المكتبة الأمبوابة البحث والمعرفة
زائر للمكتبة—
← العودة إلى المكتبةقراءة أو تحميل الكتاب

الحروف المركبة في القرآن الكريم

سائدة محمد عيسى أبو مطر

صفحة ٨ من ٩

103 ( ثبة ِٕز1 ) ُػْ حٌُٞك٤ٕٞ إّٔ (ٌُٓ٘ ) كَف ًَّٓذ ٖٓ (ِٖٓ ) ٝ(اً) كلٌكض حُِٜٔس ِٝٝٛض (ٖٓ) رخٌُحٍ ُّٟٝٔض حُٔ٤ْ ُِلَم ر٤ٖ (ٖٓ) ٓلَىس ٝر٤ٜ٘خ ًَٓزش ٝكًَّض حٌُحٍ ٓ٘ؼًخ ٫ُظوخء حُّٔخً٘٤ٖ 2 ، ٝ٣ًٌَ ح٧ٗزخٍ١ إّٔ رؼٞ حُؼَد ًخٗٞح ٣ِلظٜٞٗخ رٌَٔ حُٔ٤ْ (ٌُِٓ٘ )3 ، ٝطَٟ حُزخكؼش إّٔ ًَٔ حُٔ٤ْ ٣يٍّ ػِ٠ أّٜٗخ ًَٓزش ٖٓ (ِٖٓ ) ، ٝحُلَحء ٣َحٛخ ًَّٓزش ٖٓ (ِٖٓ ) ٝ(ًٝ) حُ٤خث٤ش4 : (ٖٓ) حُـخٍس ٝ (ًٝ) رٔؼ٘٠ حٌُ١ ك٢ ُـش ٣٤ّت ، ٝ٣َٟ أّٜٗخ ُّٟٔض ٧ّٜٗخ طيٍّ ػِ٠ ٓؼ٘٠ كَك٤ٖ : ٖٓ ٝاُ٠ ، ٝهخّ ك٢ ًُي ػِ٠ (ٗلٖ) كٜ٢ ر٘٤ض ػِ٠ حُ٠ْ ٧ّٜٗخ طيٍّ ػِ٠ ٓؼ٘٠ حُظؼ٘٤ش ٝحُـٔغ 5 ، أّٓخ ٓلٔي رٖ ٓٔؼٞى حُـِٗ٢ كوي ًٛذ اُ٠ أّٜٗخ ًَّٓزش ٖٓ : (ٖٓ) ٝ(ًح) حْٓ ح٩ٗخٍس ، ٌُُٝي ًَٔص ٓ٤ٜٔخ ، ٝ٣ّٟٞق حُٔزذ ك٢ كٌف ح٧ُق ٜٓ٘ٔخ ؛ ٝٛٞ إّٔ ًؼ٤ًَح ٖٓ حُلَٝف حًَُٔزش طُلٌف رؼٞ كَٝكٜخ ػ٘ي حُظًَ٤ذ ، ٝهي ػّٞٝ ٖٓ كٌف ح٧ُق ٟٔش حٌُحٍ ، ٝحُٔ٤ْ طخرغ ٌُِحٍ ك٢ حُ٠ّٔش ، ٜٝٓ٘خ (ٌٓ) حُظ٢ كٌكض ٜٓ٘خ حُٕ٘ٞ 6 . ٝ٣َحٛخ أرٞ ك٤ّخٕ ح٧ٗئُ٢ رٔ٤٤ش ٫ طًَ٤ذ ك٤ٜخ ، ٍٝىّ ػِ٠ ٖٓ هخٍ رظًَ٤زٜخ ٍىًّح هخٓ٤ًخ ٓظًّٜٔخ ٍأ٣ْٜ رخُٔوق ، ٝ٣ئًي إّٔ (ٌٓ٘) ٝ(ٌٓ) حٓٔخٕ ٓز٘٤خٕ ؛ ٧ّٕ (ًح) حْٓ اٗخٍس اُ٠ حُٔيس ، ٝ(ٖٓ) ُ٬رظيحء ، ٝحْٓ حُٔيس ٣٘ظٜذ ػِ٠ حُظَك٤ش ، ٌُُٝي ؿؼَ ٓلِٜٔخ ٜٓ٘ٞرًخ أريًح ، ٝاًح حٍطلغ رؼيٛٔخ حْٓ كؼِ٠ هزَ ُٔزظيأ ٓلٌٝف ، ًوُْٜٞ : ٓخ ٍأ٣ظْٜ ٌٓ ٣ُّٞ حُـٔؼش ؛ أ١ ٓيّسٌ أُُّٜٝخ 1- رخَُؿْ ٖٓ أٛٔ٤ش ٌٛح حُلَف ك٢ حُؼَر٤ش ٝىٍحٓش حُ٘لٞ٣٤ٖ ُٚ رٌَ٘ ًز٤َ ٝٓٔظوَ ا٫ أٗٚ ُْ ٣ًٌَ ك٢ حُوَإٓ ٝ٫ َٓس ، ا٫ إٔ حُزخكؼش حٍطؤص إٔ طيٍّ حُلَف ٧ٛٔ٤ظٚ ٝطًَ٤زٚ ٖٓ كَٝف ًًَص رخُوَإٓ ٝرظًَ٤زٚ ٜٓ٘خ طـ٤َ ٓؼ٘خٙ ٝػِٔٚ . 2-حَُٓخٗ٢ ،ِؼبٟٔ اٌؾشٚف ، ٙ: 118-119. 3-٧ٗزخٍ١ ،الإٔصبف ، 1\382. 4-حَُٟ٢ ،ششػ اٌشظٟ ػٍٝ اٌىبف١خ ، 3\209 . 5-حَُّٓخٗ٢ ، ِؼبٟٔ اٌؾشٚف ، ٙ:119 . 6- أرٞ ك٤ّخٕ ح٧ٗئُ٢ ، اسرشبف اٌعشة ، 3\1415.

