المكتبة الأمبوابة البحث والمعرفة
زائر للمكتبة—
← العودة إلى المكتبةقراءة أو تحميل الكتاب

دلالة أسماء الله الحسنى في القرآن الكريم

طارق عزيزي

صفحة ٤ من ٨

ؿخء ٳِ ٿٔخڅ حٿ٬َد ٳِ َٗف ڃخىس(أ ځ څ): أڃن: رڄ٬نَ حلأڃخڅ ً حلأڃخنش، ً ٷي أڃنض ٳؤنخ أڃن، ً آڃنض ٯَُْ ڃن حلأڃن ًحلأڃخڅ، ً حلأڃن: ٟي حٿوٌٱ، ً حلأڃخنش، ٟي حٿوْخنش، ً حلإّڄخڅ ٟي حٿټٴَ، ً حلإّڄخڅ رڄ٬نَ حٿظٜيّٶ، ٟيّ ه حٿظټٌّذ ،ّٸخٽ آڃن رو ٷٌځ ً ٻٌد رو ٷٌځ، ٳؤڃّ خ آڃنظو حٿڄظ٬يُ ٳيٌ ٟي أهٴظو(1)،ٻڄخ ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ:«ً آَ ڃَنَيُڂ ڃِ نْ هٌَٱٍ »(2 ) ً حٿڄئڃن ٳِ حٿڀٰش حٿ٬َرْش حٓڂ ٳخ٫پ ٿڀڄٌٌٛٱ رخلإّڄخڅ، ً أٛڀو أڃنَ ّؤڃنُ أڃنً خ،ً حلأڃن نٸْٞ حٿوٌٱ كٔذ ٷٌٽ حرن ْٓيس، ً حلإّڄخڅ ٳِ كٶ حٿڄوڀٌٵ ىٌ حلا٫ظٸخى حٿـخُځ حٿوخٿِ ڃن حٿ٘ٺ ً حٿوٌٱ، ً أٛپ حلإّڄخڅ ىٌ حٿظٜيّٶ ً حٿؼٸش، ٻڄخ ٷخٽ ٓزلخنو ً ط٬خٿَ ٫ن اهٌس ٌّٓٲ ٫ڀْو حٿٔلاځ:« ٷخٿُ ٌح ّخَ أرَ خنَ خ انَ خ ًَ ىزنَ خ نَ ْٔظزِ ٶ ً طَ ََٻْنَخ ُّ ٌٓٲَ ٫نيَ ڃظَ خ٫ِ نَخ ٳؤٻڀَ وُ حٿٌثذُ ً ڃَ خ أنضَ رڄئڃنٍ ٿنَ خ ً ٿَ ٌ ٻنَ خ َٛ خىِ ٷْنَ »(3)، أُ ٫نيڃخ ٷّٜ ٌح ٫ڀْو حٿٸّٜ ش حٿظِ كيػض ٿيڂ ً ًٿٺ رَڃْو ٳِ حٿـذِ ، ٳڀڂ ّٜيٷيڂ أرٌىڂ ً ًٿٺ ٿڄلزظو حٿٸٌّش ٿٌْٓٲ(4) . ّٸٌٽ حرن ْٓيس: حلأڃن نٸْٞ حٿوٌٱ، أڃَنَ ٳلاڅ ّؤڃن أڃنًخ ً أڃنًخ، كټِ حٿِؿخؽ : أڃنشً ً أڃَ خنً خ ٳيٌ أڃِ نٌ، ً حلأڃن: حلأڃخڅ، ًڃنو: أڃنشً : نُ٬خًٓ خ، ًاً ّٰ٘خٻڂ حٿن٬خّ أڃنشً ڃنو، نَٜ ذَ أڃنشً لأنو ڃٴ٬ٌٽ ٿو، ٻٸٌٿٺ: ٳ٬ڀض ًٿٺ كٌٍ حٿَِ٘ (5)،ًّٸٌٽ حرن حلأػَْ ٳِ أٓڄخء حلله ط٬خٿَ: حٿڄئڃن ىٌ حٿٌُ ّٜيٵ ٫زخىه ً٫يه، ٳيٌ ڃن حلإّڄخڅ حٿظٜيّٶ، أً ّئڃنيڂ ٳِ حٿٸْخڃش ٫ٌحرو ٳيٌ ڃن حلأڃن ٟي حٿوٌٱ، ً حٿڄلټڂ: حٿڄئڃن حلله ط٬خٿَ ّئڃن ٫زخىه ڃن ٫ٌحرو، ًىٌ حٿڄيْڄن. ً ّٸٌٽ حٿٴخٍِٓ: حٿيخء ريٽ ڃن حٿيڄِس ً حٿْخء ڃڀلٸش رْخء ڃيكَؽ، ً ٷخٽ ػ٬ڀذ: ىٌ حٿڄئڃن حٿڄٜيٵ ٿ٬زخىه، ً حٿڄيْڄن حٿ٘خىي ٫ڀَ حٿِ٘ء حٿٸخثڂ ٫ڀْو، ً حلإّڄخڅ حٿؼٸش، ً ڃخ آڃن أڅ ّـي ٛلخرش أُ ڃخ ًػٶ، ًٷْپ ڃ٬نخه ڃخ ٻخى، ً حٿڄؤڃٌنش ڃن حٿنٔخء: حٿڄٔظَحى ٿڄؼڀيخ، ٷخٽ ػ٬ڀذ ٳِ حٿليّغ حٿٌُ ؿخء:« ڃخ آڃنَ رِِ ڃنْ رخصَ ٗز٬خڅٌ ً ؿخٍهُ ؿخث٪ٌ »، ًڃ٬نَ ڃخ آڃن - حرن ڃن٨ٌٍ: ٿٔخڅ حٿ٬َد، ٓنش 2::5،١4،ؽ24،ٙ32. 1 - ٌٍٓس ٷَّٖ: حّٓش 28. 2 - ٌٍٓس ٌّٓٲ، حّٓش15. 3 - حرن ڃن٨ٌٍ، حٿڄٜيٍ حٿٔخرٶ،ؽ24، ٙ33. 4 - حرن ڃن٨ٌٍ، حٿڄٜيٍ نٴٔو،ؽ24، ٙ34. 5

عدد الصفحات ٥٢

رِٗيّي أُ ّنزِٰ ٿو أڅ ٌّحْٓو(1)،ً ڃ٬نَ حٿڄئڃن ىٌ أنو ّئَڃن ٫زخىه ڃڄخ ّوخٳٌڅ، ً ّيهپ حٿٔټْنش ٳِ ٷڀٌريڂ ٳِ حٿينْخ، ً ّئڃنيڂ ڃن حٿٴِ٩ حلأٻزَ ٌّځ حٿٸْخڃش. ّٸخٽ آڃنو –رخٿڄي- ّئڃنو- رټَٔ حٿڄْڂ- ً ّئڃنو- رظ٘يّي حٿڄْڂ-أُ ّيهپ ٳِ ٷڀزو حلأڃخڅ، ىټٌح ٷخٽ ٫ڀڄخء حٿڀٰش، ً ىڂ أىٍٍ ً أرَٜ حٿنخّ رخٿڄ٬خنِ، ً حٿڄئڃن ىٌ ڃن ٓڀڂ ٷڀزو ڃن حٿَ٘ٹ ً نِ٫خص حٿيٌٍ ً نِ٫خص حٿْ٘٤خڅ(2) . ٳخٿڄئڃن ىٌ حٿڄٜيٵ لأنزْخثو ً ٍٓڀو ٳْڄخ رڀٌٰح ٫نو رآّخص ٻظخرو ً ڃ٬ـِحص أٳ٬خٿو، ً ك٦ حٿ٬زي ڃنو حٿظِحځ حٿظٜيّٶ رټپ ڃخ ٛيّٵ رو حٿڄٌٿَ حٿټَّڂ، ً حٿ٬ڄپ ٫ڀَ ًٷٲ ًٿٺ اٿَ حٿٔڄخص ٿْ٨ٴَ- رٴ٠پ حلله ط٬خٿَ- رـنخص حٿن٬ْڂ(3). ب/ ٔرٔدِ فً انسٍاق انمرآًَ: ٷخٽ ط٬خٿَ:«ىٌَ حللهُ حٿٌَُ لاَ اِٿوَ الاَ ىٌَُ حٿڄَڀِٺُ حٿٸيًُُّ حٿّٔلاځُ حٿڄئڃنُ »(4). ؿخء ٳِ طٴَْٔ حٿ٤زَُ أڅّ حٿڄئڃن: ىٌ حٿٌُ حطّ ٜٲ رو حلله ٫ِ ًؿپ، ٳيٌ حٿٌُ ّٜيٵ حٿڄئڃنْن رڄخ ّٸْڂ ٿيڂ ڃن ٌٗحىي ٛيٷيڂ، ً ّٜيٷيڂ اًح ًكّ يًه، لأنو ىٌ حٿٌحكي حلأكي حٿٜڄي حٿٌُ ًكّ ي نٴٔو(5).ٳٸخٽ ط٬خٿَ:« َٗيِي حللهُ أنَ و لاَ اٿوَ الاَ ىٌَ ً حٿڄلاثټشُ ً أًٿٌ حٿ٬ڀڂِ ٷخثڄً خ رخٿٸٔ٢ِ لا اٿوَ الاَ ىٌَ حٿ٬ُِِّ حٿلټْڂُ »(6) ،ً حٿڄئڃن ىٌ حٿٌُ ّـَْ حٿڄ٨ڀٌځ ڃن حٿ٨خٿڂ، أُ ّئڃنو ً ّنَٜه(7)،ٳٸخٽ حلله ط٬خٿَ:« ٷپ أٍأّظڂْ اڅْ أىڀټنِ ِْ حللهُ ًڃَ نْ ڃَ٬ِ أً ٍكِ ڄنَ خ ٍكِ ڄنَ خ ٳَ ڄنْ ّـَُْ حٿټخٳَّنَ ڃِنْ ٫ٌحدِ أٿْڂِ ››(8) .ًٳِ حٿليّغ أڅّ حٿنزِ - ٛڀّ َ حلله ٫ڀْو ً ٓڀڂ ٓڀڂ - ٻخڅ ّٸٌٽ: « حٿڀّ يڂ انِ ِ أ٫ٌىُ رٺَ ڃن أڅْ أَ٧ڀَ ڂَ أً أُ٧ڀِ ڂ»(9) . - حرن ڃن٨ٌٍ: حٿڄٜيٍ نٴٔو،ؽ24،ٙ35. 1 - ڃلڄي رټَ آڄخ٫ْپ: أٓڄخء حلله حٿلٔنَ آػخٍىخ ًأَٓحٍىخ ،١2، ٙ43. 2 8- حٿلٔنِ:َٗف حلأٓڄخء حٿلٔنَ،ٙ41 ٌٍٓس حٿلَ٘،حّٓش:34 -4 - حٿ٤زَُ: طٴَْٔحٿ٤زَُ،ؽ34، ٙ415 .ًٻٌٿٺ: حرن حٿٸْڂ، َٗف أٓڄخء حلله حٿلٔنَ ،ٙ 289. 5 - ٌٍٓس آٽ ٫ڄَحڅ، حّٓش:29. 6 - حٿٌَٟحنِ: أٓڄخء حلله حٿلٔنَ، ٙ23. 7 - ٌٍٓس حٿڄڀٺ،حّٓش:39. 8 - حٿٌَٟحنِ: حٿڄٜيٍ نٴٔو ، ٙ 23. 9

