المكتبة الأمبوابة البحث والمعرفة
زائر للمكتبة—
← العودة إلى المكتبةقراءة أو تحميل الكتاب

إذ واستعمالاتها في القرآن الكريم بين النحاة والمفسرين

مها علي القرشي

صفحة ٧ من ١٨

- 88- جٝ٠ٚؿف ٠٢حلخ ٝ٠ِ٢٩ جٌٝفٕ، ٧ٝ٧ٙز ٌٞ٠٦ٟ. ٧ٖ٬٤ ؤ٬يحً ادٚحء "اـ" ُٞ٩ ؤول ٧يِ٦ح، ٧ُؿٟ ؾف٧ظ٦ح ُ١ جٌٝفٖ٬ر جٝق٠ح٢٬ر.

عدد الصفحات ٩٨

- 89- شبتؾبً : 1 :)ٌفٕ ٝ٠ح ٠ي٩2 :)وٗر3 :)دؿل. ٬ٚ٧ل جلله ُق ٧ظل: ﭽﭹ ﭺ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ ﮀ ﮁ ﮂ ﮃ ﮄ ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﭼ(1) . ج٭فجء ٖ٫ ٥ـ٣ ج٭٬ر جٜٝف٬٠ر: 1- ؤ١ٖ "اـ" ٌفٌٕ ٝ٠ح ٠ي٩ ٠١ جٝق٠ح١، ٧ٖ٫ جِٝح٠ل فؤ٬ح١ : ؤ): ؤ٢٤ ٠٢و٧خْ دـ ﭽﭻﭼ، ؤ٪: "سفٜ٢ح ٖ٫ ٙور ٠٧ل٩ آ٬ر ٖ٫ ٧ٙز افلحٝ٢ح ا٬ح٣". خ): ؤ٢٤ ٠٢و٧خْ دـ ﭽﭹﭼ، جٝلحدٚر. 2- ؤ١"اـ" ٢ِزٌ ٝـ ﭽﭻﭼ، ؤ٪: "آ٬ر ٜحث٢رً ٧ٙز افلحٝ١ ج" ٖـ"اـ" سِٞٚز دـ"ٜحث٢ر" جٝ٠ػـ٧ٖر. ٧٥ـ٣ ج٭فجء ـٜف٥ح ؤد٧ جٝدٚحء جِٜٝدف٪(2) . 3- ؤ١ٖ "اـ" دؿلٌ ٠١ "٠٧ل٩"، ٖ٫ ٙ٧ٝ٤ سِحٝ٩: ﭽﮁ ﮂﭼ، ـٜف٣ جٯٝ٧ل٫(3) .٧٥ـج جٱدؿجل ٳ ٬وغ؛ ٯ١ٖ "اـ" ٠١ جٌٝف٧ٕ جٝس٫ ٳ سسوفٕ، ٧ٳ ٬ؿؾل ُٞ٬٦ح ػفٕ ظف. ٧ُ٢ؿ٠ح ٢ظِٞ٦ح دؿٳً ٠١ "٠٧ل٩"، ٬ظ٧ق ؿؾ٧ل "ٖ٫" ُٞ٬٦ح؛ ٯ١ٖ جٝدؿل ُٞ٩ ٢٬ر سٜفجف جِٝح٠ل، ٧ٝ٧ ؤؿؾٞ٢ح "ٖ٫" ُٞ٬٦ح ٟٝ ٬ظق ـٝٛ. ٖإٙفد٦ح: ؤ١ سٜ٧١ "اـ" ٌفٖحً ٝ٠ح ٠ي٩ ٠١ جٝق٠ح١، ٠٢و٧دحً دـ ﭽﭻﭼ. ٧ـٝٛ ٳفسدحً ٠ِ٢٩ جِٝح٠ل دحٌٝفٕ، ِٖ٢ؿ ٠ح ٢ٚ٧ل: 1 - ل٧فذ جٝـجف٬حز، ج٭٬ر: (38.) 2 - ٬٢ٌف جٱ٠ٴء: 541 . 3 - ٬٢ٌف ف٧ع جٝ٠ِح٢٫: 27/23.

عدد الصفحات ٩٩

- 90- "٧سفٜ٢ح ٖ٫ ٙور ٠٧ل٩ آ٬ر ٖ٫ ٧ٙز افلحٝ٢ح ا٬ح٣"، ٢ظؿُ ٥ـج جِٝح٠ل ٠٢حلدحً ٝـ"اـ". ٖٚور ٠٧ل٩ ُٞ٬٤ جٝلٴٟ ا٢٠ح ٥٫ ُٴ٠ر ٧آ٬ر ٝٞـ٬١ ٬ؾحٖ٧١ ُـجخ جلله ُق ٧ظل. ٧ٖ٬٤ ادٚحء "اـ" ُٞ٩ ٠ح ٬فج٣ جٝظ٠٦٧ف ٠١ ُؿٟ ؾف٧ظ٦ح ُ١ جٌٝفٖ٬ر. ٧ٙ٬ل ٠صل ٥ـج ٖ٫، ٙ٧ٝ٤ سِحٝ٩: ﭽ ﮙ ﮚ ﮛ ﮜ ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ ﭼ(1) . ٧ٙ٧ٝ٤: ﭽ ﮫ ﮬ ﮭ ﮮ ﮯ ﮰ ﮱ ﮲ﭼ(2) . ذبهىبً : 1 :)ٌفٕ2 :)ؾدف3 :)دؿل. ٧٠١ ـٝٛ ٙ٧ٝ٤ ُق ٧ظل: ﭽ ﮣ ﮤ ﮥ ﮦ ﮧ ﮨ ﮩ ﮪ ﮫ ﮬ ﮭ ﮮ ﮯ ﮰ ﮱ ﮲ ﮳ ﮴ ﮵ ﮶ﭼ(3). ج٭فجء ٖ٫"اـ": 1- ؤ١ٖ "اـ" ٌفٌٕ ، ٯػؿ ؤٟف٬١: ؤ): ٝـ"ؾدف ٜح١"، ٧٥٧ ٠ح سِٞ٘ د٤ جٝظحف ٧جٝ٠ظف٧ف ٖ٫ ﭽ ﮥﭼ، ٙحٝ٤ ؤد٧ جلدٚحء جِٜٝدف٪(4) . خ): ٌفٌٕ ٝـ "ٜح١" ٢ٗل٦ح ُ٢ؿ ٠١ ؤظحق ُ٠ٞ٦ح ٖ٫ جٌٝفٕ، ـٜف٣ جٝل٠٬١ جٝػٞد٫(5) . 2- ؤ١ سٜ٧١"اـ" ؾدفجً "ٜٝح١"، ٙحٝ٤ جِٜٝدف٪(4) . 1 - ل٧فذ جٝـجف٬حز، ج٭٬ر: (41 .) 2 - ل٧فذ جٝـجف٬حز، ج٭٬ر: (43 .) 3 - ل٧فذ جٝ٠٠سػ٢ر، ج٭٬ر: (4.) 4 - ٬٢ٌف جٱ٠ٴء: 555. 5 - ٬٢ٌف جٝؿف جٝ٠و٧١: 10/303 .

