُظٔخٝم حُلـخؿ٢ (كظ٠، ٫ٓ٤ٔخ...). ًٔخ ٣ظّ٠ق حُلَم ر٤ٖ حُلـش ٝحَُحر٢ ًؤىحس ك٢ إٔ ٌٛٙ ح٧ىٝحص ُ٤ٔض «ٛ٢ حُلـؾ رؼ٤ٜ٘خ، ًٔخ أٜٗخ ٫ طٔظٞػزٜخ ًِٜخ، ٝاٗٔخ ٌٛٙ ح٧ىٝحص ٛ٢ هٞحُذ ط٘ظْ حُؼ٬هخص ر٤ٖ حُلـؾ ٝحُ٘ظخثؾ، أٝ طؼ٤ٖ حََُٔٓ ػِ٠ طوي٣ْ كــٚ ك٢ حُٜ٤ٌَ حٌُ١ ٣٘خٓذ حُٔ٤خم»1 .ح٧َٓ حٌُ١ ٣ئًي حُلَم ر٤ٖ حُلـؾ ٝ حَُٝحر٢ ٖٓ ٓ٘طِن إٔ ٌَُ ٜٓ٘خ ىٍٝ هخٙ ك٢ طلو٤ن حُلخػِ٤ش ح٩ه٘خػ٤ش، كخَُٝحر٢ حُلـخؿ٤ش ٛ٢ حُظ٢ طليى ١ز٤ؼش حُؼ٬هخص حُلـخؿ٤ش ر٤ٖ حُلـؾ ٝر٤ٖ حُلـؾ ٝحُ٘ظخثؾ. 6 ـانعلالبد انسدبخٛخ: إ حُٞهٞف ػِ٠ ر٘٤ش حُوطخد ٖٓ أؿَ طلِ٤ِٚ، أٝ اىٍحى ٓ٠خٓ٤٘ٚ، ٫ ٣ؼ٘٢ طلي٣ي ٌٓٞٗخطٚ ٝأؿِحثٚ حُٔوظِلش ٖٓ أىُش ٝرَحٛ٤ٖ ٝأىٝحص ٝٗظخثؾ؛ رَ حُٔؼ٢ اُ٠ حُٞهٞف ػِ٠ أْٛ حُؼ٬هخص حُٔ٘طو٤ش حُلـخؿ٤ش حُظ٢ طلٌْ ر٘٤ش حُوطخد ٝطئٓٔٚ، طٔخٓخً ًٔخ إٔ ح٩ٗٔخٕ ًحطٚ ٣زيٝ ٓ٘لَٜحً ك٢ ٗزٌش ٓؼويس ٖٓ حُؼ٬ثن، ٣ٔؼ٠ ىٝٓخً اُ٠ حُٞهٞف ػِ٠ ١ز٤ؼظٜخ حُٔ٘طو٤ش. ٖٝٓ ػٔش رخص ُِحٓخً ػِ٤٘خ حُٞهٞف ػ٘ي ٓلّٜٞ حُؼ٬هش ٝكِٔلظٜخ أٝ٫ً هزَ ٓؼخُـش أَٟرٜخ حُلـخؿ٤ش. 6 ـ1 ـ انعلالخ فٙ انهغخ: إ ٓيٍُٞ حُؼ٬هش ك٢ حُِـش ٣َطز٢ رخُٞػخم ر٤ٖ ٗ٤ج٤ٖ أٝ أَٓ٣ٖ، أ١ ٝؿٞى ٍحر٢ ر٤ٜ٘ٔخ، ٣وٍٞ حرٖ ٓ٘ظٍٞ ك٢ حُِٔخٕ: «ػَِِنَ رخُ٘٢ءِ ػََِوَخً ٝػَِِوَُٚ: َِٗ٘ذَ ك٤ٚ؛ هخٍ ؿَ٣َ : اًَِح ػَِِوَضْ َٓوَخُِزُُٚ رِوِــــــــــٍَْٕ أََٛخدَ حُوَِْذَ أَْٝ َٛظَيَ حُلِـَخرَخ 1