عدد الصفحات ١١٣

104 ٣ُّٞ حُـٔؼش ، ٝ٣ٔظيٍّ أرٞ ك٤خٕ ػِ٠ ٛلش حٗظٜخرٜٔخ ػِ٠ حُظَف ، ػ٤ق ظَف آهَ ػِ٤ْٜ ٗلٞ : ٓخ ٍأ٣ظٚ ٌٓ حُـٔؼش ، ٝ٣ًٞٓخ آهَ هزِٚ 1 . ٝطَٟ حُزخكؼش إّٔ أرخ ك٤ّخٕ هي أًّي طًَ٤ذ (ٌٓ٘) ٖٓ (ٖٓ) ٝ(ًح) ح٩ٗخٍس ىٕٝ حُظَٜ٣ق رٌُي ، ٝاّٗٔخ رَ٘كٚ أهٞحٍ ح٥هَ٣ٖ ، روُٞٚ : ٧ّٕ (ًح) اٗخٍس اُ٠ حُٔيس ، ٝ(ٖٓ) ُ٬رظيحء ، ٝحْٓ حُٔيس ٣٘ظٜذ ... ، ٌُّٝ٘ٚ ؿؼِٜخ حٓٔخ ، ٝأرؼي ػٜ٘خ حُلَك٤ش 2 . ٝأّٓخ (ٌٓ) كؤِٜٛخ ػ٘ي حُ٘لٞ٣٤ٖ (ٌٓ٘) ٌُّٜٝ٘خ هللض رلٌف حُٕ٘ٞ ، ٝحٓظيٍّ حُؼِٔخء ٌُُي رظٜـ٤َ (ٌٓ) ػِ٠ (ٓ٘٤ٌ) ٝؿٔؼٚ ػِ٠ (أٓ٘خً) ٝػِ٠ ٌٛح حٌُ٬ّ كوي ًٛذ رؼ٠ْٜ اُ٠ حٓٔ٤ظٜخ ٫ كَك٤ظٜخ ، ٧ّٕ حُلَٝف ٫ طلٌف ٜٓ٘خ كَٝف . ٝ٣َّٜف حُوِ٤َ إّٔ حُٕ٘ٞ ٝحٌُحٍ ك٢ (ٌٓ٘) أِٛ٤ظخٕ ، ٝهي طلٌف ٜٓ٘خ حُٕ٘ٞ ، ٝ٣ًٌَ إّٔ ٛ٘خى ٖٓ هخٍ ك٢ طًَ٤زٜخ ٖٓ (ٖٓ) ٝ(اً) ، ٝٓؼ٘خٛخ ٖٓ حُِٓخٕ ، ٗلٞ : ٌٓ٘ ًخٕ ؛ أ١ ٖٓ اً ًخٕ ًُي ، ٝ٣َكض ِٛٔس (اً) ُّٔخ ًؼَ ك٤ٜخ حٌُ٬ّ ٝؿؼِظخ ًِٔش ٝحكيس ٍُٝكؼض ٓ٤ٜٔخ ػِ٠ طْٞٛ حُـخ٣ش 3 . ٝ٣ٌٛذ حرٖ حُلخؿذ اُ٠ إّٔ حُـَٝ ٖٓ طًَ٤ذ (ٌٓ٘) ٛٞ طلٜ٤َ ًِٔش طل٤ي طلي٣ي ُٖٓ كؼَ ًٌٍٓٞ ٓغ طؼ٤٤ٖ حُِٓخٕ حُٔليٝى ، ٗلٞ : ٓخ ٍأ٣ظٚ ٌٓ٘ ٣ّٞ حُـٔؼش ؛ أ١ كيى ُٓخٕ ػيّ حَُإ٣ش ٝطلي٣ي حُِٓخٕ حُٔليٝى : ٗلٞ ٌٓ٘ ٣ٞٓخٕ4 . 1-حرٞ ك٤خٕ ح٧ٗئُ٢ ، حٍط٘خف حُ٠َد ،3\1415-1416 2-ٗلٔٚ. 3-حُلَحٛ٤ي١ ،وزبة اٌؼ١ٓ ، ٙ : 927 . 4-حَُٟ٢ ،ششػ اٌىبف١خ ، 3\211.

عدد الصفحات ١١٤

105 ًٝٛذ رؼٞ حُزَٜ٣٤ٖ اُ٠ إّٔ (ٌٓ٘) ٝ(ٌٓ) حٓٔخٕ ػِ٠ ًَّ كخٍ ، كبٕ هلٞ رٜٔخ كؼِ٠ ح٩ٟخكش ، ٝك٢ كخُش ٍكغ ٓخ رؼيٛٔخ ؛ كٌٕٞ حُٔ٠خف اُ٤ٚ ؿِٔش ، أّٓخ ك٢ كخُش ؿَّٙ ؛ ك٨ّٜٗٔخ ٣ظ٠ّٔ٘خٕ ٓؼ٘٠ حُلَف ٗلٞ : ٌٓ٘ ٣ّٞ حُـٔؼش ، أ١ : ٖٓ كيِّ ٣ّٞ حُـٔؼش ؛ كٜٔخ رٔؼ٘٠ حُليّ حُٔ٠خف اُ٠ حُِٓخٕ ٓظ٠ًٔ٘خ ٓؼ٘٠ (ٖٓ)1 . ٝرٌٜح ٣ظ٠ق إّٔ ٌٓٛذ حُـٍٜٔٞ ك٤ٜٔخ أّٜٗٔخ كَكخ ؿَّ ، ٝرؼٞ حُزَٜ٣٤ٖ ػِ٠ أّٜٗٔخ حٓٔخٕ2 اًح ؿَّ ٓخ رؼيٛٔخ ، أّٓخ اًح ُْ ٣٘ـَّ ٓخ رؼيٛٔخ ك٬ ه٬ف ر٤ٖ حُؼِٔخء ػِ٠ أّٜٗٔخ حٓٔخٕ ، ٝهخُٞح رَكغ ٓخ رؼيٛٔخ . كـ(ٌٓ٘) ٝ(ٌٓ) ح٫ٓٔ٤ظخٕ ػ٘ي حُؼِٔخء ٓزظيإٓ ٓخ رؼيٛٔخ هزَٛٔخ ، ٗلٞ : ٓخ ٍأ٣ظٚ ٌٓ٘ ٣ّٞ حُـٔؼش ؛ أ١ : أٍٝ ٓيس حٗظلخء حَُإ٣ش ٣ُّٞ حُـٔؼش . ٝحٌُ٬ّ ٓؼٜٔخ : ؿِٔظخٕ ، كٔخ ٍأ٣ظٚ ؿِٔش ، ٌٝٓ٘ ٣ّٞ حُـٔؼش ؿِٔش أهَٟ ، ٝهخُٞح : ٫ ٣ـُٞ ػ٤ق ؿِٔش ػِ٠ أهَٟ ، ٌُٖٝ ٣ـُٞ ًُي ك٢ طلٔ٤َٛٔخ ، ٗلٞ : ٓخ ٍأ٣ظٚ ، ٝأٓي ًُي ٣ٞٓخٕ ؛ ٧ٕ حُـِٔش حُؼخٗ٤ش أٛزلض َٓطز٤ش رخ٧ُٝ٠ ؛ كؤٛزلض ًخُـِٔش حُٞحكيس. ٝاًح حٗـَّ ٓخ رؼيٛٔخ كٜٔخ ػ٘ي حُؼِٔخء كَكخ ؿَّ ، كبٕ ًخٕ حُلؼَ حُؼخَٓ ك٤ٜٔخ كؼًِخ ٓخٟ٤ًخ كٜٔخ رٔؼ٘٠ كَف حُـَ (ِٖٓ ) ، ٗلٞ : ٓخ ٍأ٣ظٚ ٌٓ٘ ٣ّٞ حُـٔؼش ؛ أ١ ٓ٘ٚ . ٝ٣٠٤لٕٞ ػِ٠ ًُي اًح ًخٕ حُلؼَ حُؼخَٓ ك٤ٜٔخ كخًُخ ، ٗلٞ : ٓخ أٍحٙ ٌٓ٘ َٜٗٗخ ٌٝٓ٘ حُ٤ّٞ ، كٜٔخ رٔؼ٘٠ (ك٢). 1- حَُٟ٢ ، َٗف حَُٟ٢ ػِ٠ حٌُخك٤ش ،3 \210 . 2- ٗلٔٚ.