عدد الصفحات ١٠٠

- 91- ٧"اـ" ُٞ٩ ٥ـج جٝفؤ٪ ؾفظز ٍ١ ؤول ٧يِ٦ح ٧٥٧ جٌٝفٖ٬ر، اٝ٩ ؤ١ِ سٜ٧١ "ؾدفجً "، جِٝح٠ل ٖ٬٤ "ٜح١" ٧٥٧ ٠١ جٯِٖحل جٝ٢حٙور. 3- ؤ١ سٜ٧١ "اـ" دؿٳً ، ٠١ ؤػؿ ؤ٠ف٬١: ؤ): ٠١ ٙ٧ٝ٤: ﭽ ﮦ ﭼ جٝلحدٚر، ٙحٝ٤ جٯٝ٧ل٫(1) .٧٥٧ دؿل جنس٠حل،٧سٚؿ٬ف ـٝٛ: "ٙؿ ٜح٢ز ٜٟٝ ؤل٧ذ ػل٢ر ٧ٙز ٙ٧ٝ٦ٟ ٝٚ٧٠٦ٟ". خ): ٧ا٠ٖح ؤ١ سٜ٧١ دؿٳً ٠١ "ادفج٥٬ٟ، ٧جٝـ٬١ ٠ِ٤" دؿل جنس٠حل، ـٜف٣ ٠ػ٫٪ جٝؿ٬١ جٝؿف٧٬م(2) . ٧ؤٙفد٦ح: ؤ١ سٜ٧١ "اـ" ٌفٖحً ٝـ ؾدف ٜح١ " ٧٥٧ ٠سِٞ٘ ﭽ ﮥﭼ. ٧سٚؿ٬ف ـٝٛ: "ٙؿ ٜح٢ز ٜٟٝ ؤل٧ذ ػل٢ر ٖ٫ ادفج٥٬ٟ ٧جٝـ٬١ ٠ِ٤ ٧جِٙر ؤ٧ ػحوٞر ػ٬١ ٙحٝ٧ج". ٖ٦ـج جِٝح٠ل ٠٢حلخ ٝـ"اـ" ٠ِ٢٩ ٧ٌٝٗحً . ٧ٖ٬٤ ؤ٬يحً دٚحء "اـ" ُٞ٩ ؤول ٧يِ٦ح، ٧ُؿٟ ؾف٧ظ٦ح ُ١ جٌٝفٖ٬ر جٝق٠ح٢٬ر ٜ٠ح ٬ف٨ جٝظ٠٦٧ف. الهجهَؽج الراتؾج: ٠ح ٜح١ ُٞ٩ ٧ظ٦٬١. أَلاً : جلٌفٕ ٧ جلدؿل. 1- ٙحل جلله لدػح٢٤ ٧سِحٝ٩: ﭽ ﯟ ﯠ ﯡ ﯢ ﯣ ﯤ ﯥ ﯦ ﯧ ﯨ ﯩ ﯪﭼ(3) . ٖ٫"اـ" ٥٢ح ٙ٧ٳ١: 1- ؤ١ سٜ٧١ دؿٳً ٠١ "اـ" جٯ٧ٝ٩، ؤ٪ ٠١ ٙ٧ٝ٤: ﭽ ﯛ ﯜﭼ(3)، ٧ٖ٫ جِٝح٠ل فؤ٬ح١: 1 - ٬٢ٌف ف٧ع جٝ٠ِح٢٫: 28/367. 2 - ٬٢ٌف اُفجخ جٝٚفآ١ جٜٝف٬ٟ ٝٞؿف٧٬م: 7/495. 3 - ل٧فذ جٝدٚفذ، ٠١ ج٭٬ر: (133 .)

عدد الصفحات ١٠١

- 92- ؤ): ا٠ٖح ؤ١ ٬ٜ٧١ ﭽ ﯚ ﭼ جِٝح٠ٞر ٖ٫ ﭽ ﯛ ﯜﭼ، ُٞ٩ ٙ٧ل ٠١ فؤ٨ ؤ١ جِٝح٠ل ٖ٫ جٝدؿل ٥٧ جِٝح٠ل ٖ٫ جٝ٠دؿل ٠٢٤، ٖ٬ٜ٧١ جٝدؿل ٥٢ح ٳ ُٞ٩ ٢٬ر سٜفجف جِٝح٠ل، ٙحٝ٤ جٯؼٕم(1)، ٧ؤد٧ جٝدٚحء(2) . خ): ٧ا٠ٖح ؤ١ ٬ٜ٧١ جِٝح٠ل ٠ي٠فجً ، سٚؿ٬ف٣: "ن٦ؿجء" ٠ٜففذ، ُٞ٩ ٙ٧ل ٠١ قُٟ ؤ١ٖ جٝدؿل ُٞ٩ سٜفجف جِٝح٠ل (3) . 2- ؤ١ سٜ٧١ ٌفٖحً ، ٠٢و٧دحً دـ ﭽﯜﭼ، جٝلحدٚر؛ ٯ٢٦ح ٧ٙز ٝٞػي٧ف، ٥ـج ٠ح ؤظحق٣ ؤد٧ جٝدٚحء جِٜٝدف٪(4) . ٧ؤٙفد٦ح: ؤ١ سٜ٧١ "اـ" ٌفٖحً، ٠٢و٧دحً دـ ﭽﯜﭼ. ٯ١ٖ ٥ـج جِٝح٠ل ٠٢حلخ ٝ٧ٙز جٝٚ٧ل، ِٖ٢ؿ٠ح ٢ٚؿف٣ : "ػيف ٬ِٚ٧خ جٝ٠٧ز ٧ٙز ٙ٧ٝ٤ ٝخ١٬٤ ٠ح سِدؿ٧١ ٠١ دِؿ٪". ٢ظؿُ ٥ـج جِٝح٠ل ٠فسدً جً دحٌٝفٕ. ٧ٖ٬٤ دٚحء "اـ" ُٞ٩ ؤول ٧يِ٦ح، ٜ٠ح ٬ف٨ جٝظ٠٦٧ف. 2- ٧٬ٚ٧ل ُق ٧ظل: ﭽﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ ﭤ ﭥﭼ(5) . ٖ٫"اـ" ٥٢ح ٙ٧ٳ١: 1- ؤ٢٦ح دؿل ٠١"دِؿ"، ٖ٫ ٙ٧ٝ٤ سِحٝ٩: ﭽﭘ ﭙ ﭚﭼ(5)؛ ٯ٢٤ٟج ق٠ح٢ح١، ٙحٝ٤ ؤد٧ جٝدٚحء جِٜٝدف٪(6) .٧ٙؿ فؿ ٥ـج ؤد٧ ػ٬ح١، دإ٠ف٬١: ؤػؿ٥٠ح ٠١ ظ٦ر جٌٝٞٗ، ٧ج٭ؾف ٠١ ظ٦ر جٝ٠ِ٢٩. 1 - ٬٢ٌف ٠ِح٢٫ جٝٚفآ١: 285. 2 - ٬٢ٌف جٱ٠ٴء: 71. 3 - ٬٢ٌف جٝدػف: 1/573. 4 - ٬٢ٌف جٱ٠ٴء: 72. 5 - ل٧فذ جٝدٚفذ، ٠١ ج٭٬ر: (246.) 6 - ٬٢ٌف جٱ٠ٴء: 110.