عدد الصفحات ٥٢

53 ٝك٢ حُلي٣غ: كَؼَِِوَضِ ح٧ػَحدُ رِِٚ، أ١ َِٗ٘زُٞح ٝطَؼََِّوُٞح، ٝهِ٤ََ ١َلِوُٞح...ٝػَِِنَ حُ٘٢ءَ ػََِوَخً، ٝػَِِنَ رِِٚ ػَ٬َهَشً ٝػُُِٞهَخً : ََُُِِٓٚ . ٝػَِِوَضْ َٗلُُْٔٚ حَُّ٘٢ءَ، كٜ٢ ػَِِوَشلٌ ٝػَ٬َهِ٤َّشلٌ ٝػَِِوَْ٘شلٌ : َُِٜـَضْ رِِٚ ...هخٍ: حُؼَ٬َهَشُ حَُّ٘٤َُْ، ٝٓخ طؼِوٞح رٚ ػِ٤ْٜ ٓؼَ ػ٬هش حَُٜٔ. ٝحُؼِ٬َهَشُ : حُِٔؼْ٬مُ حٌُ١ ٣ُؼََِّنُ رِِٚ ح٩ٗخءُ . ٝحُؼِ٬َهَشُ رخٌَُٔ ػِ٬هَشُ حُٔ٤قِ ٝحُٔٞ١ِ، ٝػِ٬هَشُ حُٔٞ١ِ ٓخ ك٢ َٓوْزِ٠ِِٚ ٖٓ حُٔ٤َِ، ًٌُٝي ػِ٬هَشُ حُوَيَفِ ٝحُُْٜٔلَقِ ٝحُوَِّْٞ ٝٓخ أٗزٚ ًُيَ »1 .ٝ«حََُّ٘٘ذُ حُٔخٍ ح٧ٛ٤َ»2 .ٝ«َِٗ٘ذَ حُ٘٢ءُ ك٢ حُ٘٢ءِ رخٌَُٔ ٗ٘ٞرخً، أ١ ػَِِنَ ك٤ٚ، ٝأََْٗ٘زْظُُٚ أٗخ ك٤ٚ، أ١ أَػَِْوْظُُٚ، كخْٗظََ٘ذَ . ٝأََْٗ٘ذَ حَُّٜخثِيُ : أَػَِْنَ . ٝ٣وخٍ َِٗ٘زَضِ حُلَد ر٤ْٜ٘. ٝهي َٗخَٗزَُٚ حُلَد أ١ َٗخرٌََُٙ »3 .ٝ«ػََِنَ حُٜز٢ ـ ػِٞهخً: ٓٚ أٛخرؼٚ...(حُؼَ٬َهَشُ ): حُٜيحهش. ٝـ حُلذ حُ٬ُّ ُِوِذ. ٝـ ٓخ طظزَِّؾُ رٚ حُزٜخثْ ٖٓ حُ٘ـَ. ٝ ـ ٓخ ٣ٌُظل٠ رٚ ٖٓ حُؼ٤ِٖ . ٝ ـ ٓخ طؼِن رٚ ح٩ٗٔخٕ ٖٓ ٛ٘خػش ٝؿ٤َٛخ. ٝ ـ ( ك٢ ػِْ حُز٤خٕ ): حُٔ٘خٓزش ر٤ٖ حُٔؼ٘٠ ح٧ِٛ٢ ٝحُٔؼ٘٠ حَُٔحى ك٢ حُٔـخُ ٝحٌُ٘خ٣ش. ؽ ػ٬ثن»4 .ٝحُٔٔظوِٚ ٓٔخ ٓزن إٔ حُؼ٬هش ك٢ حُِـش طؼ٘٢ حٍطزخ١ حُ٘٢ء رخُ٘٢ء ُِٝٝٓٚ ا٣خٙ ٝػِٞهٚ رٚ. 6 ـ2 ـ انعلالخ فٙ الاططلاذ: اًح ًخٗض حُؼ٬هش طٔؼ٠ ىٝٓخً اُ٠ كَٝ كو٤وش حُليٝى ر٤ٖ ح٧ٗ٤خء، كبٕ ٌٛٙ ح٧ٗ٤خء ٫ ٣ٌٖٔ اىٍحًٜخ هخٍؽ حُؼ٬هخص حُظ٢ طَر٢ رؼ٠ٜخ رؼ٠خً . ٝٛٞ ح٧َٓ حٌُ١ ٣٠ز٢ حُؼ٬هش ػِ٠ أٜٗخ «ٓٔش ؿَََٟ٤ٖ أٝ ػيس أؿَحٝ كٌَ٣ش ٣ـَ١ طٍٜٞٛخ ًٝؤٜٗخ ٓ٘يٍؿش أٝ هخرِش ُ٬ٗيٍحؽ ك٢ كؼَ ػوِ٢ ٝك٤ي، ُٚ 1

عدد الصفحات ٥٣

54 ١ز٤ؼش ٓليىس. ٌٛٙ ٛ٢، ٓؼ٬ً، حُٔخٛ٤ش، حُظٞحؿي، حُظؼخهذ، حُظطخرن، حُٔزز٤ش، حُظ٘خٓذ، اُن...ٓٔش ؿَََِٟ٤ٖ رل٤غ ٣ئى١ طـ٤َ أكيٛٔخ اُ٠ طـ٤َ ح٥هَ: ٝظ٤لش أٝ طزؼ٤ش (ٓٔخػِش ُظزؼ٤ش حُٔظـ٤َ ٝحُٞظ٤لش)... ٖٝٓ ػْ ٛ٤ـش ٓؼزَس ػٖ حُظَحر٢ ر٤ٖ ٓظـ٤َ٣ٖ أٝ ػيس ٓظـ٤َحص»1 .ٌٝٛٙ حُٔظـ٤َحص هخثٔش ػِ٠ أٓخّ حُؼ٬هخص حُظ٢ طَٜ ر٤ٜ٘خ. إّ حُؼ٬هش ك٢ ؿَٞٛٛخ ًحص رؼي ٓ٘طو٢ ٣ظٔظَٜ ك٢ حَُٝحر٢ ر٤ٖ ح٧ٗ٤خء ًٔخ ك٢ حُٔ٘طن؛ كل٢ ه٠٤ش، ٓؼَ "أ ٛٞ حرٖ د" ٝ "ف ٛٞ كخَٛ ّx ٕ"، ٝ ك٢ كخٍ حٓظزؼخىٗخ حُليٝى حُٔؼظزَس ُْٝ ٗظٍٜٞ ٟٓٞ حَُحرطش حُظ٢ طـٔؼٜٔخ، «كبٕ ٌٛٙ حٍُٜٞس طٔٔ٠ ػ٬هش، إً طٌٕٞ حُؼ٬هخص، ك٢ ح٧ٓؼِش حًٌٍُٔٞس، حرٖ...(ػ٬هش ػ٘خث٤ش، أ١ طـٔغ ١َك٤ٖ)، كخَٛ... َٟد...(ػ٬هش ػ٬ػ٤ش)»2. كخُؼ٬هش ـ إً ـ ٛ٢ حُظ٢ طـٔغ ر٤ٖ حُظٞحَٛ ٝح٧ٗ٤خء، ٝطظـِ٠ ك٢ ٌٛح حُطَف ك٢ حُٔ٘طن حٍُٜٞ١ أًؼَ ٜٓ٘خ ك٢ حُٔ٘طن حُطز٤ؼ٢. إّ ٗٔ٢ حُوطخرخص حُلـخؿ٤ش ُ٤ْ ٓـَى طَِٔٔ ٓ٘طو٢ ُٔـٔٞػش ٖٓ حُلـؾ طَرطٜخ آُ٤خص ُـٞ٣ش ٣ٔؼ٠ حُٔلخؿؾ ٖٓ ه٬ُٜخ اػزخص أ١َٝكش ٓؼ٤٘ش هٜي اه٘خع هٜٔٚ، أٝ كِٔٚ ػِ٠ ح٩ًػخٕ، رَ ٛ٢ ٗٚ ٓظٌخَٓ «هخثْ ػِ٠ حُظ٘خؿْ ٝح٫ٗٔـخّ، َٟٝد ٖٓ حُظَحر٢ ر٤ٖ أهٔخٓٚ، ٓٔخ ٣يػٞٗخ اُ٠ حُ٘ظَ ك٢ حُؼ٬هخص حُلـخؿ٤ش، أ١ حُؼ٬هخص ر٤ٖ ٓوظِق حُلـؾ ٝحُزَحٛ٤ٖ ٖٓ ٗخك٤ش ٝر٤ٖ ٌٛٙ حُلـؾ ٝحُزَحٛ٤ٖ ٖٓ ؿٜش، ٝحُ٘ظخثؾ حُظ٢ ٣وٜي اُ٤ٜخ حُوطخد ٝ٣وٞى اُ٤ٜخ حُٔظِو٢ ٖٓ ؿٜش أهَٟ. ٌٛٙ حُؼ٬هخص حُظ٢ طليى ريٍٝٛخ ٓٔخٍ حُزَٛ٘ش

