المكتبة الأمبوابة البحث والمعرفة
زائر للمكتبة—
← العودة إلى المكتبةقراءة أو تحميل الكتاب

التوجيه اللغوي لقراءة الإمام الأعمش نماذج تطبيقية

حنان صوفي

صفحة ٧ من ١٥

97 انًجحث انخبيس يب قزئ ػُذ أثي جؼفز ثيٍ انتكهّى وانخطبة وانغيجخ ( الانتفبد ) حٙٿظٴخص : ّ٤ڀٶ ٿٴ٦ حٙٿظٴخص ٳِ حٿڀّٰش ٫ڀَ ڃ٬خنِ حٿَّٜٱ ً حٿظلٌّٽ ڃن ؿيش اٿَ ؿيش أهٍَ ، ٳْٸخٽ ٿٴَضَ ًؿيو ٫ن حٿٸٌځ : َٛٳو ، ًحَٿڀّٴْضُ : ٿَُِ حٿِّ٘ء ٫ن ؿيظو ، ً َٿٴَضُ ٳٚنخ ٫ن ٍأّو ، أُ : َٛٳظو ٫نو 1 ، ً ڃنو حٙٿظٴخص ، ً ٙ ّوظڀٲ ڃٴيٌڃو حٿٌحٓ٪ ٫ڀَ ڃ٤ڀٶ حٿظلٌّٽ ًحٙنظٸخٽ ڃن ڃ٬نَ اٿَ ڃ٬نَ ، ً ًٿٺ حٿڄٴيٌځ حٿٌُّ طليّى ٳْڄخ ر٬ي ٫ني حٿزٚٯْن ، أڅّ حٙٿظٴخص ىٌ حٿظّ٬زَْ ٫ن حٿڄ٬نَ ر٤َّٶ ڃن ىٌه حٿ٤َّٵ : حٿظټڀّڂ أً حٿو٤خد أً حٿْٰزْش ر٬ي حٿظّ٬زَْ ٫نو ر٤َّٶ آهَ ڃنو ، ً حٗظَ٣ٌح ٿٌٿٺ أڅ ّټٌڅ حٿڄٔني اٿْو ٳِ حٿلخٿظْن ًحكيح ، ً أڅ ّټٌڅ حٿظّ٬زَْ حٿؼخنِ ڃ٬يًٙ رو ٫ن ٧خىَ حٿټٚځ . ً ّٰڀذ أنّو ّظَطذ حٙٿظٴخص ٳِ حٿٸَحءحص ٫ڀَ طڀٺ حًٕؿو حٿّظِ طظٰخَّ ٷَحءطيخ رْن أكَٱ حٿڄ٠خٍ٫ش حٿّظِ ط٬ظزَ ڃٌٍٳْڄخص ڃٸّْيس ، ً٧ْٴظيخ طلٌّپ ْٰٛش ٳ٬پ اٿَ طڀٺ حٿّْٜٮ ، ًىِ ڃٌٍٳْڄخص ڃٸّْيس طَْٔ رلٔذ حٗٓنخى اٿَ ڃ٬خنِ حٿظّټڀّڂ ًحٿو٤خد ًحٿْٰزش ، ٳټخڅ ػڄّش ڃٌحٟ٪ ُّٸَْأ ٳ٬ڀيخ طخٍس رخٿنٌّڅ ً طخٍس أهٍَ رخٿْخء ، ٳْټٌڅ ًٿٺ كَٳخ ٿڀټٚځ ٫ن نٔٸو ًًؿيو ٫ڀَ ٓزْپ حٙٿظٴخص ڃن حٿظټڀڂ اٿَ حٿْٰزش ، ًػڄّش ڃٌحٟ٪ أهٍَ ّٸَأ ٳ٬ڀيخ رخٿْخء ً طخٍس أهٍَ رخٿظخء، ٳْظَطذ ٫ن ًٿٺ حٿظٴخص ڃن حٿْٰزش اٿَ حٿو٤خد ...حٿن . ً ٷپّ أڅ ّظَطذ حٙٿظٴخص ٳِ حٿٸَحءحص ٫ڀَ ٯَْ ىٌه حًٕؿو حٿٸَآنْش . ًنـي أًؿو ٫يّيس طَْ٘ اٿَ ڃٴيٌځ حٙٿظٴخص ، رٌٛٴو ٣َّٸش ڃن ٣َحثٶ حٿظّ٬زَْ ٳِ حٿ٬َرْش ً حٿٌّٻَ حٿلټْڂ . ً ٿٸي نيؾ ڃٌؿيٌ حٿٸَحءس ًٿٺ حٿنّيؾ ٳِ ڃٌحٟ٪ ڃظ٬يىس ، ڃنيخ ٫ڀَ ٓزْپ حٿظّڄؼْپ ڃخ ًىذ اٿْو حٿٴخٍِٓ ،ًٯَْه ٳِ طٌؿْو ٷَحءطِ َّؼٌََُِْٕٔ رخٿظّخء ًحٿْخء . ً ڃؼپ ىٌه حٿ٨ّخىَس ًٍى رټؼَس ٳِ ٷَحءس أرِ ؿ٬ٴَ، كْغ ٫يٽ ٳِ ڃٌحٟ٪ ٷَآنْش ٻؼَْس اڃّخ ٫ن حٿظټڀّڂ اٿَ حٿْٰزش، أً٫ن حٿْٰزش اٿَ حٿل٠ٌٍ، أً ٫ن حٿْٰزش اٿَ حٿو٤خد ، ً ٓنظنخًٽ ىٌه حٿڄ٨خىَ حٿٸَآنْش ً أٓزخد ىٌح حٿ٬يًٽ . أولا ـ َقم انكلاو يٍ انتّكهى إنى انخطبة : ًىٌ ڃخ ّٔني حٿٴ٬پ ٳِ ٷَحءس حٿـڄيٌٍ اٿَ حٿڄظټڀّڂ ، ً ّٸَأ أرٌ ؿ٬ٴَ رخٗٓنخى اٿَ حٿڄوخ٣ذ،ًحٕكَٱ حٿظِّ ٷَأىخ أرٌ ؿ٬ٴَ رٌٿٺ ٷڀْڀش رپ طټخى طن٬يځ ، ٍٛيص ڃنيخ كَٳخ ًحكيح ًىٌ ٳِ : * ٷٌٿو ط٬خٿَ : َٓب ًُنْذُ ُٓزَطِػَ المُؼِِِينَ ػَؼُعَا [ حٿټيٲ/51 ] كْغ ٷَأىخ ربريحٽ حٿڄٌٍٳْڂ حٿ٠ڄش رخٿڄٌٍٳْڂ حٿٴظلش ، ً ٷَأ ٯَْه ر٠ڂ حٿظّخء ٳِ " ٻُنْضُ " ٫ڀَ أنّو ٟڄَْ حٿڄظټڀّڂ ، أڃّخ حٿٸَحءس رخٗٓنخى اٿَ حٿڄو٤خد ٳِ ٷَحءس أرِ ؿ٬ٴَ، ٳ٬ڀَ أڅّ حٿڄوخ٣ذ ىٌ 1 11 514