عدد الصفحات ١٠٢

- 93- ((ٖإ٠ٖح جٝـ٪ ٠١ ظ٦ر جٌٝٞٗ : ٖب٢٤ ُٞ٩ سٚؿ٬ف اُحؿذ جِٝح٠ل ٧٥٧ "٠١"، ٧ "٠١ جٝظحفذ" جٝؿجؾٞر ُٞ٩ (دِؿ) ٳ ٬وغ ؿؾ٧ٝ٦ح ُٞ٩ "اـ"؛ ٯ١ٖ "اـ" ٠١ جٌٝف٧ٕ جٝس٫ ٳ سسوفٕ ٧ٳ ٬ؿؾل ُٞ٬٦ح ػفٕ ظف، ٖبـج ظِٞ٢ح٥ح دؿٳً ٠١ "دِؿ" ظحق ؿؾ٧ل "ٟ١" ُٞ٬٦ح؛ ٯ١ٖ جٝدؿل ُٞ٩ ٢٬ر سٜفجف جِٝح٠ل، ٧ٝ٧ ؤؿؾٞز "٠١" ُٞ٬٦ح ٟٝ ٬ظق ـٝٛ. اـ ٳ ٢ٚ٧ل: ٠١ اـ. - ٧ؤ٠ٖح جٝـ٪ ٠١ ظ٦ر جٝ٠ِ٢٩ : ٖب١ "اـ" ٝ٧ ٜح٢ز ٠١ جٌٝف٧ٕ جٝس٫ سظف دـ"٠١" ٜ٧٘ز، ٧ػ٬١ ٟٝ ٬وغ جٝ٠ِ٢٩ ؤ٬يحً؛ ٯ١ٖ جِٝح٠ل ، ٖ٫ ٙ٧ٝ٤: ﭽ ﮪ ﮫ ﭼ ٠ػـ٧ٕ ٧٥٧ ػحلٌ سٚؿ٬ف٣ : "ٜحث٢٬١ ٠١ دِؿ"، ٧ٝ٧ ٙٞز: "ٜحث٢٬١ ٠١ ػ٬١ ٙحٝ٧ج ٝ٢د٫ ٝ٦ٟ جدِش ٝ٢ح ٠ٜٞحً "، ٟٝ ٬وغ ٥ـج جٝ٠ِ٢٩))(1) . 2- ؤ١ٖ "اـ" ٌفٕ، جِٝح٠ل ٖ٬٤: ؤ): "سف" ٙدٞ٤، ٖ٫ ٙ٧ٝ٤ سِحٝ٩: ﭽ ﭑ ﭒ ﭓ ﭔﭼ(2) ٥ـج ٠ح ٢ٚٞ٤ ؤد٧ ػ٬ح١، ٧٬ف٨ ؤ١ٖ ٥ـج ٳ ٬وغ؛ ((ٯ١ٖ ٠ِ٢٩ "ؤٟٝ سف" سٚف٬ف ٝٞ٢ٗ٫ ٧جٝ٠ِ٢٩: ٙؿ ج٢س٦٩ ُٞ٠ٛ اٝ٩ جٝ٠ٰ ٠١ د٢٫ الفجث٬ل، ٧ٙؿ ٢ٌفز اٝ٩ د٢٫ الفجث٬ل اـ ٙحٝ٧ج، ٧ٝ٬ك ج٢س٦حء ُٞ٠٤ اٝ٬٦ٟ، ٧ٳ ٢ٌف٣ اٝ٬٦ٟ ٜح١ ٖ٫ ٧ٙز ٙ٧ٝ٦ٟ ٝ٢د٫ ٝ٦ٟ "جدِش ٝ٢ح ٠ٜٞحً ". ٧اـج ٟٝ ٬ٜ١ ٌفٖحً ٝٴ٢س٦حء ٧ٳ ٝٞ٢ٌف، ٖٜ٬ٕ ٬ٜ٧١ ٠ِ٠٧ٳً ٝ٦٠ح ؤ٧ ٯػؿ٥٠ح؟ ٥ـج ٠ح ٳ ٬وغ))(3) . خ): ٧ٙ٬ل جِٝح٠ل ٠ي٠ف ٬وغ د٤ جٝ٠ِ٢٩ سٚؿ٬ف٣: ؤٟٝ سف اٝ٩ ٙور جٝ٠ٰ ؤ٧ ػؿ٬ش جٝ٠ٰ ؤ٧ ٠ح ٖ٫ ٠ِ٢ح٣؛ ٧ـٝٛ ٯ١ٖ جٝـ٧جز ٳ ٬سِظخ ٠٢٦ح، ا٢٠ٖح ٬سِظخ ٠٠ح ظف٨ ٝ٦ٟ. ٖوحف جٝ٠ِ٢٩: ؤٟٝ سف اٝ٩ ٠ح ظف٨ ٝٞ٠ٰ ٠١ د٢٫ الفجث٬ل ٟ١ دِؿ ٠٧ل٩ 1 - جٝدػف: 2/263، ٧جٝؿف جٝ٠و٧١: 2/514. 2 - ل٧فذ جٝدٚفذ، ٠١ ج٭٬ر: (246.) 3 - جٝدػف: 2/263 .

عدد الصفحات ١٠٣

- 94- اـ ٙحٝ٧ج. ٖحِٝح٠ل ٖ٫ "اـ" ٥٧ ـٝٛ جٝ٠غـ٧ٕ، ٧جٝ٠ِ٢٩ ُٞ٩ سٚؿ٬ف٣، ٙحٝ٤ ؤد٧ ػ٬ح١(3) . ٧ؤف٨ ٠ح ٬فج٣ ؤد٧ ػ٬ح١ ٠١ سٚؿ٬ف ُح٠لٍ ٝـ "اـ" ٬وغ د٤ جٝ٠ِ٢٩، ٧٠ح ٙؿف٣ ٥٢ح ٠٢حلخ ٝـ"اـ". ؤ٪: "سِظخ لٙور جٝ٠ٰ ؤ٧ ػؿ٬ش جٝ٠ٰ ٧٘ز ٙ٧ٝ٦ٟ ٝ٢د٫ ٝ٦ٟ ؤدِش ٝ٢ح ٠ٜٞحً ". ٖٜح١ ٥ـج جِٝح٠ل جٝ٠ٚؿف ٠٢حلدحً ٝ٧ٙز ٙ٧ٝ٦ٟ . ٧ٖ٬٤ ؤ٬يحً اخ ٙحء "اـ" ُٞ٩ جٌٝفٖ٬ر جٝق٠ح٢٬ر ٜ٠ح ٬ف٨ جٝظ٠٦٧ف. 3- ٧٬ٚ٧ل جلله سِحٝ٩: ﭽ ﭹ ﭺ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿﭼ(1) . ٝـ"اـ" ٥٢ح ٧ظ٦ح١: 1- ؤ٢٦ح ٌفٌٕ ٝ٠ح ٠ي٩ ٠١ جٝق٠ح١، ٧ٖ٫ جِٝح٠ل ؤفدِر آفجء : ؤ): ا٠ٖح ؤ١ ٬ٜ٧١ ٠٢و٧دحً دـ "سف" جٝ٠سٚؿ٠ر، ٖ٫ ٙ٧ٝ٤: ﭽ ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭼ(1) ـٜف٣ ٠ٜ٫(2) . ٧٬ِسفى جٝػٞد٫ ُٞ٩ ـٝٛ، دإ١ٖ جٝفئ٬ر ٟٝ سٜ١ ٖ٫ ٧ٙز ٙ٧ل ادفج٥٬ٟ: "فد٫ جٝـ٪ ٬ػ٬٩ ٧٬٠٬ز"(3) . خ): ٧ا٠ٖح ؤ١ ٬ٜ٧١ ٠٢و٧دحً دـ ﭽ ﭱﭼ(1) ٙدٞ٤،٧٥ـج جِٝح٠ل ٥٧ ؤٌ٦ف٥ح، ٙحٝ٤ جٝق٠ؾنف٪(4)، ٧ؤد٧ جٝدٚحء(5) . ض): ٧ا٠ٖح ؤ١ ٬ٜ٧١ ٠٢و٧دحً دـ "آسح٣" جٝلحدٚر، ٖ٫ ٙ٧ٝ٤: ﭽﭶ ﭷ ﭸﭼ(1) ؤظحق٣ ؤد٧ جٝدٚحء(5) . 1 - ل٧فذ جٝدٚفذ، ٠١ ج٭٬ر: (258.) 2 - ٬٢ٌف ٠نٜل اُفجخ جٝٚفآ١: 1/176. 3 - ٬٢ٌف جٝؿف جٝ٠و٧١: 2/552. 4 - ٬٢ٌف جٜٝنحٕ: 1/388. 5 - ٬٢ٌف جٱ٠ٴء: 115.

