- ٕٚٓ - الفصل الرابع: التصوٌر البٌانً: المبحث الثانً: المجاز خْنهدَ نٗ٫ نهُ، وٌى ن٠ُي خنُٞدي(ٔ)، ٴٽُٳ َٕىً بڀًُ خڀعٵفُ، ٴةٔىدي خڀعٵفُ بلى خْنهدَ ن٠دِ ٬ٹځٍ ٬ٗٸعً خنٞٽدوُص؛ ـدء ڀُسنٌ ٬٩مص ظځٻ خْنهدَ خنٞعًٴٹص، لتى ټإنّ خڀىهُ خڀٌٍ ٌى ڄٽدن ـٌُ خنُٞدي َعٵفُ. وٸَُر ڄه ٌٍخ ڄد وَي بُ خڀٹُآن ﭽ ﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ ﭘ ﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭼ {خڀسٹُش: ٕ٘}، لُػ ـدء((بٔىدي خنٌُٛ بلى خْنهدَ ن٠دِّخ ٬ٹځُ٘د ٬ځً ٤َُٷ بٔىدي خڀٵ٭ٿ بلى خلمحٿ خڀٌٍ َٗزًٕ ))(ٕ). وڄه ٬ٗٸدض خٛدِ خڀ٭ٹځٍ: خڀٕسسُص، ون٣د وَي ٬ځً ٌٍخ خڀ٥َُٷ ٸىڀً " :خلِعَؿٖ آيَڂُ وَڄُىًَٔ ، ٴَٹَدپَ ڄُىًَٔ : ؤَوِطَ آيَڂُ خڀٌٍَّٔ ؤَوَُِـِطَ ٌََُٖٚعَٻَ ڄٔهِ خڀْفَىٖصٔ ، ٸَدپَ آيَڂُ : ؤَوِطَ ڄُىًَٔ خڀٌٍَّٔ خِٜ٥َٵَدٺَ خڀځًَُّ زَُِِٔدٖظًٔٔ وَټَٗڄًٔٔ ، ؼُڃٖ ظَځُىڄُىٍِ ٬َځًَ ؤَڄٍُِ ٸًَِ ٸًََُٚ ٬َځٍَٖ ٸَسِٿَ ؤَنْ ؤُوِځَٷَ ، ٴَمَؿٖ آيَڂُ ڄُىًَٔ "(ٖ). ٸ١ً خلله وٸًَٓ ٬ځً آيڂ خنٝ٥ُحص وخنٟسى٢ بلى خَْٞ، وټدن ٌٍخ خنٟسى٢ ٔسسّد بُ ٬عر ڄىًٔ ٬ځً آيڂ ٴٹدپ: (ؤوط آيڂ خڀٌٍ ؤوُـط ٌََعٻ ڄه خنٛىص)، وـدءض ٌٍي خنٛمځص ٬ځً ٔسُٿ خٔٔىدي خٛدٌِ ڀ٭ٗٸص خڀٕسسُص، ٴدنٞىُؾ ِيڂ وٌََعً ڄه خنٛىص ٌى خلله، وڀٽه خنُٞخي زدٛدِ ٌىد ؤوٻ ؤوُـط ٌََعٻ نِ٥ُحعٻ وٌٍ خْټٿ ڄه خڀٙفُش، وٴدجًش خٛدِ ٌىد: ب٨هدَ ٘ىد٬ص خنٝ٥ُحص وزُدن ٔىء ٬دٸسعهد(ٗ). وڄه ٌڀٻ ڄد ـدء بُ لًَػ ٘ٵد٬ص خڀىبي ْڄعً، لُػ ـدء بُ ڄىعهدي"ؼُڃٖ ؤََِـِ٫ُ ٴَإَٸُىپُ : ََد ََذٚ ڄَد زَٹٍَٔ ٴٍٔ خڀىٖدَِ بِٖ ڄَهِ لَسًََُٕ خڀْٹُُِآنُ ، وَوَـَرَ ٬َځًَُِٔ خڀْىُځُىيُ .."(٘). ٴٵٍ ٸىڀً (ڄه لسًٕ خڀٹُآن) ن٠دِ ٬ٹځٍ، بٌ خڀٹُآن ٖ ن٪سٓ، ٴدنُٞخي: ڄه لٽڃ خلله بُ خڀٹُآن نِځىيي بُ خڀىدَ، وٌڃ خڀٽٵدَ(ٙ)، وخڀ٭ٗٸص ٌدٌىد ٔسسُص، نُُػ َٽىن خٔ٬ُخٞ (ٔ) َى٩ُ: ڀٕدن خڀ٭ُذ: ٗٔ/ ٕٖٓ (نهُ). (ٕ) لدُ٘ص ن١ٍُ خڀًَه ُ٘ه ِخيي ٬ځً ظٵٕنً خڀسُ١دوٌ: ٔ/ٕ٘ٗ. (ٖ) زدذ ٸىڀً ظ٭دلى: ﭽ ﭹ ﭺ ﭻ ﭼ ﭼ: ٘ٔ٘ٚ. (ٗ) َى٩ُ: خڀٹٝص بُ خڀٝمُمنٌ: ٖٚ٘. (٘) زدذ ٸىڀً ظ٭دلى: ﭽ ﯢ ﯣ ﯤ ﭼ : ٓٔٗٚ. (ٙ) َى٩ُ: ُ٘ق خڀٽُڄدني: ٕ٘/ٛ٘ٔ.
عدد الصفحات ٢٠٩- ٕٛٓ - الفصل الرابع: التصوٌر البٌانً: المبحث الثانً: المجاز خٔ٬ُخٞ ٬ه خڀٹُآن، وًٌخَدظً، و٬ًڂ خٖڀعّخڂ نّد ظ١مىً ڄه ؤوخڄُ خلله ووىخًٌُ ٔسسّد بُ خڀسٹدء بُ خڀىدَ؛ ٴُىُؾ خنٞىلً زٵ١ٿ خلله وَن٘عً، وَسٹً خڀٽدٴُ ودڀًّخ ٴًُ . وڄىً ٸىڀً بُ و٥سعً بُ لفص خڀىيخ٪ : " ؤٌَٗ َ٘هٍُِ ٌٍََخ ؟" ٸُځْىَد : خڀځًَُّ ؤَََُىڀًُُ ؤَ٬ِځَڃُ . ٴََٕٽَطَ ، لَعًٖ ٨َىَىٖد ؤَوًُٖ ََُٕمًُٚٔ زِٱَُُِِ خِٔمًٔٔ ، ٸَدپَ : "ؤَڀََُِٓ ٌَخ خڀْمَفٖصٔ " ٸُځْىَد : زَځًَ ، ٸَدپَ : "ؤٌَٗ زَځًَٕ ٌٍََخ ؟" ٸُځْىَد : خڀځًَُّ ؤَََُىڀًُُ ؤَ٬ِځَڃُ . ٴََٕٽَطَ ، لَعًٖ ٨َىَىٖد ؤَوًُٖ ََُُٕٔمًُٚٔ زِٱَُُِِ خِٔمًٔٔ ، ٸَدپَ : "ؤَڀََُِٓ خڀْسَځًَْشَ ؟" ٸُځْىَد : زَځًَ ، ٸَدپَ : "ٴَإٌَٗ ََىِڂٍ ٌٍََخ ؟" ٸُځْىَد : خڀځًَُّ ؤَََُىڀًُُ ؤَ٬ِځَڃُ . ٴََٕٽَطَ ، لَعًٖ ٨َىَىٖد ؤَوًُٖ ََُُٕٔمًُٚٔ زِٱَُُِِ خِٔمًٔٔ ، ٸَدپَ : "ؤَڀََُِٓ ََ ىِڂَ خڀىٖمُِِ ؟ .."(ٔ). بٔىدي خڀُىڂ بلى خڀىمُ (ؤڀُٓ َىڂ خڀىمُ؟) ٬ٗٸعً خڀّڄدوُص، لُػ ؤ٠ُٳ (َىڂ) بلى خڀىمُ خڀٌٍ ٌى ِڄدن ڀً، وٌٍخ َٙ٭ُ زإنّ خڀٙ٭نًش خْټمٿ بُ ٌخٺ خڀُىڂ ٌٍ خڀىمُ، وٌى خڀعٹُذ بلى خلله زىمُ ُٜمص خْو٭دڂ ؤو ٌنُهد(ٕ)، لتى ټإن٧د ټدن خڀُىڂ ن٢ّٝٝ د نٍٟي خڀٙ٭نًش. ون٣د ـدء ٬ځً خڀ٭ٗٸص خڀّڄدوُص ٸىڀً " :بنَّ ََمٔنٌَ خڀځًَّٔ ڄََٓي ، ٖ ََٱُٔ١ُهَد وَٵَٹَص ، َٔمٖدءُ خڀځَُِّٿَ وَخڀىٖهَدََ .."(ٖ). ٸىڀً: ( ٔمدء خڀځُٿ وخڀىهدَ ) بٔىدي ن٠دٌِ ٬ٗٸعً خڀّڄدوُص؛ لُػ ؤ٠ُٳ خڀٕكٓ وخڀ٭٥دء بلى خڀځُٿ وخڀىهدَ، ون٨د بُ خنٜٹُٹص ِڄه ڀً، وٌٍخ خٔٔىدي َىسُٻ ٬ه ٬٥دء خلله خڀًٴّدٶ خنًَٞخَ، لتى ٜدَ ټإنّ خڀځُٿ وخڀىهدَ ن٣عځحدن ٬٥دءً وٴ١ًٗ، ٴهمد َٝسٓدن خڀ٭٥دء ٬ځً خڀىدْ ٜس٘د ٜس٘د . (ٔ) زدذ ٸىڀً ظ٭دلى: ﭽ ﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ﭼ : ٚٗٗٚ. (ٕ) َى٩ُ: خنٞځىٛ خڀٵٹهٍ: ٔ/ٖٙٔ. (ٖ)زدذ ٸىڀً ظ٭دلى: ﭽ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭼ: ٜٔٗٚ.