عدد الصفحات ٩٧

98 ، ً حٿڄٸٌٜى نٴِ حطّوخًه حٿڄ٠ڀْن أ٫ٌحنخ ٫ڀَ نـخف ى٫ٌطو ، ًحٿڄَحى رخٿڄ٠ڀّْن ، ىڂ حٿ٠خٿٌڅ ٳِ ٷٌٿو 0 ثِئْفَ اُظَبُِِٔينَ ثَعَلاَ [ حٿټيٲ/ 05] ، ًحٿڄ٬نَ ٫ڀَ ىٌح ڃظّٜپ رٸٌٿو ط٬خٿَ : ًَاطْجِؽْ َٗلْكَيَ َٓغ اَُػَِّٖ َّعْػٌَُٕ ؼَثَيِْْ ثبُـَعَاحِ ًَ اُؼَشِِ [حٿټيٲ/ 28 ] ، ًڃخ رْنيڄخ ح٫ظَحٝ ، ٻؤنّو ّٸٌٽ : ڃَخ أْٗيَيْنَخىُڂْ هَڀْٶَ حٿَٔڄَخًَحصِ ًَحٍِْٕٝ ًََٙ هڀٶ ر٬٠يڂ ٿز٬ٞ كظَّ ّٸظَكٌح ٫ڀْنخ ڃخ ّٸظَكٌڅ ڃن ار٬خى ر٬ٞ حٿوڀٶ ، ًڃخ ٻُنْضُ ڃظّوٌىڂ أ٫ٌحنخ ٫ڀَ حٿظّزڀْٮ . ًڃن ٷَأ ر٠ڂّ حٿظّخء َٓب ًُنْذُ ، ٳيٌ أڅّ حلله ط٬خٿَ ّوزَ ٫ن نٴٔو رؤنّو ٿڂ ّظّوٌ ڃن ارڀْْ ً ًٍّظو أ٫ٌحنخ ٿو ٳِ هڀٶ حٿّٔڄخًحص ً حٍٕٝ 1. ثبَيب ـ َقم انكلاو يٍ انتّكهّى إنى انغيجخ : ً أڃؼڀش ًٿٺ ٷڀْڀش ، ً ىِ ٫ڀَ ٷڀّظيخ ٿڂ ط٨ٴَ ڃن ن٨َ ؿپّ حٿڄٌّؿيْن اّٙ رخٿٌٛٲ حٿّٔ٤لِ ، ٳخٻظٴٌح رخٿٸٌٽ رؤڅّ ىنخٹ حٿظٴخص ڃن حٿظټڀّڂ اٿَ حٿْٰزش . ً ڃڄّخ ًٍى ڃن ىٌح ٳِ ٷَحءس أرِ ؿ٬ــــــٴَ : 1ـ ٷٌٿو ط٬خٿَ: ً ُٗؼَُِِٔوُ اٌُِْزَبةَ ًَ اُْسٌَِْٔخَ [ آٽ ٫ڄَحڅ/ 48] . كْغ ٷَأىخ ىٌ2 رخٿْخء ، ًىِ أنّيخ ڃ٬٤ٌٳش ٫ڀَ ٷٌٿو ط٬خٿَ :  ُّجَشِؽُىَ ثٌََِِِٔخٍ  [آٽ ٫ڄَحڅ / 45] ً ٷْپ ٫٤ٲ ٫ڀَ ٷٌٿو ط٬خٿَ 0 هبٍََ ًَػَُِيَ اللهُ َّطُِْنُ َٓب َّشَبءُ بغَا هَؼََ ؤْٓؽًا كَةََٗٔب َّوٌٍُُ َُوُ ًُْٖ كٌٌََُُْٕ [ آٽ ٫ڄَحڅ/ 47] ، ً ڃن ٷَأ رخٿنٌّڅ ٫ڀَ حٿظّټڀڂ ، ٳخلله ٫ِّ ً ؿپّ ّوزَ ٫ن نٴٔو ، ً ٗخىيىڂ ٷٌٿو ط٬خٿَ : ٌُٗزِْوِ بَُْْيَ [ آٽ ٫ڄَحڅ/ 44 ] ، ً حٕڃَ رْنيڄخ ٷَّذ. ٷخٽ حٿ٤زَُ : ٷَحءس حٿْخء ٫٤ٲ ٫ڀَ ٷٌٿو  َّصْ ُُنُ َٓب َّشَبءُ  [آٽ ٫ڄَحڅ /47] ً ٷَحءس حٿنٌّڅ ٫٤ٲ ٫ڀَ ٷٌٿو0 ٌُٗزِْوِ بَُْْيَ  [آٽ ٫ڄَحڅ / 43] 3. 2 -ًڃڄّخ ًٍى ٳِ ًٿٺ أّ٠خ ، ٷٌٿو ط٬خٿَ : ًَ ٌََّّْ َٗسْشُؽُىُْْ خَِْٔؼًب [ حٕن٬خځ/22] ، ًٷٌٿو ط٬خٿَ : ًَ ٌََّّْ َٗسْشُؽُىُْْ خَِْٔؼًب ثَُْ َّوٌٍُُ َُِِٔلاَئٌَِخِ [ ٓزؤ/40] ً ٻٌٿٺ ٳِ ٌّنْ 1 154 2 2 34 3 2 344