عدد الصفحات ١١٥

106 ٝهي طيهَ ًخف حُـَ ػِ٠(ٌٓ) ، ٝ٣َٟٝ أّٗٚ ه٤َ ٧كيْٛ : ٌٓ ًْ هؼي ك٬ٕ ؟ كوخٍ : ًٌٔ أهٌص ك٢ كي٣ؼي1 . 1 -حَُٟ٢ ، َٗف حَُٟ٢ ػِ٠ حٌُخك٤ش ،3 \217 .

عدد الصفحات ١١٦

107 اٌخبرّخ: ٝرؼي ٌٛٙ حُيٍحٓش حُظ٢ طظٔ٘٠ حُزخكؼش إٔ طٌٕٞ هي أٟخكض ك٤ٜخ اُ٠ ٓخ ىٍٓٚ ٖٓ ٓزوٜخ ، ٝكظلض حُزخد ُٖٔ ٓ٤ؤط٢ رؼيٛخ ك٢ ٌٛح حُٟٔٞٞع ، كٜخ ٛ٢ ط٠غ أرَُ ٓخ طِٞٛض اُ٤ٚ ك٢ رلؼٜخ ٌٛح رخهظٜخٍ :  حُظًَ٤ذ ٣ئػَ ػِ٠ حُلَٝف ٖٓ ك٤غ حُٔؼخٗ٢ ؛ اً ٣٠ل٢ ػِ٤ٜخ ٓؼخٗ٢ أهَٟ أٝ ٣ئًيٛخ أٝ ٣وِذ ٓؼ٘خٛخ ٝهي طـِ٠ ًُي ك٢ حُوَإٓ حٌَُ٣ْ رٔوخٍٗش حُلَف حُٞحكي ك٢ أًؼَ ٖٓ آ٣ش ؛ كٌخٗض حُ٘ظ٤ـش إٔ ًخٕ ٛ٘خى أًؼَ ٖٓ ٓؼ٘٠ ُِلَف حًَُٔذ حُٞحكي ٝهي حهظِلض ٌٛٙ حُٔؼخٗ٢ ػٖ حُلَف هزَ حُظًَ٤ذ .  ٖٝٓ ك٤غ ح٩ػٔخٍ ٝح٩ٛٔخٍ ؛ اً ٣ز٤َ ػِٜٔخ حُٔخرن أٝ ٣ٌٔزٜخ ػًِٔخ آهَ، أٝ هي ٣ـؼِٜخ ػخِٓش رؼي إٔ ًخٗض ِٜٓٔش ٝىَُُّ ًُي رآ٣خص حُوَإٓ حٌَُ٣ْ .  ٖٝٓ ك٤غ حُ٘ٞع ؛ ك٤٘وِٜخ ٖٓ ح٫ٓٔ٤ش اُ٠ حُلَك٤ش أٝ حُؼٌْ ، ٝأٍٝى حُزلغ ٗٞحٛي هَآٗ٤ش ػِ٠ ًُي .

عدد الصفحات ١١٧

108  ًٔخ أظَٜص حُيٍحٓش آٍحء حُؼِٔخء حُويٓخء كٍٞ ه٠٤ش طًَ٤ذ حُلَٝف ٝأػَ حُظًَ٤ذ ك٤ٜخ ، ٝآٍحء أهَٟ ٓوخُلش ُو٠٤ش حُظًَ٤ذ ك٢ حُلَٝف ٓٔظٜ٘يس ٖٓ حُوَإٓ حٌَُ٣ْ ًٝ٬ّ أَٛ حُؼَر٤ش .  هخّ حُزلغ رؼِٔ٤ش طَط٤ذ ٝط٘ظ٤ْ ُِلَٝف ؛ اً ؿؼَ حُلَٝف حًَُٔزش ٓغ(٫) ك٢ كَٜ ٝحكي ٓٔظوَ ، ٝٓؼِٜخ حُلَٝف حًَُّٔزش ٓغ (ٓخ) ، ًٌُٝي حُلَٝف حًَُّٔزش ٓغ كَٝف أهَٟ ؿ٤َ (٫) ٝ(ٓخ) ، ٝك٢ أرٞحد ٓ٘ظّٔش ، ًَٝ ًُي ك٢ ٟٞء حُوَإٓ حٌَُ٣ْ . ٚالله ِٓ ٚساء اٌمصذ

عدد الصفحات ١١٨

109 لبئّخ اٌّصبدس ٚاٌّشاعغ  حُوَإٓ حٌَُ٣ْ.  ح٥ٓي١ ، ػِ٢ رٖ ٓلٔي(ص 631ٛـ) ، الإؽىبَ فٟ أصٛي الأؽىبَ ، ١1،(طلو٤ن ػزي حَُُحم ػل٤ل٢)، ىحٍ حُٜٔ٤ؼ٢ ، حُٔؼٞى٣ش ، 2003ّ.  ح٧ه٤َ ، أرٞ ٓخُي ؿ٤خع رٖ ؿٞع رٖ ٣خٍهش(ص92ٛـ) ، د٠ٛأٗ ، ١2 ،(طلو٤ن ٜٓي١ ٓلٔي ٗخَٛ حُي٣ٖ) ، ىحٍ حٌُظذ حُؼِٔ٤ش ، ر٤َٝص ، 1994ّ.  ح٧ٍرِ٢ ، ػ٬ء حُي٣ٖ ػِ٢ رٖ ٓلٔي رٖ ػِ٢(ص741ٛـ) ،عٛا٘ش الأدة فٟ ِؼشفخ ولاَ اٌؼشة ، (طلو٤ن كخٓي أكٔي ٗ٤َ )، ٌٓظزش حُٜ٘٠ش حُٜٔ٤َ٣ش ، حُوخَٛس ، 1984ّ.  ح٧َُٛ١، هخُي رٖ ػزي ح(ص905ٛـ) ، ششػ اٌزصش٠ؼ ػٍٝ اٌزٛظ١ؼ أٚ اٌزصش٠ؼ ثّعّْٛ اٌزٛظ١ؼ فٟ إٌؾٛ ، ١1 ،(طلو٤ن ٓلٔي رخَٓ ػ٤ٕٞ حُٔٞى ) ، ىحٍ حٌُظذ حُؼِٔ٤ش ، ر٤َٝص ،2000ّ.  ح٧ٗٔٞٗ٢ ،ػِ٢ رٖ ٓلٔي رٖ ػ٤ٔ٠ ٍٗٞ حُي٣ٖ ح٧ٗٔٞٗ٢ حُ٘خكؼ٢(ص 900) ،ششػ الأشّٟٛٔ لأٌف١خ اثٓ ِبٌه ، (طلو٤ن ػزي حُلٔ٤ي حُٔ٤ي ٓلٔي ػزي حُلٔ٤ي) ، حٌُٔظزش ح٧َُٛ٣ش ُِظَحع ، َٜٓ ، 1993ّ.  ح٧ٛٔؼ٢ ، أرٞ ٓؼ٤ي ػزي حُِٔي رٖ هََُ٣ذ رٖ ػزي حُِٔي (ص216ٛـ) ، الأصّؼ١بد ، ١5،(طلو٤ن أكٔي ٗخًَ ٝػزي حُٔ٬ّ ٛخٍٕٝ)، ىحٍ حُٔؼخٍف ، َٜٓ ، 1963ّ.  ح٧ػ٘٠ حٌُز٤َ ، ٓ٤ٕٔٞ رٖ ه٤ْ(ص7ٛـ) ، د٠ٛأٗ ، (طلو٤ن ٓلٔي كٔ٤ٖ) ، ٌٓظزش ح٥ىحد ، حُـٔخٓ٤ِ ، (ىٕٝ طخٍ٣ن ) .  حَٓإ حُو٤ْ ، حرٖ كـَ رٖ حُلخٍع(ص80م.ٛـ) ، د٠ٛأٗ ، (طلو٤ن ٓلٔي أرٞ حُل٠َ ارَحٛ٤ْ) ، ىحٍ حُٔؼخٍف ، َٜٓ ، 1984.