عدد الصفحات ٢١٠- ٜٕٓ - الفصل الرابع: التصوٌر البٌانً: المبحث الثانً: المجاز 2) المجبص انهغىٌ: ٌى ((خڀٽځمص خنٕٞع٭مځص بُ ٰنً ڄد و٠٭ط ڀً، بُ خٜ٥ٗق زً خڀعىد٤ر ٬ځً وـً َٝك، ڄ٫ ٸَُىص ٬ًڂ بَخيظً))(ٔ). وٌى نُٕر خڀ٭ٗٸص ٬ځً ٠ُزنٌ: ؤ . خٛدِ خنُٞٔٿ. ذ . خٖٔع٭دَش. أ . المجبص الدشعم: وٌى ڄد ټدوط خڀ٭ٗٸص ٴًُ ٰنً خنٞٙدٜص، ټدڀٽځُص، وخنّٛجُص، وخڀٕسسُص، وخنٕٞسسُص، وخ٬عسدَ ڄد ټدن، وخ٬عسدَ ڄد ُٔٽىن، وٰنًٌد، وٸً زدڀٯ ز٭١هڃ بُ بَُخي خڀ٭ٗٸدض (ٕ) خنٞعٽځٵص، وٌٍ ٖ نٔځى ڄه ظًخوٿ. ونٍٟخ خڀىى٪ ڄه خٛدِ زٰٗعً خڀ٭دڀُص، ټمد ؤنّ ټٿ ٬ٗٸص، وټٿ ڄؽدپ َىٵُي زإُٔخَ ودٜص، وٌىدٺ ڄه خُْٔخَ ڄد َٽىن ڄٙعُټًد زنٌ خڀ٭ٗٸدض، ټدٔن٩دِ؛ ٴدنٞځٽص خڀسُدوُص خڀ ظعُخءي بُ ٌٍي خڀځٱص ڄځٽص ًًَ٘ش خنُٞٿ بلى خڀعُټُّ، ٸديَش ٬ځً خڀځمك زىخٔ٥ص خڀٹُخجه، زدَ٬ص ؤلٕه خڀّّخ٬ص بُ خٖوعٝدَ، ولٍٲ ِوخجً خڀٽٗڂ، بٍ بوً َعّوي بُ ٜىَي وُدًٖ َٕعمُٿ خْٴحًش، ون٬ع٫ خڀىىخ٨ُ(ٖ). وڄه ٘ىخًٌ ٌٍخ خڀىى٪ ٸىڀً :"بٌَِخ ٌَڃٖ ؤَلًَُټُڃِ زِدَْ ڄُِِ ٴَځَُُِْټَ٫ِ ََټْ٭َعَُِهِ ، ڄٔهِ َُُِِٰ خڀْٵََُِ١َصٔ .."(ٗ). (ٔ) خَٔ١دق: ٜٕٛ. (ٕ) َى٩ُ: خڀٌّّدن بُ ٬ځىڂ خڀٹُآن : ٕ/ٜٕ٘ وڄد ز٭ًٌد، خڀٵىخجً خنٞٙىٸص بلى ٬ځىڂ خڀٹُآن و٬ځڃ خڀسُدن : ٔٔوڄدز٭ًٌد. (ٖ) َى٩ُ: خڀعٝىَُ خڀسُدني: ٕٖٙ. (ٗ) زدذ ٸىڀً ظ٭دلى: ﭽ ﮧ ﮨ ﮩ ﭼ: ٜٖٓٚ.
عدد الصفحات ٢١١- ٕٓٔ - الفصل الرابع: التصوٌر البٌانً: المبحث الثانً: المجاز َىـً خڀُٔىپ ؤڄعً بلى ؤن َٕعىنًوخ َٜڃ بُ ٘اونهڃ، ٴهى ٔسمدوً خْ٬ځڃ نّد ٴًُ ٜٗق ٬سديي، وٌى بُ ٌٍخ خنًَٜػ َُٙق ټُٵُص ٌٍي خٖٔعىدَش، ٴإڄُ زإن (َُټ٫ َټ٭عنٌ)، ٌٍخ ن٠دِ ڄُٔٿ ٬ٗٸعً خنّٛجُص، لُػ ٌټُ ـّءًخ وؤَخي خڀٽٿ، ٴدنُٞخي : ٴځُٝٿّ َټ٭عنٌ، وخٔع٭مدپ خڀُټى٪ بُ خڀٝٗش ْوً ؤلً ؤَټدنهد خڀ ٖ ظٝك خڀٝٗش زًووً، ټمد ؤنّ ٴًُ ڄ٭نى آوُ وٌى ؤنّ خڀُټى٪ ن٢عٛ زدڀع٭٩ُڃ ټمد بُ ٸىڀً :"ٴإڄٓ د خڀُټى٪ُ ٴ٭٩ِّ مُىخ ٴًُ خڀُذٖ ،وؤڄد خڀٕٓ فىيُ ٴدـعهًوخ بُ خڀًٗ ٬َدءِ ٴٹَ مٔهْ ؤنْ َُِٕعَفدذَ ڀَٽُڃِ"(ٔ). ٴع٭٩ُڃ خڀ٭سً نٝدڀٹً ڄىـر خٴعٹدَي بڀًُ بُ ټٿ لدـدظً، ٴهى َٵعٹُ بلى خوعُدَ ودڀٹً ڀً ٴُمد ًََُ خٔٸًخڂ ٬ځًُ. ون٥ى ٌٍخ ٸىڀً :" ڄَهِ آڄَهَ زِدڀځًَّٔ ؤَََُىڀًٔٔ ، وَؤَٸَدڂَ خڀٖٝٗ شَ، وََٜدڂَ ََڄَ١َدنَ ، ټَدنَ لَٹًّد ٬َځًَ خڀځًَّٔ ؤَنْ ًَُِؤځًَُ خڀْفَىٖصَ ؛ ٌَدـََُ ٴٍٔ َٔسُِٿِ خڀځًَّٔ ، ؤَوِ ـَځََٓ ٴٍٔ ؤََِ٠ًٔٔ خڀَّعٍٔ وُڀًَٔ ٴُٔهَد .."(ٕ). ٴدٛدِ بُ ٸىڀً: (ؤٸدڂ خڀٝٗش) ٬ٗٸعً خنّٛجُص، لُػ ٌټُ خنّٛء وٌى خڀٹُدڂ وؤَي خڀٽٿ وٌى خڀٝٗش، ٴدنٞٹٝىي ڄه ٜځًّ خڀٝٗش . وڄه ٌڀٻ ؤَ١ّد ٸىڀً " :ؤَٖ ٴَٗ ظَُِـِ٭ُىخ زَ٭ًٌِٔ ٠ُٖٗ ، ََ١ُِِذُ زَ٭ِ١ُٽُڃِ َِ ٸَدذَ زَ٭ٍِٟ "(ٖ). ٴٹً ٌټُ خنّٛء وٌى خڀُٸدذ وؤَخي خڀٽٿ وٌٍ خڀٍوخض، ٴدڀ٭ٗٸص ٌىد خنّٛجُص، وٖ زً ڄه خٔ٘دَش بلى ؤڄُ نًَْ خڀ٭ىدَص زً بُ ٌٍي خڀ٭ٗٸص، وٌى ؤوً ڀُٓ ټٿ ـّء ٜدنًٜد ْن َُخي زً خڀٽٿ، وبن٧د ٖزً ؤن َٽىن ـّءًخ ڄهم٘د ((ٴدڀٹُآن َٕمٍ خڀٝٗش ٸُدڄّد؛ ْنّ خڀٹُدڂ َټه ڄه ؤَټدنهد، وَٕمُهد ؤَ١ّد خڀٍټُ وخڀُټى٪ وخڀٕفىي، وټٿ ٌٍي ؤٔدُٔدض بُ خڀٝٗش))(ٗ). وٌٽٍخ ټدوط خْڄؽځص خڀٕد زٹص، ٴٵٍ خنٞؽدپ خْوپ وخڀؽدني نْ ً ؤنّ ټًّٗ ڄه (ٔ) َوخي ڄٕځڃ: ټعدذ خڀٝٗش: زدذ خڀىهٍ ٬ه ٸُخءش خڀٹُآن بُ خڀُټى٪ وخڀٕفىي: ٜٚٗ. (ٕ) زدذ ٸىڀً ظ٭دلى: ﭽ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭼ: ٖٕٗٚ. (ٖ) زدذ ٸىڀً ظ٭دلى: ﭽ ﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ ﭼ: ٚٗٗٚ. (ٗ) خڀعٝىَُ خڀسُدني: ٖٗٙ.