عدد الصفحات ١٠٤

- 95- اٳًًَّ ؤ١ٖ ٥ـج جٝفؤ٪ ٖ٬٤ ٢ٌف ، ٜ٠ح ٬ف٨ جٝل٠٬١ جٝػٞد٫، ٯ١ٖ ٧ٙز ا٬سحء جٝ٠ٞٛ ٝ٬ك ٧ٙز ٙ٧ل ادفج٥٬ٟ: "فد٫ جٝـ٪ ٬ػ٬٩ ٧٬٠٬ز". اٳ ؤ١ ٬سظ٧ق ٖ٫ جٌٝفٕ، ٖٴ ٬ػ٠ل ُٞ٩ جٌٝح٥ف، ٧٥٧ ؤ١ٖ جل ٟػحظر ٧ِٙز ٖ٫ جدسؿجء ا٬سحء جٝ٠ٞٛ، دل ٬ػ٠ل ُٞ٩ ؤ١ٖ جل ٟػحظر ٧ِٙز ٧ٙز ٧ظ٧ؿ جٝ٠ٞٛ(1) . ؿ): ٧ا٠ٖح ؤ١ ٬ٜ٧١ جٌٝفٕ ، ٠سِٞٚحً دٚ٧ٝ٤ : ﭽ ﮀ ﮁ ﭼ ، ٙحٝ٤ جٯٝ٧ل٫. ٧ٖ٫ ـٝٛ ٬ٚ٧ل: ((٧جلسنٜل دِي٦ٟ ٠٧َٙ ٙ٧ٝ٤ سِحٝ٩: ﭽﮀ ﮁ ﮂ ﮃﭼ(2)اٳ ؤ١ ٬ظِل جلسث٢حٖحً ظ٧جخ لئجل، ٧ظِٞ٤ د٠٢قٝر جٝ٠فث٫ ٪ ؤد٩ ـٝٛ، ٧٠١ ٥٢ح ٙ٬ل: ا١ جٌٝفٕ ٠سِٞ٘ دٚ٧ٝ٤ لدػح٢٤: ﭽ ﮀ ﮁ ﭼ اٝؽ، ٧٬ٚؿف جٝلئجل ٙدل "اـ ٙحل" ٜإ٢٤ ٙ٬ل: ٜ٬ٕ ػحض ادفج٥٬ٟ؟ ٖإظ٬خ د٠ح ؤظ٬خ))(3) . 2- ؤ٢٦حدؿلٌ ، ٠١ ٙ٧ٝ٤: ﭽﭶ ﭷ ﭸﭼ(2 )، اـج ظُِل د٠ِ٢٩ جٝ٧ٙز، ٧٥ـج ؤظحق٣ جٝق٠ؾنف٪(4) . د٢حءّ ٠٢٤ ُٞ٩ ؤ١ٖ "ؤ١ِ " ٧٠ح ٖ٫ ػ٬ق٥ح ٧جِٙرٌ ٠٧ََٙ ٌفٕٔ جٝق٠ح١، ٧٬ٜ٧١ جٝسٚؿ٬ف: "ػحض ادفج٥٬ٟ ٧ٙز ؤ١ آسح٣". ٧٥ـج جٝـ٪ ؤظحق٣ جٝق٠ؾنف٪ ٠ػلُّ ٢ٌف، ٖٚؿ ٢ه جٝ٢ػ٧٬٧١ ُٞ٩ ٠٢ِ٤ ٧ٙحٝ٧ج: ٳ ٬٢٧خ ُ١ ٌفٕ جٝق٠ح١ اٳ جٝ٠وؿف جٝوف٬غ ٢ػ٧: "آس٬ٛ و٬حع جٝؿ٬ٛ". ٧ٝ٧ ٙٞز: "ؤ١ ٬و٬غ جٝؿ٬ٛ" ٟٝ ٬ظق. ٜ٠ح ؤ١ٖ جٌٝفٖ٬١ ٠ؾسٞٗح١؛ ٯ١ٖ ٧ٙز ا٬سحء جٝ٠ٞٛ ٝ٬ك ٧ٙز ٙ٧ل ادفج٥٬ٟ: "فد٫ جٝـ٪ ٬ػ٬٩ ٧٬٠٬ز"، ٙحٝ٤ ؤد٧ ػ٬ح١(5) . اٳَّ ؤ١ ٬سظ٧ق ٖ٫ جٝ٧ٙز ٖٴ ٬ػ٠ل ُٞ٩ جٌٝح٥ف، ٜ٠ح ٬ف٨ جٝل٠٬١ جٝػٞد٫ (1) . 1 - ٬٢ٌفجٝؿف جٝ٠و٧١: 2/551. 2 - ل٧فذ جٝدٚفذ، ٠١ ج٭٬ر: (258.) 3 - ف٧ع جٝ٠ِح٢٫: 3/24-25. 4 - ٬٢ٌف جٜٝنحٕ: 2/388. 5 - ٬٢ٌف جٝدػف: 2/299، ٧جٝؿف جٝ٠و٧١: 2/551-552.