عدد الصفحات ١١٩

110  ح٧ٗزخٍ١ ، ًٔخٍ حُي٣ٖ أرٞ حُزًَخص حُ٘لٞ١(ص577ٛـ)، الإٔصبف فٟ ِغبئً اٌخلاف ث١ٓ إٌؾٛ٠١ٓ : اٌجصش٠١ٓ ٚاٌىٛف١١ٓ، (طلو٤ن ٓلٔي ٓل٤٢ حُي٣ٖ ػزي حُلٔ٤ي )، ىحٍ حُلٌَ ، ُز٘خٕ ، ( ىٕٝ طخٍ٣ن ) .  ح٧ٜٗخٍ١ ، كٔخٕ رٖ ػخرض رٖ حٌٍُٔ٘(50ٛـ) ، د٠ٛأٗ ، ىحٍ ٛخىٍ ، ر٤َٝص ، 1961ّ.  ح٧ٛيٍ ، ٓلٔي رٖ أكٔي حرٖ ػزيحُزخٍ١(1298ٛـ) ، اٌىٛاوت اٌذس٠خ ػٍٝ ِزّّخ الأعشِ١خ ، ( طلو٤ن ػزيحلله ٣ل٤٠ حُ٘ؼز٢) ، ىحٍ حٌُظذ حُؼِٔ٤ش ، ُز٘خٕ ،2015ّ.  حُزـيحى١ ، ػزي حُوخىٍ رٖ ػَٔ(ص 1093ٛـ) ، خضأخ الأدة ٌٚتّ ٌجبة ٌغبْ اٌؼشة ، ١4 ،(طلو٤ن ػزي حُٔ٬ّ ٛخٍٕٝ) ، ٌٓظزش حُوخٗـ٢ ، حُوخَٛس ، 1997ّ.  حُظـِز٢ ، ػَٔٝ رٖ ًِؼّٞ(ص39 م.ٛـ) ، د٠ٛأٗ ، ١1،(طلو٤ن آ٤َ ٣ؼوٞد) ، ىحٍ حٌُظخد حُؼَر٢، ر٤َٝص ، 1991ّ.  أرٞ طٔخّ ، كز٤ذ رٖ أّٝ حُ٤خث٢(ص 231ٛـ) ، د٠ٛاْ اٌؾّبعخ ، رَٝح٣ش أر٢ ٍٜٓ٘ٞ ٓٞٛٞد رٖ أكٔي رٖ ٓلٔي رٖ حُو٠َ حُـٞحُ٤و٢(ص540ٛـ) ، ١1 ،(طلو٤ن أكٔي كٖٔ رٔؾ) ، ىحٍ حٌُظذ حُؼِٔ٤ش ، ر٤َٝص ، 1998ّ.  حُـَؿخٗ٢ ، أرٞ رٌَ ػزيحُوخَٛ رٖ ػزي حَُكٖٔ رٖ ٓلٔي(ص471 أٝ474ٛـ) ، دلائً الإػغبص ، (طلو٤ن ٓلٔٞى ٓلٔي ٗخًَ) ، ٌٓظزش حُوخٗـ٢ – ٌٓظزش حُٔيٗ٢ ، (ىٕٝ طخٍ٣ن)  حُـّٜخٙ، أرٞ رٌَ أكٔي رٖ ػِ٢ حَُحُ١ (370ٛـ)، أؽىبَ اٌمشآْ ، (طلو٤ن ٓلٔي حُٜخىم هٔلخٝ١) ، ىحٍ اك٤خء حُظَحع ، ر٤َٝص ، 1992.  حُـَٞٛ١ ، آٔخػ٤َ رٖ كٔخى(ص 393ٛـ) ، اٌصؾبػ ربط اٌٍغخ ٚصؾبػ اٌؼشث١خ ، ١2، (طلو٤ن أكٔي ػزي حُـلٍٞ ػ٤ّخٍ ) ، ىحٍ حُؼِْ ُِٔ٬٣٤ٖ ، ر٤َٝص ، 1979ّ.

عدد الصفحات ١٢٠

111  حُـ٤ّخٗ٢ ، ؿٔخٍ حُي٣ٖ ٓلٔي رٖ ػزيحلله حُ٤خث٢ ح٧ٗئُ٢ (ص 672ٛـ) ، ششػ اٌزغٙ١ً لاثٓ ِبٌه ، ١1،(طلو٤ن ػزي حَُكٖٔ حُٔ٤ي ٝ ٓلٔي ريٝ١ حُٔوظٕٞ ) ، ىحٍ ٛـَ ، َٜٓ ، 1990ّ .  حرٖ حُلخؿذ ،أرٞ ػَٔٝ ػؼٔخٕ(ص 646ٛـ) ، آِبٌٟ اٌؾبعت، (طلو٤ن كوَ ٛخُق هزخٝٙ)، ىحٍ ػٔخٍ ، ػّٔخٕ ، ىحٍ حُـ٤َ ، ر٤َٝص .  أرٞ ك٤خٕ ح٧ٗئُ٢ ، ٓلٔي رٖ ٣ٞٓق(ص745ٛـ) ،اسرشبف اٌعشة ،(طلو٤ن ٍٓ٠خٕ ػزي حُظٞحد)، ٓ٤زؼش حُٔيٗ٢،َٜٓ، 1998ّ رفغ١ش اٌجؾش اٌّؾ١ػ ، ١1 ،(طلو٤ن ػخىٍ أكٔي ػزي حُٔٞؿٞى ٝ ػِ٢ ٓلٔي ٓؼٞٝ) ، ىحٍ حٌُظذ حُؼِٔ٤ش ، ر٤َٝص ، 1993ّ.  أرٞ حُلٖٔ حُوِلْ٤٢ ، ؿٔخٍ حُي٣ٖ ػِ٢ رٖ ٣ٞٓق (ص624ٛـ)،إٔجبٖ اٌشُّٚاح ػٍٝ أٔجبِٖ إٌُؾبح ،١1،(طلو٤ن ٓلٔي أرٞ حُل٠َ ارَحٛ٤ْ) ، ىحٍ حُلٌَ حُؼَر٢ ، حُوخَٛس ، ٓئٓٔش حٌُظذ ، ر٤َٝص ، 1986ّ.  أرٞ حُلٖٔ حٍُّٞحم ، ٓلٔي رٖ ػزيح (ص 325ٛـ) ، ػًٍ إٌؾٛ ، ١1،(طلو٤ن ٓلٔٞى ؿخْٓ حُيٍٝ٣ٖ)، ٌٓظزش حَُٗي ، حَُ٣خٝ ، 1999ّ.  أرٞ حُو٤خد ، ػَٔ رٖ ػزيحلله حرٖ أر٢ ٍر٤ؼش(93ٛـ) ، د٠ٛأٗ ، ١2 ،(طلو٤ن كخ٣ِ ٓلٔي) ، ىحٍ حٌُظذ حُؼَر٢ ، ر٤َٝص ، 1996ّ.  حُو٤ل٢ ، ؿَ٣َ رٖ ػ٤٤ش(ص 114ٛـ؟) ، د٠ٛأٗ ، ىحٍ ر٤َٝص ، ر٤َٝص ،1986ّ.  حُو٤٤ذ حُظزَ٣ِ١ ، أرٞ ًَُ٣خ ٣ل٤٠ رٖ ػِ٢ حُ٘٤زخٗ٢(ص 502ٛـ) ، ششػ د٠ٛاْ أثٟ رّبَ ، ١2 ،(طلو٤ن ٍحؿ٢ ح٧َٓٔ) ، ىحٍ حٌُظخد حُؼَر٢ ، ر٤َٝص ، 1994ّ.  حُيٍٝ٣ٖ، ٓل٤٢ حُي٣ٖ ،1992ّ ،إػشاة اٌمشآْ ٚث١بٔٗ ، ١3 ، ٍٓٞ٣ش: ىحٍ ح٩ٍٗخى.