عدد الصفحات ٢١٢- ٕٔٔ - الفصل الرابع: التصوٌر البٌانً: المبحث الثانً: المجاز خڀُټى٪ وخڀٹُدڂ َټىدن ؤُٜٗن ڄه ؤَټدن خڀٝٗش، ټمد نًْ ٌڀٻ ؤَ١ّد بُ ب٤ٗٶ خڀُٸسص ٬ځً خڀٍخض؛ بٌ بنّ لُدش خٔوٕدن ظىعهٍ نّفُي خٔـهدِ ٬ځً َٸسعً . وڄىً ٸىڀً :"ٖ ظَمِځٔٵُىخ زِأزَدجٔٽُڃِ ، وَڄَهِ ټَدنَ لَدڀٔٵًد ، ٴَځَُْمِځٔٳِ زِدڀځًَّٔ "(ٔ). خنٜځٳ ٖ َٽىن بٖ زدلله، ڀٍخ ٴةنّ ټٿ لځٳ زٱنًي ن٣ىى٪ وڄىهٍ ٬ىً، ونُٔٝٛ خِزدء زدڀٍټُ ٌىد ڄه زدذ ب٤ٗٶ خڀس٭ٟ وبَخيش خڀٽٿ، وبن٧د وٛ خِزدء زدڀٍټُ؛ ڀٽىوً خڀٙدج٫(ٕ)، ون٣د ًَپ ٬ځً خڀع٭مُڃ بُ خڀىهٍ ٸىڀً: (وڄه ټدن لدڀٵًد ٴځُمځٳ زدلله ). وڄه ٘ىخًٌ خٛدِ خنُٞٔٿ ٸ ىڀً " :ََٹْسُِٟ خڀځًَُّ خَََِْٞ ََىِڂَ خڀْٹَُٔدڄَصٔ ، وَََ٥ْىٌِ خڀٕٖمَدءَ زَُِمُٔىًِٔ ، ؼُڃٖ ََٹُىپُ : ؤَوَد خڀْمَځٔٻُ ، ؤََِهَ ڄُځُىٺُ خََِِْٞ ؟"(ٖ). بُ َىڂ خڀٹُدڄص ظعهدوي ټٿ خڀ٥سٹُدض وخڀ٭ىَُٝدض وخنٞىدٜر، لُػ َٝسك خڀىدْ ټٿ خڀىدْ ٔىخُٔص، ٖ ٴ١ٿ ْلً ٬ځً ؤلً بٖ زدڀعٹىي، ٴٗ ڄځٻ َىڄحٍ بٖ ڄځٻ خلله ، وبٌخ ټدن خْڄُ ټٍڀٻ ٴځٔڃَ َىديٌ خلله ( :ؤَه ڄځىٺ خَْٞ؟)؟ ـدء ٌٍخ خڀىًخء ٬ځً ٔسُٿ خٛدِ زد٬عسدَ ڄد ټدن، ٴهڃ ٸً ټدوىخ ڄځىټًد ڀٽه ٌىدٺ، بُ خَْٞ، وبُ ٌٍخ خڀىًخء ڄه زػ خڀُ٬ر وظُٹه خنٞځىٺ خڀ٩ځمص ز٭ّ خلله وـّّوظً. وڄه ٬ٗٸدض ٌٍخ خٛدِ خڀٽځُص، ټمد ـدء بُ لًَػ خڀٙٵد٬ص، لنٌ َٹًڂ خنٞاڄىىن ڀ٥ځر خڀٙٵد٬ص ڄه خڀىبي " :ٴََُإْظُىوٍِ ، ٴَإَِٔعَإٌْٔنُ ٬َځًَ ََزٍٚ ٴٍٔ يَخَِئ ، ٴَُُاٌَِنُ ڀٍٔ ٬َځًَُِٔ ، ٴَةٌَِخ ََؤََِعًُُ وَٸَ٭ِطُ َٔدـًِّخ ، ٴًَََُ٬ُىٍِ ڄَد َ٘دءَ خڀځًَُّ ؤَنْ ًَََ ٬َىٍِ ، ٴََُٹُىپُ : خَِٴَ٫ِ ڄُمَمًُٖ ، وَٸُٿْ َُِٕمَ٫ِ ، وَخِ٘ٵَ٫ِ ظَُٙٵَّ٫ِ ، ؤََٿْ ظُ٭ِ٣َ ، ٸَدپَ : ٴَإََِٴَ٫ُ ََؤٍْٔٔ ، ٴَإُؼْىٍِ ٬َځًَ ََزٍٚ زِؽَىَدء وَظَمِمًُٕٔ َُ٭َځِّمُىًُِٔ ، ؼُڃٖ ؤَِ٘ٵَ٫ُ ، ٴََُمًُٗ ڀٍٔ لًَ٘خ ، ٴَإَوُُِؾُ ٴَإُيِؤځُهُڃِ خڀْفَىٖصَ .."(ٗ). ٴٵٍ ٸىڀً: (خَٴ٫ ن١مً) ن٠دِ ڄُٔٿ ٬ٗٸعً خڀٽځُص، ٴٹً ٌټُ خڀٽٿ وٌى ن١مً وؤَخي خنّٛء وٌى َؤًٔ، وٴًُ بن٪دء بلى خنٝ١ى٪ خڀٽدڄٿ ڄه َٔىپ خلله زنٌ ًٌَ َزً، (ٔ) زدذ خڀٕاخپ زإنٚدء خلله ظ٭دلى وخٖٔع٭دٌش ٜد: ٔٓٗٚ. (ٕ) َى٩ُ: ٴعك خڀسدٌَ: ٘ٔ/ٕٛٚ. (ٖ) زدذ ٸىڀً ظ٭دلى: ﭽ ﮅ ﮆ ﭼ: ٕٖٛٚ. (ٗ) زدذ ٸىڀً ظ٭دلى: ﭽ ﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ ﭼ: ٓٗٗٚ.
عدد الصفحات ٢١٣- ٕٕٔ - الفصل الرابع: التصوٌر البٌانً: المبحث الثانً: المجاز ٴځُٓ َؤًٔ خڀٌٍ خڀعٝٷ زدَْٞ، زٿ ڀٽمدپ خڀعٍڀٿ ڀُزً، ټإن٧د خڀعٝٷ زٽځُعً و١ى٬ّد ڀُزً وظ٭٩ُمّد ڀً، وٌٍخ ڄد َاټً خڀع٭سنً زٹىڀً: (ٴةٌخ َؤَعً وٸ٭ط ڀً ٔدـًّخ ). ون٣د ـدء ٬ځً ٌٍي خڀ٭ٗٸص ٸىڀً " :ٸَدپَ ََـُٿ ڀَڃِ ََ٭ِمَٿْ وَُُِّخ ٸَ٣ : ٴَةٌَِخ ڄَدضَ ٴَمَُٚٸُىيُ ، وَخٌَُْوخ وِِٝٵًَُ ٴٍٔ خڀْسَُٚ وَوِِٝٵًَُ ٴٍٔ خڀْسَمُِِ ، ٴَىَخڀځًَّٔ ڀَحٔهِ ٸًََََ خڀځًَُّ ٬َځَُِ ًٔ ڀَ ُُ٭ٍَِّزَىًُٖ ٬ٍََخزّد ٖ َُ٭ٍَِّزًُُ ؤَلًَّخ ڄٔهِ خڀْ٭َدڀَمٔنٌَ ، ٴَإَڄََُ خڀځًَُّ خڀْسَمَُِ ٴَفَمَ٫َ ڄَد ٴًُٔٔ ، وَؤَڄََُ خڀْسَُٖ ٴَفَمَ٫َ ڄَد ٴًُٔٔ ، ؼُڃٖ ٸَدپَ : ڀٔڃَ ٴَ٭َځْطَ ؟ ٸَدپَ : ڄٔهِ وََُِٙعٔٻَ وَؤَوِطَ ؤَ٬ِځَڃُ ، ٴَٱَٵََُ ڀًَُ "(ٔ). َُٔڃ خڀسُدن خڀىسىٌ بُ ٌٍخ خنًَٜػ خنٞٙهً خڀعٝد٬ًٌ خڀُدجٓ نٍٟخ خڀُـٿ، ن٣د ؤنٛإي بلى ؤن َإڄُ زىًُ زٽٿ ٌڀٻ، ٴٹً ـدء خٛدِ ٌىد ڄًُٔٗ ٬ٗٸعً خڀٽځُص؛ ڀُٹُذ ڀىد خڀٝىَش ؤټؽُ ڀځمدڀص خڀىٵُٕص خڀ وٜٿ بڀُهد، لُػ ؤڄُ زىًُ ؤن ٍََوخ وٝٵً بُ خڀّّ، ووٝٵً خِوُ بُ خڀُڃ، وخٔڀٹدء ٖ َٽىن بٖ بُ ودلُص ڄه خڀّّ وودلُص ڄه خڀسمُ، وڀٽىً ؤَخي ؤن ظعٵُٶ ؤـّخئي وظعىدؼُ بُ ؤـّخء خڀّّ وخڀسمُ، ٨ى٘د ڄىً ؤنّ ٌڀٻ ن٪ٹٷ خٔعمدڀص نٗ٭ً، وخٔع٭مدپ خٛدِ َى٠ك ً٘ش خنٝىٲ خڀٌٍ نٕځّٻ ٌڀٻ خڀُـٿ . (ٔ) زدذ ٸىڀً ظ٭دلى: ﭽ ﯱ ﯲ ﯳ ﯴ ﯵ ﭼ : ٙٓ٘ٚ.