عدد الصفحات ٥٤

55 ٝطؼٌْ حٓظَحط٤ـ٤ش ٓؼ٤٘ش ك٢ ح٩ه٘خع، حهظخٍٛخ حُزخع ىٕٝ ٓٞحٛخ ٧ٗٚ ٣َحٛخ ًل٤ِش رظلو٤ن ؿخ٣ش حُوطخد هخىٍس ػِ٠ طزِ٤ؾ ٓوخٛي ٛخكزٚ»1 . كخُلـخؽ ٣ٔؼ٠ اُ٠ اهخٓش ػ٬هخص ٓوٜٞٛش ٓٞؿٜش، ًَٝ ػ٬هش ُٜخ ٓـخُٜخ حُوخٙ، ٝط٠زطٜخ ٓؼط٤خص ٓظؼيىس، ٜٓ٘خ ٓخ ٣َطز٢ رخََُٔٓ، ٜٝٓ٘خ ٓخ ٣ظَٜ رخُٔظِو٢، ٜٝٓ٘خ ٓخ ٣َؿغ اُ٠ ٟٝؼ٤خص حُوطخد ٝٓوٜي٣ظٚ. ٖٝٓ ػٔش كخُوطخد حُلـخؿ٢ ٛٞ طًَ٤زش ٓؼويس ٖٓ حُؼ٬هخص، ٧ٕ ًَ هطخد ٛٞ «ك٢ ؿَٞٛٙ ٗزٌش ػ٬هخص، ٌُٖٝ حُوطخد حُلـخؿ٢ ٗزٌش ٓوٜٞٛش ٖٓ حُؼ٬هخص، ًُٝي ٣ؼٞى اُ٠ ًٕٞ حُٔخىس حُظ٢ طُوَيُّ ٜٓ٘خ ًَ حُوطخرخص ٝحكيس، ٝٛ٢ حُِـش. ٝحُِـش ـ ًٔخ ٗؼِْ ـ ُ٤ٔض ؿَىح (inventaire) ٌُِٔخص ٓؼُِٝش، رَ ٛ٢ ٗظخّ ػ٬ٓ٢ ٣وّٞ ػِ٠ ٗزٌش ٜٓٔش ٖٓ حُؼ٬هخص»2 .ٌٝٛٙ حُؼ٬هخص ك٢ ؿَٞٛٛخ طظلون ر٤ٖ ه٠خ٣خ حُوطخد رخػظزخٍٙ ٗظخٓخ ٓ٘طو٤خ. إّ ٓلّٜٞ حُؼ٬هش حُلـخؿ٤ش «ٓلّٜٞ ٝحٓغ ٝٗخَٓ، ػْ إّ حُؼ٬هش حُلـخؿ٤ش ٣ٌٖٔ إٔ طَر٢ ر٤ٖ ر٤ٖ كـش ٝحكيس ٝٗظ٤ـش أٝ ر٤ٖ ٗظ٤ـش ٝحكيس ٝٓـٔٞػش ٖٓ حُلـؾ، ٝ٣ٌٖٔ إٔ طَر٢ ر٤ٖ ػ٘خَٛ َٛ٣لش ٝأهَٟ ٓ٠َٔس، رو٬ف حُؼ٬هش حُٔ٘طو٤ش حُظ٢ ٫ طَر٢ ا٫ ر٤ٖ ه٠خ٣خ َٛ٣لش ٝٓظٔخػِش»3 .ا٫ إٔ َُِٝحر٢ حُلـخؿ٤ش ىٍٝح ك٢ ارَحُ ٌٛٙ حُؼ٬هخص ٝطٞؿ٤ٜٜخ. ًِٔخ طؼيىص حَُٝحر٢ ط٘ٞػض حُؼ٬هخص طزؼخ ٌُُي، ٖٝٓ ػٔش ٝؿذ حُظٔ٤٤ِ ر٤ٖ حَُٝحر٢ حُلـخؿ٤ش ٝحُؼ٬هخص حُلـخؿ٤ش؛« كخَُٝحر٢ حُلـخؿ٤ش ٛ٢ ؿِٔش ٖٓ ح٧ىٝحص حُظ٢ طٞكَٛخ حُِـش ٝ٣ٔظـِٜخ حُزخع ُ٤َر٢ ر٤ٖ ٓلخَٛ حٌُ٬ّ ٝ٣َٜ ر٤ٖ أؿِحثٚ كظظؤْٓ ػ٘يٛخ حُؼ٬هش حُلـخؿ٤ش حُٔوٜٞىس حُظ٢ ٣َحٛخ ٓئْٓ حُوطخد ٍَٟٝ٣ش ُظ٠طِغ حُلـش حُٔؼظٔيس ريٍٝٛخ ًخٓ٬ ٫ ٗوٚ 2 3