عدد الصفحات ٩٨

99 (28 ً45 ) ، كْغ ٷَأىخ أرٌ ؿ٬ٴَ ً حرن ٻؼَْ َٗسْشُؽُىُْْ رخٿنٌّڅ ٳْيخ ڃخ ٫يح ٳِ ٌٍٓس حٿٴَٷخڅ ٷَأىخ رخٿْخء 1 3 -ً ڃن حٕكَٱ حٿّظِ نٸڀض ٷَحءس حٿـڄيٌٍ ڃن حٗٓنخى اٿَ حٿڄظټڀّڂ اٿَ ٷَحءس طـ٬پ حٗٓنخى اٿَ حٿٰخثذ ، ٷٌٿو ط٬خٿَ : َٗؽْرَغْ ًَ َِْٗؼَتْ [ ٌّٓٲ/ 12] ، كْغ ٷَأىخ أرٌ ؿ٬ٴَ2 رخٿْخء ٳْيڄخ آنخىح اٿَ ٌّٓٲ ٫ڀْو حٿّٔٚځ ، ٿظٸيّځ ًٻَه ، ًكٔن حٙهظْخٍ ٫نو رخٿڀّ٬ذ ٳِ حٿَّٰٜ، ٕڅّ ًٿٺ ڃَٳٌ٩ ٫نو حٿڀٌّځ ، ً ٷَأ ٯَْه رخٿنٌّڅ ٻٌٿٺ ٳْيڄخ ؿڄْ٬خ كڄٚ ٫ڀَ حٗهزخٍ ڃن اهٌس ٌّٓٲ ٫ن أنٴٔيڂ رٌٿٺ ، ً حٿڀّ٬ذ ٳِ ٯَْ حٿزخ٣پ ؿخثِ ، ً نَط٪ ، أُ : نظّٔ٪ ٳِ حٿوٜذ ، ڃؤهًٌ ڃن حٿَّط٬ش ، ًنڀ٬ذ نَََُْٔ، ٳٸْپ ٕرِ ٫ڄًَ : ً ٻْٲ ّڀ٬زٌڅ ًىڂ أنزْخء حلله ؟ ٳٸخٽ : " اً ًحٹ ٿَڂْ َّټٌُنٌُح رِؤنْزَِْخءَ رَ٬ْيُ " 3 . ثبنثب ـ َقم انكلاو يٍ انغيجخ إنى انتكهّى : ّټخى ّوَؽ ٫ن ڃ٬نَ حٿظّ٬٨ْڂ، اً ًٍى حٿظلٌٽ ٳِ ڃ٬٨ڂ نڄخًؿو رنٌڅ حٿڄظټڀّڂ حٿڄ٬٨ّڂ ًحطو ، ً ٿٌٿٺ ّٔڄّْيخ حٿنّلخس نٌڅ حٿ٬٨ڄش ، أڃّخ ڃِٰحه حٿزٚٯِ ، ٳْوظڀٲ رخهظٚٱ ڃٸخڃو رلٔذ حٿظّزڀْٮ ًحٿٌ٫ي رخٿظٌّحد، أً حٿٌ٫ْي رخٿ٬ٸخد ، ً ڃڄّخ ًٍى ٳِ ًٿٺ : 1 -ٷٌٿو ط٬خٿَ: كَكَنُاْرِْوِ ؤخْؽًا ػَظًِْٔب [ حٿٴظق/ 10] ، كْغ ٷَأىخ ٓخثَ حٿٸَّحء رخٿْخء كَكَُْاْرِْوِ ، ً ٷَأىخ أرٌ ؿ٬ٴَ4 رنٌڅ كَكَنُاْرِْوِ أڃّخ ٷَحءس حٿْٰذ ٳڀڄنخٓزش ڃخ ٷزڀو ، ً ىٌ ٷٌٿو ط٬خٿَ ٳِ حّٓش نٴٔيخ : َّعُ اللهِ ً ٷٌٿو : ثَِٔب ػَبىَعَ ػََِْْوِ اللهَ ، ً أڃّخ ٷَحءس حٗٓنخى اٿَ حٿڄظټڀّڂ، ٳ٬ڀَ حٗهزخٍ ڃن حلله ط٬خٿَ ٫ن نٴٔو ، ً ىٌ هًَؽ ڃن حٿْٰزش اٿَ حٗهزخٍ، ً ڃن اهزخٍ ٫ن ًحكي اٿَ حٗهزخٍ ٫ن ؿڄ٪ ، ٕڅّ حٿنٌّڅ ٿڀـڄ٪ 5 . 1 111 3 153 2 2 293 3 2 5 6 4 251 5 2 328