عدد الصفحات ٥٣

ً حٿڄئڃن ىٌ حٿٌُ ّٜيٵ ڃ٪ ٫زخىه حٿڄئڃنْن ٳِ ً٫يه، ً لا ّوْذ آڃخٽ ٫زخىه حٿڄٌكّ يّن ٿو(1)، ٷخٽ ط٬خٿَ:« ٷپ ٛيٵ حلله ٳخطز٬ٌح ڃڀَ ش ارْ َحىْڂَ كنْٴَ خ ً ڃخ ٻخڅَ ڃنَ حٿڄُ َ٘ٻْنَ »(2)، ً ٳِ حٿليّغ أڅ حٿنزِ (ٙ) ٷخٽ:« ّٸٌٽ حلله ط٬خٿَ أنخ ٫ني ٧ن ٫زيُ رِ، ً ً أنخ ڃ٬و اًح ًٻَنِ، ٳبڅ ًٻَنِ ٳِ نٴٔو ًٻَطو ٳِ نٴِٔ، ً اڅ ًٻَنِ ٳِ ڃلأٍ ًٻَطو ٳِ ڃلأٍ هَْ ڃنيڂ، ً اڅ طٸَد اٿِ ر٘زَ طٸَرض اٿْو ىٍح٫خ، ً اڅ طٸَد اٿِّ ًٍح٫خ طٸَرض اٿْو رخ٫ًخ، ً اڅ أطخنِ ّڄِ٘ أطْظو ىًَٿش »(3). أڃّخ ٳِ طٴَْٔ حٿ٤خىَ رن ٫خٌٍٗٳـخء ٳْو،رؤڅّ حٿڄئڃن :حٓڂ ٳخ٫پ ڃن آڃن حٿٌُ ىڄِطو ٿڀظ٬يّش، أُ ؿ٬پ ٯَْ آڃنخ، اًڅ ٳخلله ىٌ حٿٌُ ؿ٬پ حلأڃخڅ ٳِ ٯخٿذ أكٌحٽ حٿڄٌؿٌىحص، اً هڀٶ ن٨خځ حٿڄوڀٌٷخص ر٬ْيح ٫ن حلأه٤خء ً حٿڄٜخثذ، ً انڄخ طَ ٬َِ ُٝ ٿڀڄوڀٌٷخص ٿڀڄٜخثذ ر٬ٌحٍٝ طظَٻذ ڃن طٸخٍد أً ط٠خى أً ط٬خٍٝ ڃٜخٿق، ٳَْؿ٪ أٷٌحٿيخ ً ُّ يكٞ أىنخىخ، ً ٷي طؤطِ ڃن ؿَّ حء أٳ٬خٽ حٿنّ خّ(4). ج/ آراء انًفسرٌٍ: ط٬يىص آٍحء حٿڄٴَّٔن ٻٌڅ حٓڂ حلله "حٿڄئڃن" ّلٌُ حٓڄخڅ: أڃّخ حلأًٽ ٳ ْ٤ڀٶ ٫ڀَ حٿ٬زي حٿڄئڃن حٿٜخىٵ، حٿٌُ ّټٌڅ آڃنخ ٫ڀَ نٴٔو ً ڃخٿو ً أنو ّظوڀّٶ رخلأڃخنش ً حٿٜيٵ، لأڅ حلإّڄخڅ ڃن حٿ٬زي ڃ٬نخه ڃزخَٗس حٿظٜيّٶ حٿٔظَ ً حٿ٬لانْش.ًأڃّ خ حٿؼخنِ اًح ٻخڅ حٓڄخ ڃن أٓڄخء حلله حٿلٔنَ ٳآٍحء حٿڄٴَّٔن طٜذ ٳِ أنو حٿٌُ أػنَ ٫ڀَ نٴٔو رٜٴخص حٿټڄخٽ، ً رټڄخٽ حٿـلاٽ ً حٿـڄخٽ، حٿٌُ أٍٓپ ٍٓڀو، ً أنِٽ ٻظزو رخّٓخص ً حٿزَحىْن، ٳٜيٵ ٍٓڀو رټپ آّش ً رَىخڅ ّيٽ ٫ڀَ ٛيٷيڂ ً ٛلش ڃخ ؿخءًح رو(5)،ٷخٽ حرن حٿ٬زخّ ٳِ طَْْٔ حٿ٬ڀِ حٿٸيَّأڅّ حٿڄئڃن :ىٌ حٿٌُ أَڃِنَ هڀٸَو ڃن أڅ ّ٨ڀڄيڂ(6)، ً حٿڄئڃن ٳْو ًؿيخڅ، أڃخ حلأًٽ ٳؤنو حٿٌُ آڃن آڃن أًٿْخءه ٫ٌحرو، ّٸخٽ آڃنو ّئڃنو ٳيٌ ڃئڃن، ًأڃخ حٿؼخنِ أنو حٿڄٜيٵ، أُ ّٜيٵ أنزْخءه - حٿ٤زَُ ،حٿڄٜيٍنٴٔو: ؽ 34، ٙ24. 1 - ٌٍٓس آٽ ٫ڄَحڅ: حّٓش 6. 2 - حٿٌَٟحنِ: حٿڄٜيٍ نٴٔو، ٙ 25. 3 - ڃلڄي حٿ٤خىَ رن ٫خٌٍٗ: طٴَْٔ حٿظلََّ ً حٿظنٌَّ ، ؽ 39، ٙ232. 4 - حٿٸل٤خنِ:َٗف حٓڄخء حلله حٿلٔنَ ٳِ ٌٟء حٿټظخد ً حٿٔنش ، ٙ 27:. 5 -ڃلڄي نْٔذ حٿَّٳخ٫ِ : طَْْٔ حٿ٬ڀِ حٿٸيَّ لاهظٜخٍ حرن ٻؼَْ،ڃټظزش حٿڄ٬خٍٱ- حٿَّخٝ- ىص،ى١،ؽ5، ٙ452. 6

عدد الصفحات ٥٤

رب٧يخٍ حٿڄ٬ـِس ٿيڂ، أً لأؿپ أڅ أڃش ڃلڄي- ٛڀَّ حلله ٫ڀْو ًٓڀڂ - ّ٘ييًڅ ٿٔخثَ حلأنزْخء(1) . ً حٿڄئڃن أنو حٿٌُ ّـ٬پ ٯَْه آڃنخ ٻڄخؿخء ٳِ طٴَْٔ حٿظلََّ ًحٿظنٌَّ(2). ىٌه ڃ٬٨ڂ حٍٓحء حٿظِ ٷْڀض ٳِ حٓڂ حلله" حٿڄئڃن" ً حٿٌُ ريًٍه أ٫خٍه ٿ٬زخىه حٿڄئڃنْن حٿٜخىٷْن. د/ ًَارج اسخعًال نفظ"انًإيٍ" فً انمرآٌ انكرٌى: ًٍى حٓڂ "حٿڄئڃن" ٳِ آّش ًحكيس ٳِ حٿٸَآڅ حٿټَّڂ، ً ڃؼخٽ ًٿٺ ٷٌٿو ط٬خٿَ ٳِ ٌٍٓس حٿلَ٘ : حٿ٘خىي حّٓش ٍٷڂ حّٓشّ حٿٌٍٔس حٿڄئڃن «ىٌَُ حللهُ حٿٌُّْ لاَ اٿوَ الاَ ىٌَ حٿڄَڀٺُ حٿٸيًُُّ حٿَٔلاځُ حٿڄئڃنُ حٿڄيْڄنُ حٿ٬ُِِّ حٿـزَخٍُ حٿڄظټزَُّْ ُٓزلخڅَ حللهِ ٫ڄَخ َّ٘ٻٌڅَ » 34 حٿلَ٘ ً حٿ٘خىي ٳِ ىٌه حّٓش ىٌ "حٿڄئڃن" حٿٌُ ّيٽُ ٫ڀَ حٓڂ حلله، ٳيٌ حٿٌُ ًٍى ٳِ حٿٸَآڅ حٿټَّڂ ڃ٬َٳخ رخلأٿٲ ً حٿلاځ ڃَّس ًحكيس ، ًأڃخ حلأڃؼڀش حلأهٍَ حٿظِ ٓؤًٻَىخ ٳيِ ٿڀ٬زي حٿڄئڃن حٿٜخىٵ ٻڄخ ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ: حٿ٘خىي حّٓش ٍٷڄيخ حٿٌٍٔس ڃُئڃِنِ «ً ٿ٬زيٌ ڃئڃنٌ هٌَْ ڃن ڃَ٘ٹٍ ً ٿٌ أ٫ْـَزټڂْ » 332 حٿزٸَس ڃئْڃِن «ً ڃَخ ٻخڅَ ٿڄئڃنٍ أڅ ّٸظپَ ڃئڃنخً الاَ ه٤ؤ، ً ڃن ٷظپَ ڃئڃنخً ه٤ؤ ٳظلََُّ ٍٷزشٍ ڃئڃنشٍ » :3 حٿنٔخء - ڃلڄي حٿَّحُ ُ: طٴَْٔ حٿٴوَ حٿَحُُ، ىحٍ حٿٴټَ ٿڀ٤زخ٫ش ً حٿنَ٘ رًَْص- ٿزنخڅ ٓنش2512ىـ/2:92ځ، ١2،ؽ3:، ٙ3:5. 1 - ڃلڄي حٿ٤خىَ رن ٫خٌٍٗ: حٿڄٜيٍ نٴٔو،ؽ 39، ٙ232. 2