عدد الصفحات ٥٥

56 ك٤ٚ ًؤٕ ٣ؼظٔي حَُحر٢"ر٤ي إٔ" ُ٤ئْٓ ػ٬هش كـخؿ٤ش ٓليىس ٛ٢ ػ٬هش "حُظ٘خهٞ" أٝ حَُحر٢ "٧َّٕ " ُظٌٕٞ حُؼ٬هش ٓزز٤ش»1 .كظ٘ٞع حُؼ٬هخص حُلـخؿ٤ش هخثْ ػِ٠ طؼيى حَُٝحر٢ حُِـٞ٣ش حُلـخؿ٤ش حُٔؼزَِّس ػٜ٘خ، ٜٓ٘خ ٓخ ٣ظؼِن رخُٔظٌِْ، ٜٝٓ٘خ ٣ظؼِن رخُٔظِو٢، ٜٝٓ٘خ ٓخ ٣َطز٢ رخُوطخد، ح٧َٓ حٌُ١ أٗظؾ ُ٘خ ؿِٔش ٖٓ حُؼ٬هخص حُلـخؿ٤ش ٜٓ٘خ ػ٬هش حُظظخرغ ٝ ػ٬هش حُٔزز٤ش ٝ ػ٬هش ح٫هظ٠خء ٝ ػ٬هش ح٫ٓظ٘ظخؽ ٝ ػ٬هش حُٔلخٍهش. ُِٔٞحٟغ حُلـخؿ٤ش ىٍٝ ْٜٓ ك٢ طز٤خٕ حُؼ٬هش حُلـخؿ٤ش رخػظزخٍٛخ «ػ٬هش هطخر٤ش ٫ ٣لٌٜٔخ ح٫ٓظِِحّ حُٔ٘طو٢ رَ طٔ٤َٛخ ٝطئ١َٛخ حُٔٞحٟغ حُلـخؿ٤ش»2.ر٤ي إٔ حُؼ٬هش حُٔ٘طو٤ش طٌٕٞ ٓظؼِوش رخُ٘ٔن حٍُٜٞ١، ٝٗظخثـٜخ آخ ٛخثزش أٝ هخ١جش، أٓخ حُؼ٬هش حُلـخؿ٤ش ك٬ طظٔظغ رٌٜح حُ٠ز٢ ح٩ُِحٓ٢، ٝ٫ طٌٕٞ ٓـِوش رَ طظْٔ رخ٫ٗلظخف. ٝٛٞ ح٧َٓ حٌُ١ ٣ـؼَ ٜٓ٘خ أٓخً ٖٓ أْٓ ر٘خء حُوطخد، ٖٝٓ ػٔش كوي طؼيىص ٗٔخًؿٜخ ك٢ حُوطخد حُوَآٗ٢. 8 ـ طجٛعخ انعلالبد انسدبخٛخ فٙ انخطبة انمرآَٙ(خلاطخ ٔتمٕٚى) كخُٝ٘خ ٍٛي حُٔلخٛ٤ْ ٝحُظو٘٤خص حُظ٢ طئ١َ حُز٤٘ش حُلـخؿ٤ش ُِوطخد حُوَآٗ٢ ك٢ رلؼ٘خ ٌٛح ٖٓ ه٬ٍ حُؼ٬هخص حُظ٢ طلٌٜٔخ، ػِ٠ حػظزخٍ إٔ حُوطخد حُوَآٗ٢ حػظٔي ح٧ِٓٞد حُوٜٜ٢ ٜٓ٘ـخ ُِيػٞس اُ٠ الله ٝاٍٗخى حُ٘لّٞ، اً «ُْ ٣يع ح٧ِٓٞد حُوَآٗ٢، ك٢ ىػٞطٚ اُ٠ الله ٝطوٞ٣ٔٚ ُِ٘لّٞ، ٝٓ٤ِش ٖٓ ٝٓخثَ ح٩ه٘خع حُؼوِ٢ ٝحُظؤػ٤َ حُٞؿيحٗ٢ ا٫ ٝ ٌِٜٓخ، ٝٛٞ ٣ؼَف ؿ٤يح ١َ٣وٚ ُظلو٤ن ٌٛح ح٩ه٘خع ًُٝي حُظؤػ٤َ. ًٝخٕ حُوٜٚ حُوَآٗ٢ ٝحكيح ٖٓ طِي حُٞٓخثَ حُظ٢ رَُص رـ٬ء ك٢ ًظخد الله ُظئى١ ؿَٟٜخ ك٤ٔخ ٣ٜيف 1 2