عدد الصفحات ٩٩

100 2 -ً ٷَأ أرٌ ؿ٬ٴَ رنٸپ حٿټٚځ ڃن حٿْٰزش اٿَ حٿظټڀّڂ ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ : ُّلَظَُِ آَّبدِ [ٌّنْ/5 ] ، كْغ ٷَأىخ1 رخٿنٌّڅ ٫ڀَ ٿٴ٦ حٗهزخٍ ڃن حلله ٫ِّ ًؿپّ ٫ن نٴٔو رڀٴ٦ حٿـڄخ٫ش ، ٕنّو ڃڀٺ حٕڃٚٹ ، ً ڃؼڀو ٷٌٿو ط٬خٿَ : رِِْيَ آَّبدُ اللهِ َٗزٌُِْىَب ػََِْْيَ ثِبُْسَنِِ [حٿـخػْش/6] ، أڃّخ ڃن ٷَأ رخٿْخء ٳٌٿٺ ؿَّخ ٫ڀَ حٓڂ حلله ط٬خٿَ ، ٿڄنخٓزش ٷٌٿو ٳِ حّٓش نٴٔيخ : َٓب ضََِنَ اللهُ غَُِيَ بلاّ ثِبْلحََنِ ، ً حٿظّٸيَّ : ٷپ ّخ ڃلڄي : حلله ّيرَّ حٕڃَ ً ّٴّٜپ حّٓخص 2. 3ـ ٷٌٿو ط٬خٿَ: ًََّػَؼُىُْْ كِِ ؿُـَْْبِٗيِْْ [ حٕ٫َحٱ/186] ، كْغ ٷَأىخ أرٌ ؿ٬ٴَ ً ٻٌٿٺ نخٳ٪ ً حرن ٻؼَْ ً حرن ٫خڃَ رخٿنٌّڅ ، أُ نٌڅ حٿ٬٨ڄش ٫ڀَ ٣َّٸش حٙٿظٴخص ، أُ : ً نلن نٌٍىڂ ، ً ٷَأىخ حٿزخٷٌڅ رخٿْخء ً حٿَّٳ٪ ٫ڀَ حٙٓظجنخٱ اهزخٍح ٫ن ٯخثذ ، أُ : ًىٌ ٌٍّىڂ ، أُ : حلله ، ً ٷٍَء رخٿْخء ً حٿـِځ ٫٤ٴخ ٫ڀَ ڃلپ  كَلاَ ىَبظَُِ َُوُ  ٻؤنّو ٷْپ : ڃن ّ٠ڀپ حلله ٙ ّييهِ أكي ً ٌٍّْىڂ ، ً ٷي ًٍُ حٿـِځ رخٿنٌّڅ ٫ن نخٳ٪ ً أرِ ٫ڄًَ ٳِ حٿٌ٘حً 3 . ًىنخٹ أكَٱ أهٍَ ٷَأىخ أرٌ ؿ٬ٴَ رخٗٓنخى اٿَ ٟڄَْ حٿ٬٨ڄش رخٿنٌّڅ ، ً ٷَثض ٫ني ٯَْه رخٿْخء ٫ڀَ حٿْٰذ ، ً ٿټؼَس ىٌه حٕكَٱ ٳٔؤَْٗ اٿْيخ ڃـَى اٗخٍس ىًڅ َٗكيخ ًىِ : ـ ٷٌٿو ط٬خٿَ : ًََُِْدْؿََِّٖ اَُػَِّٖ [ حٿنلپ/96 ] . ٷَأىخ أرٌ ؿ٬ٴَ رنٌڅ حٿ٬٨ڄش ، ً ٷَثض رخٗٓنخى اٿَ ٟڄَْ حٿٰخثذ ٫ني ٯَْه . ـ ً ڃؼپ ىٌح حٙٓظ٬ڄخٽ نـيه ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ : كٌََُْكِْيُْْ ؤخٌُؼَىُْْ [آٽ ٫ڄَحڅ/57 ] ؛ ٳټخنض حٿٸَحءس رخٗٓنخى ٿ٠ڄَْ حٿٰخثذ ٿ٬خٛڂ ً ّ٬ٸٌد رًَحّش ًٍّْ ، ً ٷَحءس حٗٓنخى ٿ٠ڄَْ حٿڄظټڀّڂ ٕرِ ؿ٬ٴَ ً رٸّْش حٿٸَّحء 4. 1 136 2 4 122 2 261 1 513 514 3 1 216 3 300 4 431 303 4 38 2 91

عدد الصفحات ١٠٠

101 -ٻٌٿٺ ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ: ًََْٖٓ ُّـِغْ اللهَ ًَ ؼَقٌَُُوُ ُّعْضِِْوُ خَنَبدٍ [ حٿنٔخء/13] ، ً ٷٌٿو ط٬خٿَ : ًََْٖٓ َّؼْضِ اللهَ ًَؼَقٌَُُوُ ًََّزَؼَّعَ زُعًُظَهُ ُّعْضِِْوُ َٗبؼًا [ حٿنٔخء/ 14] ، كْغ ٷَأ أرٌ ؿ٬ٴَ ُٗعْضِِْو رخٿنٌّڅ ، ٳْڄخ ٷَأ حٿزخٷٌڅ ُّعْضِِْوُ رخٿْخء ٳْيڄخ اهزخٍح ٫ن حٿٰخثذ 1. 7ـ ًىِ ٻٌٿٺ ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ: ُٗعْضِِْوُ خَنَبدٍ رَدْؽُِ ِْٖٓ رَسْزِيَب اْلأْٗيَبؼُ ًََْٖٓ َّزٌََََُ ُٗؼَػِثْوُ [حٿٴظق/ 17 ]2 . 8 -ٷٌٿو ط٬خٿَ: ٌَُّلِؽْ ػَنْوُ قَِْئَبرِوِ ًَُّعْضِِْوُ خَنَبدٍ [ حٿظٰخرن/ 9 ] . ٷَأىخ أرٌ ؿ٬ٴَ رخٿنٌّڅ ٳِ ٻٚ حٿٴ٬ڀْن 3. راثؼب: َقم انكلاو يٍ انغيجخ إنى انخطبة : ٿٸي أىٍٹ ر٬ٞ ڃٌؿّيِ حٿٸَحءحص أڅّ حٙٿظٴخص ڃن حٿْٰزش اٿَ حٿو٤خد ّن٤ٌُ ٫ڀَ ڃ٬نَ حٗٷزخٽ ٫ڀَ حٿڄوخ٣زْن أً ڃٌحؿيظيڂ رخٿڄنٸٌٽ اٿْيڂ ، ً ٻٌٿٺ رلٔذ حٿڄٸخځ ً٫يح ٻخڅ أځ ً٫ْيح ، ٻڄخ ّيٽّ ٫ڀَ ڃـَّى حٿظّٴخًص رْن ڃن ّٸزپ ٫ڀْيڂ رخٿو٤خد 4 ، ًڃــڄّخ ًٍى ٳِ ًٿٺ : 1ـ ٷٌٿو ط٬خٿَ: ًَ ؤضْؽٍَ ًَبكِؽَح رَؽًََْٗيُْْ [ آٽ ٫ڄَحڅ/13] ، ٳٸي ٷَأىــخ أرٌ ؿ٬ٴَ5 رخٿظّخء ريٽ حٿْخء حٿيحٿّش ٫ڀَ حٿْٰزش ، ً ٷَأ حٿزخٷٌڅ َّؽًََْٗيُْْ رخٿْخء ، ٳؤڃخ ٷَحءس حٿظــّخء ٫ڀَ حٿو٤خد، ٳڀڄنخٓزش ٻخٱ حٿو٤خد ٳِ أًٽ حّٓش ، ًىٌ ىنخ ّوخ٣ذ حٿْيٌى ، أڃّخ ڃن ٷَأ َّؽًََْٗيُْْ ٳ٬ڀَ ًٿٺ ،ٻڄخ ٷخٽ ط٬خٿَ : زَزََ بغاَ ًُنْزُْْ كِِ اُلُِْيِ ًخَؽََّْٖ ثِيِْْ [ ٌّنْ/22 ] ، ًاڅ ٗجض ؿ٬ڀض َّؽًََْٗيُْْ ٿڀڄٔڀڄْن ىًڅ حٿْيٌى 6 . 1 100 2 181 2 251 3 266 4 342 5 2 238 88 6 1 195 1 336 337