عدد الصفحات ١٠٥

- 96- ٧٬ِسفى ٜـٝٛ ؤد٧ جٝدٚحء: ((ٯ١ٖ جٌٝفٕ ٓ٬ف جٝ٠وؿف، ٖٞ٧ ٜح١ دؿٳً ٜٝح١ ًٓٞحً، اٳ ؤ١ سظِل "اـ" د٠ِ٢٩ "ؤ١" جٝ٠وؿف٬ر، ٧ٙؿ ظحء ـٝٛ))(2) . ٧٬ٚ٧ل جٝػٞد٫: ((٧٥ـج د٢حءّ ٠٢٤ [ؤ٪ ؤد٫ جٝدٚحء]، ُٞ٩ ؤ١ٖ "ؤ١ِ " ٠ِٗ٧لٌ ٠١ ؤظٞ٤، ٧ٝ٬لز ٧جِٙر ٠٧َٙ جٌٝفٕ، ؤ٠ٖح اـج ٜح٢ز "ؤ١ِ " ٧جِٙر ٠٧َٙ جٌٝفٕ ٖٴ سٜ٧١ (اـ ٙحل) دؿل ًٓٞ، دل دؿلُ ٜلٍ ٠١ ٜلٍ، ٜ٠ح ٥٧ ٙ٧ل جٝق٠ؾنف٪ )) (3) . ٧٬ظ٬ق جٝػٞد٫ ؤ١ سٜ٧١"اـ" دؿٳً ٠١ "ؤ١ ؤسح٣"، ٧ "ؤ١ آسح٣" ٠وؿفجً ٠ِٗ٧ٳً ٠١ ؤظٞ٤، دؿل جنس٠حلٍ؛ ٯ١ ٧ٙز جٝٚ٧ل ٳسلحُ٤ ٠نس٠لٌ ُٞ٬٤ ٧ُٞ٩ ٓ٬ف٣ (4) . ٖٜ٧١"اـ" دؿٳً ٠١ ٙ٧ٝ٤ : ﭽ ﭵ ﭶ ﭼ ُٞ٩ صٴصر ؤ٧ظ٤: 1- ا٠ٖح ؤ١ ٬ٜ٧١ دؿل "ٜل ٠١ ٜل"، ٧ـٝٛ ُ٢ؿ٠ح سٚؿف "ؤ١ِ " ٧٠ح ٖ٫ ػ٬ق٥ح ٧جِٙر ٠٧َٙ جٌٝفٕ. 2- ٧ا٠ٖح ؤ١ ٬ٜ٧١ دؿل "ًٓٞ"، ٧ـٝٛ ُ٢ؿ٠ح سٚؿف "ؤ١ِ " ٠ِٗ٧ٳً ٠١ ؤظٞ٤، ٧ٝ٬لز ٧جِٙر ٠٧َٙ جٌٝفٕ. 3- ٧ا٠ٖح ؤ١ ٬ٜ٧١ دؿل "جنس٠حل"، ٧ـٝٛ ُ٢ؿ٠ح سٚؿف "ؤ١ِ " ٠وؿفجً ٠ِٗ٧ٳً ٠١ ؤظٞ٤. ٧ؤٙفد٦ح: ؤ١ "اـ" ٌفٌٕ ، ٠٢و٧خْ دٚ٧ٝ٤ : ﭽ ﭱﭼ ٧٥٧ ؤٖيل ج٭فجء؛ ٯ١ٖ جٯول ٖ٫ "اـ" ؤ١ سٜ٧١ ٌفٖحً ٝ٠ح ٠ي٩ ٠١ جٝق٠ح١، ٳ ٬سوفٕ اٳ دبيحٖر جلٟ جٝق٠ح١ اٝ٬٤. ٧ٙ٧ٝ٤: ﭽ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭼ ٠فسدً ٖ٫ جٝ٠ِ٢٩ دٚ٧ٝ٤: ﭽ ﭹ ﭺ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿﭼ. 1 - ٬٢ٌف جٝؿف جٝ٠و٧١: 2/551-552. 2 - جٱ٠ٴء: 115. 3 - جٝؿف جٝ٠و٧١: 2/552. 4 - ٬٢ٌف: جٝلحد٘.

عدد الصفحات ١٠٦

- 97- ِٖ٢ؿ٠ح ٢ٚ٧ل: (ػحض ادفج٥٬ٟ ٖ٫ فد٤ ٧ٙز ٙ٧ل ادفج٥٬ٟ فخ٪ جٝـ٪ ٬ػ٬٫ ٧٬٠٬ز). ٢ظؿُ ٥ـج جِٝح٠ل ٠٢حلخ جً ٝـ"اـ" ٖ٫ جٌٝٞٗ ٧جٝ٠ِ٢٩. 4- ٧ٙحل لدػح٢٤ ٧سِحٝ٩: ﭽ ﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭼ(1) . ج٭فجء ٖ٫ ٥ـ٣ ج٭٬ر: 1- ؤ١ سٜ٧١"اـ" ٌفٖحً ٝ٠ح ٠ي٩ ٠١ جٝق٠ح١، ٧ٖ٫ جِٝح٠ل ؤفدِر آفجء : ؤ): ؤ٢٤ ٠٢و٧خْ دـ ﭽﰁ ﰂﭼ(2)، ـٜف٣ ٠ٜ٫ د١ ؤد٫ ًحٝخ(3)، ٧ٟٝ ٬ٗول ٖ٫ ـٝٛ. ٖحِٝح٠ل ا٠ٖح "ل٠٬َ"، ٧ا٠ٖح "ُٞ٬ٟ" ُٞ٩ لد٬ل جٝس٢حقٍ. ٧جلق٠ؾنف٪، ٬ٚ٧ل: ((ؤ٧ ُ٠ل ٖ٬٤ ٠ِ٢٩ ﭽﰁ ﰂﭼ))(4) . ٧جُسفي٤ ؤد٧ ػ٬ح١ ٖٚحل: ((٧٥ـج ٓ٬ف ٠ػفف؛ ٯ١ٖ جِٝح٠ل ٳ ٬ٜ٧١ ٠فٜدحً ٠١ ٧وٗ٬١، ٖسػف٬ف٣ ؤ١ ٬ٚ٧ل: ؤ٧ ُ٠ل ٖ٬٤ ٠ِ٢٩ ل٠٬َ، ؤ٧ ُل٬ٟ ٧سٜ٧١ جٝ٠لإٝر ٠١ دحخ جٝس٢حقٍ))(5) . ٓ٬ف ؤ١ٖ جٝل٠٬١ جػسط ٝٞق٠ؾنف٪ ، ٖ٬ٚ٧ل: ((ٟٝ ٬ُفِ ؿ جٝق٠ؾنف٪ دـٝٛ اٳ ٠ح ـٜفس٤ ٠١ افجؿذ جٝس٢حقٍ، ٧٬وؿ٘ ؤ١ ٬ٚ٧ل: ُ٠ل ٖ٬٤ ٥ـج ٧٥ـج دحٝ٠ِ٢٩ جٝ٠ـٜ٧ف ٳ ؤ٢٦٠ح ُ٠ٴ ٖ٬٤ ٠ِحً، ُٞ٩ ؤ٢٤ ٝ٧ ٙ٬ل د٤ ٟٝ ٬ٜ١ ٠دزؿُحً ٙ٧ٳً . اـ جٝٗفجء ٬ف٨ ـٝٛ، ٬ٚ٧ل ٖ٫ ٢ػ٧: "يفدز ٧ؤٜف٠ز ق٬ؿجً "، ا١ٖ "ق٬ؿجً " ٠٢و٧خ د٦٠ح، ٧ا٢٦٠ح سلًٞح ُٞ٬٤ ٠ِحً ))(6) . 1 - ل٧فذ آل ُ٠فج١، ٠١ ج٭٬ر: (122.) 2 - ل٧فذ آل ُ٠فج١، ٠١ ج٭٬ر: (121.) 3 - ٬٢ٌف ٠نٜل اُفجخ جٝٚفآ١: 1/211. 4 - جٜٝنحٕ: 1/460. 5 - جٝدػف: 3/50. 6 - جٝؿف جٝ٠و٧١: 3/381 .