عدد الصفحات ٥٦

57 اُ٤ٚ حُوَإٓ ٖٓ حُظٞؿ٤ٚ ٝح٩ٍٗخى، ٓٔظويٓخ ك٢ ًُي أٛيحف حُل٤خس ٝٓظخَٛٛخ ٝهلخ٣خٛخ، رٔخ ٣ٌلَ ُٚ طلو٤ن ًُي حُٔوٜٞى»1 .ٝؿخء حُوطخد حُوَآٗ٢ ػِ٠ ٌَٗ ٍٛٞ كـخؿ٤ش أََّٓٔضْ ُزِْ٘٢َ طِِٚ، ٝٛ٢ ٍٛٞ ٓلٌٞٓش رؼ٬هخص أٜٓٔض ك٢ ح٩٣لخء رـَٟٜخ حُظٞؿ٤ٜ٢ ٝح٩ٍٗخى١ ٝطؼز٤ظخ ٍَُِٓٞ – ِٛ٠ الله ػِ٤ٚ ِْٝٓ – ػِ٠ ىػٞحٙك٢ طٞظ٤ق ٓؼخُْ حُلن. ٝهي طـٔيص حُؼ٬هخص ك٢ ًخَٓ حُوطخد حُوَآٗ٢، ٌُٜ٘خ ط٘ٞػض رلٔذ ح٧ؿَحٝ. ٖٝٓ ًُي هُٞٚ طؼخُ٠: ﭽ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ ﮋ ﮌ ﮍ ﮎ ﮏ ﮐ ﮑ ﮒ ﮓ ﮔ ﮕﮖ ﮗ ﮘ ﮙ ﮚﮛ ﮜ ﮝ ﮞ ﮟ ﭼ 2؛كزيح٣ش ح٥٣ش ًخٗض ر٘يحء ؿَٟٚ ٗي حٗظزخٙ حُٔئٓ٘٤ٖ، ٓظزٞع رٜ٘٢ ؿَٟٚ ح٩ٗـخُ١ حُظلٌ٣َ ٖٓ ٓوخُطش حٌُلخٍ ٓوخُطش طيػٞ اُ٠ ح٩رخكش رخ٧َٓحٍ ٝح٫١٬ع ػِ٠ ٗئٕٝ حُِٔٔٔ٤ٖ، ٓٔخ طو٠٢ حُِٜٔلش رٌظٔخٗٚ، ٝػيّ ٓؼَكش ح٧ػيحء ُٚ. ٌٝٛح حُظلٌ٣َ ًخٕ رٔؼخرش حُ٘ظ٤ـش حُٔويٓش ػِ٠ حُلـؾ ح٫ٓظي٫ُ٤ش حُظ٢ طزَٖٛ ػِ٤ٜخ، ٝٛ٢ ػِ٠ حُظٞحُ٢: 1 ـﭽ ﮇ ﮈ ﮉ ﭼ. 2 ـﭽ ﮊ ﮋ ﮌ ﭼ . 3 ـﭽ ﮍ ﮎ ﮏ ﮐ ﮑ ﭼ. 4 ـ ﭽﮒ ﮓ ﮔ ﮕ ﭼ ﭽ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆ ﭼ

عدد الصفحات ٥٧

58 حٓظ٘خىح اُ٠ ٓخ طْ ًًَٙ، ٖٓ ه٬ٍ ط٘خُٝ٘خ ٧ْٛ حُٔلخٛ٤ْ ٝح٥ُ٤خص حُلـخؿ٤ش، كخُٝ٘خ إٔ ِٗوٚ حُؼ٬هخص حُلـخؿ٤ش ك٢ حُوَإٓ حٌَُ٣ْ رظو٘٤خطٜخ حُٔوظِلش ك٢ حُوطخ١ش حُظخُ٤ش

عدد الصفحات ٥٨

59 انعلالبد انسدبخٛخ فٙ انمرآٌ انكرٚى عـــــــــــــــــــــــــــــــــلالخ انتتبثـــــــــــــــــــــــــع عـــــــــــــــــــــــــــــــــلالخ انطججٛـــــــــــــــــــــــخ عــــــــــــــــــــــــــــــــلالخ الالتعــــــــــــــــــــــبء عــــــــــــــــــــــــــــــــــلالخ الاضتُتــــــــــــــــــــبج عــــــــــــــــــــــــــــــــــلالخ انتُبلـــــــــــــــــــــــض