عدد الصفحات ١٢١

112  حٌُر٤خٗ٢ ، حُّ٘ٔخم رٖ َٟحٍ (ص )، د٠ٛأٗ ، (طلو٤ن ٛ٬ف حُي٣ٖ حُٜخى١) ، ىحٍ حُٔؼخٍف ، حُوخَٛس ، 1968ّ.  حٌُٛز٢ ، ْٗٔ حُي٣ٖ ٓلٔي رٖ أكٔي ػؼٔخٕ(ص1374ٛـ) ، ع١ش أػلاَ إٌجلاء ، ١1 ، (طلو٤ن ٗؼ٤ذ ح٧ٍٗئٝ١) ،ٓئٓٔش حَُٓخُش ، ر٤َٝص ، 1983ّ.  ًٝ حََُُّّٓش ، أ٣ٞ حُلخٍع ؿ٤٬ٕ رٖ ػوزش (ص 117ٛـ) ، د٠ٛأٗ ، ١1،(طلو٤ن أكٔي كٖٔ رٔؾ) ،ىحٍ حٌُظذ حُؼِٔ٤ش ، ُز٘خٕ ، 1995ّ.  حَُٟ٢ ح٫ٓظَحرخً١ ، ٍٟ٢ حُي٣ٖ ٓلٔي رٖ حُلٖٔ(ص686ٛـ) ، ششػ اٌشظٟ ٌىبف١خ اثٓ اٌؾبعت ، ١2،(طلو٤ن ٣ٞٓق كٖٔ ػَٔ) ، ؿخٓؼش هخٍ٣ْٞٗ ، ر٘ـخُ١ ، 1996ّ.  حَُه٤خص ، ػز٤ي حلله رٖ ه٤ْ(ص85ٛـ) ، د٠ٛأٗ ، (طلو٤ن ٓلٔي ٣ٞٓق ٗـْ) ، ىحٍ ٛخىٍ، ر٤َٝص ، ىٕٝ طخٍ٣ن .  حََُُّّٓخٗ٢ ، أرٞ حُلٖٔ ػِ٢ رٖ ػ٤ٔ٠ (ص384)،ِؼبٟٔ اٌؾشٚف ، ١1،(طلو٤ن ػَكخٕ رٖ ِٓ٤ْ حُؼ٘خ كٔٞٗش) ، حٌُٔظزش حُؼَٜ٣ش ، ر٤َٝص ، 2005ّ.  حُِر٤ي١ ، ػَٔٝ رٖ َٓؼي١ ًََِد (ص 21ٛـ) ،د٠ٛأٗ ،١2 ،(طلو٤ن ٓ٤خع حُ٤َحر٤٘٢) ، ٓـٔغ حُِـش حُؼَر٤ش ، ىٓ٘ن ، 1985ّ.  حَُِّؿَّخؽ ، أرٞ آلن ارَحٛ٤ْ رٖ حََُّٔ١ (ص311ٛـ) ، ِؼبٟٔ اٌمشآْ ٚإػشاثٗ ، ١1 ، (طلو٤ن ػزي حُـِ٤َ ِٗز٢) ، ػخُْ حٌُظذ ، ر٤َٝص ، 1988ّ.  حُِؿخؿ٢ ، أرٞ حُوخْٓ ػزي حَُكٖٔ رٖ حٓلخم حُِؿخؿ٢(340)،ؽشٚف اٌّؼبٟٔ ،١1 ، (طلو٤ن ػِ٢ طٞك٤ن حُلَٔي )، ٓئٓٔش حَُٓخُش، ىحٍ ح٧َٓ، 1984ّ.  حُِٓوَ٘١ ، حُوخْٓ رٖ حُلٔ٤ٖ رٖ أكٔي حُوٞحٍُٓ٢ حُٔؼَٝف رٜيٍ ح٧كخَٟ(ص 583ٛـ) ،اٌزخّ١ش أٚ ششػ اٌّفصًّ فٟ صٕؼخ الإػشاة ، (طلو٤ن ٓلٔي حُٔ٤ي ػؼٔخٕ) ، ىحٍ حٌُظذ حُؼِٔ٤ش ، ر٤َٝص ، 2011ّ.