عدد الصفحات ١٠٧

- 98- خ): ؤ٢٤ ٠٢و٧خْ دـ ﭽﰂﭼ(2) ٧ػؿ٣، ـٜف٣ ؤد٧ جٝدٚحء(1) . ٧جُسفىُ ُٞ٩ ( ؤ ، خ )؛ ٧ـٝٛ ٯ١ ل٠ِ٤ ٧ُٞ٠٤ لدػح٢٤ ٧سِحٝ٩ ٳ ٬سٚ٬ؿ دحٝ٧ٙز، ٧ُ٢ؿ٠ح ٢ظِٞ٤ ُح٠ٴً ٖ٫ جٌٝفٕ ٢ٚ٬ؿ ُٞ٠٤ ٧ل٠ِ٤ د٦ـج جٝ٧ٙز، ٧٥ـج ٳ ٬وغ ٧ٳ ٬ٞ٬٘ دإل٠حء جلله ٧وٗحس٤. ض): ؤ٢٤ ٠٢و٧خْ دـ ﭽﯻﭼ(2 )ٖ٫ ج٭٬ر جٝكجدٚر، ـٜف٣ ٠ٜ٫، اٳّ ؤ٢٤ ٬ف٨ ؤ١ٖ جٝفؤ٪ جٯ٧ل جِٝح٠ل ﭽﰁ ﰂﭼ ٥٧ جٯػل١(3)، ٧ؤظحق٣ ؤد٧ جٝدٚحء جِٜٝدف٪(4) . جِٜٝدف٪(4) . ؿ): ؤ٢٤ ٠٢و٧خْ دـ ﭽﯸﭼ(1)، ؤظحق٣ ؤد٧ جٝدٚحء(3) . 2 :)ؤ١ سٜ٧١"اـ" دؿٳً ٠١ "اـ"، ٖ٫ ٙ٧ٝ٤: ﭽﯷ ﯸﭼ(1)، ـٜف٣ جٝق٠ؾنف٪(5) . ٖحِٝح٠ل ٖ٫ﭽ ﭑ ﭒﭼ، ٥٧ جِٝح٠ل ٖ٫ ﭽﯷ ﯸﭼ، ٧٥٧ "جـٜف" جٝ٠ي٠فذ. ٧ؤٙفد٦ح جٝفؤ٪ جٝصح٢٫: ٧٥٧ ؤ١ سٜ٧١ "اـ" دؿٳً ٠١ ٙ٧ٝ٤ : ﭽﯷ ﯸﭼ ٯ١ٖ ٥ـج جٱدؿجل ٳ ٬ِؿُ سوفٖحً ٖ٫ "اـ"، دل ٥٫ دحٙ٬ر ُٞ٩ ٠ح ٬فج٣ جٝظ٠٦٧ف ٠١ ُؿٟ ؾف٧ظ٦ح ُ١ جٌٝفٖ٬ر، ٯ٢٦ح ظحءز دؿٳً ٠١ ٌفٕ . 5- ٧ٙحل ُق ٧ظل: ﭽﯕ ﯖ ﯗ ﯘ ﯙ ﯚﭼ(6) . جؼسٕٞ جِٝٞ٠حء ٖ٫ ػؿ٬ص٦ٟ ُ١ "اـ"، ٜ٠ح جؾسٞٗ٧ج ٖ٫ اُفجخ "ٝ٧ًحً " ُٞ٩ جٝ٢ػ٧ ج٭س٫: 1 - ٬٢ٌف جٱ٠ٴء: 155. 2 - ل٧فذآل ُ٠فج١، ٠١ ج٭٬ر: (121.) 3 - ٬٢ٌف ٠نٜل اُفجخ جٝٚفآ١: 1/211. 4 - ٬٢ٌف جٱ٠ٴء: 155. 5 - ٬٢ٌف جٜٝنحٕ: 1/460. 6 - ل٧فذ جٯُفجٕ، ٠١ ج٭٬ر: (80.)

عدد الصفحات ١٠٨

- 99- 1- "ٝ٧ًحً " ٠ِٗ٧ل د٤، ٠٢و٧خ دبي٠حف "ؤفلٞ٢ح"، ٧سٜ٧١ "اـ" ٌفٕجً ٝـ"ؤفلٞ٢ح"، ٧٠ِ٠٧ٳً ٝ٤، ٙحٝ٤ جٝق٠ؾنف٪(1)، ٧ؤد٧ جٝدٚحء(2) . ٧ـٜف جٯٝ٧ل٫ ؤ٢٤: ((جُسفى دإ١ جٱفلحل ٙدل ٧ٙز جٝٚ٧ل ٳ ٖ٬٤ ٜ٠ح سٚسي٬٤ ٥ـ٣ جٌٝفٖ٬ر. ٧ؿَٖ دإ١ ٬ِسدف جٌٝفٕ ٠٠سؿجً ٜ٠ح ٬ٚحل : ق٬ؿ ٖ٫ ؤفى جٝف٧ٟ، ٖ٦٧ ٌفٕ ٓ٬ف ػٚ٬ٚ٫ ٬ِسدف ٧ٙ٧ٍ جٝ٠ٌف٧ٕ ٖ٫ دِى ؤظقجث٤))(3) . 2- ؤ٠ٖح اـ ؤُفخ "ٝ٧ًحً " ٠ِٗ٧ٳً د٤ ٝـ"جـٜف" جٝ٠ػـ٧ٖر، ٖٗ٫ "اـ" ؤٙ٧جل: ؤ): ؤ٢٤ دؿلٌ ٠١ "ٝ٧ًحً " د٠ِ٢٩: "٧جـٜف ٧ٙز ٙحل لٙ٧٠٤"، ٧٥ـج ٙ٧ل جٝق٠ؾنف٪(4). ٧٬ف٨جٝل٠٬١ جٝغلد٫: ؤ١ٖ ٥ـج جٝدؿل دؿل جنس٠حل (5)، د٢حء ُٞ٩ ؤ١"اـ" "اـ" ٳ سٞقٟ جٌٝفٖ٬ر. خ): ؤ٢٤ ٌفٌٕ ٝ٠ػـ٧ٕٕ ، سٚؿ٬ف٣: "٧جـٜف فلحٝر ٝ٧ًٕ اـ ٙحل ٝٚ٧٠٤ "، ٙحٝ٤ ؤد٧ جٝدٚحء جِٜٝدف٪(6) . ٖـ"اـ" ٠٢و٧در دـ"فلحٝر". ٧ؤٙفد٦ح: ؤ١ سٜ٧١ "اـ" ٌفٖحً ٝ٠ػـ٧ٕٕ ، سٚؿ٬ف٣: ٧"جـٜف فلحٝر ٝ٧ًٕ اـ ٙحل ٝٚ٧٠٤ ". "ٖفلحٝر ٝ٧ًٕ " ٜح٢ز ٖ٫ ٧ٙز جٝٚ٧ل. ٧٥ـج جٝ٠ػـ٧ٕ ٠٢حلخ ٝـ"اـ" ٖ٫ جٌٝٞٗ ٧جٝ٠ِ٢٩. ٧ٖ٬٤ اخٙحء "اـ" ُٞ٩ جٌٝفٖ٬ر جٝق٠ح٢٬ر. 1 - ٬٢ٌف جٜٝنحٕ: 2/92 . 2 - ٬٢ٌف جٱ٠ٴء: 286. 3 - ف٧ع جٝ٠ِح٢٫: 8/565. 4 - ٬٢ٌف جٜٝنحٕ: 2/92. 5 - ٬٢ٌف جٝؿف جٝ٠و٧١: 5/370. 6 - ٬٢ٌف جٱ٠ٴء: 286 .