عدد الصفحات ٥٩

60

عدد الصفحات ٦٠

انفظم الأٔل علالخ انتتبثع انسدبخٛخ فٙ انخطبة انمرآَٙ 61 تٕطئخ اًح ًخٕ حُلـخؽ كؼخُ٤ش هطخر٤ش طظلون ر٤ٖ ًٝحص كؼخُش ٝٗ٘٤طش (ٓظوخ١ز٤ٖ) كبٕ ح٫ٓظي٫ٍ ٛٞ هٞحّ حُؼِٔ٤ش حُظٞحِٛ٤ش ك٤ٚ، ٝاًح ػزض «إٔ حُلـخؽ ٛٞ ح٧َٛ ك٢ حُوطخد، ػزض أ٣٠خً إٔ حُؼ٬هش ح٫ٓظي٫ُ٤ش ٛ٢ ػ٬هش أِٛ٤ش ٣ظلَع ػِ٤ٜخ ٓٞحٛخ ٝ٫ طظلَع ػِ٠ ٓٞحٛخ؛ كبًح ط٠ٖٔ حُوطخد ػ٬هش طوخ١ز٤ش، ك٤ـذ إً ٍىٛخ اُ٠ حُؼ٬هش ح٫ٓظي٫ُ٤ش، كخُظٞؿٚ اُ٠ حُـ٤َ ٫ُّ ٖٓ ُٞحُّ ح٫ىػخء، ك٬ ٣يػ٢ ا٫ ٖٓ ٣ظٞؿٚ، ًٔخ إٔ حُلْٜ ٫ُّ ٖٓ ُٞحُّ ح٫ػظَحٝ، ك٬ ٣ؼظَٝ ا٫ ٖٓ كْٜ» 1. كخ٫ىػخء ٝح٫ػظَحٝ، ك٢ ه٠ْ حُؼِٔ٤ش ح٫ٓظي٫ُ٤ش، ٣وظ٠٢ طظخرؼخ ػِ٠ ٓٔظٟٞ ح٧كيحع ٝحُٞهخثغ، رَ ػِ٠ ٓٔظٟٞ ح٧كٌخٍ ٝحُٔٞحهق ٝح٧كٌخّ ًٌُي، ٌُ٢ ٣ظلون، ٝٛٞ ح٧َٓ حٌُ١ ٣ـؼَ ٖٓ ح٫ٓظي٫ٍ «ػِٔ٤ش ٓؼويس طٔٔق رخَُر٢ ر٤ٖ كَٟ٤خص ًؼ٤َس ٝه٠خ٣خ ٓظؼيىس، رَ رخُـٔغ ك٢ حُٞهض ًحطٚ ر٤ٖ حُلي٣غ ٝٓٔظظزؼخطٚ، ر٤ٖ حُلؼَ ٝٗظخثـٚ، ر٤ٖ حُٔخرن ُٝٞحكوٚ»2 .ٝٛٞ ٓخ ٣ٔٔ٠ رخُؼ٬هش حُظظخرؼ٤ش. 1 ـ يفٕٓو انتتبثع: 1 ـ1 انتتبثع فٙ انهغخ: طؼيى ٍٝٝى ٓخىس (ص د ع) ك٢ حُِـش ك٢ ؿَ حُٔؼـٔخص حُِـٞ٣ش رخُٔلّٜٞ ٗلٔٚ، ٌُٖٝ رخٓظؼٔخ٫ص ٓوظِلش. ٝؿخء ك٢ ًظخد حُؼ٤ٖ ٍُوِ٤َ رٖ أكٔي حُلَحٛ٤ي١(ص175ٛـ) «طَزِغَ: حُظَّخرِغُ : حُظخُ٢، ٝٓ٘ٚ حُظَّظَزُّغُ ٝحُُٔظَخرَؼَشُ ٝح٫طِّزَخعُ، ٣َظْزَؼُُٚ : ٣ظِٞٙ. طَزِؼَُٚ ٣َظْزَؼُٚ طَزَؼَخً . ٝحُظَّظَزُّغُ : كؼِي ٗ٤جخً رؼي ٗ٢ء...ٝحُظَّظَخرُغُ ٓخ ر٤ٖ ح٧ٗ٤خء اًح كؼَ ٌٛح ػِ٠ اػَ ٌٛح ٫ ِٜٓش ر٤ٜ٘ٔخ ًظظخرغ ح٧ٓطخٍ 1 2