عدد الصفحات ١٢٢

113 ______رفغ١ش اٌىشبف ػٓ ؽمبئك اٌزٕض٠ً ٚػ١ْٛ الألبٚ٠ً فٟ ٚعٖٛ اٌزؤٚ٠ً، ١3 ، (طلو٤ن هِ٤َ ٓؤٕٓٞ ٗ٤لخ) ، ىحٍ حُٔؼَكش ، ر٤َٝص ، 2009ّ.  أرٞ ُ٣ي ، ٓؼ٤ي رٖ أّٝ رٖ ػخرض ح٧ٜٗخٍ١(ص 214ٛـ أٝ215ٛـ أٝ216ٛـ) ، إٌٛادس فٟ اٌٍغخ، (طلو٤ن ٓؼ٤ي حُوٍٞ١ حَُ٘طٞٗ٢ ) ، ىحٍ حٌُظخد حُؼَر٢ ، ر٤َٝص ، 1894ّ.  أرٞ ُ٣ي حٌَُُٔٞى١ ، ػزي حَُكٖٔ رٖ ػِ٢ رٖ ٛخُق (ص807ٛـ) ، ششػ اٌّىٛدٞ ، ١1 ، (طلو٤ن ػزي حُلٔ٤ي ٛ٘يحٝ١)، حٌُٔظزش حُؼَٜ٣ش ، ر٤َٝص ، 2001 ّ.  حُٔوخٝ١ ، ػِْ حُي٣ٖ ػِ٢ رٖ ٓلٔي(ص643)،اٌّفعًّ فٟ ششػ اٌّفصًّ ( ثبة اٌؾشٚف) ، ١2،(طلو٤ن ٣ٞٓق حُلٌ٘٢)،ُٝحٍس حُؼوخكش : ػٔخٕ ،2002ّ.  حرٖ حَُٔحؽ ، أرٞ رٌَ ٓلٔي رٖ حَُٔ١ رٖ َٜٓ(ص 316) ،الأصٛي فٟ إٌؾٛ ، (طلو٤ن ػزي حُلٔ٤ٖ حُلظِ٢) ، ٓ٤زؼش حُ٘ؼٔخٕ ، حُ٘ـق ، 1973ّ.  حُِٔٔ٢ ، حُؼزخّ رٖ َٓىحّ(ص 18ٛـ) ، د٠ٛأٗ ، ( طلو٤ن ٣ل٤٠ حُـزٍٞ١ ) ٓئٓٔش حَُٓخُش ، ر٤َٝص ، 1991ّ.  حُٜٔ٤ِ٢ ، أرٞ حُوخْٓ ػزي حَُكٖٔ رٖ ػزيح(ص581ٛـ) ، ٔزبئظ اٌفىش فٟ إٌؾٛ ، ١1 ، (طلو٤ن ػخىٍ ػزي حُٔٞؿٞى ٝ ػِ٢ ٓؼّٞٝ ) ، ىحٍ حٌُظذ حُؼِٔ٤ش ، 1992ّ.  ٓ٤زٞ٣ٚ ، أرٞ رَ٘ ػَٔٝ رٖ ػؼٔخٕ رٖ ه٘زَ،اٌىزبة ، ١3،(طلو٤ن ػزي حُٔ٬ّ ٛخٍٕٝ) ، ٌٓظزش حُوخٗـ٢، حُوخَٛس ، 1988ّ.  حُٔ٤ٞ٣٢ ، ؿ٬ٍ حُي٣ٖ رٖ ػزي حَُكٖٔ(ص911) ،ثغ١خ اٌٛػبح ك٢ ٣زوخص حُِـٞ٣٤ٖ ٝحُ٘لخس ،١1 ،(طلو٤ن ٓلٔي أرٞ حُل٠َ ارَحٛ٤ْ) ، حُ٘خَٗ ػ٤ٔ٠ حُلِز٢ ، 1964ّ.

عدد الصفحات ١٢٣

114 _______اٌّؽبٌغ اٌغؼ١ذح ششػ اٌغ١ٛؼٟ ػٍٝ أٌف١زٗ اٌّغّبح ثبٌفش٠ذح فٟ إٌؾٛ ٚاٌزصش٠ف ٚاٌخػ ، ١1 ،(طلو٤ن ٣خَٛ ِٓ٤ٔخٕ كٔٞىس )، حُيحٍ حُـخٓؼ٤ش ، َٜٓ ، 1981ّ. _______ّ٘غ اٌٙٛاِغ فٟ ششػ عّغ اٌغٛاِغ ، ١1،(طلو٤ن ػزي حُٔ٬ّ ٛخٍٕٝ ٝػزي حُؼخٍ ٓخُْ ٌَّٓ ) ، ىحٍ حُزلٞع حُؼِٔ٤ش ، حٌُٞ٣ض ،1975ّ.  حُ٘ؼَحء حٌُُٜ٤٤ٖ ،د٠ٛاْ اٌٙزٌ١١ٓ ، (طلو٤ن أكٔي حُِ٣ٖ ٝٓلٔٞى أرٞ حُٞكخ ) ، ىحٍ حٌُظذ حَُٜٔ٣ش ، 1965ّ.  حُُّ٘ٔ٘٢، طو٢ حُي٣ٖ أكٔي رٖ ٓلٔي (ص 872ٛـ) ،إٌّصف ِٓ اٌىلاَ ػٍٝ ِغٕٟ اٌٍج١ت(ؽبش١خ اٌشّٕٟ ػٍٝ ِغٕٟ اٌٍج١ت)، حُٔ٤زؼش حُزٜ٤ش ، َٜٓ ، (ىٕٝ طخٍ٣ن) .  حُ٘٘ظَ٣٘٢ ، أرٞ حُلٖٔ ػِ٢ رٖ رٔخّ(ص542ٛـ) ، اٌزخ١شح فٟ ِؾبعٓ أً٘ اٌغض٠شح ، (طلو٤ن اكٔخٕ ػزخّ ) ، ىحٍ حُؼوخكش ، ر٤َٝص ، 1997ّ.  حُّٜـزَ، ٓلٔٞى أكٔي، 2001ّ ، الأدٚاد إٌؾٛ٠خ فٟ وزت اٌزفغ١ش، ١1، ُز٘خٕ: ىحٍ حُلٌَ .  حُٜ٘ؼخٗ٢ ، ٓخرن حُي٣ٖ ٓلٔي رٖ ػِ٢ رٖ أكٔي رٖ ٣ؼ٤ٖ(ص680ٛـ) ، اٌزٙز٠ت اٌٛع١ػ فٟ إٌؾٛ ، (طلو٤ن كوَ حُي٣ٖ هزخٝٙ) ، ىحٍ حُـ٤َ ، ر٤َٝص،1991ّ.  حُٜ٤يحٝ١ ، ٣ٞٓق ،اٌىفبف ، ١2 ، ىحٍ حُلٌَ ، ىٓ٘ن ،2006ّ.  حُ٤ّخث٢ ، أرٞ ُر٤ي كَِٓش رٖ حٌٍُٔ٘ (ص رؼي 40ٛـ؟)، د٠ٛأٗ ، (طلو٤ن ٍٗٞ١ حُو٤ٔ٢ ) ، ٓ٤زؼش حُٔؼخٍف ، رـيحى ، 1967ّ.  حُ٤َ٣ل٢، ٣ٞٓق ػ٤خ ،2008 ّ ،ِؼبٟٔ اٌؾشٚف ِٚخبسعٙب ٚأصٛارٙب فٟ اٌٍغخ اٌؼشث١خ ، ١2، ػّٔخٕ : ُٝحٍس حُؼوخكش.