عدد الصفحات ٥٥

ڃئڃن «ڃنْ ٫ڄِپَ ٛخٿلخً ڃن ًٻٍَ أً أنؼَ ً ىٌَ ڃئڃنٌ ٳڀنلَْْنوُ كْخسً ٣ِْزشً ً ٿنـِِّْنَيڂ أؿََىڂ ْرؤكَٔنِ ڃخ ٻخنٌح ّ٬ڀڄٌڅَ » :8 حٿنڄپ ڃئڃن «ً ڃنْ ّ٬ڄپْ ڃن حٿَٜخٿلخصِ ً ىٌَ ڃئڃنٌ ٳ ّوخٱُ ٧ڀڄًخ ً لاَ ى٠ڄخَ » 223 ٣و ڃئڃن «ٳڄنْ ّ٬ڄپْ ڃن حٿَٜخٿلخصِ ً ىٌَ ڃئڃنٌ ٳ ٻٴَحڅَ ٿٔ٬ْوِ ً انَ خ ٿو ٻخطزٌڅَ » :5 حلأنزْخء ڃئڃن «ً ٷخٽَ ٍؿپٌ ڃئڃنٌ ڃن آٽ ٳَ٫ٌڅَ ً ّټظڂُ اّڄخنَو » 39 ٯخٳَ ڃئڃن «ىٌَ حٿٌَُ هڀٸَټڂ ٳڄنټُڂ ٻخٳٌَ ً ڃنټُڂ ڃئڃنٌ ً حللهُ رڄخ ط٬ڀڄٌڅَ رٌَْٜ » 13 حٿظٰخرن ً ٷخٽ ؿپَ ؿلاٿو ٳِ حلأَڃْنِ : حٿ٘خىي حّٓش ٍٷڄيخ حٿٌٍٔس أڃنًخ «ً اًح ؿ٬ڀنَخ حٿزْضَ ڃؼخرَش ٿڀنَخّ ً أڃنًخ » 236 حٿزٸَس حلأڃن «ً حٿٌَّن آڃنٌُح ً ٿٌ ّڀزٌُٔح أّڄخنَيڂ ر٨ڀڂٍ أًٿجٺ ٿيڂ حلأڃنُ ً ىڂ ڃيظيًڅَ » 93 حلأن٬خځ آڃنْن «اڅ حٿڄظَٸْنَ ٳِ ؿنَخصٍ ً ٫ٌْڅٍ حىهڀٌُىخ رٔلاځٍ آڃنْنَ » 65 حٿلِـَْ حٓڃنْن «أٷزپْ ً لاَ طوٲْ انَٺ ڃنَ حٓڃنْنَ » 42 حٿٸٜٚ آڃن «ٳڀَْ٬زيًُح ٍدَ ىٌح حٿزْضِ حٿٌُِ أ٣٬ڄيڂْ ڃن ؿٌ٩ٍ ً أڃنيڂْ ڃن هٌٱٍ » 15 ٷَّٖ 5 /انًًٍٍٓ:

عدد الصفحات ٥٦

ؿخء ٳِ ٿٔخڅ حٿ٬َد ٳِ َٗف ڃخىس(ىـ ځ څ): ىَڄَنَ : حٿڄيْڄنُ ً حٿڄيْڄَنُ : حٓڂ ڃن أٓڄخء حلله ط٬خٿَ ٳِ حٿټظذ حٿٸيّڄش، ً ىٌ حٓڂ ٳخ٫پ ٿڀڄٌٌٛٱ رخٿيْڄنش ٫ڀَ ٯَْه، ٳ٬ڀو ىْڄن ّيْڄن ىْڄنش، ً حٿيْڄنش ٫ڀَ حٿِ٘ء حٿْٔ٤َس ٫ڀْو ً كٴ٨و ً حٿظڄټن ڃنو، ً ٳِ حٿظنِّپ: ً ڃيْڄنً خ ٫ڀْو، ً ڃ٬نخه حٿ٘خىي ّ٬نِ ًٗخىيح ٫ڀْو، ً حٿڄيْڄن حٿ٘خىي، ً ىٌ ڃن آڃن ٯَْه ڃن حٿوٌٱ ، ً أٛڀو أَأْڃَن ٳيٌ ُإَأْڃِنٌ، ريڄِطْن ، ٷڀزض حٿيڄِس حٿؼخنْش ّخء ٻَحىش حؿظڄخ٫يڄخ ٳٜخٍ ڃئَّْڄن، ػڂ َْٛص حلأًٿَ ىخء ٻڄخ ٷخٿٌح : ىَحٵ ً أٍحٵ(1). ً ٷخٽ ر٬٠يڂ: ڃيْڄن ڃ٬نَ ڃئَّڄن، ً حٿيخء ريٽ ڃن حٿيڄِس، لأنيخ أهٲّ ڃنيخ ٻڄخ ٳِ ٷٌٿو:(أٍٷض حٿڄخء)، ٳْٸخٽ: (ىَٷض) ٿٸَد ڃوَؿْيڄخ(2)،ًٷخٽ حلأُىَُ: ىٌح ٫ڀَ ٷْخّ حٿ٬َرْش ٛلْق ڃ٪ ڃخ ؿخء رو ٳِ حٿظٴَْٔ أنو رڄ٬نَ حلأڃْن، ً ٷْپ رڄ٬نَ ڃئطَڄَنٌ ، أڃّ خ ٷٌٽ ٫زّ خّ رن ٫زي حٿڄ٤ڀذ ٳِ ٗ٬َه ّڄيف حٿنزِ(ٙ): كظَ حكظٌٍ رْظٺ حٿڄيْڄن، ڃن هنيٵ، ٫ڀْخء طلظيَ خ حٿن٤ٶُ . ًٷخٽ حرن حٿ٬زخّ: حٿڄيْڄن حٿڄئطڄن، ًأڃخ حٿټٔخثِ ٳٸخٽ : حٿڄيْڄن حٿ٘يْي، ً ٷخٽ ٯَْه ىٌ: حٿَٷْذُ، ّٸخٽ ىْڄن ىْڄنش اًح ٻخڅ ٍٷْزخ ٫ڀَ حٿِ٘ء، ً ڃيْڄن ٳِ حلأٛپ : ڃئَ ّڄن ً ىٌ ڃٴْ٬پ ڃن حلأڃخنش، ً ٳِ كيّغ ًُىَْْذٍ :«اًح ًٷ٪ حٿ٬زي ٳِ أُٿيخنْش حٿَّ دّ ً ڃيْڄنش حٿٜيِّٸْن ٿڂ ّـي أكيح ّؤهٌ رٸڀزو، أُ اًح كٜپ حٿ٬زي ٳِ ىٌه حٿيٍؿش ٿڂ ّ٬ـزو أكي ّؤهٌ رٸڀزو، أُ اًح كٜپ حٿ٬زي ٳِ ىٌه حٿيٍؿش ٿڂ ّ٬ـزو أكي، ً ٿڂ ُّ لذَ الا حلله ٫ِّ ًؿپ »(3). ً حٿڄيْڄن ٻڄخ ؿخء ٳِ ڃٌٌٓ٫ش ً لله حلأٓڄخء حٿلٔنَ، ڃ٬نخه، حٿَّ ٷْذ ً حٿ٘خىي ٫ڀَ هڀٸو ً حٿڄئطڄن ً حٿڄٔظٌٿِ ٫ڀْيڂ رخٿَ٫خّش ً حٿٸيٍس، ً حٿٸخثڂ رؤ٫ڄخٿيڂ ً أٍُحٷيڂ ً آؿخٿيڂ(4)، ٳٸخٽ ط٬خٿَ:«ً أنَ ِٿنخ اٿْٺَ حٿټظخدَ رخٿلٶِ ڃٜيٷخً ٿڄَ خ رْنَ ّيّوِ ڃن حٿټظخدِ ً ڃُ يْڄنً خ ٫َڀْوِ »(5)، ً ٷخٽ أّ٠خ ٳِ ٌٍٓس حٿلَ٘:« ىٌَ حللهُ حٿَ ٌُ لاَ اٿوَ الاَ ىٌَ حٿڄڀٺُ حٿٸيُ ًُّ حٿَٔ لاځ - حرن ڃن٨ٌٍ: ٿٔخڅ حٿ٬َد، ٓنش 2::5ځ، ١4،ؽ24، ٙ547. 1 - حٿَحُُ: حٿِّنش ،ؽ3، ٙ352/353. 2 - حرن ڃن٨ٌٍ: حٿڄٜيٍ نٴٔو: ٙ 548. 3 -أكڄي ٫زي حٿـٌحى: ً لله حلأٓڄخء حٿلٔنَ ،ٙ47. 4 - ٌٍٓس حٿڄخثيس: حّٓش:34. 5