عدد الصفحات ٦١

انفظم الأٔل علالخ انتتبثع انسدبخٛخ فٙ انخطبة انمرآَٙ 62 ٝح٧ٍٓٞ ٝحكيحً هِق آهَ، ًٔخ طوٍٞ: طَخرَغَ ر٤ٖ حُٜ٬س ٝحُوَحءس»1. كخُظظخرغ ـ ٜٛ٘خ ـ ٓخ ًخٕ ٓظؼِوخً رخ٧كؼخٍ ٝح٧كيحع ك٢ حُو٤خّ رٜخ. ٝٛٞ ػ٤ٖ ٓخ ًٛذ اُ٤ٚ حرٖ ٓ٘ظٍٞ (ص711ٛـ) ك٢ حُِٔخٕ اً هخٍ: «طَزِغَ: طَزِغَ حُِّ٘٢ْءَ طَزؼخً ٝطَزخػخً ك٢ ح٧كؼخٍ، ٝطَزِؼْضُ حَُّ٘٢ْءَ طُزُٞػخً : َِْٓصُ ك٢ أَػََِِٙ ... ٝطَخرَغَ ر٤ٖ ح٧ٍٓٞ ُٓظَخرَؼَشً ٝطِزَخػخً : ٝحطَ ٝٝحُ٠؛ ٝطَخرَؼْظُُٚ ػِ٠ ًٌح ُٓظَخرؼش ٝطِزَخػَخً . ٝحُظِّزَخعُ : حُِْٞ٫َء. ٣وخٍ: طخرغ ك٬ٕ ر٤ٖ حُٜ٬س ٝحُوَحءس اًح ٝحُ٠ ر٤ٜ٘ٔخ كلؼَ ٌٛح ػِ٠ اػَ ٌٛح ر٬ ِٜٓش ر٤ٜ٘ٔخ»2 .كخُظظخرغ ٛٞ ـ اًحً ـ ٓخ ًخٕ ػِ٠ ٓٔظٟٞ حُٞهخثغ ٝح٧كيحع ك٢ طلووٜخ. ٝهي حٗظوِض ى٫ُش حُظظخرغ ٖٓ ٓؼ٘خٛخ حُِـٞ١ حُؼخّ اُ٠ حُلوٍٞ حُٔؼَك٤ش حُٔظؼيىس، كلخكظض ػِ٠ ى٫ُظٜخ ك٢ ح٫ٓظؼٔخ٫ص حُٔوظِلش، ح٧َٓ حٌُ١ ٣زيٝ ؿِ٤خ ك٢ ٓـخٍ حُلـخؽ حُِـٞ١. 1ـ2 انتتبثع فٙ الاططلاذ انسدبخٙ: إ حُظظخرغ ك٢ حُلـخؽ ٛٞ ٓخ طلون ك٢ ٌَٗ طظخرغ ُ٨كيحع رطَ٣وش ػخرظش رل٤غ ٣ٔظـ٤ذ حُظظخرغ «اُ٠ َٗ١٤ٖ، أٝ ٣لوِّن ٓؼخىُظ٤ٖ ٣ؼَٔ حُـٔغ ر٤ٜ٘ٔخ ٛٔخ حُظطٍٞ حُٔطََّى ٝحُظ٘خؿْ حُز٤ِّٖ، ٌُُٝي طزيٝ حُؼ٬هش حُظظخرؼ٤ش ًحص ١خهش كـخؿ٤ش ٛخٓش، اً ٣ٌٖٔ إٔ ٗلظؾ رظوَ٣َ طظخرغ ٓٔظَٔ ك٢ ح٧كيحع. ػِ٠ إٔ حُظظخرغ ٣وغ اؿٔخ٫ ػِ٠ ٓٔظٞ٣٤ٖ: أكيٛٔخ ٓٔظٟٞ ح٧كيحع ًٔخ ر٤َّٖ ًُي "أُٝ٤ل٤٢ ٍٝرٍٞ"، كظ٘ـَّ حُلـش ك٢ حُٞحهغ ٝط٘ظٜ٢ ريحٛش اُ٠ أكي حُٜ٘ل٤ٖ... ٝٛٔخ: حُلـؾ حُٔئٓٔش ػِ٠ ر٘٤ش حُٞحهغ، أٝ حُٔئٓٔش ُز٘٤ش حُٞحهغ ٝػخٗ٤ٜٔخ ٓٔظٟٞ حُو٠خ٣خ، أٝ ح٧كٌخٍ، كظ٘ظٔ٢ حُلـش ػ٘يٛخ اُ٠ ٛ٘ق حُلـؾ ٗزٚ حُٔ٘طو٤ش»3 .كخُظظخرغ ك٢ حُلـخؽ ٫ ٣وظِق ػٖ ٓلّٜٞ حُظظخرغ حُِـٞ١ ك٢ 3

عدد الصفحات ٦٢

انفظم الأٔل علالخ انتتبثع انسدبخٛخ فٙ انخطبة انمرآَٙ 63 ٍٛي حُٞهخثغ ٝح٧كيحع ٝطظخرؼٜخ حُٞحكيس طِٞ ح٧هَٟ ٓٞحءً أًخٕ ًُي ك٢ ٌَٗ أكؼخٍ، أّ ػِ٠ ٌَٗ كـؾ حٓظي٫ُ٤ش ٩ػزخص، أٝ ٗل٢ ه٠٤ش ٓؼ٤٘ش رـَٝ ح٩ه٘خع. ٝٓؼَ ٌٛح حُظٍٜٞ ُِظظخرغ ٣ظَىى رٌؼَس ك٢ حُوطخد حُوَآٗ٢ رخػظزخٍٙ هطخرخ ًٞٗ٤خ ٛخُلخ ٌَُ ُٓخٕ ٌٝٓخٕ. ٝحُظظخرغ ٓٔش اػـخُ٣ش، ٝٗظ٤َ ًُي ك٢ حُوَإٓ حٌَُ٣ْ ٓ٘خظَس1 ٓ٤يٗخ ارَحٛ٤ْ ُِِٔي حَُ٘ٔٝى حٌُ١ أٍحى إٔ ٣٘خُع حُُٔٞ٠ طزخٍى ٝطؼخُ٠ ك٢ حُؼظٔش ٍٝىحء حٌُزَ٣خء، كخىَّػ٠ حَُرٞر٤ش ًٔخ طلٌ٢ ػ٘ٚ ح٥٣ش: ﭽ ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ ﭶ ﭷ ﭸ ﭹ ﭺ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃﮄ ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ ﮋ ﮌ ﮍ ﮎ ﮏ ﮐ ﮑ ﮒ ﮓﮔ ﮕ ﮖ ﮗ ﮘ ﮙ ﮚ ﭼ .2 كخلله طؼخُ٠ ؿؼَ حُظظخرغ ػِ٠ ٓٔظٟٞ ح٧هٞحٍ ؿَٞٛح ك٢ حُٔلخؿش، كؤٍٝ حُوطخد« ﭽﭭ ﭮ ﭼ : طؼـ٤ذ ك٢ ٓلخؿش حَُ٘ٔٝى ك٢ الله ًٝلَٙ رٚ»3 .ٝحَُ٘ٔٝى ٛٞ ِٓي رخرَ ًٝخٕ هي ١ـ٠ ٝرـ٠ ٝطـزََّ ٝػََِ٠ ك٢ ح٧ٍٝ، ٝآػَ حُل٤خس حُيٗ٤خ، ﭽ ﭵ ﭶ ﭷ ﭸ ﭼ ٓظؼِن رلخؽ ػِ٠ ٝؿٜ٤ٖ: أكيٛٔخ: كخؽ ٧ٕ آطخٙ الله حُِٔي، ػِ٠ ٓؼ٘٠ إٔ ا٣ظخء حُِٔي أرطَٙ ٝأٍٝػٚ حٌُزَ ٝحُؼظٞ كلخؽَّ ٌُُي، أٝ ػِ٠ أٗٚ ٟٝغ حُٔلخؿَّش ك٢ ٍرٚ ٟٓٞغ ٓخ ٝؿذ ػِ٤ٚ ٖٓ حٌَُ٘ ػِ٠ إٔ آطخٙ الله حُِٔي. كٌؤٕ حُٔلخؿش ًخٗض ٌُُي... 1 حُٔ٘خظَٙ 3