عدد الصفحات ١٢٤

115  حُؼخَٓ١ ، ُز٤ي رٖ ٍر٤ؼش(ص41ٛـ) ، د٠ٛأٗ ، غ1، (طلو٤ن كٔيٝ ٣ّٔخّ ) ، ىحٍ حُٔؼَكش ، ُز٘خٕ ، 2004ّ.  أرٞ ػزيحلله حُو٠خػ٢ ، ٓلٔي رٖ ػزيحلله حرٖ أر٢ رٌَ(ص 454ٛـ) ، اٌّؼغُ فٟ أصؾبة اٌمبظٟ الإِبَ أثٟ ػٍٟ اٌصذفٟ ، ١1 ،(ىٕٝ طلو٤ن) ، ٌٓظزش حُؼوخكش حُي٣٘٤ش ، رٍٞٓؼ٤ي، 2000ّ.  حرٖ حُؼـخؽ ، ٍإرش رٖ ػزيحلله حُظٔ٤ٔ٢ حُزَٜ١(ص145ٛـ) ، د٠ٛأٗ ، (ؿٔغ ٝطَط٤ذ ُٝ٤ْ رٖ حٍُٞى حُزَٝٓ٢ ) ، ىحٍ حرٖ هظ٤زش ، حٌُٞ٣ض ، 1903ّ.  حُؼِس ، ٓلٔي كٔ٤ٖ،2009ّ، اٌؾشٚف ٚالأدٚاد رؤص١ش٘ب ػٍٝ الأعّبء ٚالأفؼبي ، ١1، ػّٔخٕ : ىحٍ ػخُْ حُؼوخكش.  حُؼٌَٔ١ ، أرٞ ٛ٬ٍ حُلٖٔ رٖ ػزيحلله رٖ َٜٓ(ص395ٛـ) ، عّٙشح الأِضبي ، ١1 ،( طلو٤ن أكٔي ػزي حُٔ٬ّ ٝ ٓلٔي ٓؼ٤ي ُؿٍِٞ ) ، ىحٍ حٌُظذ حُؼِٔ٤ش ، ر٤َٝص ، 1988ّ  حرٖ ػٜلٍٞ ،ػِ٢ رٖ ٓئٖٓ ح٩ٗز٤ِ٢(ص669ٛـ) ،اٌّمشة ، ١1 ،(طلو٤ن أكٔي ػزي حُٔظخٍ ٝػزيحلله حُـزٍٞ١) ، ٓ٤زؼش حُؼخٗ٢ ، رـيحى ، 1971ّ.  ػ٤خ ، ى٣خد ػزي حُـٞحى ،1985ّ ،ؽشٚف اٌّؼبٟٔ ٚػلالزٙب ثبٌؾىُ اٌششػٟ ، حُوخَٛس : ىحٍ حُٔ٘خٍ .  حرٖ ػ٤٤ش ، أرٞ ٓلٔي ػزي حُلن ح٧ٗئُ٢(ص541ٛـ) ، اٌّؾشس اٌٛع١ض فٟ رفغ١ش اٌىزبة اٌؼض٠ض (رفغ١ش اثٓ ػؽ١خ) ،( هيّ ُٚ ٓـي ٌٓ٢ ) ، ىحٍ حرٖ كِّ ، 2002ّ.  حُؼٌِ٢ ، حََُِّ٘ٔ رٖ طَُٞذ (ص ؟ ٝٛٞ ٗخػَ ٓو٠َّ ػخٕ حُؼَٜ٣ٖ : حُـخِٛ٢ ٝح٩ٓ٬ٓ٢) ، د٠ٛأٗ ، ١1 ،( طلو٤ن ٓلٔي ٗز٤َ حُ٤َ٣ل٢ ) ، ىحٍ ٛخىٍ ، ر٤َٝص ، 2000ّ.

عدد الصفحات ١٢٥

116  حرٖ كخٍّ ، أرٞ حُلٔ٤ٖ أكٔي رٖ كخٍّ رٖ ًَُ٣خ(ص395ٛـ) ، اٌصبؽجٟ فٟ فمٗ اٌٍغخ اٌؼشث١خ ِٚغبئٍٙب ٚعغٓ اٌؼشة فٟ ولاِٙب، ١1 ،(طلو٤ن أكٔي كٖٔ رٔؾ) ، ىحٍ حٌُظذ حُؼِٔ٤ش ، ر٤َٝص ، 1997ّ.  حُلخٍٓ٢ ، أرٞ ػِ٢ حُلٖٔ رٖ أكٔي(ص377ٛـ) ، ح٩٣٠خف حُؼ٠ي١ ، ١1 ،(طلو٤ن كٖٔ ٗخًُ٢ كَٛٞى) ، ٓ٤زؼش ىحٍ حُظؤُ٤ق ، َٜٓ ، 1969ّ.  حُلَّحء، أرٞ ًَُ٣خ ٣ل٢ رٖ ُ٣خى (ص207ٛـ)، ِؼبٟٔ اٌمشآْ ،١3 ،(طلو٤ن ٓلٔي ػِ٢ حُ٘ـخٍ ٝ أكٔي ٣ٞٓق ٗـخط٢) ، ػخُْ حٌُظذ ، ر٤َٝص ،1983ّ.  حُلَحٛ٤ي١ ، حُوِ٤َ رٖ أكٔي(ص175) ،اٌغًّ فٟ إٌؾٛ ، ١1،(طلو٤ن كوَحُي٣ٖ هزخٝس)، ٓئٓٔش حَُٓخُش ، ر٤َٝص ،1985 ّ.  كَكخص ، ؿَٓخّٗٞ ،1996ّ ،ثبة الإػشاة ػٓ ٌغخ الأػشاة ، ١2 ،(طلو٤ن ٍٗ٤ي حُيؿيحف ) ، ر٤َٝص : ٌٓظزش ُز٘خٕ.  حُل٤َُٝآرخى١، ٓـي حُي٣ٖ أرٞ ٣خَٛ ٓلٔي رٖ ٣ؼوٞد(ص 816ٛـ أٝ817ٛـ)، رٕٛ٠ش اٌّمجبط ِٓ رفغ١ش اثٓ ػجبط ، ١1 ، ىحٍ حٌُظذ حُؼِٔ٤ش ، ر٤َٝص ،1992ّ.  هخْٓ ، ٓلٔي ػزيحلله ،2010ّاٌززوشح فٟ ػٍُ اٌؼشث١خ ، ١3 ، ىٓ٘ن: ىحٍ حُز٘خثَ.  حُوَحك٢، ٜٗخد حُي٣ٖ أرٞ حُؼزخّ أكٔي رٖ اىٍ٣ْ(ص 684) ،ششػ رٕم١ؼ اٌفصٛي فٟ اخزصبس اٌّؾصٛي فٟ الأصٛي ، (طلو٤ن ٌٓظذ حُزلٞع ٝحُيٍحٓخص) ، ىحٍ حُلٌَ ، ُز٘خٕ، ( ىٕٝ طخٍ٣ن ).  حُوََُٗ٢ ، ارَحٛ٤ْ رٖ َٛٓش (ص176ٛـ) ، د٠ٛأٗ ، ( طلو٤ن ٓلٔي ٗلخع ٝ كٔ٤ٖ ػ٤ٞحٕ ) ، ٓ٤زٞػخص ٓـٔغ حُِـش حُؼَر٤ش ، ىٓ٘ن ، 1969ّ.

