دعوى فهم القرآن في ضوء مناهج العلوم الإنسانية الغربية منطلقاتها وحقيقتها وآفاقها

آ ا ت را ا و ا ا  رأوا ،ها ء ا ي ا ا ن ا ا و ،اد ا ت دا ا ذ ا ب أ ا ت اَِ ُ : ١- ر ز ، ا ى ة ا ن ز و ، ر أ ا ا"ار ا " ور ة ا نأ و" ء إ" د ا ي ا ا. ٢- ا أو ا نأ د ا م " " ت أو ام ا . ٣- وز نأ ن ا ا نأ" ا ا ت ا " أو ءا ي نأ و ،د ا ت ا أو ة ا؛ ر نأ ء ا ن ى . ن و"نآ ا ةءا " ا ر ا ةد ا ا إ ت ا ه ا ،ت ا درا ل و ،و ا در ي ا ا ا ، ا أ ن "نآ ا ةر ا دور"، و " ا ا" ا و ا م ا ن ... وأدى ،س ا لو ا ب ا نإ إ ذ" " ت ا ا ة ا ا " ةءا نآ ا " ت ا ت ا ذ ور ا ه و ، ا ت " ا ا ر " ي ا

ا ا م ا ء نآ ا ى د  ا م ، ر ي ا ا آ ا ت را ا ل و ا أو ب، ا ا ر ل ا إ ة ،نآ ا أ آ إ ا ا " تزا " ا ا ةرا نآ ا ةوا و ن وا ا . ت ا ه و ل وا-ب ن ا أ ا ا را - ا أو ، ا ل ا أ و : ا problématique،ز ا و symboles، ر ا وApproche. .. ة د تا أد وأ ةا د دد م وا ، ا م ا نآ ا ع إ ا ف ا نآ ا ا ا ع ا و آ ا ت را ا ا ا ة،اد ا ا ي ا ق ا لا ا أ ن أ ي ا ا .

آ ا ت را ا و ا ا  اﻟﺜﺎﻟﺚ اﳌﻄﻠﺐ إﻟﻴﻪ ﺖاﻧﺘﻬ ﻣﺎ ﻮرﻈﻣﻨ ﻣﻦ اﻟﺪﻋﻮى ﻫﺬه قآﻓﺎ إ ا ن و د أر أ ى ا ه : ١- ا ب ا أ ا تأ ا ،نآ ا ا م و ا ا وا ا ت م ا ل أ إ و أ إ ت ا نو د ا را ا ل ، ا و و ر ا أ م ا ا ه نو آ ا ت را ا " اةءا " ا ل . ٢- ب ا ى ز وأ ا وى د ا ا وا ةءا ا ه ة د نأ ذ ، د ا ا وا أ ا " أ" ، ا فر ن نآ وا م ا م إ ، ا م ا و درا ة ا د ا ا و ،" ا " نأ ع ا ا ا ك ك ق ا ــ ٩٩١٥ م م ا ت أ ب " : و ت إ و ا وأ وخر ")١(، د ا و ا نأ )١ ( ك ك ا:Dictionnaire des orientalistes de langue française ; pp102-103 ; ed Karthala; Paris 2008.

ا ا م ا ء نآ ا ى د  أ ي ا ا إ ى وس . ٣- أ إ ى ا ه ا ت ا ة أ ا ل إ ، " ر " ؛ ن " " وا ا نأ . ن أر ــ ٢٠١٠ لأو و ا وا ش م ر ا ه ، ا وا ٨٩١ا٢ د ا وا و م ءرا ا إ ا ن د م ا فد ا إ. ا ا إ ا و ك ك أ ه ا س ا ا أ ا"ةءا ا" ت ا ، ه ا " ةءا ا ةد إRelecture " م ٠٩٩١نا م: " نآ ا : ا و ا ودرا "، ن ب وا : لو ا-نآ ا ،ء و )١( . ا ا-ة،ءا ا ه ا ا ا ا و م ب ٣٩٩١ا ه و م نا "نآ ا ةءا ةد إ")٢( . )١ (ص ، ا آ ا ت را ا )٢ ( ا:J. Berque; Relire le Coran; ed Albin Michel; Paris 1993

آ ا ت را ا و ا ا  "نآ ا ةءا ةد إ " ك ك ه ا ا ر ، و ز ا ا ا أ تا ا ي ا ا ط أ " ا ا " ر . را ا ي ،ى ا ه ق آ إ ا وأ و أ ا"ةو " ا ا توا ة أ و نآ ا ا و ل ا...:" إ نآ ا ا ف وا و إ اد ا ا ظ ا ه ا دوا وا ، ز ر ل إ د ا ت و ا ه ز و ع، ا ا ا وأ ة، ا ووا ا د ا ا ا ا ة ا ")١( . ة ةو أ ل و د وا ل،و ا " وا ا ت را ا " ا ا ر ا : ا ن ) ا ا ر -( ى ا ا ا م ا نآ ا ع إ إ - ا ا ا أ م أو ك م ا ا ه و ، ا ى " ا ت را ة وو ا " ا ا ف )١ (ص ـ ا ، ا ا٥٩ تو ا ا ،١٢٢٤ـ .

ا ا م ا ء نآ ا ى د  . ا بدا ا ا أد هرا ا وو ر ـ ص م ا" ا وا ا ". ة ا ن أ) ا ر -( ا ى ا - أ " ا ت را ا و ا " ض و ن ا ـ " ا ت را ا " ف و ي ا ن ن م ا . ة ةو أ ل - أ - ا ا أ نأ ر ا ا ةا نآ ا ل، ا نآ ا أ نأ ن ا ا أو أ نأ وا ر ، ا ل أ ض ا ذ أ" " إ" نآ ا ةءا " ه إ و .

آ ا ت را ا و ا ا  اﻟﺪراﺳﺔ وﺧﺎﲤﺔ ﺎا ﲥﺎﺟﺳﺘﻨﺘﺎ ى د ا م ا دا ا ه أو نآ ا ن تز و ا ي دى ض ا آ ا ت را ا ر ا ر ، ذ وار : • لو ا- أ ت را ا ه و ا ا ا نآ ا و وا ا . • ا- ا ه ر ت ةر ا آ ا رس ا ةد وا . ر ا ى ا ه نأ إ ا را ا ه وإذا نأ " " ا ر ة ةو د ق ،نآ ا را أو س ا ا ا ت ا إ ع : ١- ة ور ى ا ه نأ" ا ء ا " ا و ترا ا ض ا ب، ا ما ا ن و ،س ا ا فر ا د ترا ا ه نأ ا ت ت را ا ء لو ء و ، ا ر آ ا" ا ". ٢- وأ ،نآ ا ر د ا ى ا ه نأ

ا ا م ا ء نآ ا ى د  ا ت ا ةد ا " ةءا ا " ص ا أ ، ا ت ئر وأ ، ا ا ا ا ا و ا د ل د ا ص ا. ٣- و ا ناأ ى ا هو ا ت ا ا إ د ا"ع " ر ا ه ق إ وذ ، و ا ا ا ت را ا ا أ د ا . ٤- ن ر جر ى ا ه ل ا نأ: • لو ا : ، ا ت ا إ ا ت ا اد أ ا ، أو ا ر ا م ا ء ا ى ا ه ا وو و . • ا ا : ن " ا "، ى ا ه ن إذ ا ر ا إ " ا ا " ، و ا نأ ندو نو ا ر أ وا ؛ .