عدد الصفحات ١٠١

102 2 -ً ڃؼپ ىٌح حٙٓظ٬ڄخٽ نـيه ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ: ًََٓب اللهُ ثِـَبكٍَِ ػََٔب رَؼٌََُِْٕٔ ، كْغ ٷَأ أرٌ ؿ٬ٴَ1 رخٿظّخء ٳِ ٻپّ حٿٸَآڅ 2. ً ٷٌٿو أّ٠خ: ًََٓب ؼَثِيَ ثِـَبكٍَِ ػَََََّّٔب رَؼٌََُِْٕٔ رخٿظّخء أّ٠خ ٳِ ٻپّ حٿٸَآڅ 3 اّٙ ٳِ ٌٍٓس حٕن٬خځ ، أڃّخ رخٷِ حٿٸَّحء ٳٸي ٷَإًح رخٿڄ٬خٷزش رْن حٿظخّء ً حٿْخء ٳِ ٻپّ ىٌه حٿڄٌحٟ٪ ، ًحٻظٴْض ىنخ رظٌؿْو حّٓش 144 ڃن ٌٍٓس حٿزٸَس ، أڃّخ حٿڄٌحٟ٪ حٕهٍَ – ًٿټؼَطيخ- ٳ٠ّڀض حٗٗخٍس اٿَ ًؿٌى حهظٚٱ ٳْيخ رْن ٷَحءس أرِ ؿ٬ٴَ ً ٷَحءس ٯَْه ، ىًڅ حٿظ٬َّٝ ٿيخ رخٿَ٘ف ً حٿظّٴْٜپ . 3 -ّٸٌٽ ط٬خٿَ: ًََٓب اَُِوُ ثِـَبكٍَِ ػََٔب رَؼٌََُِْٕٔ [ حٿزٸَس/ 144 ] ، ًطٌؿْو حٿٸَحءس رخٿظّخء " طَ٬ْڄَڀٌُڅَ " ىنخ ٷخٽ حرن ٫زخّ : َّّي ّخ ڃ٬َ٘ حٿڄئڃنْن طَّيًڅ ڃَٟخطِ ، ً ڃخ أنخ رٰخٳپ ٫ن ػٌحرټڂ ً ؿِحثټڂ ، ًرخٿْخء " َّ٬ْڄَڀٌُڅَ " ڃخ أنخ رٰخٳپ ٫ڄّخ ّٴ٬پ حٿْيٌى ٳؤؿخُّيڂ ٳِ حٿينْخ ً حٓهَس 4 . 4 -ً ڃؼپ ىٌح نـيه ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ: ًَُِعَاؼُ آضِؽَحُ ضَْْؽ َُِِػَِّٖ َّزَوٌَُٕ ؤكَلاَ رَؼْوٌَُِِٕ [ حٕن٬خځ/32 ] . كْغ ٷَأىخ أرٌ ؿ٬ٴَ5 رخٿظّخء، ً ٻٌٿٺ ٳِ ٌٍٓس حٕ٫َحٱ آّش 109 ، ً ٌّٓٲ 109 ً ّْ68 ، ًٷَأ حٿزخٷٌڅ ٻپّ ًٿٺ رخٿْخء ، اّٙ ٫خٛڄخ ٳبنّو ٷَأ ٳِ ڃٌحٟ٪ رخٿظّخء ، ً ٳِ أهٍَ رخٿْخء ، ٳڄن ٷَأ رخٿظّخء ٳ٬ڀَ أنّو ه٤خد ڃٌحؿيش ٿڄن ٻخڅ رل٠َس حٿٌَّٓٽ ڃن ڃنټَُ حٿز٬غ ، ً حٿظّٸيَّ : ٷپ ّخ ڃلڄي أٳٚ ط٬ٸڀٌڅ ّخ ٻٴَس ، ً ڃن ٷَأ رخٿْخء ٳخلله ط٬خٿَ ّوزَ ٫نيڂ أنّيڂ ٙ ّ٬ٸڀٌڅ ، أً ىٌ اهزخٍ ٫ن حٿٌّّن ّظّٸٌڅ أنّيڂ ٙ ّ٬ٸڀٌڅ أڅّ حٿيّحٍ حٓهَس هَْ ٿيڂ ڃن ىٌه حٿيّحٍ، ٳْ٬ڄڀٌڅ ٿڄخ ّنخٿٌڅ رو حٿيٍّؿش حٿَّٳْ٬ش ً حٿنّ٬ْڂ حٿيّحثڂ ، ٳٚ ّٴظًَڅ ٳِ ٣ڀذ ڃخ ٌّٛڀيڂ اٿَ ًٿٺ ...6 5 -ً ڃن ًٿٺ أّ٠خ ٷٌٿو ط٬خٿَ: َُِْؽْثٌُْا كِِ ؤٌَْٓاٍِ اُنَبـِ [حٿًَځ/39] . كْغ ٷَأىخ أرٌ ؿ٬ٴَ ً ٻٌح نخٳ٪ رخٿظّخء ، ً ٷَأىخ حٿزخٷٌڅ رخٿْخء . ٳٴِ ٷَحءس حٿـڄيٌٍ، حٿو٤خد ٿڀڄَيِّنِْن، ٳخٿَّرخ ڃَحى رو كٸْٸظو ، أُ : ً ڃخ ىٳ٬ظڂ ڃن ُّخىس ٿِّْي ًٿٺ رخٷِ أڃٌحٽ حٿنّخّ 1 2 238 69 2 74 85 144 149 140 99 3 132 4 1 163 5 2 257 112 6 5 124 606 1 2002 6 267