عدد الصفحات ١٢٦

117  حُوَ٣ز٢ ،أرٞ ػزيحلله ٓلٔي رٖ أكٔي حرٖ أرٞ رٌَ(ص671ٛـ) ، اٌغبِغ لأؽىبَ اٌمشآْ ٚاٌّج١ِّٓ ٌّب رعّّٕٗ ِٓ اٌغٕخ ٚآٞ اٌفشلبْ ، ١1 ،(طلو٤ن ػزيحلله حُظًَ٢) ، ٓئٓٔش حَُٓخُش ، ر٤َٝص ، 2006ّ.  ه٤ْ رٖ حُو٤٤ْ ، ه٤ْ حرٖ ػخرض رٖ ػي١(ص 2 م.ٛـ) ، د٠ٛأٗ ، (طلو٤ن ٗخَٛ حُي٣ٖ ح٧ٓي) ، ىحٍ ٛخىٍ ، ر٤َٝص ، 1967ّ.  حُو٤ٔ٢ ، أرٞ ٓلٔي ٌٓ٢ رٖ أر٢ ٣خُذ(ص437ٛـ) ، اٌٛلف ػٍٝ ولا ٚثٍٝ فٟ اٌمشآْ ، ١1 ،(طلو٤ن كٔ٤ٖ ٜٗخٍ) ، ٌٓظزش حُؼوخكش حُي٣٘٤ش ، َٜٓ ، 2003ّ.  ًؼ٤َػِّس ، ًؼ٤َ رٖ ػزي حَُكٖٔ رٖ ح٧ٓٞى ( ص105ٛـ) ، د٠ٛأٗ ، (طلو٤ن اكٔخٕ ػزخّ ) ، ىحٍ حُؼوخكش ، ر٤َٝص ، 1971ّ.  ُ٤ِ٠ ح٧ه٤ِ٤ش ، ُ٤ِ٠ ر٘ض ػزيحلله رٖ حَُكخٍ رٖ ٗيحى رٖ ٓؼخٝ٣ش ح٧ه٤َ(ص80ٛـ؟) ، د٠ٛأٙب ، ١2،(طلو٤ن ٝحٟق حُٜٔي) ، ىحٍ ٛخىٍ ،ر٤َٝص ، 2003ّ.  حُٔخُٗ٢ ، أّٝ رٖ كـَ رٖ ٓخُي(95 م.ٛـ) ، د٠ٛأٗ ، (طلو٤ن ٓلٔي ٣ٞٓق ٗـْ) ، ىحٍ ر٤َٝص ، ر٤َٝص ، 1980ّ.  حُٔخُو٢ ، أكٔي رٖ ػزي حٍُ٘ٞ(ص702ٛـ) ، سصف اٌّجبٟٔ فٟ ششػ ؽشٚف اٌّؼبٟٔ ، ١2 ،(طلو٤ن أكٔي حُوَّح١ )، ىحٍ حُوِْ ، ىٓ٘ن ، 1985ّ.  حرٖ ٓخُي ، أرٞ ػزيحلله ؿٔخٍ حُي٣ٖ رٖ ٓخُي حُ٤خث٢ ح٧ٗئُ٢ّ (ص672ٛـ) ،رغٙ١ً اٌفٛائذ ٚرىّ١ً اٌّمبصذ ، ١1 ،(طلو٤ن ٓلٔي ًخَٓ رًَخص) ، ىحٍ حٌُخطذ حُؼَر٢ ، 1967ّ. _______ششػ اثٓ ػم١ً، ١20،(طلو٤ن ٓلٔي ٓل٤٢ حُي٣ٖ ػزي حُلٔ٤ي) ، ىحٍ حُظَحع، حُوخَٛس ، 1980ّ. _______ششػ ػّذح اٌؾبفظ ٚػُذّح اٌلافظ ، (طلو٤ن ػزي حُٔ٘ؼْ َٛ٣ي١ ) ، ٓ٤زؼش ح٧ٓخٗش ، حُوخَٛس ، 1975ّ.

عدد الصفحات ١٢٧

118  حُٔوِٝٓ٢ ، حُلخٍع رٖ هخُي(ص 85ٛـ) ، د٠ٛأٗ ، ١1 ،(طلو٤ن ٣ل٤٠ حُـزٍٞ١)، ٓ٤زؼش حُ٘ؼٔخٕ ، حُ٘ـق ، 1972ّ .  حَُٔحى١ ، أرٞ ٓلٔي ريٍ حُي٣ٖ كٖٔ رٖ هخْٓ رٖ ػزيح(ص749ٛـ) ،اٌغٕٝ اٌذأٟ فٟ ؽشٚف اٌّؼبٟٔ، ١2،(طلو٤ن كوَ حُي٣ٖ هزخٝس ، ٓلٔي كخَٟ) ، ىحٍ ح٥كخم حُـي٣يس، ر٤َٝص ،1983ّ. _______رٛظ١ؼ اٌّمبصذ ٚاٌّغبٌه ثششػ أٌف١خ اثٓ ِبٌه،١1 ،(طلو٤ن ػزيحَُكٖٔ ػِ٢ ِٓ٤ٔخٕ)، ىحٍ حُلٌَ ، حُوخَٛس ، 2001ّ.  حَُُٔٝه٢ ، أرٞ ػِ٢ أكٔي رٖ ٓلٔي رٖ حُلٖٔ(ص421ٛـ) ، ششػ د٠ٛاْ اٌؾّبعخ لأثٟ رّبَ ، ١1،(طلو٤ن ؿَ٣ي حُ٘٤ن) ، ىحٍ حٌُظذ حُؼِٔ٤ش ، ر٤َٝص ، 2003ّ.  حُِٔٗ٢ ، ُٛ٤َ رٖ أر٢ ِٓٔ٠(ص13م.ّ)، د٠ٛأٗ ، ١1 ،(طلو٤ن ػِ٢ كٔ٤ٖ كخػٍٞ) ، ىحٍ حٌُظذ حُؼِٔ٤ش ، ر٤َٝص ، 1988ّ.  ٓـخُٔش ،2007ّ ، ٓلٔٞى كٔ٘٢ ،إٌؾٛ اٌشبفٟ ، ١1 ، ػٔخٕ: ىحٍ حُٔٔ٤َس.  حُٔل٠َّ حُ٠زّ٢، حرٖ ٓلٔي رٖ ٣ؼِ٠ رٖ ٓخُْ (ص 178ٛـ) ، اٌّفعٍ١بد ، ١ 6،(طلو٤ن أكٔي ٓلٔي ٗخًَ ٝػزي حُٔ٬ّ ٛخٍٕٝ)، ىحٍ حُٔؼخٍف ، حُوخَٛس ، 1963ّ.  حٌُٔ٘خٓ٢ ، ٓلٔي رٖ أكٔي رٖ ٓلٔي حُؼؼٔخٗ٢(ص919) ، ششػ أٌف١خ اثٓ ِبٌه فٟ إٌؾٛ ٚاٌصشف اٌّغّٝ إرؾبف رٚٞ الاعزؾمبق ثجؼط ِشاد اٌّشادٞ ٚصٚائذ أثٟ اعؾبق ، ١1 ،(طلو٤ن كٔ٤ٖ ػزي حُٔ٘ؼْ رًَخص) ، ٌٓظزش حَُٗي ، حَُ٣خٝ ، 1999ّ.  حرٖ ٓ٘ظٍٞ ، ٓلٔي رٖ ٌَّٓ رٖ ػِ٢ أرٞ حُل٠َ ؿٔخٍ حُي٣ٖ(711ٛـ) ، ٌغبْ اٌؼشة ، ١3 ،(طلو٤ن أٓ٤ٖ ٓلٔي ػزي حُٞٛخد ٝٓلٔي حُٜخىم حُؼز٤ي١) ، ىحٍ اك٤خء حُظَحع ٝٓئٓٔش حُظخٍ٣ن حُؼَر٢ ، ر٤َٝص ، 1999ّ.

عدد الصفحات ١٢٨