الدراسات القرآنية في الجامعات الباكستانية مناهج، انجازات، مشاريع الجامعة الإسلامية العالمية أنموذجا

 

 اﻟﺬاﺗﻴﺔ اﻟﺴﲑة ا :ا ا ى ر ا د ر : ٢١/٢١/م٦٨٩١ ا د ن: ن ة، ا :آ د م ا ا ا . ت ا: و ا ت ا : او ، رد او ، ا . و ا ان ا: noorulhuda1hashmi@gmail.com اﻟﻌﻠﻤﻴﺔ اﳌﺆﻫﻼت : - فا ) ا ت را ا( ا ا ا د آ م ا ما ٢٠م٢١ . - ا م ا ة ارة . - دة ر د آ م ا إ ل ا س . - ا ا دة Intermediate) سار ا قو درة ا ا . - ا ا دة )Secondary School Certificate ( ا قو درة ا سار ا . اﻟﻌﻠﻤﻲ اﻹﻧﺘﺎج: اﻟﻌﺮﺑﻴﺔ ﺑﺎﻟﻠﻐﺔ اﻟﺒﺤﻮث : - ا ر ا ا ا و ا ا ت و ا) و درا ( ) " غا" ا دار ، ا م اأ ، ٢٠٢١ (

آ ا ت را ا و ا ا  - زإ ، ، ا ت ا آ ا ت را ،ا ر ات، ذ أ ا ا ا) ا ت را ا و ا د ا ا ا ، ضا د، ا ، آ ا ( اﻹﻧﻜﻠﻴﺰﻳﺔ ﺑﺎﻟﻠﻐﺔ اﻟﺒﺤﻮث : Islamic Banking in Pakistan; An analytical study of contemporary fatwa literature. ) ا ا ىو درا ن، ا ة ) و ا ا: ،ل و ت إ ، ر ن ءا ا ا د آ م ا ٢،٠٢١ ( The foundation of foreign relationships of an Islamic State: A comparative study of Juristic opinions (under publication process ) ت ا أ ا لو ا ا و ر ا درا ، ر . ا ر ( اﻷردﻳﺔ ﺑﺎﻟﻠﻐﺔ اﻟﺒﺤﻮث : -ة ا م أ) درا ة و ، ا ا ، ا د أ ، اإ د، آ ٢م٠٢١ ( -قور ا س و ت ، ) "ة د "، ، ا ا ا ة، ا د أإد آ م -سر ٢٠٢١ .(

ا ت ا آ ا ت را ا : ر ات،ز إ،  اﻟﺒﺤﺚ ﻣﻠﺨﺺ ، ه ن ا ل يا كرّ ي آ و ّ r ،و ام ا أyو ، ا م هد ا ء و، ا ا ن ر إ جر ا ا" ا ا ر ا " كر ا ا ، ا را ا آ ا ت را ا – با إ ر ا ر ا - و ، آ ا ت را ا او ء ر او و ا ا ت ا ى إ ا ا ا د آ م ا ا ، ن ا ا ل ا ي ا ، إ ا ا ل آو ت ا ر ق ا در ا ر او ء ا ج إ رو د ا م ا و ، ا ا ت او او او او ت ا درة ا ئد ا م ا و ا . ا ا ا ق ا ا و " آ ا ت را ا إ ، ، ا ت ا ر ات،ز ، ا ا ا ذ أ" ا ا لو ا ا و ، : • د، أ م إ ، ا ا ا اكر ا ل ر . • ا ا ة ا ت ا آ ا ت را ا او . • ت درا از إو ، ا ا و آن ا .

آ ا ت را ا و ا ا  او ا أ ا و ت ت ا او ، : • ا ا ؛د ا او ن ا أ رت و ، او ا م رة ً ا ر او ء او .و ا ا ا ن ا، ادا اً رو او ؛ ا او ي او ا ا ب ا ا ، و ا ا ا ا ز ا و ، إ ا ر وًدارةإو ر ً . • ا ت را ا ى ور ا ا ا ي ا را اوه ، ا ل أ آن ا م و ا ا و ا ا ا ا ا إ ق ا م دة ت درا ا ا و ا ا ت و آن او ، آ ا ت را ا أو ت ا إ ج ي ا د ا ي لو آ ا ا او ا ا ت .ل ثا إ ا قا ا او ، ا و آن د ا ا هد و رات او ا ا ل ر ا و ، ا او ة ا ا ب و و . • ي ا ا ا إ ا او عا أ او او ا ا اي او ير او ى ت آ نود ص ا صا ا ا ا و ل ا ة ا نود وأ آن، ا

ا ت ا آ ا ت را ا : ر ات،ز إ،  إ و و أو رات آن ا ء ا ذ . • أ آن ا م و ا دة ا و م ا اتءا ا ص ا د ت ا ا آن ا م س أ إ ة ا ا ا ا . وه د ا نو ا او ا ة ذ و او . • أ ا ة ا د آن ا ا ن إ ر ا رة ا و ا طوأ و ا د ا ل و ر، ا ا ا ء إ ت ا آ ا ا ا ا ا ت ا ت ى أ ا د نا رةو . د ا نأ و و د ا ا ا إ ت ا ه و آ ا ف و ا و آ ا ر ا ا إ . • ا أو و ا و ا، ت را إ آ ا او ا فا أ اتذ ت او و، آ ا ت ا و ا او ت ا ت ا آ ا ت را ا ا ا إ ر ه كر ا .