عدد الصفحات ٢١٤- ٖٕٔ - الفصل الرابع: التصوٌر البٌانً: المبحث الثانً: المجاز ة . الاعزؼبسح: وٌٍ خڀٽځمص خنٕٞع٭مځص بُ ٰنً ڄد و٠٭ط ڀً ڀ٭ٗٸص خنٞٙدٜص، ڄ٫ ٸَُىص ڄدو٭ص ڄه بَخيش خنٞ٭نى خْٜځٍ(ٔ). وخٖٔع٭دَش ٴُ٪ ٬ه خڀعٙسًُ وخڄعًخي ڀً، ٰنً ؤنّ خنٜٓ زدڀٍٙء وَئَعً بُ خڀعٙسًُ ٰنً خنٜٓ زً وَئَعً بُ خٖٔع٭دَش، وټإنّ زنٌ ؤًََىد ٔځّمّد ظع٭دٸر يَـدظً، وَُظٹٍ ٴًُ خنُٝدپ يَـص يَـص زًءً ڄه ٸىڀىد : ٌى ټدًْٔ بُ ٘فد٬عً، بٍ لٍٲ وـً خڀٙسً، بٍ لٍٲ خْيخش، لتى وٝٿ ٸمص خڀعىُٿ، وٌٍ خٖٔع٭دَش ٬ىًڄد ظٹىپ: ټځمط ؤًّٔخ، ٴٹً ؤين٠ط خْوپ بُ خڀؽدني، وؤٴًض ؤنّ ڄ٭ٻ ُ٘حًد وخلًّخ ٖ ُ٘حنٌ، وٌٍخ ٰنً ٸىڀٻ : ٌى ؤًٔ، وبن ټدن ؤٴدي ؤن ٖ ٴُٶ زُىهمد؛ ْوٻ ٴًُ ظٍټُ ُ٘حنٌ ڀٽه بُ خٖٔع٭دَش ظٍټُ ُ٘حًد وخلًّخ (ٕ). ٴٵٍ خڀعٙسًُ ن٪عٵ٧ ټٿ ڄه خنٞٙسً وخنٞٙسً زً زٝىَظً ظُز٣ زُىهمد ؤيخش ٨دٌُش ؤو ڄٹًَش، ؤڄد بُ خٖٔع٭دَش ٴٗ َسٹً ڄه ټٿ ٌڀٻ بٖ ُ٘حًد وخلًّخ، لنٌ َٹعُذ خڀ٥ُٴدن ڄه ز٭١همد خڀس٭ٟ لتى ن٬عّـد. وَإبٌ خنُٝدپ ټٹىش ظٕعىً بڀُهد خٖٔع٭دَش وظعٽث ٬ځُهد، لُػ َُز٣ زنٌ خڀ٭ىدُٜ خنٞعسد٬ًش؛ ڀُمىٓپ خُْ٘دء ٬ه لٹدجٹهد، وًَوځهد بُ ٰنً ؤـىدٔهد (ٖ). وٸً ؤ٘دي ٬سًخڀٹدٌُ زدٖٔع٭دَش ؤن٬د ب٘ديش، ٴٽدن ن٣د ٸدپ: ((ٌٍ ؤڄًٓ ڄًُخوّد، وؤً٘ خٴعىدوّد، وؤټؽُ ـَُدوّد، وؤ٬فر لٕىّد وبلٕدوّد، وؤؤ٫ ٔ٭ص، وؤز٭ً ٰىَّخ، وؤٌٌر ن٤ًّخ بُ خڀٝىد٬ص، وٰىَّخ ڄه ؤن نْم٫ ٘٭سهد و٘٭ىٜد، ونُٓٝ ٴىىنهد و٠ُوٜد ))(ٗ)، بٍ ؤٴدٞ بُ ٌټُ ٴ١دجځهد وڄىدٸسهد، ٴٍټُ ؤنهد ((ظِّّ ٌٍخ خڀسُدن ؤزًّخ بُ ٜىَش ڄٕعفًش، ظًَّ ٸًَي وسًٗ، وظىـر ڀً ز٭ً خڀٵ١ٿ ٴ١ًٗ، وبوٻ ڀعفً خڀځٵ٩ص خڀىخلًش ٸً خټعٕسطَ ٜد ٴىخجً (ٔ) َى٩ُ: خڀعىځُٛ: ٜٕ٘. (ٕ) َى٩ُ: خڀعٝىَُ خڀسُدني: ٛٛٔ. (ٖ) َى٩ُ: ڄٵهىڂ خنُٝدپ وو٨ُٵعً بُ خڀىٹً خڀٹًنً وخڀسٰٗص: ٖٖٖ. (ٗ) ؤُٔخَ خڀسٰٗص: ٕٗ.
عدد الصفحات ٢١٥- ٕٗٔ - الفصل الرابع: التصوٌر البٌانً: المبحث الثانً: المجاز لتى ظُخٌد ڄٽَُش بُ ڄىخ٠٫، ونٟد بُ ټٿ وخلً ڄه ظځٻ خنٞىخ٠٫ ٘إن ڄٵُي، وُ٘ٲ ڄىٵُي، وٴ١ُځص ڄُڄىٸص وؤٗزص ڄىڄىٸص، وڄه وٝدجٝهد خڀ ظٍټُ ٜد، وٌٍ ٬ىىخن ڄىدٸسهد ؤنهد ظ٭٥ُٻ خڀٽؽنً ڄه خنٞ٭دني زدڀُٕنً ڄه خڀځٵ٧))(ٔ). وٸً ٬ًٓي ؤزى ٌٗپ خڀ٭ٕٽٌُ ز٭ٟ ؤُٰخٞ خٖٔع٭دَش، ٴٹدپ : ((بڄد ؤن َٽىن ُ٘ق خنٞ٭نى وٴ١ٿ خٔزدوص ٬ىً، ؤو ظإټًُي وخنٞسدڀٱص ٴًُ، ؤو خٔ٘دَش بڀًُ زدڀٹځُٿ ڄه خڀځٵ٧، ؤو نٕٓنٌ خنٞ٭ُٞ خڀٌٍ َِّّ ٴًُ))(ٕ). وڀٗٔع٭دَش ظٹُٕمدض ټؽنًش، ؤؼسط ٌدٌىد ؤزٌُِد، وٌى ظٹُٕڃ خٖٔع٭دَش زد٬عسدَ ٌټُ خنٞٙسً زً ؤو لٍٴً، وٌٍ ٍٜخ خٖ٬عسدَ ٸٕمدن: ٔ) ظُٝن٪ُص: وٌٍ ڄد لٍٲ ٴُهد خنٞٙسً، وُٜٓق ٴُهد زدنٞٙسً زً . ٕ) ڄٽىُٓص : ڄد لٍٲ ٴُهد خنٞٙسً زً، وَڄّ بڀًُ زٍٙء ڄه ڀىخِڄً. وڄه ٘ىخًٌ خٖٔع٭دَش ٸىڀً : "ڄٵَدظُٔكُ خڀْٱَُِرِ وَمِْٓ ، ٖ ََ٭ِځَمُهَد بِٖ خڀځًَُّ ، ٖ ََ٭ِځَڃُ ڄَد ظَٱُُٟٔ خََِْلَدڂُ بِٖ خڀځًَُّ ، وَٖ ََ٭ِځَڃُ ڄَد ٴٔ ٍ ًَٰٕ بِٖ خڀځًَُّ ، وَٖ ََ٭ِځَڃُ ڄَعَ ً ََإْظٍٔ خڀْمَ٥َُُ ؤَلًَْ بِٖ خڀځًَُّ ، وَٖ ظًٌََِِ وَٵْ ْٓ زِإٌَٚ ؤٍََِٞ ظَمُىضُ بِٖ خڀځًَُّ ، وَٖ ََ٭ِځَڃُ ڄَعًَ ظَٹُىڂُ خڀٕٖد٬َصُ بِٖ خڀځًَُّ "(ٖ). بُ ٸىڀً : ( ڄٵدظُك خڀٱُر ) خٔع٭دَش؛ لُػ ٘سًٓ خْڄىَ خنٞٱُٖسص ٬ه خڀىدْ زدنٞعد٪ خڀىٵُٓ خڀٌٍ ًَوُ بُ خنٞىدِن خنٕٞعىؼٷ ٬ځُهد زدْٸٵدپ نُُػ ٖ َ٭ځڃ ڄد ٴُهد بٖ خڀٌٍ زًُي ڄٵدظُمهد، ولٍٲ خنٞٙسً زً وؤ٘دَ بلى ٍ٘ء ڄه ڀىخِڄً وٌى : خنٞٵدظُك، وبٔىدي خنٞٵدظُك بلى خڀٱُر خٔع٭دَش نُُٔځُص. وٸً نُْي خٖٔع٭دَش ڄُٝٓلص؛ لُػ َٙسً ڄد َعىٜٿ زً بلى ڄ٭ُٴص خڀٱُر زدنٞٵدظُك خڀ َعىٜٿ ٜد بلى ٴعك خنٞٱدڀُٷ(ٗ). وـدءض خٖٔع٭دَش ((ڀعٹَُر خْڄُ بلى خنٞىد٤ر؛ ْنّ ؤڄىَ خڀٱُر ٖ ن٪ُٝهد ؤلً بٖ ٬دنٞهد، وټٿ ٍ٘ء لُٿ زُىٻ وزُىً ُٰر، وؤٸُذ خُْ٘دء بُ ٌڀٻ ٌٍ خْزىخذ، ؤٸٿ ڄد ن٪سٕهد ٬ه خڀٵعك وؤٌَُٕد (ٔ) ؤُٔخَ خڀسٰٗص: ٖٗ،ٕٗ. (ٕ) ټعدذ خڀٝىد٬عنٌ: ٕٓٗ. (ٖ) زدذ ٸىڀً ظ٭دلى: ﭽ ﯵ ﯶ ﯷ ﯸ ﯹ ﯺ ﯻ ﭼ: ٜٖٚٚ. (ٗ) َى٩ُ: ُ٘ق خڀٽُڄدني: ٙ/ٕ٘ٔ، ٬مًش خڀٹدٌَ: ٚ/ٕٜ.