عدد الصفحات ٥٧

حٿڄئڃنُ حٿڄيْڄنُ »(1) .أُ أنَ و حٿڄئطَ ڄِن ٫ڀَ حٿټظذ حٿٔڄخًّش حٿظِ أنِٿض ٷزڀو ًحٿـخڃ٪ ٿڄخ ٳْيخ ڃن طَّ٘٪(2). ب/ ٔرٔدِ فً انسٍاق انمرآًَ: ٷخٽ ط٬خٿَ:« ىٌَُ حللهُ حٿَ ٌُ لا اٿو الاّ ىُ ٌَ حٿڄَ ڀٺُ حٿٸيًُّّ حٿّٔلاځُ حٿڄئڃنُ حٿڄيْڄنُ » . ًٍى ٳِ طٴَْٔحٿٴوَ حٿَّ حُُ ٿڄ٬نَ حٿڄيْڄن أنَو : حٿ٘خىي حٿٌُ لا ّْٰذ ٫نو ِٗء، ً ٳِ أٛڀو ٷٌلاڅ: أڃخ حلأًٽ ٳيٌ ٿڀوڀْپ ً أرٌ ٫زْيس ٳٸخلا: ىَڄَنَ، ُّيَْْڄنُ، ٳيٌ ڃيْڄنٌ، اًح ٻخڅ ٍٷْذ ٫ڀَ حٿِ٘ء، ً أڃخ حٿؼخنِ ٳٍَْ أٛلخرو أڅّ أٛڀو ڃئّڄِ ن، ڃن آڃن ّئْڃن، ٳْټٌڅ رڄ٬نَ حٿڄئڃن، ً ٷخٽ حرن حلأنزخٍُ: حٿڄيْڄن حٿٸخثڂ ٫ڀَ هڀٸو رَُٷو(3).ًحٿڄيْڄن ىٌ حٿَٷْذ رڀٰش ٷَّٖ، ً حٿلخٳ٦ ٳِ ٿٰش رٸْش حٿ٬َد كٔذ طٴَْٔ حٿ٤خىَ رن ٫خٌٍٗ(4). ً ؿخء ٳِ حٿڄٸٜي حلأٓنِ ٳِ َٗف أٓڄخء حلله حٿلٔنَ ٿڀِٰحٿِ رؤڅّ :حٿڄيْڄن ٳِ كٶ حلله، حٿٸخثڂ ٫ڀَ هڀٸو رؤ٫ڄخٿيڂ ً أٍُحٷيڂ ً آؿخٿيڂ، ًانّ ڄخ ٷْخڃيڂ ٫ڀْيڂ لإ٣لا٫و ً حٓظْلاثو ً كٴ٨و،ً حلإَٗحٱ (أُ حٿٌُ ىٌ حلإ٣لا٩) َّؿ٪ اٿَ حٿ٬ڀڂ، ً حلآظْلاء َّؿ٪ اٿَ ٻڄخٽ حٿٸيٍس، ً حٿلٴ٦ َّؿ٪ اٿَ حٿٴ٬پ، ً حٿـخڃ٪ رْن ىٌه حٿڄ٬خنِ حٓڄو حٿڄيْڄن ً ٿن ّـظڄ٪ ٫ڀَ ًٿٺ حٿټڄخٽ ً حلإ٣لاٵ الا لله ط٬خٿَ، ً ط٬ٸْذ حٿڄئڃن رخٿڄيْڄن ٿيٳ٪ طٌىڂ أڅ طؤڃْنو ٫ن ٟ٬ٲ أً ٫ن ڃوخٿٴش ٯَْه، ٳؤ٫ڀڄٌح أڅ طؤڃْنو ٿلټڄظو ڃ٪ أنو ٍٷْذ ڃ٤ڀ٪ ٫ڀَ أكٌحٽ هڀٸو ٳظؤڃْنو اّخىڂ ٍكڄش ريڂ،ً ىٌ حٿ٘خىي ٫ڀَ هڀٸو رڄخ ّٜيٍ ڃنيڂ ڃن أٷٌحٽ ً أٳ٬خٽ ً أ٫ڄخٽ ،ًىٌ حٿ٬خٿڂ حٿٌُ لا ّ٬ِ ٫نو ڃؼٸخٽ ًٍس ٳِ حلأٻٌحڅ، ً ىٌ حٿَٷْذ ٫ڀْيڂ، ٳخلله ٫ِ ًؿپ ّ٬ڀڂ هٴخّخ حلأڃٌٍ ً هزخّخ حٿٜيًٍ ، ٳيٌ حٿٌُ أكخ١ رټپ ِٗء ٫ڀڄخ لا اٿو الا ىٌ حٿٌُ طَؿ٪ ً طَْٜ اٿْو حلأڃٌٍ(5). ج/ آراء انًفسرٌٍ: - ٌٍٓس حٿلَ٘: حّٓش، 34. 1 8- ڃلڄي حٿَحُُ:طٴَْٔ حٿٴوَ حٿَحُُ، ؽ39،ٙ3:5. 2- ڃلڄي حٿَحُُ: حٿڄٜيٍ حٿٔخرٶ، ٙ 3:5. - ڃلڄي حٿ٤خىَ رن ٫خٌٍٗ: طٴَْٔ حٿظلََّ ً حٿظنٌَّ، ؽ39،ٙ 232. 4 2- ڃلڄي حٿ٤خىَ رن ٫خٌٍٗ:حٿڄٜيٍنٴٔو ،ؽ39، ٙ233 ً حٿٸَ٣زِ( ڃلڄي رن أكڄي رن أرَ رټَ رن ٳَؽ حلأنٜخٍُ): حلأٓنِ ٳِ َٗف أٓڄخء حلله حٿلٔنَ، ىحٍ حٿٜلخرش ٿڀظَحع ر٤ن٤خ ٓنش 2527ىـ/2::6ځ،١2،ؽ2،ٙ234، ً حرن حٿٸْڂ حٿـٌُّش: َٗف أٓڄخء حلله حٿلٔنَ، ٙ 298.

عدد الصفحات ٥٨

ڃن هلاٽ حٍٓحء حٿظِ حٓظ٬َٟظيخ ٳِ حٿْٔخٵ حٿٸَآنًِحٿظِ ٷيّ ځ ٳْيخ حٿڄٴًَٔڅ ىلالاص ڃظ٬يىس ، ٳټپ ًحكي ٿو ٍأُ هخٙ ٳِ طٴَْٔه، اًڅ ٳخٿڄيْڄن ىٌ حٿڄْٔ٤َ ً حٿڄظلټڂ ٳِ ٻپ ِٗء ًحٿڄلْ٢ رَْٰه حٿٌُ لا ّوَؽ ٫ن ٷيٍطو ڃٸيًٍ، ًلا ّنٴٺ ٫ن كټڄو ڃٸ٤ٌٍ، ٿو حٿٴ٠پ ٫ڀَ ٻپ ڃوڀٌٵ ڃن ٻپ ًؿو ٳِ ٻپ حلأڃٌٍ، ً ىٌ حٿڄٔظٰنِ ٫ن ٯَْه ً اٿْو طَْٜ حلأڃٌٍ1 ،اًڅ ٳخٿڄيْڄن ىٌ حٿَٷْذ ٫ڀَ ٻپ ِٗء، ً حٿ٘يْي حلأڃْن حٿٸخثڂ ٫ڀَ ٫زخىه رؤ٫ڄخٿيڂ ٳِ أٍُحٷيڂ ً آؿخٿيڂ ،ً حٿڄئطڄن حٿڄٔظٌٿَ ٫ڀْيڂ رخٿَ٫خّش ً حٿٸيٍس، ً حٿڄَحٷزش ٳِ كَٻخطو ً ٓټنخطو ٧خىَس ً رخ٣نش(2). د/ ًَارج اسخعًال نفظ "انًًٍٍٓ" فً انمرآٌ انكرٌى: ًٍى ٿٴ٦ حٿڄيْڄن ٳِ حٿٸَآڅ حٿټَّڂ ڃَطْن: ڃَس ٳِ كٶ حٿٸَآڅ حٿټَّڂ ً ڃَس أنيخ حٓڂ ڃن أٓڄخء حلله ط٬خٿَ: ً أڃؼڀش ًٿٺ ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ: حٿ٘خىي حّٓش ٍٷڄيخ حٿٌٍٔس ڃيْڄنخ «ًَ أَنَِٿْنَخ اٿْٺَ حٿټظَخدَ رخٿلٶّْ ڃَٜيّْٷًخ ٿڄَخ رْنَ ّيّوِ ڃن حٿټظخدِ ً ڃيْڄنًخ ٫ڀْو ٳخكْټُڂْ رْنيُڂ رڄَخ أنِٽَ حللهُ ً لا طظَز٪ْ أىٌَحءىُڂ ٫ڄَخ ؿخءٹ ڃنَ حٿلٶِ ٿ ټپّ ؿَ٬ڀْنَخ ڃنٺَ ِٗ َ٫شً ً ڃنيخؿًخ ً ٿٌْ ٗخءَ حلله ٿـ٬ڀټڂ أڃشً ًحكيسً ً ٿټنْ ٿْزڀٌٻُڂ ٳِ ڃخ ءحطخٻُڂْ ٳخٓظزِٸٌُح حٿوََْحصَ اٿَ حللهِ ڃَؿِ٬ُټڂ ؿڄْ٬ًخ ٳْنزجُټُڂ رڄخ ٻنظڂ ٳْو طوْظڀٴٌڅَ » 59 حٿڄخثيس حٿڄْيڄن «ىٌَُ حلله حٿٌَُ لاَ اٿو الا َىٌُ حٿڄڀٺُ حٿٸيًُّ حٿَٔ لاځُ حٿڄئڃنُ حٿڄيْڄنُ حٿ٬ُِِّ حٿـزَخٍُ حٿڄظټزَِ ُٓزلخڅَ حللهِ ٫ڄَخ َُّ٘ٻٌڅَ » 34 حٿلَ٘ حٿٌَٟحنِ:أٓڄخء حلله حٿلٔنَ،ٙ25. -1 4- حٿٌَّٟحنِ :حٿڄٜيٍ حٿٔخرٶ ،ٙ 26،(ؿلاٽ حٿيّن حٿٌْٔ٣ِ ،ؿلاٽ حٿيّن حٿڄلڀِ ):طٴَْٔ حٿـلاٿْن،طق:ٛزَُ ڃلڄي ڃٌَٓ ًڃلڄي ٳخِّ ٻخڃپ،ٓنش 2534ه/3114ځ ،ىحٍ حٿوَْ ٿڀ٤زخ٫ش ًحٿنَ٘،ٙ659، ً حٿ٤زَُ: طٴَْٔ حٿ٤زَُ،ؽ33،ٙ664، ً كڄِس حٿ٘نظَّنِ: ٓڀٔڀش حٿٸٜٚ حٿٸَآڅ،ؽ27،ٙ22:، ً حٿٔنٌِٓ حٿلٔنِ: َٗف أٓڄخء حلله حٿلٔنَ، ٙ 41.

