دور الصحافة الالكترونية وسبل التنسيق والتعاون معها في خدمة المؤسسات القرآنية

 اﻟﺬاﺗﻴﺔ اﻟﺴﲑة د. ا د دي أ ذ ا ا آن و م ا - ا و ا : dr.fadirayahna@yahoo.com اﳌﺆﻫﻼت اﻟﻌﻠﻤﻴﺔ: - اه را ا ا آن و م ا و فا ز - و ا اﻟﻜﺮﻳﻢإﺟﺎزات اﻟﻘﺮآن : ١ -إ زة ا إ ا r آن ا ا وا ٢ -إ زة ا إ ا r آن ا ا وا اﳋﱪات اﻟﻌﻤﻠﻴﺔ : - و ا ذ أ ا آن ا م - - طا ف ا ا بدا ا م وا -ةد ا - ا ا ا ى ف - ا ةد ا - ا ب ا ثأ ا ا ب ا ي ا

ا آ ا ترا ا و ا  واﻟﻜﺘﺐ واﻷﺑﺤﺎث اﳌﺆﲤﺮات : ١- ب ع ": ترا ا ه وأ آن ا و ا آ ا " د دار - ن ٢- ب ع " ء، دار ،ن ا ه ا م ا ة ا ، ٣- ر " ا ا و ةد ا وا ا آن ا - ا م ا -ة ٤- ر : ا ا ا ا وا - - ا ةر ا ٥- ان ر " ة ا ا دور ا " ا ،٢٩٠٠ ٦- ان " ا ه ر ا ا آن ا تا وا " ر ا ٢٠٢١م ٧- ر ا ا لو ا ا ا ر ، آ ا د ر وا ة وا ا ون وا ف و ا زو -ة . ٨- ا و ا ة ا ، -٢٩٠٠- س - ا ا ٩- ا و ا ا - - ا ةر ا ١٠- آ ت ا د ": آ ا ا ا " .

دور و ا ا و آ ا ت ا ون وا ا  اﻟﺒﺤﺚ ﻣﻠﺨﺺ واا ا بر م وا ة ا . و، ت و ت آ ا وذ ، ا ت ا ب و ،ً ا ل أ ا ا ه ا ا ا ء م ا وأ ا ف أ . ا أ و ا م ت حوا ا ر وا ا ر ا أ ، و ا ت ا ه أ و ا ا ر و ، ا ا ا و إ ا ور ا و ا ا م ه و ، د آ ا ت ا ه ا ةر ا و ، ا ا ب ر و ى و ت ا ورد ع وا ر زا إو و د و ا ر ث و و . ا ا و ا ا و ) و ا ا دور آ ا ت ا ا و ( دور ا وأ آ ا ت ا و ا ا ا و ت ا ه ا فا ا م أن ي ا ور ا و ، آ ا ت ' ا ' ه ه ت ا ؟

ا آ ا ت را ا و ا  ك و د و و ا أن آ ا ت ا. و ا ه ت و ذا ا ) ا آ ا ت وا (،ن ا ذن ف ذ إ وا م ا ا . ا و ا ا و ا : الو ا: و ت : م ، ، و ا ا ا ا : آ ا ت ا اوا و . - الو ا : ت وا و ا ا ا وا آ ا . - ا ا: وا ا أ و ا ا آ ا ت وا - ا ا : آ ا ت ا ه و ا ا دور - ا ا ا: ا ح ت ا ا وا آ ا ا و ا ا ا ،ت وا ، ا

دور و ا ا و آ ا ت ا ون وا ا  اﳌﻘﺪﻣﺔ ا و ب ا ه ل أ ي ا ، أن ت ا ن ا ا و ا ر ا أ ،م وا ة وا ن ا ن ا ا ح ره و رهزو و ه ذ ور، ا ِِِ آ و أ و . أ، ن ا آن ا و ا ا م أ ا ى و ل :M / 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 : ; < = > ? L  . و ا و ا ا ب د ا ه و و و ء ر ود ة . ت وا آ ا ، و ت ا ب و وذ ، ا ت ً ا ا ء م ا ا ل أ ا ا ه ا وأ ا ف أ، إو ً و ا ةور ً و و و ا و وًًًً . وت ا م ا أ وا ا ر ا أ ، و ح وا ا ر ا ، و ا ا ر و ت ا ه أ ف ا ا ا ا ا ود وا ا ء أ و وأ ا

ا آ ا ت را ا و ا  ور م ،ر اا و ،ي وا ا ا ة و .. ا ر ا م ا أي ا، ا و و أ و وا . و ض ا ر ري ا و ت ه و ، ا دور ون ه ءآرا ر وأ وا ا وا س ا ءآرا ، . وأ ا ر ا أن ا و ، وا وا ا وا ا ترا فو ا ل ا ء ": نإ ا ةآ ا ." و واد ا ن وا ا ون ا ا أن فا أ ا ا" د رإ ا ا ب أ ا ا وا ا ، صإو ا وأو")١( . و م ا و ا ا ن ا ور ا ا ء ا ةر و ، د آ ا ت ا ه ها ا ا ب ر و ى و ت ا، و د و و ع وا ر زا إو ا ر ث و و ورد . ا ا و ا ا و ) ا و ا دور )١ (ة ، ا د ،م ا ر م ا ص ا ا ،١٣