عدد الصفحات ١٠٩

- 100- 6- ٧ٙحل جلله سِحٝ٩: ﭽﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ ﭘ ﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝﭞﭼ(1) . ٖ٫"اـ" ٧ظ٦ح١: 1- "اـ" ٌفٌٕ ٝ٠ح ٠ي٩ ٠١ جٝق٠ح١، ٧ٖ٫ جِٝح٠ل فؤ٬ح١ : ؤ): ا٠ٖح ؤ١ ٬ٜ٧١ ٠٢و٧دحً دٚ٧ٝ٤ : ﭽﭓ ﭼ، جٝلحدٚر، ـٜف٣ ٠ٜ٫ د١ ؤد٫ ًحٝخ(2) ٧ٟٝ ٬ـٜف ٓ٬ف٣، ٧ٙحل د٤ ؤد٧ جٝدٚحء جِٜٝدف٪(3) . خ): ٧ا٠ٖح ؤ١ ٬ٜ٧١ ٠٢و٧دحً دـ "فػ٠ر"، ٖ٫ ٙ٧ٝ٤: ﭽﭔ ﭕﭼ، ٧٥ـج ٠ح ـٜف٣ ؤد٧ جٝدٚحء(3) . 2- "اـ" دؿلٌ ٠١ ٙ٧ٝ٤: ﭽﭗﭼ، دؿل جنس٠حل؛ ٯ١ جٝ٧ٙز ٠نس٠ل ُٞ٬٤، ـٜف٣ جٝل٠٬١ جٝػٞد٫(4). ٧٬ٜ٧١ جٝسٚؿ٬ف: "ـٜف فػ٠ز فدٛ ُدؿ٣ قٜف٬ح ٧ٙز ؤ١ ٢حؿ٨ ٢حؿ٨ فد٤". ٧ؤفظغ ؤ١ٖ "اـ" ٌفٌٕ ٝ٠ح ٠ي٩ ٠١ جٝق٠ح١، جٝ٢حوخ ٝ٤ : ﭽﭔﭼ؛ ٧ـٝٛ ٳفسدحً ٠ِ٢٩ جِٝح٠ل دحٌٝفٕ، ٖفػ٠ر جلله لدػح٢٤ ٧سِحٝ٩ ٜح٢ز ٧ٙز ؤ١ ٢حؿ٨ فد٤. ٧ٖ٬٤ ؤ٬يحً ادٚحء ٝ٦ح ُٞ٩ ٠ح فآ٣ جٝظ٠٦٧ف ٠١ ُؿٟ ؾف٧ظ٦ح ُ١ جٌٝفٖ٬ر . 7- ٬ٚ٧ل ُق ٧ظل: ﭽﭧ ﭨ ﭩ ﭪﭫ ﭬ ﭭ ﭮ ﭯ ﭰ ﭱ ﭲ ﭳ ﭴ ﭵ ﭶ ﭷ ﭸ ﭹ ﭺ ﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ ﮀﭼ(5) . ج٭فجء ٖ٫"اـ": 1 - ل٧فذ٠ف٬ٟ، ج٭٬ر: (3.) 2 - ٬٢ٌف ٠نٜل اُفجخ جٝٚفآ١: 2/5. 3 - ٬٢ٌف جٱ٠ٴء: 406. 4 - ٬٢ٌف جٝؿف جٝ٠و٧١: 7/563 . 5 - ل٧فذ ٠ف٬ٟ، ج٭٬ر: (42.)

عدد الصفحات ١١٠

- 101- 1- ؤ٢٦حٌفٌٕ ٝ٠ح ٠ي٩ ٠١ جٝق٠ح١، ٧ٖ٫ جِٝح٠ل ٖ٬٤ آفجء : ؤ): ؤ٢َّ٤ ٠٢و٧خ دـ "ٜح١" جٝلحدٚر، ٥ـج ٠ح ؤظحق٣ جٝق٠ؾنف٪(1) . ٧٬ف٨ ؤد٧ ػ٬ح١ ؤ١ٖ ٥ـج جِٝح٠ل ٳ ٬وغ؛ ٯ١ٖ ٖ٬٤ اُ٠حل "ٜح١" جٝ٢حٙور ٖ٫ جٌٝفٕ، ٧٥٫ ٠لإٝر ؾٴٖ٬ر(2) . خ): ؤ٢٤ ٠٢و٧خ دـ ﭽ ﭮ ﭯ ﭼ ٠ِحً، ؤ٪ : ((ٜح١ ظح٠ِحً ٝؾوحثه جٝوؿ٬ٚ٬١ ٧جٯ٢خ٬حء ػ٬١ ؾحًخ ؤدح٣ سٞٛ جٝ٠ؽجًدحز)). ٙحٝ٤ جٝق٠ؾنف٪(1)، ٧سدِ٤ ٖ٫ ـٝٛ ؤد٧ جٝدٚحء جٝـ٪ ٬ٚ٧ل: ((٧جَٝج٠ل ٖ٬٤ "وؿ٬ٚحً ٢د٬حً " ؤ٧ ٠ِ٢ح٣))(3) . اٳَّ ؤ١ٖ ٥ـج جٝ٧ظ٤ ٳ ٬وغ ٖ٫ فؤ٪ ؤد٫ ػ٬ح١؛ ٯ٢٤ ٬ف٨ : ((ؤ١ٖ جِٝ٠ل ٳ ٬٢لخ اٳَّ اٝ٩ ٌٝٗ ٧جػؿ، ؤٟٖ ج ؤ١ ٬٢لخ اٝ٩ ٠فٜخ ٠١ ٠ظ٠٧ٍ ٌٝٗ٬١ ٖٴ ٬وغ ـٝٛ))(2) . ٧٬فؿ جٝل٠٬١ جٝػٞد٫ ُٞ٩ جُسفجى ؤد٫ ػ٬ح١ ٧٬ف٨ ؤ١ جِٝح٠ل، ٥٧ ٠ح ٝؾو٤ جٝق٠ؾنف٪، ٧٢يؿ٣ دػل١ و٢حُس٤ ٠١ ٠ظ٠٧ٍ جٌٝٞٗ٫١، ٖ٫ ٙ٧ٝ٤: ((ٜح١ ظح٠ِحً ٝؾوحثه جٝوؿ٬ٚ٬١ ٧جٯ٢د٬حء ػ٬١ ؾحًخ ؤدح٣)) (4) . ٧ٜـٝٛ جٯٝ٧ل٫؛ ٯ٢٦٠ح ظِٴ ٛجلٟ ٧جػؿ ٜسإ٧٬ل "ػٞ٧ ػح٠ى" دـ "٠ق"، ؤ٪: ((ظح٠ِحً ٝؾوحثه جٝوؿ٬ٚ٬١ ٧جٯ٢د٬حء ػ٬١ ؾحًخ ؤدح٣ سٞٛ جٝ٠ؾحًدحز ))(5) . ض): ٧٢ٚل ؤد٧ ػ٬ح١ ؤ١ٖ جٌٝفٕ ، ٠٢و٧خْ دـ ﭽ ﭮﭼ. 1 - جٜٝنحٕ: 2/510. 2 - جٝدػف: 6/182. 3 - جٱ٠ٴء: 410. 4 - جٝؿف جٝ٠و٧١: 7/605. 5 - ف٧ع جٝ٠ِح٢٫: 16/550.