عدد الصفحات ٢١٦- ٕ٘ٔ - الفصل الرابع: التصوٌر البٌانً: المبحث الثانً: المجاز خنٞٵدظُك، ٴةٌخ ټدن ؤَُٕ خُْ٘دء خڀ َ٭ُٲ ٜد خڀٱُر ٖ َ٭ُٲ ؤلً نٟد ڄى٠٭ّد، ٴٽُٳ َٹًَ ؤن َ٭ُٲ ڄد ٌى ؤټّّ ڄه ٌڀٻ، ٌٍخ ن١دپ، وٌٍخ ڄه ؤزځٯ خڀسُدن وؤوُٝي))(ٔ). وبُ ٸىڀً " :خڀْمَمًُِ ڀٔځًَّٔ خڀٌٍَّٔ ؤَلَُِدوَد زَ٭ًَِ ڄَد ؤَڄَدظَىَد وَبِڀًَُِٔ خڀىُٗٙىَُ "(ٕ). َٕع٭نً خڀسُدن خڀىسىٌ بُ ٌٍخ خڀىٛ خٔڄدظص ڀځىىڂ، وخٔلُدء ڀٗٔعُٹد٦، لُػ َٙسً خڀىىڂ زدنٞىض نٞد زُىهمد ڄه ظٙدزً ټسنً؛ ٴةنّ لدڀص خڀىىڂ لدڀص خوٹ٥د٪ ؤٌڃ ٴىخجً خنُٜدش ٬ه خنٕٛڃ، وٌٍ خٔيَخٺ، بٌ ٖ َٕع٥ُ٫ خٔوٕدن ؤن َٕم٫ ؤو َُي ؤو ًََٺ بيَخټدً ٘٭ىََ٘د نٞد ن٩ٌُ لىڀً(ٖ)، ونٞد ټدن لدپ خڀىدجڃ ټٍڀٻ ٘سًٓ لدپ َٹ٩ص خٔوٕدن ڄه خڀىىڂ زدنُٜدش ڄه ـًًَ، لُػ خڀ٭ىيش بلى خٔيَخٺ ز٭ً خوٹ٥د٬ً وٸط خڀىىڂ، وخٖٔع٭دَظدن ظُٝن٪ُص ظس٭ُص؛ ٴٹً ُٜٓق زٍټُ خنٞٙسً زً (خٔلُدء/خٔڄدظص) بٍ خ٘عٷ ڄىهمد (ؤلُد/ؤڄدض) ٬ځً ٔسُٿ خٖٔع٭دَش خڀعُٝن٪ُص خڀعس٭ُص. ووٸٳ خڀىبي ٬ځً ڄٕځُمص بُ ؤٜمدزً، ٴٹدپ : " ڀَىِ َٔإَڀْعَىٍِ ٌٍَٔئ خڀْٹٔ٥ْ٭َصَ ڄَد ؤَ٬ِ٥َُِعُٽَهَد ، وَڀَهِ ظَ٭ًُِوَ ؤَڄَُِ خڀځًَّٔ ٴُٔٻَ ، وَڀَحٔهِ ؤَيِزَُِضَ ڀََُ٭ِٹَُٔوٖٻَ خڀځًَُّ "(ٗ). نٞد ـدء ڄُٕځمص بُ وٴً ڄه ٸىڄً ٴٹدپ: بن ـ٭ٿ لي ن١مً خْڄُ ڄه ز٭ًي ظس٭عً، ؤٸسٿ ٬ځًُ وبُ ًَي ٸ٥٭ص ـًَُ، ٴٹدپ ڀً: (ڀى ٔإڀعني ٌٍي خڀٹ٥٭ص ڄد ؤ٬٥ُعٽهد) بڄ٭دوّد بُ بٌٖڀً، ونًَّٓد ٖٔعٽسدَي وب٬ُخ٠ً، بٍ ؤظس٫ ٌڀٻ زعهًًََه، ؤونٟمد(ڀه ظ٭ًو ؤڄُ خلله ٴُٻ ) ؤٌ لٽمً ، وخڀؽدني (ڀحه ؤيزُض ڀُ٭ٹُوٻ خلله ) ؤٌ: ڀحه ؤ٬ُ٠ط ڀُهځٽىٻ خلله(٘). وـدءض خٖٔع٭دَش بُ ٸىڀً: (ڀُ٭ٹُوٻ)، ٴٹً ـدء بُ خڀځٕدن ((ؤٜٿ خڀ٭ٹُ: ٠ُذ (ٔ) ٜفص خڀىٵىْ: ٗ/ٕٔٚ. (ٕ) زدذ خڀٕاخپ زإنٚدء خلله ظ٭دلى وخٖٔع٭دٌش ٜد: ٖٜٖٚ. (ٖ) َى٩ُ: ؤُٔخَ خڀىىڂ: ٔٔ. (ٗ) زدذ ٸىڀً ظ٭دلى: ﭽ ﯥ ﯦ ﯧ ﭼ: ٛٙٗٚ. (٘) َى٩ُ: ٴعك خڀسدٌَ: ٜ/ٕٕ٘.
عدد الصفحات ٢١٧- ٕٙٔ - الفصل الرابع: التصوٌر البٌانً: المبحث الثانً: المجاز ٸىخجڃ خڀس٭نً ؤو خڀٙدش زدڀُٕٳ ..وٸُٿ: ؤٜځً ڄه ٬ٹُ خڀىىٿ، وٌى ؤن ظٹ٥٫ َئؤهد ٴعُسٓ))(ٔ). بٌن ٴدٖٔع٭دَش ڄُٝلص، ٴٹً ٘سًٓ ڄد َُٝر ڄُٕځمص زٕسر ب٬ُخ٠ً ز١ُذ ٸىخجڃ خڀس٭نً وخنٛدڄ٫ ڄد ن٪ٝٿ بُ ٌڀٻ ڄه خڀعىٽُٿ وخڀع٭ٍَر وخڀ١ُٷ وخڀ١ىٻ وخڀًٙش، ؤو ٘سًٓ ٸعٿ ڄُٕځمص زٹ٥٫ َئوْ خڀىىٿ نَدڄ٫ خٌٔٗٺ بُ ټٿٍّ، ٬ځً ٔسُٿ خٖٔع٭دَش خڀعُٝن٪ُص، بٍ خ٘عٷ ڄه خڀ٭ٹُ (َ٭ٹُوٻ) ٬ځً ٔسُٿ خٖٔع٭دَش خڀعس٭ُص، وبن ټدن بُ ظٙسًُ لدڀً لدپ ب٬ُخ٠ً زدڀسهدجڃ ڄًَّ بٌدوص ڀً وبٌٖپ. وڄىً ٸىڀً :"ؤُزَدَِ٭ُٽُڃِ ٬َځًَ ؤَنْ ٖ ظُُِِٙټُىخ زِدڀځًَّٔ َُِ٘حًد ، وَٖ ظَُِِٕٸُىخ ، وَٖ ظَِّوُىخ ، وَٖ ظَٹْعُځُىخ ؤَوِٖ يَټُڃِ ، وَٖ ظَإْظُىخ زِسُهِعَدنٕ ظَٵْعَُُووًَُ زَُِهَ ؤًَََِٔٽُڃِ وَؤََِـُځٔٽُڃِ ، وَٖ ظَ٭ُِٝىوٍِ ٴٍٔ ڄَ٭ُُِوٲٕ ، ٴَمَهِ وَبَ ڄٔىِٽُڃِ ٴَإَـُُِيُ ٬َځًَ خڀځًَّٔ ، وَڄَهِ ؤََٜدذَ ڄٔهِ ٌَڀٔٻَ َُِ٘حًد ٴَإُؤٍَ زًِٔ ٴٍٔ خڀًٗوَُِد ، ٴَهُىَ ڀًَُ ټَٵَّدََش وَ٤َهُىَْ ، وَڄَهِ َٔعََُيُ خڀځًَُّ ٴٍََڀٔٻَ بِڀًَ خڀځًَّٔ ، بِنْ َ٘دءَ ٬ٍََّزًَُ ، وَبِنْ َ٘دءَ َٰٵََُ ڀًَُ "(ٕ). ٴٵٍ ٸىڀً : ( ؤزدَ٭ٽڃ) خٔع٭دَش ظُٝن٪ُص ظس٭ُص، لُػ ٘ٓسً ڄ٭دًٌش خنٕٞځمنٌ وڄ٭دٸًتهڃ ڀً ٬ځً خٔن٬دن زدلله وخڀ٥د٬ص لله ؤَىڀً زدنٞسدَ٭ص خڀ ظعڃ زنٌ ٤ُٴنٌ؛ وٌڀٻ ْنّ ټٿّ وخلً ڄىهمد ((َسُ٫ ڄد ٬ىًي ڄه ٜدلسً، ٴمه َٔىپ خلله و٬ً خڀؽىخذ، وڄه ٤ُٴهڃ خڀعّخڂ خڀ٥د٬ص))(ٖ)، ٴدڀُٔىپ َٙعٌُ ڄه خڀٝمدزص ؤوٵٕهڃ وؤڄىخنٟڃ ڄٹدزٿ ـىص ٬ُ٠هد خڀٕمدوخض وخَْٞ. وبُ وٸىڀً: (٤هىَ) خٔع٭دَش ؤَ١ّد، ٴدڀ٥هىَ ٌى ټٿ ڄدء و٩ُٳ، وخنٞدء خڀ٥َّهىَ ٌى خڀٌٍ َُٴ٫ خنًٜغ وََّٿ خڀىفٓ(ٗ)، ٴٹً خٔع٭دَ ظ٥هنً خنٞدء ڀځًوٓ، وظىٹُعً خڀسًن ڄه خڀىٔه وخڀٹدٌوَخض نٞد َ٭دٸر زً خٔوٕدن بُ خڀًوُد، وڄد ن٪ٝٿ ڀً ڀٍڀٻ ڄه خڀع٥هنً ڄه (ٔ) ڀٕدن خڀ٭ُذ: ٜ/ٖٖٔ (٬ٹُ). (ٕ) زدذ ٸىڀً ظ٭دلى: ﭽ ﮋ ﮌ ﮍ ﮎ ﭼ: ٛٙٗٚ. (ٖ) ُ٘ق خڀٽُڄدني: ٔ/٘ٓٔ. (ٗ) َى٩ُ: ڀٕدن خڀ٭ُذ: ٛ/ٕٔٔ. (٤هُ).