عدد الصفحات ١٠٢

103 حٿيحثنْن ٳٚ َّرٌ ٫ني حلله ، ً ّلظڄپ أڅ ّټٌڅ حٿو٤خد ٕٻڀش حٿَّرخ ، ً ىڂ حٿيحثنٌڅ، ٳخٿڄَحى رخٿَّرخ ٳِ حّٓش ٓززو ، أُ : ڃخ أ٫٤ْظڂ ڃن ڃخٽ ىٌ ٓزذ ٳِ حٿَّرخ ، ِّّي ًٿٺ حٿڄخٽ ٳِ أڃٌحٽ حٿنّخّ رڄخ طـًِنو اٿْو ڃن ُّخىس ، ٳٚ َّرٌ ٫ني حلله . أڃّخ ٷَحءس أرِ ؿ٬ٴَ رظخء ڃ٠ڄٌڃش ٳ٬ڀَ أنّيخ طخء حٿو٤خد ، ًىٌ ٫ڀَ نٔٶ ٷٌٿو ط٬خٿَ ٳِ حّٓش نٴٔيخ 0 ًََٓب ؤرَْْزُْْ ِْٖٓ ؼِثَب ُِزُؽْثٌُ أُ : ٿظِّيًه ٳِ أڃٌحٽ حٿنّخّ ٳٚ َّرٌ ٫ني حلله ، ٳْټٌڅ حٿڄوخ٣ذ أٻڀش حٿَّرخ ، أً حٿيحٳ٬ْن ٿو ٫ڀَ ڃخ ٓزٶ ، ً ىٌح ىٌ حٿ٨ّخىَ ٳِ ڃ٬نَ حّٓش ، ً ًىذ ر٬ٞ حٿڄٴَّّٔن اٿَ كڄپ حٿَرّخ ٳِ حّٓش ٫ڀَ حٿييّش ، ّييّيخ حٿَّؿپ ، َّّي ڃن حٿڄييُ اٿْو أڅ ّؼنْو ٫ڀْيخ رؤٻؼَ ڃڄّخ أىيٍ ، ً ًٿٺ ٫ني ٷَحءس أطْظڂ رخٿڄيّ آَرَْْذُ ّْ ؿ٬ڀٌه ڃن رخد حٗ٫٤خء ، ً ڃ٬نخه ڃخ أ٫٤ْظڂ ڃن ٫٤ْش ٿظ٬ٌٌّٟح أٻؼَ ڃنيخ ٳٚ طٌحد ٿټڂ ٳْيخ ، ً ًٿٺ أڅ ّييُ حٿَؿپ حٿييّش ٿْ٬ٌٝ رؤٻؼَ ڃنيخ ، ً ىٌح ڃزخف ٕڃش ڃلڄي ، ً ٯَْ ڃزخف ٿو ٫ڀْو حٿّٔٚځ ٿٸٌٿو ط٬خٿَ : ًَلا َتمَْنُْٖ ركْزٌَْثِؽْ [ حٿڄيػَ/ 6 ] ، أُ: ٙ ط٬٢ ّخ ڃلڄي ٫٤ْش ٿظؤهٌَُ أٻؼَ ڃنيخ 1. 6 – ً ڃؼخٽ آهَ ٫ن حٙٿظٴخص ڃن حٿْٰزش اٿَ حٿو٤خد ، ًىٌ ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ: كَجِػَُِيَ كََِْْلْؽَزٌُا ىٌَُ ضَْْؽٌ َِٓٔب َّدَْٔؼٌَُٕ [ ٌّنْ/ 58 ] ، كْغ ٻخنض ٷَحءس أرِ ؿ٬ٴَ2 كََْ دَكْؽَزٌُا رخٿظّخء ٫ڀَ حٿو٤خد ، ً ٷَأ رخٷِ كََِْْلْؽَزٌُا رخٿْخء ٫ڀَ حٿٰخثذ ، ً طٌؿْو ٷَحءس حٗٓنخى اٿَ حٿڄوخ٣ذ ، ىٌ أڅّ حٿٌَٓٽ ٷَأ كََْ دَكْؽَزٌُا رخٿظّخء ٫ڀَ أٛپ حٕڃَ، ً ًٿٺ أڅّ ٻپ أڃَ ٿڀٰخثذ ً حٿلخَٟ، ٳٚ ريّ ڃن ٙځ طـِځ حٿٴ٬پ ، ً ٻٸٌٿٺ : ٿْٸڂ ُّي ، ً ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ : ُُْنْلِنَ غًُ قَؼَخٍ ِْٖٓ قَؼَزِوِ [ حٿ٤ٚٵ/ 7] ، ً ٻٌٿٺ اًح ٷڀض: ٷڂ ً حًىذ ، ً حٕٛپ ٿظٸڂ ً ٿظٌىذ ربؿڄخ٩ حٿنّلٌّْن ، ً ّټــؼَ حٕڃَ رخٿّٚځ ٳِ حٿٰخثزْن ً حٿڄوخ٣ذ حٿڄزنِ ٿڀڄٴ٬ٌٽ ، نلٌ : ٿِظُ٬ْنَ رلخؿظِ ّخ ُّي ، ً ّ٠٬ٲ حٕڃَ رخٿّٚځ ٿڀڄظټڀڂّ ، 1 465 2 344 14 39 2 138 َرَدَْٔؼٌُٕ