آ ا ت را ا و ا ا  كر ا ا ا ا نأ و - ء ي ا ه ، أ و ، او او او ا هرو ص ا ا د ا ا ا او او ا ب أ ا رادة او- يد او او ا ا ا ا ا ه و ا ت را ب اU و ص ا و ا و ،.

ا ت ا آ ا ت را ا : ر ات،ز إ،  اﳌﻘﺪﻣﺔ ي آ و ه ن ا ل ي ا كر ّّ rو ام ا أyو هد ا ء ا م و، ا ن جر ا ا ا ر إ " ا ا ر ا " ا ، ا را ا آ ا ت را ا كر ا– إ ر ا ر ا ب ا - ، آ ا ت را ا او وء ر او ا ا ت ا ى إ و ا ا ا د آ م ا ا ، ن ا ا ل ي ا ا ل آو ت ا ر ر او ء ا ج إ رو ، إ ا ا او او او د ا ق ا در ا ا ا ت او ئد ا م ا م ا و ، درة ا ا و ا ت .

آ ا ت را ا و ا ا  اﻟﻌﺎﳌﻴﺔ اﻹﺳﻼﻣﻴﺔ ،اﳉﺎﻣﻌﺔ أﺑﺎد، إﺳﻼم اﳌﺒﺎركا ﻟﻠﺘﺤﻮل ﻣﺒﺎرﻛﺔ ﻧﻄﻼﻗﺔ : إ د آ م إ ا ا ،، م ٨٩١٠ ا لو ا ت د د ا ا ا ، ، ا ر ، ن ، و، ا ن ا سأر ا ي ؛ ن ا ي ا ا ن ا إ ا ل يأ ؛ و او ا ا او فر ا م او ا و و ، ا. ا ت ا ء إ ف ا ن وَ ء أ و ، او ا م را ت م اَُ ُ ا سر ؛ة او ا زا ًً و ، و ن ا إ أو ا ن او ا إ او آن ا سر ا ل أ ي ا ج ا ا ا م ا هر . و ، ا ا ا أو عو ا ءا أ و د، آ م إ ا ا ا ا نإ ، ا را أ ا اً از ر ا ل او ا . او عو ه ا ا ت ا نأ و

ا ت ا آ ا ت را ا : ر ات،ز إ،  رة م ذإ ؛ وِّ و ، ا ا ر و ا ة جِ و ، م ا ا نأ ا ّ ر جذ ا رة ا او ، ا ا ا ا و ، و ة ا ا او ا ر ا ت ا و ، ا و . و د آ م إ ا ا ا ا و ا د إ ا ء ا ا ا و ، ا ا ا و ا ن نأً او ا ل أو ن او ا ت وأ ن، و ة ا د أو ا د أ إ إ ، دا ا ا ا ة رة ا ي ا ت ا و. ا ن ا ا ا ان أ و رأ : ا د و رةو و ا ر د أّ ت ا نود دة ا ا أو ا ا م أ او ، ا ب ا و ى، ا اَُ آ ب . أ ا ا ت او ًً ُ ء ا ر و ، و ا ر أ ء أ ا ت او. ن نأ رةو ا ق و ا ب ا ة اد أ ا ا دت ا و ، ا و ا جر رو او او ر ا ا.

آ ا ت را ا و ا ا  ن ا ؛ را و ا ا وٌ ، و ا اروزو أ ضرأ ق أو ّ و آ ود أ إ ن ب ا ٌ ل او ن أو و او و إ ؛ روأو أو أ ب و. ؛د ا او ن ا أ ا رت رة ر و ، او ا م ً او ء او ا . و ا ا ا ن ا، ا ادا ً رو او ؛ ا ا او ي او ا ا ب ا ا ر و ، و ا ا ا ا ز ا و ، إًدارةإو ر ً ) ١( . اﻟﺒﺎﻛﺴﺘﺎﻧﻴﺔ اﳉﺎﻣﻌﺎت ﰲ اﻟﻘﺮآﻧﻴﺔ اﻟﺪراﺳﺎت واﻗﻊ اﻹﺳﻼﻣﻴﺔ اﳉﺎﻣﻌﺔ ﻧﺸﺄة ﺣﺘﻰ : َ ا ت ا آ ا ت را ا او م ا ا ا ة ا لا و أ ا د و نود ا ا ت را ص ا س ر ت آ نود ا ا ه ا ب ا ا م ا إ . )١ ( http//www.iiu.edu.pk.