عدد الصفحات ٢١٨- ٕٚٔ - الفصل الرابع: التصوٌر البٌانً: المبحث الثانً: المجاز خڀٍوىذ نَدڄ٫ خِٔخڀص وخڀعىٹُص بُ ټٿ ڄىهمد ٬ځً ٔسُٿ خٖٔع٭دَ خڀعُٝن٪ُص. ـدء بُ ؤٔدْ خڀسٰٗص: ((وڄه خٛدِ: ظ٥هُٓ ڄه خٔبٍ : ظىّٓي ڄىً ))(ٔ). و٬َهِ ؤَزٍِ َٔ٭ًُٕٔ ٬َهِ خڀىٖسٍِٚ ،"ؤَوًُٖ ٌَټََُ ََـُٗ ٴُٔمَهِ َٔځَٳَ ، ؤَوِ ٴُٔمَهِ ټَدنَ ٸَسِځَٽُڃِ ، ٸَدپَ ټَځٔمَصً ََ٭ِىٍِ ؤَ٬ِ٥َديُ خڀځًَُّ ڄَدٖ وَوَڀًَّخ ، ٴَځَمٖد لَ١ََُضٔ خڀْىَٴَدشُ ، ٸَدپَ ڀٔسَىًُِٔ : ؤٌَٖ ؤَذٍ ټُىِطُ ڀَٽُڃِ ؟ ٸَدڀُىخ وََُُِ ؤَذٍ .."(ٕ). بُ ٌٍخ خنًَٜػ ڄ٩هُ ڄه ڄ٩دٌُ خڀٝىَش بُ خڀسُدن خڀىسىٌ، وٌى خڀعٙىُٛ، لُػ ٘ٓسً خڀىٴدش وٌٍ ڄ٭نى ټإنهد ټدجه لٍ ڀً ل١ىَ ون٠ٍء، بٍ لٍٲ خنٞٙسً زً وٌټُ ؤلً ڀىخِڄً وٌى خنٜ١ىَ ٬ځً ٔسُٿ خٖٔع٭دَش زدڀٽىدَص، وبٔىدي خنٜ١ىَ بلى خڀىٴدش نُُٔٿ. وَىٹٿ خڀىبي ڄٙهً خڀىدْ َىڂ خڀٹُدڄص، ٴُٹىپ: "بٌَِخ ټَدنَ ََىِڂُ خڀْٹَُٔدڄَصٔ ڄَدؾَ خڀىٖدُْ زَ٭ِ١ُهُڃِ ٴٍٔ زَ٭ٍِٟ .."(ٖ). بُ ٌٍخ خنٞٹ٥٫ ظٝىَُ نٜدپ خڀىدْ بُ ٌڀٻ خڀُىڂ خڀ٭٩ُڃ، وڄد ن٪ًغ نٟڃ ـُٓخء خٌْىخپ خڀ َ٭دَىىنهد، وخڀٽُوذ خڀ َٗٸىنهد، لُػ َٙسً خڀُٔىپ لدپ خڀىدْ وٌڃ ڄ١٥ُزىن ن٫عځ٣ ز٭١هڃ بُ ز٭ٟ زدْڄىخؾ خنٞعٗ٤مص لدپ ٌُفدنهد وخ٠٥ُخٜد، بٍ خ٘عٷ ڄه خنٞىؾ (ڄدؾ) ٬ځً ٔسُٿ خٖٔع٭دَش خڀعُٝن٪ُص خڀعس٭ُص. بنّ ٌٍي خڀځٵ٩ص (ڄدؾ) ٜىَٓض خنٞٙهً وټإوً ؤڄدڄىد َؤٌ خڀ٭نٌ، وٌى ظٝىَُ زدڀٯ خڀًٸص َىسث ٬ه ٬٩ڃ خنٝ٥ر، وٌىپ خنٞىٸٳ. وبُ ٌڀٻ خڀُىڂ ًَُٜ ڀىد خڀىبي ڄٙهًّخ آ وُ، لُػ ((َُىَدئٌ ڄُىَديٕ : ڀٌٍََُْٔرِ ټُٿُّ ٸَىِڂٍ بِڀًَ ڄَد ټَدوُىخ ََ٭ِسًُُونَ ، ٴٌٍَََُْرُ ؤَِٜمَدذُ خڀٖٝځُٔرِ ڄَ٫َ َٜځُٔسِهِڃِ ، وَؤَِٜمَدذُ خَْ وِؼَدنٔ ڄَ٫َ ؤَوِؼَدوِهِڃِ ، وَؤَِٜمَدذُ ټُٿِّ آڀٔهَصٕ ڄَ٫َ آڀٔهَعٔهِ ڃِ، لَعًٖ ََسِٹًَ ڄَهِ ټَدنَ ََ٭ِسًُُ خڀځًََّ ڄٔهِ زٍَُّ ؤَوِ ٴَدـٍُِ ، وَُٰسَُٖخضْ ڄٔهِ ؤٌَِٿِ خڀْٽٔعَدذِ ..))(ٗ). (ٔ) ؤٔدْ خڀسٰٗص: ٔ/ٕٓٙ (٤هُ). (ٕ) زدذ ٸىڀً ظ٭دلى: ﭽ ﯱ ﯲ ﯳ ﯴ ﯵ ﭼ: ٛٓ٘ٚ. (ٖ) زدذ ټٗڂ خڀُذ َىڂ خڀٹُدڄص ڄ٫ خْوسُدء وٰنًٌڃ: ٓٔ٘ٚ. (ٗ)زدذ ٸىڀً ظ٭دلى: ﭽ ﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ﭼ: ٜٖٗٚ.