عدد الصفحات ١١١

- 102- ٧٬ف٨ ؤ١ ـٝٛ ٳ ٬ظ٧ق؛ ٯ٢٤ ٙؿ ٧وٕ، اٳ ُٞ٩ فؤ٪ جٜٝ٧ٖ٬٬١، ٖب٢٦ٟ ٬ظ٬ق٧١ ـٝٛ(2) . ؿ): ٧٢ٚل ؤد٧ ػ٬ح١ ٜـٝٛ ؤ١ٖ "اـ" ٠٢و٧خْ دـ ﭽﭯﭼ، ؤ٪: "٠٢دإ ٖ٫ ٧ٙز ٙ٧ل٣ ٯد٬٤ ٠ح ٙحل". ٧٬ف٨ ؤ١ٖ ٥ـج جِٝح٠ل دِ٬ؿ؛ ٯ٢َّ٤ ٬ٚسي٫ ؤ١ سٜ٧١ جٝسَّ٢ْدِثر ٖ٫ ٧ٙز ٥ـ٣ جٝ٠ٚحٝر(1) . 2 :)ؤ١ٖ "اـ" دؿلٌ ٠١ "ادفج٥٬ٟ"، دؿل جنس٠حل. ٧ٙؿ ٖول د٬١ جٝدؿل ٧جٝ٠دؿل ٠٢٤ دظ٠ٞر جٳُسفجى، ٧٥٫ ٙ٧ٝ٤ سِحٝ٩: ﭽﭽ ﭾ ﭿ ﮀﭼ، ٧ـٝٛ ٢ػ٧: فؤ٬زُ ق٬ؿجً ٧٢ِِٟٔ جٝفظلُ ؤؾحٛ . ٙحٝ٤ جٝق٠ؾنف٪(2)، ٧ؤد٧ جٝدٚحء(3) . ٧ؤف٨: ؤ١ سٜ٧١ "اـ" ٌفٖحً ٝ٠ح ٠ي٩ ٠١ جٝق٠ح١، ٠٢و٧دحً د٠ػـ٧ٕٕ ٠يحٕٕ ٝـ"ادفج٥٬ٟ"، سٚؿ٬ف٣: "٧جـٜف ؾدف ادفج٥٬ٟ ٧ٙز ٙ٧ٝ٤ ٯد٬٤ ٬ح ؤدز"، ؤ٧ ٙوس٤ ٧٢ػ٧ ـٝٛ. ٧ـٝٛ ٯ١ٖ ٥ـج جِٝح٠ل جٝ٠ػـ٧ٕ ٠٢حلخ ٌٝٞفٕ ٌٝٗ جً ٧٠ِ٢٩. ٧ٖ٬٤ ادٚحء "اـ" ُٞ٩ ؤول ٧يِ٦ح، ٧ُؿٟ ؾف٧ظ٦ح ٍ١ جٌٝفٖ٬ر جٝق٠ح٢٬ر ٜ٠ح ٬ف٨ جٝظ٠٦٧ف جٝـ٬١ ٬٠٢ِ٧١ جٝسوفٕ ٖ٫ "اـ". 8- ٧ٙحل جلله سِحٝ٩: ﭽﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ ﮋﭼ(4) . ٙ٬ل ٖ٫"اـ": 1 - ٬٢ٌف جٝدػف: 6/182. 2 - ٬٢ٌف جٜٝنحٕ: 2/510. 3 - ٬٢ٌف جٱ٠ٴء: 410 . 4 - ل٧فذ جٯػقجخ، ٠١ ج٭٬ر: (10.)

عدد الصفحات ١١٢

- 103- 1- دؿلٌ ٠١ "اـ"، ٖ٫ ٙ٧ٝ٤ سِحٝ٩: ﭽﮅ ﭶﭼ(1)، دؿل ٜل ٠١ ٜل، ٥ـج ٠ح ـٜف٣ ؤد٧ جٝدٚحء(2) . 2- ٌفٌٕ ٝ٠ح ٠ي٩ ٠١ جٝق٠ح١، ٧جِٝح٠ل ٖ٬٤ : ؤ): ا٠ٖح ﭽ ﮂ ﭼ(3) . خ): ٧ا٠ٖح ﭽﮃﭼ(1)، ـٜف٥٠ح جٯٝ٧ل٫(4) . ٧ؤٙفد٦ح: ؤ١ٖ "اـ" دؿلٌ ٠١ ﭽﮅ ﭶﭼ. ٯ١ٖ ٥ـج جٱدؿجل ٳ ٬ِؿُ سوفٖحً ٖ٬٦ح ، ٖ٦٫ دحٙ٬ر ُٞ٩ ٠ح ٬فج٣ جٝظ٠٦٧ف، ٠ٔ١ِ ُؿٟ ؾف٧ظ٦ح ُ١ جٌٝفٖ٬ر، اـ ظحءز دؿٳً ٠١ "اـ" ٢ٗل٤ج. ٧ٙ٬ل ٠صل ٥ـج، ٖ٫ ٙ٧ٝ٤ سِحٝ٩: ﭽﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ ﭤﭼ(5) . 9- ٧٬ٚ٧ل جلله سِحٝ٩: ﭽﭻ ﭼ ﭽ ﭾ ﭿ ﮀﭼ(6) . ٖ٫"اـ" ٥٢ح ٙ٧ٳ١: 1- "اـ" ٌفٌٕ ٝ٠ح ٠ي٩ ٠١ جٝق٠ح١، ٧جِٝح٠ل ٖ٬٤ : ؤ): ا٠ٖح ﭽﭹﭼ(7) جٝلحدٚر. 1 - ل٧فذ جٯػقجخ، ٠١ ج٭٬ر: (9.) 2 - ٬٢ٌف جٱ٠ٴء: 487. 3 - ل٧فذ جٯػقجخ، ٠١ ج٭٬ر: (9.) 4 - ٬٢ٌف ف٧ع جٝ٠ِح٢٫: 21/209. 5 - ل٧فذ ٬ك، ج٭٬ر: (14 .) 6 - ل٧فذ جٝوحٖحز، ج٭٬ر: (85)، ٬٢ٌف ٖ٫ جٝ٠ٞػ٘: (81،150،152،153،154،155،172،177، 178،192،235 .) 7 - ل٧فذ جٝوحٖحز، ٠١ ج٭٬ر: (84.)

عدد الصفحات ١١٣