ا ت ا آ ا ت را ا : ر ات،ز إ،  رة آ ا ت را ا سر أون ا دة ا" " آن ا رد ا نود و ه و ءا و آ ا . ه ر ا ه كر وت ا ق ا ن ؤ نود ا ه م ا ا ا نأ آن ا ، ا ا إو . أ ث ن او ت ا ى ت ا ه وأ ف ا هرا ا ا رات ا درا و ث أ و د ،ا ذ ك ً ا )١( . آ ا ت را او ا ت را ا ا ا ً ا ء إ ن ا ؛ ت ا ءا ا إ ة آن ا م و ا ت را ،ا ر ا ى و ر ا ة ا ه ا ا يد ا ن ا ا د ا ر او ز ا أ ة ، ر نذ أ و . )١ ( ب ر او ث ا ت ا م أ و ر، ، ا ا : " و هرا ا ت س ٩١٥٢-٢٠٠٥" ط : ر، ب ، إ م دارةإ٢٠٠م٦ .

آ ا ت را ا و ا ا  اﻹﺳﻼﻣﻴﺔ، اﳉﺎﻣﻌﺔ ﰲ ﻣﺘﺨﺼﺼﺔ ﺟﻬﺎت وﻋﻠﻮﻣﻪ اﻟﻘﺮآن دراﺳﺔ ﰲ وإﻧﺠﺎزاﲥﺎ ﻣﻨﺎﻫﺠﻬﺎ: ١ -ﻛﻠﻴﺔ اﻹﺳﻼﻣﻴﺔ اﻟﺪراﺳﺎت ١- آن ا م و ا ٢- و ا ٣- ن د ا ر ٤- ا او ة ا ٥- او ة ا ٦- ا ر او ة ا ٢ -ﻛﻠﻴﺔ اﻟﴩﻳﻌﺔ واﻟﻘﺎﻧﻮن ١- ن ا ٢- ا ٣ -و اﳌﻌﺎﻫﺪاﳌﺠﺎﻣﻴﻊ ١- ا ث ا ٢- د ا ا ا ٤ -أﻛﺎدﻳﻤﻴﺎت ١- ة ا د أ ٢- ا ا د أ

ا ت ا آ ا ت را ا : ر ات،ز إ،  أوﻻ : اﻟﺪﻳﻦأﻛﻠﻴﺔ اﻟﻘﺮآﻧﻴﺔﺻﻮل اﻟﺪراﺳﺎت ﺗﻄﻮﻳﺮ ﰲ وﻣﺴﺎﳘﺘﻬﺎ : أا ل ا م ا م ا ر ا ن د او م ا و ة او ا م و . ا ا و ز ا راتو ا ا ، و ا ا ا وف ا سر ، درا ا م ،ا وإ و ى أ ت م ا ل ا و ام او ا و او م ا ة ا فا أ . ا ت را ا م ا ل أ نإأ ا ر ي ا ا و ا هرا ا ل و ة ا و او و م ن، د ا ر ا ل ا ا ا در آن ا م و او ون د ا ر و ة او ة ا ر او ة او ، او . ا ا أ و ا م ا ن ا ف ا س ر ا ل ا ا او آن ا م و . اﻟﺪراﳼﻧاﻟﱪ ﻟﺎﻣﺞ اﻟﻘﺮآن وﻋﻠﻮم اﻟﺘﻔﺴﲑ ﻘﺴﻢ)اﳌﻨﺎﻫﺞ :( أو : ا ر س )درا ل: ( )ا ا ة :( ١ -آن ا م إ ا ٢ -أ ا ل

آ ا ت را ا و ا ا  ا ا ة : ٣ - ا و ا ر ٤ - ا م آن ٥ -اتءا ا ٦ - ا ا ٧ - ا ا ٨ - ا رة ا آن ا م و ا ٩ - ا)آن ا م و ا ( ١٠ - ا ا ١١ - ا ا ٢١ -آن ا م ٢ ١٣ -ز إ آن ا ١٤ - ا ا ا ت : أ -ا )ا ف ( ١ - ا ٢ - ا ا)١ ( ٣ -أ ه ا و ا ل ٤ - ا ٥ - ا ا ٦ -آن ا م ٧ - ا ا) و ( ٨ - ا ا)٢ (

ا ت ا آ ا ت را ا : ر ات،ز إ،  :ا را آنه ا مو ا : ١ -آن ا م ٢ - ا ا ٣ - ا ا ٤ -أ ا ل ٥ -ق ا ٦ -آن او ن ا )١( جذ نأ ا ى ا ا و ا آن ا م و ا ا- ا ت را ا )ل أ ا (د آ م إ ، ا ا ن،ا أ - ) ا ت را ا ( اوهرا او ا م ا را ا)٦٨٩١-٢٠٠م٨ ( ا ت ا ئر ا ف آ ا ت را ا ز إ ت، و ا ؟ذ وأ او ا ) د و ة، ا ه ت او ب ا ا ع ا ن ا إ و)٩٢١( هرا ا ر ر ( ت ا ر د ـ )٢٧( ر و) ١٠٢ (ب )٢( . )١ (ن ر ، ا ل أ آن، ا م و ا ، را ا ا ا دات ١٤٠٦ ـ - م٦٨٩١ . )٢ (ا د ا ل أ آن، ا م و ا ، .