عدد الصفحات ٢١٩- ٕٛٔ - الفصل الرابع: التصوٌر البٌانً: المبحث الثانً: المجاز بُ ٸىڀً: (ٰسُٓخض ڄه ؤٌٿ خڀٽعدذ ) خٔع٭دَش زُٓىهد خڀُ٠ٍ، ڀٽىً ؤوَي خنًَٜػ زځٵ٧ (ٰسُٓخض ؤٌٿ خڀىٓدَ )(ٔ)، َٹىپ : ((ٸىڀً: ( ٰسُٓخض ؤٌٿ خڀىدَ ) خٔع٭دَش، وخنُٞخي : ؤ٬ٹدٜڃ وزٹدَدٌڃ، وٌڀٻ ڄإوىٌ ڄه ُٰ سُٓ خڀځّْ، وّّٰ زدڀعًًَٙ وخڀعىٵُٳ، وٌى زٹُعً بُ خنٝځٳ وخڀ١ُ٪، وُٰ سُِ خڀځُٿ: آوُي، ڄإوىٌ ڄه ٌڀٻ..))(ٕ). وبُ ٌٍخ خنًَٜػ ٘سًٓ زٹُص خڀىدـنٌ ڄه ـهىڃ نّد نٔځٳ بُ خڀ١ُ٪ ڄه خڀځّْ ز٭ً خنٜځر، نَدڄ٫ خڀسٹُص خڀٹځُځص، بٍ لٍٲ خنٞٙسً وٌى خڀسٹُص ڄه ؤٌٿ خڀٽعدذ، وؤزٹً خنٞٙسً زً وٌى (ٰسُٓخض ) ٬ځً ٔسُٿ خٖٔع٭دَش خڀعُٝن٪ُص خْٜځُص. وَٝٳ خڀىبي ټُٵُص خوعٹدپ ڄد َٕعُٸً خنٛدن ڄه وّّ خڀٕمدء بلى خڀٽدٌه زٹىڀً: " ظٔځْٻَ خڀْٽَځٔمَصُ ڄٔهِ خڀْمَٷٚ ، ََىِ٥َٵُهَد خڀْفِىٍٚٗ ، ٴَُُٹَُِٸٌَُُٔد ٴٍٔ ؤٌُُنٔ وَڀًُٔٚٔ ټَٹَُِٸََُشٔ خڀًٖـَدـَصٔ ، ٴََُىِځٔ٥ُىنَ ٴًُٔٔ ؤَټْؽََُ ڄٔهِ ڄٔدجَصٔ ټٍَْزَصٕ "(ٖ). َٕع٭نً خڀسُدن خڀىسىٌ خنٝ٥ٳ بُ وٜٳ خٔعُخٶ خڀُٙد٤نٌ خڀٕم٫ نّّٝ خڀٕمدء(ٗ)، وخنٝ٥ٳ ٌى خْوٍ بُ ُٔ٬ص وخٔعٗذ، وٌٍخ َٙنً بلى ظٽځٳ خنٛدنّ بُ خڀىٜىپ بلى ڄسعٱدي؛ ٴدٖ ٔع٭دَش ٌىد ڄُٝلص لُػ خٔع٭دَ ٖٔعُخٶ خنٛني خڀٕم٫ خٖوع٥دٲ نَدڄ٫ خڀُٕ٬ص ٬ځً ٔسُٿ خٖٔع٭دَش خڀعُٝن٪ُص، بٍ خ٘عٷ ڄه خٖوع٥دٲ (ن٫٥ٵهد) ٬ځً ٔسُٿ خٖٔع٭دَش خڀعس٭ُص. وبُ ٸىڀً " :ټَځٔمَعَدنٔ لَسُِسَعَدنٔ بِڀًَ خڀُٖلِمَهِ ، وَٵُٔٵَعَدنٔ ٬َځًَ خڀځَِّٕدنٔ ، ؼَٹُٔځَعَدنٔ ٴٍٔ خڀْمَُّٔخنٔ : ُٔسِمَدنَ خڀځًَّٔ وَزِمَمًِٔئ ُٔسِمَدنَ خڀځًَّٔ خڀْ٭َ٩ُٔڃِ "(٘). (ٔ) لم ؤـً خنًَٜػ ٍٜخ خڀځٵ٧ بُ ټعر ؤٌٿ خنًَٜػ، وڀٽه ڄى٠٫ خٖٔعٙهدي ٌىد خڀٌٍ ٌى (ٰسُٓخض ) ڀً ؤٜٿ بُ خڀسىدٌَ وڄٕځڃ. (ٕ) خٛدِخض خڀىسىَص: ٖٔٗ. (ٖ) زدذ ٸُخءش خڀٵدـُ وخنٞىدٴٷ وؤٜىختهڃ وظٗوتهڃ ٖ نْدوِ لىدـٌُڃ: ٔٙ٘ٚ. (ٗ) َى٩ُ: ؤٔدْ خڀسٰٗص: ٔ/ٕٚ٘ (و٥ٳ). (٘) زدذ ٸىڀً ظ٭دلى: ﭽ ﭪ ﭫ ﭬ ﭼ: ٖٙ٘ٚ.
عدد الصفحات ٢٢٠- ٜٕٔ - الفصل الرابع: التصوٌر البٌانً: المبحث الثانً: المجاز ٸدپ خڀ٥ُبي: ((٘سًٓ ٔهىڀص ـَُدن خڀٽځمعنٌ ٬ځً خڀځٕدن نّد ن٫ٳ ٬ځً خنٜدڄٿ ڄه ز٭ٟ خْڄع٭ص ٴٗ َع٭سً ټدڀٍٙء خڀؽٹُٿ ))(ٔ). بٌن خٖٔع٭دَش ظُٝن٪ُص، لُػ ُٜق ٴُهد زٍټُ خنٞٙسً زً. (ٔ) ُ٘ق خڀ٥ُبي: ٙ/ٕٓٛٔ.
عدد الصفحات ٢٢١- الدبحث انثبنث: انكُبٌت ٔانتؼرٌض: 1) انكُبَخ: خڀٽىدَص بُ خڀځٱص : ؤن ظعٽځڃ زٍٙء وظًَُ ٰنًي (ٔ)، وؤڄد بُ خٖٜ٥ٗق ٴمًٌٓد ٬سًخڀٹدٌُ زٹىڀً: ((ؤن ًََُ خنٞعٽځڃ بؼسدض ڄ٭نى ڄه خنٞ٭دني، ٴٗ ٍَټُي زدڀځٵ٧ خنٞى٠ى٪ ڀً بُ خڀځٱص، وڀٽه ن٩ٍء بلى ظدڀًُ وَيٴً بُ خڀىـىي ٴُىڄث بڀًُ، ون٩٭ځً يڀُٗ ٬ځًُ))(ٕ)، ؤڄد خڀٹّوَني ٴٍټُ ؤنهد ((ڀٵ٧ ؤًََ زً ِٖڂ ڄ٭ىدي ڄ٫ ـىخِ بَخيظً ڄ٭ً))(ٖ). وٸً ظسىؤض خڀٽىدَص ڄٽدوص ٔدڄٹص بُ خڀسٰٗص، ٴهٍ ٴه يٸُٷ خنٕٞځٻ، ڀ٥ُٳ خنٞإوٍ، ن١دٔىهد نٕٓ خڀ٥ُٲ، ويٸدجٹهد نْٿ ٬ه خڀىٜٳ، ٖ َٽمٿ نٟد بٖ خڀٙد٬ُ خنٞٵځٷ، وخنٝ٥ُر خنٞٝٹ٫(ٗ). ونٟد بُ خڀسٰٗص ڄىٸ٫ ٬٩ُڃ؛ ٴةنهد ظٽٕى خْڀٵد٦ نٗدًٖ، وظٽٕر خنٞ٭دني يَسدـص وټمدًٖ، ٴةن ؤوٸ٭عهد بُ خنًٞق ټدوط ؤلٕه وؤَٴ٫، وبن ًَٜتهد ڀځٍڂ ټدوط آلم وؤوـ٫، وبن وٸ٭ط بُ خٖٴعىدَ ټدن ٠ُدئي ؤٔ٥٫، وبن ټدوط ڄىـهص ڀٗ٬عٍخَ ٴهٍ بلى ٔٿ ٔىدجڃ خڀٹځىذ ؤ٬فٿ وؤٸُذ(٘). وَٵُٕ ٬سًخڀٹدٌُ خنٞٹىڀص خڀٍخج٭ص (خڀٽىدَص ؤزځٯ ڄه خڀعَُٝك) زإنّ خنٞ٭نى ڀُٓ ؤوٻ ((نٞد ټىُط ٬ه خنٞ٭نى ِيض بُ ٌخظً، زٿ خنٞ٭نى ؤوٻ ِيض بُ بؼسدظً، ٴف٭ځعً ؤزځٯ وآټً وؤً٘))(ٙ)، َ١دٲ بلى ٌڀٻ ؤنّ خنٞ٭نى خڀٽىدجٍ َٽىن ن٢عٵُّد وَخء خنٞ٭نى خْٜځٍ، ٴُمعدؾ بيَخټً بلى ظإڄٿ وڄ٭دويش و٩ُ، وٌٍخ ؤي٬ً بلى ظٹىَعً بُ خڀىٵٓ، وظؽسُعً ٴُهد، بٌ ظىٜځط بڀًُ ز٭ً ڄ٭دودش ٴٽُ وټًٓ وظ٭ر . (ٔ) َى٩ُ: خڀٹدڄىْ خلمحُ٣: ٖٖ٘ٔ ڄديش (ټنى). (ٕ) يٖجٿ خٔ٬فدِ: ٙٙ. وٸً ٔسٹً بلى ٌخ خڀع٭َُٳ ٸًخڄص، ڀٽىً نٚٓدي خَٔيخٲ، َى٩ُ : وٹً خڀٙ٭ُ: ٚ٘ٔ. (ٖ) خڀعځىُٛ: ٖٖٚ. (ٗ) َى٩ُ: يٖجٿ خٔ٬فدِ: ٖٙٓ. (٘) َى٩ُ: خڀ٥ُخِ: ٔ/ٜٕٔ. (ٙ) يٖجٿ خٔ٬فدِ: ٔٚ.