دور و ا ا و آ ا ت ا ون وا ا  ا آ ا ت ا و ( ا وأ آ ا ت ا و ا ا دور و ت ا ه ا فا ا ا ت ا م أن ي ا ور ا و ، آ " ا"ت ا ه ه ؟ ك أن و ا و د و آ ا ت ا . ا و ا ه ت و ذا ) آ ا ت وا ا ( إ ا ذن ف ذ ن وا م ا ا . ا ا و ا ا و : الو ا: و ت : - الو ا : ا ا م و - ا ا : ة ا ا و وا ا - ا ا : ا ا و ا ا : آ ا ت ا و ا ا و . - الو ا : ت وا و ا ا ا وا آ ا - ا ا : و ا ا وا ا أ آ ا ت وا - ا ا: آ ا ت ا ه و ا ا دور - ا ا ا : آ ا ا ا ح ت ا ا و ا وا

ا آ ا ت را ا و ا  ا،ت وا ، ا ا . ا أ ت ا ، وا ةا ً ، وا ا بر .

دور و ا ا و آ ا ت ا ون وا ا  اﻷواﳌﺒﺤﺚ ل ﲤﻬﻴﺪﻳﺔ وﻣﻘﺪﻣﺎت ﻣﺪاﺧﻞ ك ا م ا ة ، و و : ذاإ م ا و ا If You were not on the net, You were not in the media . ت ا د م ا و ا ا إ ر وا ا د أ ة ا ا م ا ، وا وا و د ا؛ د ةر أو أو ت وا اد ا ى ت ا)١( . و ا ور ء ا ا ا أود ةر إت ا ا م ل ا ر ا و أ ى و و ا و قا وأو و و ، ا ى ا ا، ا ة ل ث ت وا ا أ ا ذا وا ا و اً آ ا ت ا و ا .. ا ا و : )١ ( ا ، أ ١٩٨٣ص ٦

ا آ ا ت را ا و ا  اﻷولاﳌﻄﻠﺐ: اﻻ اﻟﺼﺤﺎﻓﺔ ﻟﻜﱰوﻧﻴﺔﻣﻔﻬﻮم وا ا ا ق ا ة إ ص ا ل ف ت و و ا، ا و و ا ا ع ، و ذ ا م ا ر ا ه م أنً : ر ا" د " و ا ا ف : "ة و ا ا ا ت ا ا وا د وا ا ا ا ع و ور ا وا وا وا ا ا ةد ا ع و وا وا، ا ا ا أ و ا ةد ا و ا )text ( ه و ا ة ةد و ا . ا و ا ل ا ى ا)access ( ا ةد ا إ.. )١( . و" از" : ح ر ا ت ا ، ل ا ا ل و Navigation Software، ا ا ء و و ا ع ا ا ص وا ل )١ ( ، د ر د:" ا ا ا ا ا" ا ا ةو ق وآ ا و ا ، ا ،٢٠٠٢ http://www.alarabimag.com/common/book/afaq015_3.htm

دور و ا ا و آ ا ت ا ون وا ا  اما ا ا Hypertext markup Language (HTML ( ا ت ا ا تأدوا و و ا ا اد وا ا ا ا ى ت ا ا ت و ا) ١( . ت ذ" ر ا" ا أن ا و " و ا ر Online Computerized Versions ر ا " )٢( . ى و" س ل " أ" ا ع ل ء ا ا ا و - ى ا ت وا ت ا ت و ا - ا ا ترا و ت وآ ن م ا ا ت ت وآ ترا إت ء ا ام ا ا ا و ا ام ا ذ ل ا و أو ، ا ا ا ت وا ةر وا ت وا و و و ا و ا ء ا ء ا ء ا ا و ." و" " ل م ا ا ا )١ ( ا ا رو ا و -ان ل – ا ت و ا ر وا تا ء ، ا و ا ت ا )٢ ( ،د ،ى " ا و ل وا ت ا ر ء ا ت و" و ر ا و درا ق ا ء أ ا ء ا وو و ا " ،م ا ،ةر راه د ر ، ا ـ بدا ا٢٦٠٠ص ص ، ٢٣٧-٢٣٨