عدد الصفحات ٥٩

6 /انخانك: أ/ انذلانت انهغٌٕت: ؿخء ٳِ ٿٔخڅ حٿ٬َد ٳِ َٗف ڃخىس (م ٽ ٵ): «هَڀَٶَ : حلله ط٬خٿَ ً طٸيَّ حٿوخٿٶ ً حٿولاَٵ، ٳٸخٽ ط٬خٿَ ٳِ ٻظخرو:« ىٌَ حللهُ حٿوخٿٶُ حٿزخٍة حٿڄَٜ ٌٍُِ»(1)، ًٷخٽ أّ٠خ:« رَڀََ ً ىُ ٌَ حٿولاَ ٵُ حٿ٬ڀْڂُ »(2)، ً انّ ڄخ ٷُ يِځ أًّ ٽ ًىڀش لأنو ڃن أٓڄخء حلله ٫ِ ًؿپ، ً لا طـٌُ ىٌه حٿٜٴش رخلأٿٲ ً حٿلاځ ٿَْٰ حلله ٫ِ ًؿپ، ً أٛپ حٿوڀٶ: حٿظٸيَّ، ٳيٌ ح٫ظزخٍ طٸيَّ ڃخ ڃنو ًؿٌىىخ رخلا٫ظزخٍ ٿلإّـخى ٫ڀَ ًٷٲ حٿظٸيَّ هخٿٶ، ً حٿوڀٶ ٳِ ٻلاځ حٿ٬َد: حرظيح٩ حٿِ٘ء ٫ڀَ ڃؼخٽ ٿڂ ّٔزٶ اٿْو، ً ٻپ ِٗء هڀٸو حلله ٳيٌ ڃزظيثُ و ٫ڀَ ٯَْ ڃؼخٽ ٓزٶ اٿْو:«آلاَ ٿوُ حٿوڀٶُ ً حلأڃَُ طزخٍٹَ حللهُ أكٔنُ حٿوخٿٸْنَ »(3) . ٷخٽ أرٌ رټَ رن حلأنزخٍُ: حٿوڀٶ ٳِ ٻلاځ حٿ٬َد ٫ڀَ ًؿيْن: أكيىڄخ حلإن٘خء ٫ڀَ ڃؼخٽ أري٫و، ً حٓهَ حٿظٸيَّ، ً ٷخٽ ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ:« ٳظزخٍٹَ حللهُ أكٔنُ حٿوخٿٸْنَ » ڃ٬نخه أكٔن حٿڄٸيٍّن، ً ٻٌٿٺ ٷٌٿو ط٬خٿَ:« ً طَ وڀٸٌڅَ اِٳټً خ»(4) .أُ طٸيًٍڅ ٻٌرخ،ًٷخٽ حرن ْٓيس: هڀٶ حلله ط٬خٿَ حٿِ٘ء ّوڀٸُ و هڀٸً خ أكيػو ر٬ي أڅ ٿڂ ّټن، ً حٿوڀٶ ّټٌڅ حٿڄٜيٍ ً ّټٌڅ حٿڄوڀٌٵ، ً ٷٌٿو ٫ِّ ًؿپّ :« ّوڀٸټُ ڂْ ٳِ ر٤ٌڅِ أڃيخطټُ ڂ هڀٸً خ ڃنْ ر٬يِ هڀٶٍ ٳِِ ٧ُ ڀڄخصٍ ػَلاعٍ »(5) .أُ ّوڀٸټڂ ن٤ٴً خ ػڂ ٫ڀٸً خ ػڂ ڃ٠ًٰ خ ػڂ ٫٨خڃً خ ػڂ ّټٌٔح حٿ٬٨خځ ٿلڄً خ ػڂ ٌّّٜ ٍ ً ّنٴن ٳِ حٿَّ ًف ٳٌٿٺ ڃ٬نَ هڀٸخ ڃن ر٬ي هڀٶ ٳِ ٧ڀڄخص ػلاع ٳِ حٿز٤ن ً حٿَّ كڂ ً حٿڄْ٘ڄش»(6). ً حٿوخٿٶ ٳِ حٿڀٰش حٿ٬َرْش حٓڂ ٳخ٫پ ٳ٬ڀو هَڀٶَ ّوڀُٶُ هڀٸً خ، ً حٿوڀٶ ڃٜيٍ ڃن حٿٴ٬پ هڀٶ ًڃنو ٷٌٿو ط٬خٿَ:« حٿّ ٌُ أكٔنَ ٻُپ ِٗءٍ هڀٸوُ ً ريأَ هڀٶَ حلإنٔخڅِ ڃنْ ٣ْنٍ »(7). - ٌٍٓس حٿلَ٘: حّٓش: 35. 1 - ٌٍٓس ّْ: حّٓش: 92. 2 - ٌٍٓس حلأ٫َحٱ: حّٓش: 65. 3 - ٌٍٓس حٿ٬نټزٌص: حّٓش: 28. 4 - ٌٍٓس حٿِڃَ: حّٓش: 17. 5 - حرن ڃن٨ٌٍ ٿٔخڅ حٿ٬َد، ٓنش2521ىـ/ 2::1ځ ،١2، ؽ24، ٙ96/:1. 6 - ٌٍٓس حٿٔـيس: حّٓش: 18. 7

عدد الصفحات ٦٠

ً ّؤطِ ڃ٬نَ حٿوڀٶ أّ٠خ رڄ٬نَ حٿڄوڀٌٵ، ّٸٌٽ ط٬خٿَ:« ىٌح هڀٶُ حلله ٳؤًٍُنِِ ڃخًحَ هڀٶَ حٿٌَّن ڃنْ ىًنِو ...»(1)، ً أٛپ حٿوڀٶ حٿظٸيَّ، ً ىٌ حٿ٬ڀڂ حٿٔخرٶ، ًحٿوڀٶ ٳِ ٻلاځ حٿ٬َد: حرظيح٩ حٿِ٘ء ٫ڀَ ڃؼخٽ ٿڂ ّٔزٶ اٿْو، ً ٻپ ِٗء هڀٸو حلله ٳيٌ ڃزظيثو ٫ڀَ ٯَْ ڃؼخٽ ٓزٶ اٿْو، ّٸٌٽ ط٬خٿَ:« حللهُ هخٿٶُ ٻپِ ِٗءٍ ً ىٌَ ٫ڀَ َ ٻپِ ِٗءٍ ً ٻْپٍ »(2) . ً حٿوخٿٶ ىٌ حٿٌُ ّوَؽ حلأْٗخء ڃن حٿ٬يځ اٿَ حٿٌؿٌى رظٸيَّ ً طيرَْ ً ٫ڀڂ ً ٷيٍس، ٳٸي ٻخڅ حلله ً لا ِٗء ٌٓحه(3) . اًڅ ٳخٿوخٿٶ:ىٌ حٿڄٸيّ ٍ حٿڄٌؿي حٿڄزي٩، ىٌح ٳِ حٿڀٰش، ٳيٌ ؿپّ ٗؤنو ٷيٍ حلأْٗخء طٸيَّح ىٷْٸخ ڃلټڄً خ ً ٳٶ ٫ڀڄو حٿڄلْ٢ ً اٍحىطو حٿنخٳيس، ًٷيٍطو حٿظّ خڃش، ٳؤًؿيىخ ڃن حٿ٬يځ اّـخىح ريّ٬خ ٫ڀَ ٯَْ ڃؼخٽ ٓزٶ(4). ىٌه أىڂ حٿڄٴخىْڂ حٿظِ حٷظَكظيخ ٿڀيلاٿش حٿڀٌّٰش ڃن هلاٽ حٿټظذ ً حٿڄ٬خؿڂ حٿظِ ًٻَص ىٌح حلآڂ "حٿوخٿٶ". ب/ ٔرٔدِ فً انسٍاق انمرآًَ: ٷخٽ ط٬خٿَ:« ىٌَُ حللهُ حٿوخٿٶُ حٿزخٍةُ حٿڄٌٍُِٜ » 5 اڅّ ٻپ ڃوڀٌٵ ٫ڀَ ًؿو حلأٍٝ هڀٸو حٿوخٿٶ، ٳيٌ حٿٌُ ٍٻّ ذ حلأْٗخء ً ٍطّ زيخ ً ىٌ حٿّ ٌُ هڀٸنخ ً ٍُٷنخ ڃن ٻپ ن٬ڄو حٿظِ أن٬ڄنخ ريخ، ٻڄخ ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ:« َّخ أُّ يخ حٿَ ٌّنَ آَڃنُ ٌح حًٻُ ًَُح ن٬ْ ڄشَ حللهِ ٫ڀْټڂْ ىپْ ڃِن هَ خٿٶٍ ٯَُْ حللهِ َُّٷټُ ڂ ڃنَ حٿَٔ ڄخءِ ً حلأٍِٝ لا اٿوَ الا ىُ ٌَ ٳؤنَ َ طُئْٳټٌڅَ »(6). ً ّٸٌٽ ط٬خٿَ ٳِ هڀٸو ٿلإنٔخڅ:«هَڀٶَ حلإنَٔ خڅَ ڃِنْ ٫َڀٶٍ »(7)،ً ٷخٽ أّ٠خ:« ػڂ هڀٸنخ حٿن٤ٴش ٫ڀٸش ٳوڀٸنخ حٿ٬ڀٸش ڃ٠ٰش ٳوڀٸنخ حٿڄ٠ٰش ٫٨خڃخ ً ٻٌٔنخ حٿ٬٨خځ ٿلڄخ ػڂ أن٘ؤنخه هڀٸخ - ٌٍٓس حٿِڃَ: حّٓش:73. 1 - ٌٍٓس حٿِڃَ: حّٓش: 71. 2 -٫زي حٿلڀْڂ ڃلڄٌى: ً لله حلأٓڄخء حٿلٔنَ ، ٙ 55. 3 - ڃلڄي رټَ آڄخ٫ْپ: أٓڄخء حلله حٿلٔنَ، آػخٍىخ ً أَٓحٍىخ، ١2، ٙ66. 4 ٌٍٓس حٿلَ٘، حّٓش: 35. -5 - ٌٍٓس ٳخ٣َ: حّٓش:14 6 - ٌٍٓس حٿ٬ڀٶ:حّٓش: 13. 7