عدد الصفحات ٢٢٢- ٕٕٔ - الفصل الرابع: التصوٌر البٌانً: المبحث الثالث: الكناٌة والتعرٌض وٸً ٸٕمهد خڀ٭ځمدء ؼٗؼص ؤٸٕدڂ:(ٔ) ؤ . ټىدَص ٬ه ٜٵص. ذ . ټىدَص ٬ه ڄىٜىٲ. ض . ټىدَص ٬ه وٕسص. أ . انكُبَخ ػٍ صفخ: ٠دز٣ ٌٍخ خڀىى٪، ؤن ٍَټُ خنٞىٜىٲ، وظىٕر ڀً ٜٵص، وڀٽه ٌٍي خڀٝٵص ٰنً ڄُخيش، وبن٧د خنُٞخي ِٖڄهد. وڄه ٘ىخًٌ ٌٍخ خڀىى٪ ٸىڀً " :بِنَّ ڄٔهِ ٠ٔحْ١ٔثٔ ٌٍََخ ٸَىِڄّد ََٹَُْ ئونَ خڀْٹُُِآنَ ، ٖ َُفَدوُِِ لَىَدـٌَُُِڃِ ، ََمُُِٸُىنَ ڄٔهِ خِِٔٔٗڂِ ڄُُُوٶَ خڀٕٖهِڃِ ڄٔهِ خڀُٖڄُٖٔصٔ ، ََٹْعُځُىنَ ؤٌَِٿَ خٔ ِٔٗڂِ ، وًََََ٬ُىنَ ؤٌَِٿَ خَْوِؼَدنٔ ، ڀَحٔهِ ؤَيََِټْ عُهُڃِ َْٸْعُځَىٖهُڃِ ٸَعِٿَ ٬َديٕ "(ٕ). ٴٹىڀً: (ٖ ن٩دوِ لىدـٌُڃ) ټىدَص ٬ه ٬ًڂ ٴٹً ٸځىٜڃ نٞد َٹُئون، و٬ًڂ خوعٵد٬هڃ زً، وٖل٧ نٟڃ ٔىي ظٗوش خڀٵڃ وخنٜىفُش وخنٜځٷ، ٴهى لم َٝٿ بلى ٸځىٜڃ. وٸً َٽىن ټىدَص ٬ه ٬ًڂ ٜ٭ىي ٬مځهڃ بلى خلله، ٴځڃ ظٹسٿ ظٗوتهڃ ظځٻ(ٖ). و ؼَڃٓ ټىدَص ؤوُي وعڃ ٜد خنًَٜػ، وٌٍ ٸىڀً : (ْٸعځىهڃ ٸعٿ ٬دي) ٴٹً ؤ٤ځٷ خڀځٵ٧ وؤَخي ِٖڄً؛ ْنّ ٬ديخ لم َٹعځىخ، وبن٧د ؤٌځٽىخ زدڀَُك، ﭽ ﯤ ﯥ ﯦ ﯧ ﯨ ﯩ ﭼ {خنٜدٸص: ٙ } ٴإَخي خڀِٗڂ وٌى خنٟٗٺ. وـدءض ٌٍي خڀٽىدَص ڄه ٤َُٷ خڀعٙسًُ خڀسځُٯ، وټمد ڄُ(ٗ) ٴةنّ ٴًُ ي٬ىي خنٓدي خڀ٥ُٴنٌ، ٴهى َعى٬ًٌڃ زةٌٗټهڃ نٕدڄّد نٕدڄّد ټدنٟٗٺ خڀىخٸ٫ زٹىڂ ٬دي؛ ٴٹً ټدوىخ ن٣مځنٌ ن١عدـنٌ بلى خنٞ٥ُ ٴُؤوخ ٔمدزّد ڄٹسًٗ ٴٵُلىخ وخٔعسُٙوخ زً ڀٽهٓ خڀٌٍ ظُٸسىي ټدن ٬ٍخزّد ؤڀُمّد، وؤَٔٿ خلله ٬ځُهڃ َن٪دً ٬دظُص (ٔ) َى٩ُ: خڀعځىُٛ: ٜٖٖ وڄد ز٭ًٌد. (ٕ) زدذ ٸىڀً ظ٭دلى: ﭽ ﯤ ﯥ ﯦ ﯧ ﭼ: ٕٖٗٚ. (ٖ) َى٩ُ: بټمدپ خنٞ٭ځڃ زٵىخجً ڄٕځڃ: ٖ/ٖٓٙ. (ٗ) َى٩ُ: ٜٚٙٔ ڄه ٌٍخ خڀسمػ.
عدد الصفحات ٢٢٣- ٕٕٕ - الفصل الرابع: التصوٌر البٌانً: المبحث الثالث: الكناٌة والتعرٌض ظإبٌ ؤلًٌڃ ٴعُٴ٭ً لتى ظٱُسً ٬ه خْزٝدَ بٍ ظىٽًٕ ٬ځً ؤڂ َؤًٔ، لتى ؤزدي خلله خنٞٽٍزنٌ ٌىيّخ نُٗ٭ّد (ٔ) ﭽ ﯻ ﯼ ﯽ ﯾ ﯿ ﭼ {خنٜدٸص: ٛ }. وڄه ٌڀٻ ٸىڀً" :ٴةِنَّ ؤَلًََټُڃِ ڀََُ٭ِمَٿُ زِ٭َمَٿِ ؤٌَِٿِ خڀْفَىٖصٔ لَعًٖ ٖ ََٽُىنُ زَُِىَهَد وَزَُِىًَُ بِٖ ٌََٔخ٪ْ ، ٴََُِٕسِٷُ ٬َځًَُِٔ خڀْٽٔعَدذُ ، ٴََُ٭ِمَٿُ زِ٭َمَٿِ ؤٌَِٿِ خڀىٖدَِ ، ٴًََُِوُٿُ خڀىٖدََ ، وَبِنَّ ؤَلًََټُڃِ ڀََُ٭ِمَٿُ زِ٭َمَٿِ ؤٌَِٿِ خڀىٖدَِ لَعًٖ ڄَد ََٽُىنُ زَُِىَهَد وَزَُِىًَُ بِٖ ٌََٔخ٪ْ ، ٴََُِٕسِٷُ ٬َځًَُِٔ خڀْٽٔعَدذُ ، ٴََُ٭ِمَٿُ ٬َمَٿَ ؤٌَِٿِ خڀْفَىٖصٔ ، ٴًََُِوُځُهَد "(ٕ). ٌٍخ خنّٛء ن٢ُٳ ڀځماڄىنٌ، زد٬ػ ڀځىـٿ بُ ٸځىٜڃ؛ وُٙص ٔىء خنٝدنٕص، وظٱنً خنٜدپ وٸط يوى خْـٿ، وخلله لٽڃ ٬ًپ ٖ ن٬ٽه ؤن َٕىٶ خنٞاڄه خڀٝديٶ خڀّّ خڀعٹٍ بلى خڀىدَ، ڀٍڀٻ وَي بُ َوخَص ؤوُي ڀځمًَػ ظسنٌ لدپ خڀُـځنٌ، وټُٳ ؤنّ لدنٟمد ظٱنً بُ آوُ خْڄُ َٹىپ " :بِنَّ خڀُٖـُٿَ ڀََُ٭ِمَٿُ ٬َمَٿَ ؤٌَِٿِ خڀْفَىٖصٔ -ٴُٔمَد ََسًُِو ڀٔځىٖدِْ - وٌَُىَ ڄٔهِ ؤٌَِٿِ خڀىٖدَِ ، وَبِنَّ خڀُٖـُٿَ ڀََُ٭ِمَٿُ ٬َمَٿَ ؤٌَِٿِ خڀىٖدَِ -ٴُٔمَد ََسًُِو ڀٔځىٖدِْ - وٌَُىَ ڄٔهِ ؤٌَِٿِ خڀْفَىٖصٔ "(ٖ). ٴىدنٕص خڀٕىء بن٧د ظٽىن بُ لٷ ڄه ؤٔدء خڀ٭مٿ ؤو وځ٥ً زدڀ٭مٿ خڀٝدبّ خنٞٙىذ زىى٪ ڄه خڀَُدء ؤو خڀٕم٭ص، ټمد ؤنّ خٔوٕدن ٸً َ٭مٿ خنٞ٭دٍٜ بُ ٨دٌُ ؤڄُي ٤ىَٗ ٤ىَٗ ڀٽه ن٪مٿ بُ ٸځسً ڄه خنٝىٲ وخٔ٘ٵدٶ وخڀعىزص. ٴُمه خلله ٬ځًُ زدنًٟخَص(ٗ). وبُ ٸىڀً: (لتى ڄد َٽىن زُىهد وزُىً بٖ ٌَخ٪) ټىدَص ٬ه يوى خْـٿ وٸُزً(٘). ؤو ټىدَص ٬ه يوى زځىًٰ خنٛىص ؤو خڀىدَ نٞد ٨هُ ڀځىدْ ڄه ٜٗلً ؤو ٴفىَي. (ٔ) َى٩ُ: ظٵٕنً خزه ټؽنً: ٛ/ٕٓ، خنٕٞعٵدي ڄه ٸٝٛ خڀٹُآن: ٔ/ٛٚٔ. (ٕ) زدذ ٸىڀً ظ٭دلى: ﭽ ﮮ ﮯ ﮰ ﮱ ﮲ ﭼ: ٗ٘ٗٚ. (ٖ) َوخي خڀسىدٌَ: ټعدذ خنٛهدي وخڀٕنً: زدذ ٖ َٹىپ ٴٗن ٘هًُ: ٜٕٛٛ. (ٗ) َى٩ُ: ٴعك خڀٹىٌ خنٞعنٌ بُ ُ٘ق خَْز٭نٌ وظعمص خنٝمٕنٌ: ٖٚ. (٘) َى٩ُ: ٜفص خڀىٵىْ: ٖ/ٖٕٕ.
عدد الصفحات ٢٢٤