ا آ ا ت را ا و ا  ض ةد فا أ ل ا ا ا ء وا ر ا ا ا ا ا دا ي عا ا وا وا إو ا )١( . و و ا ا ف أن ّ ا د د ر ا د و ، و أو ُ ب ، ا و ا ا ار إ ا ، ه ءا ارا إ أو ا أو ، ور ت ت و ا أو و ا تارا إ ل وأ عا أ ة و ا و قر ا . اﻟﺜﺎﲏاﳌﻄﻠﺐ : اﻻاﻟﺼﺤﺎﻓﺔﻧﺸﺄة واﻟﻌﺮﺑﻴﺔﻟﻜﱰوﻧﻴﺔ اﻟﻌﺎﳌﻴﺔ ا ا د دا جر و ا ت ا ا و اً م ا ١٠٩٩ م م ة ا و١٠٩٩ م و م١٩٩٥ أ ا م٧٥٠ إ ج إ إ ا تارا ا و ا إ د ا ا دادزوا٢٠٠٠ م ١٦٩٩م د ذ ا ا ا و ة ا و ة ، )١ ( ، ت ، م ا ، د ا ، ا ، ا ا١٩٨٧ ص ١٥

دور و ا ا و آ ا ت ا ون وا ا  و ا ا لدو ا ً ا ز و ر اء ا أ ً )١( . و ر إ ا ةد و ا ى ا ث ا ، و ا و ا ر إ ا ة ا . ت ا ا ه ةد و ، ا ا ور ور م ى وأ ، ذا وا ن ا ت و أي ا ا و ، ا ا وا ة ا ت إ ر ا ا ا وأ اد ا و ا.. ا ا ه خر أن أرد ذاإو، ن " ق ا و ا" ت أ لأو ،٩٠ ١٩٩٥ م و"ر ا " و ا و ، ا ٠١ ز ١٦٩٩م . وا"ة ا " ز لو ا ا وا ، ا" ا"م ا و ا " أوا ا م ١٦٩٩م. و م ١٩٩٧ ،ردن ا و ا ا ا م تر و ،ن ا وا ا ، ا ا ، ا وا ا ا و ل ١٩٩٨ أ ر ،م٣٥٠ ودور و ٢٠٠٠م،أ ا ا د ا"ة ا " د لأو ا و ا ن وذ ١٩٩٧،م )١ ( ، دا. ، ا ا و ا م ا ر درا ر وا ت ص ، ر ، ا٩٢.

ا آ ا ت را ا و ا  ا اد أ ا ا ا ، و ا ر د ا ا ا ع ا م ، أر م ت ة )١( . اﻟﺜﺎﻟﺚاﳌﻄﻠﺐ: اﻻ اﻟﺼﺤﺎﻓﺔ ﻟﻜﱰوﻧﻴﺔﺧﺼﺎﺋﺺ ا ل لا ر ا ا ا ر و ا لو ا از ا ، ا ا ا ن زا ةد و ت إ : ١- ا ع : ا ا ا ا ن ز ر ا ا ى ر إ ، و أن ا نزا ا ا ا تاء ز إ ا ى ا ت وا و ا ا ر ا ت )٢( . )١ ( ا ا ،ل ،ة ا ،ت وا ا ا ، ا ا ت ا ا ا . Source:http://www.kenanaonline.com/ws/nsma/blogs/page14 ) accessed ١١/٠٤/٢٠٠٨(ء ، ا ا و ا ا وا )٢ ( ي د . ا ر ، ا ء ا ، ، د ،ت ا ا٢٠٠٣ ص ،٦.

دور و ا ا و آ ا ت ا ون وا ا  ٢- و ا : ز و ا د ا ا ن ذإ ذإ ا ا ا ا ا ت ا دا زو أن ً دو دورا ب ا وًً ي ا ء ا ل ا و وا ً و ت ا ا ق وا ل ا دازا دو ا ا و تدادزا ب ا ترا ت ا ا . ٣- ا ا ا : أن و ا ا ا د ا ء أ إ اً ود ن ا أ ة ن ا ا م ا و ا ةود )١( . م ا و ذاإ و ا ا و زو ا ا ا ود د إ ا ثا وا إ ا و ا ا . ٤- ا : ز ا ا ى ا ا و أ إ و ا أ ا ا ز و اء ً )١ (ص ، ا ر ا ٦٩.

ا آ ا ت را ا و ا  ر ا ءا ا أ د ا و)١(. أن لو ا و ور اد أ ار إ ا ء إ لو ا)٢( . ٥- ا و ا ر : أ و ا ا أر و ا ا ا ،ةد ا ع ا أن م ا أوث د أو ، إ ت ي ا ع ا ا أن د ؛ م ان ل ه و و ا ة ا ا ع ا ا ل )٣( . ٦- ذ ا : ا ذإ ، أ ا ا ثا ا ةءا و و وا آن إ ع ا . ٧- ا: ز ا و ا ا )١ ( ا:د ، . ا ح ا ا ن ا، و ، و ا ق ا ة ٢٤ ن ٢٠٠١. )٢ ( ا ، د أ ، و ا وا ا ا ، ،ن ،ب ا ا د ا م ا ا ةو ا ث م لأو٢٠٠٠ ص م٩٦ )٣ ( ا ا ا ، ا ةر ، ا ، و ص ؟ و٤٠٧د وا . ، ر ، وا ا ، ا ص١٥٦ .، وا و ا ا ، ، و ص ، ر ، وا ا