عدد الصفحات ٦١

آهَ ٳظزخٍٹ حلله أكٔن حٿوخٿٸْن»(1)،أُ أڅ حلله هڀٸنخ ٫زَ ڃَحكپ ٳلا ريّ ٿنخ أڅ ن٘ټَه لأنو ًٟ٬نخ ٳِ أكٔن ٌٍٛس، ً ْٓخٵ حّٓش حٿظِ ًٍىص ٳْيخ ٻڀڄش " حٿوخٿٶ" ٻڄخ ٷخٽ ٫ِّ ً ؿپ:« ىٌ حلله حٿوخٿٶ حٿزخٍة حٿڄٌٍِٜ »(2)، أُ حٿڄٸيٍِ ٿـڄْ٪ حٿټخثنخص رڄْ٘جظو، ٳيٌ حٿڄزي٩ ٿـڄْ٬يخ رٸيٍطو، ً ىٌ حٿٌُ اًح أٍحى ْٗجخ أڅ ّٸٌٽ ٿو ٻن ٳْټٌڅ ٫ڀَ حٿٜٴش حٿظِ َّّي(3) . ً ؿخء حٿَحُُ رڄ٬نخه كٌٽ ًًٍى ىٌح حلآڂ ٳِ حٿْٔخٵ حٿٸَآنِ ٫نيڃخ ٷخٽ رؤڅ حٿوڀٶ ىٌ حٿظٸيَّ ً ڃ٬نخه: أنو ّٸيٍ أٳ٬خٿو ٫ڀَ ًؿٌه ڃوٌٜٛش، ٳخٿوخٿٸْش ٍحؿ٬ش اٿَ ٛٴش حلإٍحىس(4). ج/ آراء انًفسرٌٍ: اڅّ حٿًَ٘كخص حٿظِ ٷْڀض ٳِ ٿٴ٦ "حٿوخٿٶ" ًحٿٌُ ٷخٽ ٳْو حٿڄٴًَٔڅ رؤنو حٿڄٸيٍ ً حٿڄزي٩ ً حٿڄن٘ت ً حٿڄٌؿي ٿلأْٗخء ڃن حٿ٬يځ،ٳيٌ حٿٌُ ٷيّ ٍحلأْٗخء طٸيَّح ىٷْٸخ ڃلټڄخ ًٳٶ ٫ڀڄو ً اٍحىطو، ً ٷي حطٴٶ حٿ٬ڀڄخء ٳِ ڃ٬نَ حٿوخٿٶ ٫ڀَ حٿظٸيَّ، ً ڃنو ٷٌٿيڂ، هڀٶ حلأىّڂ: أُ ٷيّ ٍه(5)،ً ڃنو ٷٌٿو ط٬خٿَ:« ً طوڀٸٌڅ اٳټخ»(6)، أُ طٸيًٍنو ً طيْجٌنو، اًڅ ٳخٿوخٿٶ ىٌ ىٌ حٿڄٸيٍ رڄخ ٌّؿيه طٸيَّه ً طيرَْه ً ٫ڀڂ ً ٷيٍس ٳٸي ٻخڅ حلله ً لا ِٗء ٯَْه(7). د/ ًَارج اسخعًال نفظ "انخانك" فً انمرآٌ انكرٌى: ًٍى حٓڂ حلله "حٿوخٿٶ" ڃ٬ََٳخ رخلأٿٲ ً حٿلاَځ ڃََس ًحكيس ٳِ حٿٸَآڅ حٿټَّڂ ً ڃؼخٽ ًٿٺ ٷٌٿو ط٬خٿَ: حٿ٘خىي حّٓش ٍٷڂ حّٓش حٿٌٍٔس حٿوخٿٶ «ىٌَ حَلله حٿوَخٿٶُ حٿزخٍِةُ حٿڄٌٍِٜ ٿو حلأٓڄخءُ حٿلٔنََ ُّٔزِق ٿوُ ڃخ ٳِ حٿٔڄٌَحص ًِ حلأٍِٝ ًَ 35 حٿلَ٘ - ٌٍٓس حٿڄئڃنْن: حّٓش: 25. 1 - ٌٍٓس حٿلَ٘: حّٓش:35. 2 3- حٿٔنٌِٓ حٿلٔنِ، َٗف أٓڄخء حلله حٿلٔنَ، ٙ42، ً طٴَْٔ حرن ٻؼَْ: طٴَْٔ حٿٸَآڅ حٿ٬٨ْڂ ،ؽ24،ٙ614. - ڃلڄي حٿَّحُُ : طٴَْٔ حٿٴوَ حٿَحُُ،ؽ3:،ٙ3:6. 4 5- ڃلڄي رټَ آڄخ٫ْپ: أٓڄخء حلله حٿلٔنَ، آػخٍىخ ً أَٓحٍىخ،ٙ65،ً حٿزيٍ: ڃوظَٜ ٳٸو حلأٓڄخء حٿلٔنَ، ٙ 21. - ٌٍٓس حٿ٬نټزٌص: حّٓش:25. 6 9- حٿِڃوَُ٘:حٿټ٘خٱ ،ؽ7، ٙ96، ً أكڄي ٫زي حٿـٌَحى : ً لله حلأٓڄخء حٿلٔنَ ، ٙ55.

عدد الصفحات ٦٢

ىٌَُ حٿ٬ ُِِّ حٿلټْڂُ » ً ٷي حٓظ٬ڄپ ٯَْ ڃ٬َٳخ ٳِ ٫يس ڃٌحٟ٪ ٿڀيلاٿش ٫ڀَ ٣زْ٬ش حٿوڀٶً ًٿٺ ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ: حٿ٘خىي حّٓش ٍٷڄيخ حٿٌٍٔس هڀٸخ «أأَنظڂ أٗيُ هڀٸًخ أځِ حٿَٔڄخءُ رنَخىَخ ٍٳ٪َ ٓڄْټَيخ ٳٌَٔحىَخ ً أٯ٤ََْ ٿْڀَيخ ً أهَْؽَ ُٟلَخىَخ » 38/39 حٿنخُ٫خص هڀٶ/هڀٶ «ٿَوڀٶُ حٿَٔڄٌحصِ ً حلأٍِٝ أٻزَُ ڃنْ هڀٶِ حٿنَخِّ ً ٿټنَ أٻؼََ حٿنَخِّ لاَ ّ٬ڀڄٌڅَ » 69 ٯخٳَ هڀٸخ/ هڀٶ «ّوْڀٸټُڂ ٳِ ر٤ٌڅِ أُڃَيخطټُڂ هڀٸًخ ڃن ر٬يِ هڀٶٍ ٳِ ٧ڀڄخصٍ ػلاعٍ ًٿټڂْ حللهُ ٍرُټڂ ٿوُ حٿڄُڀٺُ لا اٿوَ الاَ ىٌَُ ٳؤنَِ طَْٜٳٌُڅَ » 17 حٿِڃَ هڀٶ «ىٌَح هڀٶُ حللهِ ٳؤًٍُنِِ ڃخًَح هڀٶَ حٿٌَّنَ ڃن ىًنِوِ رپْ حٿ٨َخٿڄٌڅَ ٳِ ٧لاٽٍ ڃزْنٍ » 22 ٿٸڄخڅ 7 /انبارئ: أ/ انذلانت انهغٌٕت: ؿخء ٳِ ٿٔخڅ حٿ٬َد ٳِ َٗف ڃخىس(د ٍ أ): رَأ: ڃن أٓڄخء حلله ٫َِ ًؿپَ، ً حلله حٿزخٍة حٿٌَحٍة (1)،ٻڄخ ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ:«حٿزخٍة حٿڄٌٍِٜ »(2)،ًٷٌٿو أّ٠خ:«ٳظٌُرٌُح اٿَ رخٍثِټڂ »(3)، ٷخٽ حٿزخٍة، حٿٌُ هڀٶ حٿوڀٶ لا ٫ن - حرن ڃن٨ٌٍ: ٿٔخڅ حٿ٬َد،ٓنش 3116ځ، ١2،ؽ2،ٙ57. 1 - ٌٍٓس حٿلَ٘: حّٓش:34. 2 - ٌٍٓس حٿزٸَس، حّٓش: 65. 3