عدد الصفحات ١٠٣

104 نلٌ: ٕٷڂ ً ٿنٸڂ ، ًڃنو ٷٌٿو : هٌٌُُٓا كَِْإُطَِِ ثٌُِْْ 1 .أڃّخ ڃن ٷَأ رخٿْخء ٫ڀَ حٿْٰذ ٳڀڄنخٓزش ڃخ ٷزڀو ، ً حٿِّ٘ء نٴٔو ٳِ َّدَْٔؼٌَُٕ 2. 7ـ ً ٷَأ أرٌ ؿ٬ٴَ3 رخٿظخء ٫ڀَ حٿو٤خد ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ: ُِزنُػِؼَ َْٖٓ ًَبَٕ زًَْب [ ّْ/ 70] ، ً ٷَأ ٯَْه رخٿْخء ُُْنْػِؼَ ، ً طٌؿْو ٷَحءس أرِ ؿ٬ٴَ ، أڅّ حٿڄوخ٣ذ ىٌ حٿٌَّٓٽ ، أُ : ٿظنٌٍ ّخ ڃلڄي ڃن ٻخڅ كّْخ ، أُ كِّ حٿٸڀذ ، كِّ حٿّٔڄ٪ ، ً ڃن ٷَأ رخٿْخء ريٽ حٿظّخء ، ٳڄ٬نخه : أڅّ حلله ٫ِّ ً ؿپ أنِٽ حٿٸَآڅ رَْ٘ح ً نٌَّح ، ٳخٿزَْ٘ ً حٿنٌَّّ ىڄخ حٿنزِّ ً حٿٸَآڅ ، ً أڃّخ ٷٌٿو : كٌََْْقَ ًَبَٕ َٗػِّؽ ٳڄٜيٍ، ً ڃ٬نخه : ٻْٲ ٻخڅ انٌحٍُ 4 . 8 -ً ڃؼخٽ ًٿٺ أّ٠خ ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ: ُِزُنْػِؼَ اُّػَِّٖ ظٌََُِٔا [ حٕكٸخٱ/ 12 ] ، كْغ ٷَأىخ أرٌ ؿ٬ٴَ ُزُنْػِؼَ رخٿظّخء ، ً ٷَأىخ ٯَْه رخٿْخء . ٳخٿٸَحءس رخٿظّخء ،أُ : أنض ّخ ڃلڄي ، ًكـّش ىٌه حٿٸَحءس ِبنمَََََّب ؤَٗذَ ُٓنْػِؼٌ ًٌََُُِِ هٌَِّْ ىَبظٍ [ حٿَ٫ي/ 07 ] ، أُ: ٍحى٩ ّي٫ٌىڂ ، ٳٸْپ حٿيخىُ ىخ ىنخ ىٌ ڃلڄي ٫ڀْو حٿّٔٚځ ، ً ٷْپ ٫ڀِ ٍِٟ حلله ٫نو ، ً ٷْپ ط٬خٿَ ، أڃّخ حٿٸَحءس رخٿْخء ٳَىّ ٫ڀَ حٿْٰزش ، أُ : ٿْنٌٍ رو ڃلڄي ، ً ّـٌُ ٍىّ حٿْخء ٫ڀَ حٿټظخد ، ٿظٸيّځ ًٻَه ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ : ًَىَػَا ًِزَبةٌ ُٓظَعِمٌ ُِكَبًٗب ػَؽَثًِْب ُُِْنْػِؼَ اَُػَِّٖ ظٌََُِٔا ًَثُشْؽٍَ ُُِِْٔسْكِنِينَ [ حٕكٸخٱ/ 12 ] 5 . ً حٿڄٌحٟ٪ حٿّظِ نٸپ ٳْيخ أرٌ ؿ٬ٴَ حٿټٚځ ڃن حٿْٰزش اٿَ حٿو٤خد ٻؼَْس . خبيسب : َقم انكلاو يٍ انخطبة إنى انغيجخ : ّٸٌٽ حٗڃخځ حٿَحُُ : " اڅّ حٙنظٸخٽ ٳِ حٿټٚځ ڃن ٿٴ٦ حٿْٰزش اٿَ ٿٴ٦ حٿل٠ٌٍ ّيٽّ ٫ڀَ ڃِّي حٿظٸَّد ً حٗٻَحځ ، ً أڃّخ ٟيّه ً ىٌ حٙنظٸخٽ ڃن ٿٴ٦ حٿل٠ٌٍ اٿَ ٿٴ٦ حٿْٰزش ، 1 268 301 2 9 328 1 520 3 388 3 367 749 110 111 3 2 355 4 12 72 2 240 5 2 271