عدد الصفحات ٦٣

انفظم الأٔل علالخ انتتبثع انسدبخٛخ فٙ انخطبة انمرآَٙ 64 ٝحُؼخٗ٢: كخؽ ٝهض إٔ آطخٙ الله حُِٔي. كبٕ هِض: ً٤ق ؿخُ إٔ ٣ٞط٢ الله حُِٔي حٌُخكَ؟ هِض ك٤ٚ هٞ٫ٕ: آطخٙ ٓخ ؿِذ رٚ ٝطِٔ٢ ٖٓ حُٔخٍ ٝحُويّ ٝح٧طزخع، ٝأٓخ حُظـِ٤ذ ٝحُظِٔ٤٢ ك٬، ٝه٤َ ٌِٓٚ حٓظلخٗخ ُؼزخىٙ1 . ػْ ؿخء كؼَ حُوٍٞﭽ ﭹ ﭺ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿﭼ؛ ٌٝٛٙ ىػٞس َٛ٣لش ُؼزخىس الله ٝكيٙ ٫ َٗ٣ي ُٚ ٓ٤وض ػٖ ١َ٣ن ػ٬هش حُظزَ٣َ ٝح٫ٓظي٫ٍ ـ رٞؿٞى اً ـ ػِ٠ «ٝؿٞى حُٜخٗغ رليٝع ٌٛٙ حُٔ٘خٛيحص ـ ٖٓ اك٤خء حُل٤ٞحٗخص ٝٓٞطٜخ ـ ػِ٠ ٝؿٞى كخػَ ًُي حٌُ١ ٫ ري ٖٓ حٓظ٘خىٛخ اُ٠ ٝؿٞىٙ ٍَٟٝس، ٝػيّ ه٤خٜٓخ ر٘لٜٔخ، ٝ٫ ري ٖٓ كخػَ ٌُٜٙ حُلٞحىع حُٔ٘خٛيس؛ ٖٓ هِوٜخ ٝطٔو٤َٛخ، ٝطٔ٤٤َ ٌٛٙ حٌُٞحًذ ٝحَُ٣خف ٝحُٔلخد ٝحُٔطَ، ٝهِن ٌٛٙ حُل٤ٞحٗخص حُظ٢ طٞؿي ٓ٘خٛيس، ػْ آخطظٜخ»2 .ٌٝٛٙ أكيحع ٓيًٍش كَِّٔخً ٝػو٬، كَى ػِ٤ٚ هخث٬: ﭽ ﮁ ﮂ ﮃ ﭼ ؛ هخٛيحً «أػلٞ ػٖ حُوظَ ٝأهظَ، ًٝخٕ ح٫ػظَحٝ ػظ٤يح»3؛ كلِٔٚ حُـَٜ ٝحُ٠٬ٍ ٝ١ٍٞ ح٩ٜٓخٍ ػِ٠ اٌٗخٍ حُٜخٗغ، كلخؽ ارَحٛ٤ْ حُوِ٤َ ك٢ ًُي ٝحىػ٠ حَُرٞر٤ش. كظلون حُلٞحٍ ر٤ٜ٘ٔخ رخػظزخٍٙ أْٛ أٌٗخٍ حُظلخػَ حُِلظ٢، ٝٛٞ حُل٠خء حَُكذ حٌُ١ ٣ظلون ك٤ٚ حُلـخؽ رخٓظ٤خُ، اً ٖٓ ه٬ٍ حُلٞحٍ «طظليى حُٔ٘خظَس رٞٛلٜخ كؼخُ٤ش كٞحٍ٣ش، أٓخٜٓخ حُظيحٍٝ كٍٞ ه٠خ٣خ ه٬ك٤ش. ٝ٣ظُٞع حُوٍٞ ك٢ حُٔ٘خظَس ٟٖٔ ر٘خء ٓؼ٘ٞ١، ١َكخٙ ٓيع ٝٓؼظَٝ، أٝ ٓؼظوي ٝٓ٘ظوي. ٝحُلٞحٍ ك٢ حُٔ٘خظَس ٣ظوٌ ٛ٤ـش حُٔٞحؿٜش ح٫هظ٘خػ٤ش حُٔزخَٗس، اً طظيهَ ك٤ٚ ًحطخٕ ٓظوخرِظخٕ ٟٖٔ ٜٓ٘ي طوخ١ز٢ كؼِ٢»4 . ٝٛٞ ح٧َٓ حٌُ١ طـَّٔي ر٤ٖ ٓ٤يٗخ ارَحٛ٤ْ ٝحَُ٘ٔٝى ك٢ ٌَٗ ٓٔخٍٓش كٞحٍ٣ش هخثٔش 1 ح 2 3 4

عدد الصفحات ٦٤