عدد الصفحات ٦٣

ڃؼخٽ، ٷخٽ ً ٿيٌه حٿڀٴ٨ش ڃن حلاهظٜخٙ ّوڀٶ حٿلٌْحڅ ڃخ ٿْْ ٿيخ رَْٰىخ ڃن حٿڄوڀٌٷخص، ً ٷڀڄخ طٔظ٬ڄپ ٳِ ٯَْ حٿلٌْحڅ، ٳٸخٽ: رَأ حلله حٿنٔڄش ً هڀٶ حٿٔڄخًحص ً حلأٍٝ، ٷخٽ حرن ْٓيس: رَأ حلله حٿوڀٶ ّزَإىڂ رَءح ً رًَءح: هڀٸيڂ، ّټٌڅ ًٿٺ ٳِ حٿـٌحىَ ً حلأ٫َحٝ(1). ً ٳِ حٿظنِّپ حٿ٬ِِّ:« ڃخ أٛخد ڃن ڃْٜزش ٳِ حلأٍٝ ً لا ٳِ أنٴٔټڂ الا ٳِ ٻظخد ڃن ٷزپ أڅ نزَأىخ»(2)، ً ؿخء ٳِ حٿظيٌّذ: ً حٿزَّش أّ٠خ: حٿوڀٶ رلا ىڄِس،ًٷخٽ حٿٴَحء: ىِ ڃن رَأ حلله حٿوڀٶ أُ هڀٸيڂ(3).ً حٿزَّش حٿوڀٶ، ً أٛڀيخ حٿيڄِ، ً ٷي طَٻض حٿ٬َد ىڄِىخ ً ن٨َْه، حٿنزِّ ً حٿ ٌٍُّّ ش. ٷخٽ حرن حلأ٫َحرِ، رَة أُ طوڀٚ، ً رَة اًح طنِه ً طزخ٫ي، ً رَة اًح أ٫ٌٍ ً أنٌٍ، ً ڃنو ٷٌٿو ط٬خٿَ:«رََ حءسٌ ڃِنَ حللهِ ً ٍَ ٌُٓٿوِ »(4) . ًحٿزخٍة ٳِ حٿڀٰش حٿ٬َرْش حٓڂ ٳخ٫پ ڃن حٿٴ٬پ رَأ، ً حٿزخٍة ّيٽ ٫ڀَ ٛٴخص حٿٌحص(5)،ٳخٿزخٍة ىٌ حٿٌُ ّ٬٤ِ ٻپ ِٗء ڃخ ّنخٓزو ڃن حٿوڀٶ ً حٿظټٌّن ً حٿظٌّٔش ًٳٶ ٫ڀڄو ً اٍحىطو ً ٷيٍطو، ً حٿزَء ٳِ حٿڀٰش ڃ٬نخه: حٿٸ٤٪ ً حٿٴٜپ ً حلإٛلاف،ًڃؼخٽ ًٿٺ: رَأص حٿ٬ٌى ً رًَطو ّ٬نِ: ٷ٤٬ظو ًنلظو، ً رَّض حٿٸڀڂ: أٛڀلظو ً أ٫يىطو ٿڀټظخرش، ً ّٸخٽ: رَثض ڃن حٿڄَٝ أُ طڄؼڀض ٿڀ٘ٴخء، ً ٓڀڄض ڃن حٓٳخص، ً أٛزلض ٌّٓخ ڃ٬خٳخ ، ٳيٌه حٿڄ٬خنِ ط٘ظڄپ ٫ڀَ حٿڄ٬خنِ حٿٔخٿٴش حٿٌٻَ ًىِ: حٿٸ٤٪ ً حٿٴٜپ ً حلإٛلاف(6). ً ڃ٬نَ حٿزخٍة ٻٌٿٺ: حٿڄزَة ً حٿڄ٤يَ لأڃ٘خؽ حٿوڀٶ حلأًٽ ٿ٬زيه حٿڄئڃن ڃن حٿَ٘ٹ(7)، ٻڄخ ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ:«ىٌَ حٿَ ٌُ هڀٸټُ ڂ ٳڄنټُ ڂ ٻخٳٌَ ً ڃنټُ ڂ ڃئڃنٌ »(8)،أُ هڀٸټڂ أ٣ٌحٍ هڀٸخ ڃن ر٬ي هڀٶٍ . ب/ ٔرٔدِ فً انسٍاق انمرآًَ: - حرن ڃن٨ٌٍ حٿڄٜيٍ حٿٔخرٶ، ؽ2، ٙ57. 1 - ٌٍٓس حٿليّي: حّٓش 33. 2 - حلأُىَُ: طيٌّذ حٿڀٰش، ؽ8، ٙ512. 3 - ٌٍٓس حٿظٌرش: حّٓش: 12. 4 - حرن ڃن٨ٌٍ: حٿڄٜيٍ حٿٔخرٶ، ؽ2، ٙ58. 5 - ڃلڄي رټَ آڄخ٫ْپ: أٓڄخء حلله حٿلٔنَ، آػخٍىخ ً أَٓحٍىخ ، ٙ 66. 6 -٫زي حٿلڀْڂ ڃلڄٌى: ً لله حلأٓڄخء حٿلٔنَ ، ٙ 24. 7 - ٌٍٓس حٿظٰخرن: حّٓش13. 8

عدد الصفحات ٦٤

ڃن هلاٽ ىٍحٓظِ ٿڀيلاٿش حٿڀٌّٰش لآڂحلله حٿزخٍة ،ًحٿٌُ ٷڀنخ رؤنَو : حٿڄن٘ت ً حٿوخٿٶ ٿلأ٫ْخڅ ڃن حٿ٬يځ اٿَ حٿٌؿٌى، ً ٿْْ ٻپ ڃن ٷيٍ ْٗجخ ً ٍطّ زو ّٸيٍ ٫ڀَ طنٴٌْه ً اّـخىه ٌٍٓ حلله ٫ِ ًؿپ، ًىٌ حٿٔخٿڂ حٿوخٿِ ڃن حٿنٸخثٚ ً حٿ٬ٌْد، ً ٿو حٿټڄخٽ حٿڄ٤ڀٶ ٳِ ٛٴخطو ً أٳ٬خٿو(1) .ٻڄخ ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ:« حٿوخٿٶحٿزخٍة حٿڄٌِٜ ٍ»(2) .ٳڄن ٫َٱ أڅ حلله ىٌ حٿزخٍة ٿڂ ّټن ٿڀلٌحىع ٳِ ٷڀزو أػَ، ً لا ٿڀٌ٘حىي ٫ڀَ َٓه ه٤َ، ً طزَّ أ ڃن كٌٿو نٴٔو ً ٓ٤ٌطو، ًڃن ٫َٱ أڅ ٍرو ىٌ حٿزخٍة طزَّ أ٫ن حٿڄل٨ٌٍ،ً حٿظـؤ اٿَ حٿڄڀٺ حٿٰٴٌٍ، ٳلا رخٍة ٌٓحه، ٳټخڅ ڃڄن أطڄٌح لله حٿ٬زٌىّش ً حٿ٬زٌىّش ىِ حٿ٤خ٫ش ٫ڀَ ٯخّش حٿٌٽ ً حٿو٠ٌ٩، ً ًٿٺ ڃوظٚ روخٿٶ حلأ٫ْخڅ، ً ڃټٌڅ حلأٻٌحڅ ً ڃيرَ حلأُڃخڅ، ٳيٌ حٿوخٿٶ ً حٿڄٌؿٌى حٿڄوظَ٩، ً ىٌح كٔذ طٴخَْٓ ٻپ ڃن حرن ٫٤ْش ً ٛخكذ حٿٸخڃٌّ ً حٿِٰحٿِ، ًأڃخ حٿِڃوَُ٘ ٳِ طٴَْٔ حٿټ٘خٱ ٳٍَْ رؤنّ و: حٿڄڄِْ ر٬٠و ڃن ر٬ٞ رخلأٗټخٽ حٿڄوظڀٴش(3). ىٌه ىِ أىڂ حٿڄ٬خنِ حٿظِ ًٍىص ٳِ حٿظٴخَْٓ حٿٸَآنْش ٿڀٴ٦ حٓڂ حلله" حٿزخٍة". ج/آراء انًفسرٌٍ: ن٨َح ٿٌؿٌى حهظلاٳخص ً اڅ ٻخنض ڃظٸخٍرش كٌٽ ڃ٬نَ حٓڂ حلله"حٿزخٍة" ٳِ حٿٸَآڅ حٿټَّڂ، الا أڅ أٯڀذ آٍحء حٿڄٴَّٔن ً ًَٗكخطيڂ، ط٬يىص ڃن ڃٴَٔ اٿَ آهَ،أُ أنيڂ أ٫٤ٌه ڃ٬خنِ ڃظ٬يىس ٻيلاٿظو ٫ڀَ حلإن٘خء ً حلاهظَح٩ ً حلإّـخى ً حلارظيح٩ ً حٿٜن٪، ً حٿظٌّٔش، ٳيٌ حٿٌُ ٿو حٿظؤػَْ ٳِ ٻپ ڃڄټن، ڃ٪ ٍ٫خّش طيٷْٶ ڃخ ًٷ٪ ٳْو حٿظٸيَّ ، ً اطڄخځ طيْجش ٻپ ڃڄټن ٿٸزٌٽ حٿٌٍٜ حٿظِ ٗخءىخ ٳْو، ً ك٦ حٿ٬زي ڃنو آٸخ١ حٿي٫خًُ، ً ڃلٌ حٿٌٓخث٢ ٻڀيخ ڃن حٿٸڀذ ٿ٬ڀڄو رؤڅ حٿ٬ـِ حٿظخځ ٫ڂّ ؿڄْ٬يخ(4) . اًڅ ڃن هلاٽ ڃخ ٓزٶ ّڄټننِ حٿٸٌٽ رؤڅ: حلإن٘خء، حلاهظَح٩، حلإّـخى، حلارظيح٩، حٿٜن٪، ً حٿظٌّٔش ٻڀڄخص ٷڀْڀش ٳِ ڃزنخىخ ٻزَْس ٳِ ڃ٬نخىخ ًأڅَ حلله ٓزلخنو ً ط٬خٿَ ىٌ حٿڄنٴَى رـڄْ٪ حٿڄوڀٌٷخص، ً رََ أ رلټڄظو ؿڄْ٪ حٿټخثنخص، ٳوڀٸيخ، ً أري٫يخ ً ٳ٤َىخ ٳِ حٿٌٷض حٿڄنخٓذ ٿيخ، - أكڄي كخڃي حٿ٤خىَ:حٿـخڃ٪ لأٓڄخء حلله حٿلٔنَ، ٙ41. 1 - ٌٍٓس حٿلَ٘: حّٓش: 35. 2 4- أكڄي كخڃي حٿ٤خىَ:حٿڄٜيٍ حٿٔخرٶ، ٙ 42/43،ً ڃلڄي حٿ٤خىَ رن ٫خٌٍٗ: طٴَْٔ حٿظلََّ ً حٿظنٌَّ، ؽ39، ٙ236، ً حٿِڃوَُ٘: طٴَْٔ حٿټ٘خٱ، ؽ7، ٙ96 . 2- حٿلٔنِ حٿٔنٌِٓ، َٗف أٓڄخء حلله حٿلٔنَ، ٙ43.ً حٿٸل٤خنِ: َٗف أٓڄخء حلله حٿلٔنَ، ٙ 279، ًكڄِس حٿ٘نظَّنِ: ٓڀٔڀش حٿٸٜٚ حٿٸَآنِ، ؽ27،ٙ264.

عدد الصفحات ٦٥

ً ٷيٍ هڀٸيخ أكٔن طٸيَّ، ً ٛن٬يخ أطٸن ٛن٪، ً ىيحىخ ٿڄٜخٿليخ، ً أ٫٤َ ٻپ ِٗء هڀٸو حٿلاثٶ رو، ػڂ ىيٍ ٻپّ ڃوڀٌٵ ٿڄخ ىُ ْت ً هُ ڀٶ ٿو(1) . د/ ًَارج اسخعًال نفظ" انبارئ" فً انمرآٌ انكرٌى: ًٍى حٓڂ حلله "حٿزخٍة" ڃَس ًحكيس ٳِ حٿٸَآڅ حٿټَّڂ ڃ٬َٳخ رخلأٿٲ ً حٿلاځ ً ڃؼخٽ ًٿٺ ٷٌٿو ط٬خٿَ: حٿ٘خىي حّٓش ٍٷڄيخ حٿٌٍٔس حٿزخٍة «ىٌَُ حللهُ حٿوَخٿِٶُ حٿزخٍِةُ حٿڄٌٍُِٜ ٿوُ حلأْٓڄخءُ حٿلُٔنََ ُّٔزِق ٿوُ ڃَخ ٳِ حٿَٔڄٌحصِ ً حلأٍِٝ ً ىٌَ حٿ٬ُِِّ حٿلټْڂُ » 35 حٿلَ٘ ًٷي ًٻَ حٓڂ حلله "حٿزخٍة" رْٜٮ ڃوظڀٴش ٳِ حٿٸَآڅ حٿټَّڂ ً ڃن أڃؼڀش ًٿٺ ٷٌٿو ط٬خٿَ: حٿ٘خىي حّٓش ٍٷڄيخ حٿٌٍٔس رخٍُ+ٻڂ «ٳظٌُرٌُح اٿََََ رخٍِثِټُڂ » 65 حٿزٸَس نزَأ+ىخ «ڃَخ أَٛخدَ ڃنْ ڃْٜزشٍ ٳِ حلأٍِٝ ً لاَ ٳِ أنٴِٔټُڂ الاَ ٳِ ٻظخدٍ ڃن ٷزپِ أَڅْ نَزََأىَخ اڅَ ًٿٺ ٫ڀََ حللهِ ََُّْٔ » 33 حٿليّي 8 /انًصّٕ ر: أ/ انذلانت انهغٌٕت: - حٿزيٍ، ڃوظَٜ ٳٸو أٓڄخء حلله حٿلٔنَ، ٙ22. 1

عدد الصفحات ٦٦

ؿخء ٳِ ٿٔخڅ حٿ٬َد ٳِ َٗف ڃخىس(ٙ ً ٍ): حٿڄٌِٜ ٍ: ىٌ حٿٌُ ٌٍّٜ ؿڄْ٪ حٿڄٌؿٌىحص ً ٍطّ زيخ ً أ٫٤َ ٻپ ِٗء ڃنيخ ٌٍٛس هخٛش ً ىْجش ڃنٴَىس ّظڄِْ ريخ ٫ڀَ حهظلاٳيخ ً ٻؼَطيخ . ّٸٌٽ حرن ْٓيس: حٿٌٍٜس ٳِ حٿ٘ټپ، ٳٸخٽ، ٳؤڃخ ڃخ ؿخءص ٳِ حٿليّغ ڃن ٷٌٿو هڀٶ حلله آىځ ٫ڀَ ٌٍٛطو ٳْلظڄپ أڅ طټٌڅ حٿيخء ٍحؿ٬ش ٫ڀَ آىځ، ٳبًح ٻخنض ٫خثيس ٫ڀَ حٓڂ حلله ط٬خٿَ ٳڄ٬نخه ٫ڀَ حٿٌٍٜس حٿظِ أن٘ؤىخ حلله ً ٷيٍىخ، ٳْټٌڅ حٿڄٜيٍ كْنجٌ ڃ٠خٳخ اٿَ حٿٴخ٫پ لأنو ٓزلخنو ىٌ حٿڄٌٍٜ لا أڅ ٿو، ٫ِ حٓڄو ً ؿپ، ٌٍٛس ً لا طڄؼخلا(1) ،ٳٸخٽ ط٬خٿَ:«ٳِ أُِ ٌٍٛسٍ ڃخ ٗخءَ ٍٻَ زٺَ »(2)، ً حٿـڄ٪ ٌٍََٛ ً ِٛ ٌٍَ، ً ٷي ٌَٛ ٍَهُ ٳظٌَٜ ٍ، ً حٿڄٌِٜ ٍ ٳِ ٍأُ حٿـٌىَُ: ً حٿٌّٜ ٍ رټَٔ حٿٜخى، ٿٰش ٳِ حٿٌّٜ ٍ ؿڄ٪ ٌٍٛس، ً ّن٘ي ىٌح حٿزْض ٫ڀَ ىٌه حٿڀٰش ّٜٲ حٿـٌحٍُ:(3) أَٗزَ ينَ ڃن رٸَِ حٿلڀٜخءِ أ٫ْنيَ خ ًىُ نَ أكَٔ نَ ڃن ََْٛ حنيخ ِٛ ٌٍََح ٳخٿڄٌِٜ ٍ ىٌ حٿٌُ أن٘ؤ هڀٸو ٫ڀَ ٌَٛ ٍ ڃوظڀٴش ٿْظ٬خٍٳٌح ريخ ً ٿْڄًِْح ر٬٠يخ ٫ن ر٬ٞ، ٳخٿوڀٶ ٻڀو لا ّ٘زو ر٬٠و ر٬٠خ(4). ب/ ٔرٔدِ فً انسٍاق انمرآًَ: ؿخء ٳِ طٴَْٔ حٿ٤زَُ: حلله ىٌ حٿڄُ ٌٍَُِٜ هڀٸو ٻْٲ ٗخء ً ٻْٲ ّ٘خء(5) . أڃخ ٳِ طٴَْٔ حٿ٤خىَ رن ٫خٌٍٗ: ٳيٌ ڃټٌڅ حٿٌّٜ ٍ ٿـڄْ٪ حٿڄوڀٌٷخص ًًحص حٿٌّٜ ٍ حٿڄَثْش(6)، ً حٿڄٌّٜ ٍ ىٌ حٿڄيِِ ء ٿڄنخ٧َ حلأْٗخء ٫ڀَ ڃخ أٍحه ڃن ط٘خرو أً طوخٿٲ، ً ىٌ حٿٌُ أن٘ؤ هڀٸو ٫ڀَ ٌّٛ ٍ ڃوظڀٴش ٿْظ٬خٍٳٌح ريخ، ً ىٌ حٿٌُ اًح أٍحى ْٗجخ أڅ ّٸٌٽ ٿو ٻن - حرن ڃن٨ٌٍ: ٿٔخڅ حٿ٬َد، ٓنش 2551ىـ/ 2::1،١2 ،ؽ5، ، ٙ584/587. 1 - ٌٍٓس حلإنٴ٤خٍ: حّٓش: 19. 2 - حرن ڃن٨ٌٍ: حٿڄٜيٍ نٴٔو: ٙ 588. 3 -أكڄي ٫زي حٿـٌحى: ً لله حلأٓڄخء حٿلٔنَ، ٙ63. 4 - حٿ٤زَُ: طٴَْٔ حٿ٤زَُ،ؽ34،ٙ416. 5 - حٿ٤خىَ رن ٫خٌٍٗ: طٴَْٔ حٿظلََّ ً حٿظنٌَّ،ؽ39، ٙ236. 6

عدد الصفحات ٦٧