عدد الصفحات ١٠٤

105 ٳبنّو ّيٽّ ٫ڀَ حٿڄٸض ً حٿظّز٬ْي " 1 . ً ٿټنّ حٕڃَ ٿْْ ٻٌٿٺ ٳِ ٻپ حٿلخٙص ، ٕڅّ ڃن ٌٍٛ حٙٿظٴخص أنّيخ طوظڀٲ رخهظٚٱ ْٓخٷو ً ڃٸخڃو ، ً ڃن حٿڄٌحٟ٪ حٿٸَآنْش حٿّظِ ٷَأ ٳْيخ أرٌ ؿ٬ٴَ رنٸپ حٿټٚځ ڃن حٿو٤خد اٿَ حٿْٰذ . 1 -ٷٌٿو ط٬خٿَ: ًََُب َّسْكَجََٖ اَُػَِّٖ َّجْطٌََُِٕ ً ًََُب َّسْكَجََٖ اَُػَِّٖ ًَلَؽًُا ً َُب رَسْكَجََٖ اَُػَِّٖ َّلْؽَزٌَُٕ [ آٽ ٫ڄَحڅ/178 ، 180 ،188 ] ، ٳٸي ٷَأىخ أرٌ ؿ٬ٴَ ٻڀّيخ رخٿْخء ، ًٷَأ ٯَْه رخٿظّخء ، ٳٸَحءس أرِ ؿ٬ٴَ اهزخٍ ٫ن حٿٌُّن ٻٴًَح ٳْيخ ، أُ : ٙ ّلٔزنّ حٿزخهڀٌڅ روڀيڂ هَْح ٿيڂ ، ًڃن ٷَأ رخٿو٤خد ٳْيخ ٳيٌ ٫ڀَ أڅّ حٿو٤خد ٿڀنزِّ ، ًحٿو٤خد ٿو أً ٿټپ ًحكي2 .أڃّخ ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ : َُب رَسْكَجََٖ اَُػَِّٖ َّلْؽَزٌَُٕ ، ٳخٿٸَحءس رخٿظّخء ٫ڀَ حٿو٤خد ، ً حٿڄوخ٣ذ ىٌ حٿنزِّ ، أُ : ٙ طلٔزنّ ّخ ڃلڄي حٿٴخٍكْن ، ً " حٿٌَِّنَ َّٴََْكٌُڅَ " حٿڄٴ٬ٌٽ حًٕٽ ً" رڄٴخُس " حٿڄٴ٬ٌٽ حٿؼخنِ ، أڃّخ حٿٸَحءس رخٿْخء " ٙ ّلٔزن " أُ : ٙ ّلٔزنّ حٿٴخٍكٌُڅ ٳَكَيڂ ڃُنْـْخ ٿيڂ ڃن حٿ٬ٌحد 3 . 2 -ً حٿلَٱ نٴٔو نـيه ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ: ًََُب َّسْكَجََٖ اَُػَِّٖ ًَلَؽًُا قَجَوٌُا بَِٗيُْْ َُب ُّؼْدِؿًَُٕ [ حٕنٴخٽ/59 . ]ٳٸي ٷَأىخ أرٌ ؿ٬ٴَ4 رخٿْخء ، ً ٷَأ حٿزخٷٌڅ ًَلاَ تحْكَجََٖ رخٿظّخء، ٳٸَحءس حٿو٤خد ٫ڀَ أنّو ؿ٬پ حٿو٤خد ٿڀنزِّ ، أُ : ٙ طلٔزّن ّخ ڃلڄي حٿٌّّن أٳڀظٌح ڃن حٿلَد أنّيڂ ٙ ّ٬ـًِڅ حلله ، أُ : ّٴٌطٌنو ، ٳـ " حٿٌَِّنَ " حٿڄٴ٬ٌٽ حًٕٽ ٿـ " ٙ طلَْٔزَنَ "، ً" ٻٴًَح " ٛڀش " حٿٌّّن " ً" ٓزٸٌح " حٿڄٴ٬ٌٽ حٿؼخنِ . أڃّخ ٷَحءس حٿْٰذ ٳخٿٴخ٫پ ٟڄَْ ّ٬ٌى ٫ڀَ حٿٌَّٓٽ أً ّٴَّٔه حٿّْٔخٵ : أّلٔزن ڃن هڀٴيڂ ، أً ّٙلٔزن أكي ، أً ٷظْپ حٿڄئڃنْن ، ًاڅ ؿ٬پ " حٿٌّّن " ٳخ٫ٚ ، ٳخٿڄٴ٬ٌٽ حًٕٽ ڃلًٌٱ : أُ أنٴٔيڂ ، ًحٿؼخنِ ٓزٸٌح ، ًٷخٽ حٿ٬ټزَُ : اڅّ حٿؼخنِ ڃظ٬ڀٶ رـ " طلٔذ " اڃّخ ڃٴ٬ٌٽ ، أً ريٽ ڃن " ٓزٸٌح " 5 . 3 -ً ٷَأ أرٌ ؿ٬ٴَ ًكيه ٷٌٿو ط٬خٿَ: ًَلاَ ثََْ دًَُػِّّثٌَُٕ [حٙنٴ٤خٍ/ 9 ] ، رخٿْخء ُُ ًَػِّّثٌُٕ . ً ٷَأ حٿزخٷٌڅ ثََْ رٌَُػِّثٌُٕ رخٿظّخء ، ٳخٿٸَحءطخڅ ٷي حٗظَٻظخ ٳِ 1 17 56 2 3 477 96 1 123 3 2 149 150 1 201 3 490 4 277 2 130 5 7 422 3 370 371 2 9 107

عدد الصفحات ١٠٥

106 ٫نَٜ ىٌ ؿٌٍ" ٻٌد " ، ٳنـي حٿڄٌٍٳْڂ حٽّخء حٿٌُّ ًٍى ٳِ أًٽ حٿٴ٬پ ىٌ حٿٌُّّ ّليّى آنخى حٿٴ٬پ ، ٳٴِ ٷَحءس أرِ ؿ٬ٴَ أٓني حٿٴ٬پ اٿَ حٿٰخثذ ، ً ٷَحءس حٿزخٷْن أٓني ٳْيخ حٿٴ٬پ اٿَ حٿڄظټڀّڂ ، ًىڂ حٿټٴخٍ، ٿٸٌٿو ط٬خٿَ : بَٗب ػٌََُِْْْْ َُسَبكِظِينَ [ حٙنٴ٤خٍ/10 ]1. 4 -ً ڃڄّخ ًٍى ڃن ًٿٺ أّـ٠خ ٷٌٿو طـ٬خٿَ : ؤلمْ َّؽًَْا بلىَ اُـَـْْؽِ ُٓكَطَؽَادٍ كِِ خٌِ اُكَـَٔبءِ [حٿنلپ/79] ، كْغ ٷَثض رخٿْخء ٫ني أرِ ؿ٬ٴَ2 ، ً رخٿظّخء ٫ني ٯَْه ، ٳخٿٸَحءس رْخء حٿْٰزش ، اڃّخ ٫ڀَ حٙٿظـــٴخص ، ً اڃّخ ٿڄنخٓزش ٷٌٿو ط٬خٿَ : ً َّؼْجُعًَُٕ ِْٖٓ ظًُِٕ اللهَ َِٓب لاَ َِِّْٔيُ [ حٿنلپ/73 ] ، ً ٷْپ ٫ڀَ حٿلټخّش ٿڄن طٸيّځ ًٻَه ڃن حٿټٴّخٍ . أڃّخ ٷَحءس حٗٓنخى اٿَ ٟڄَْ حٿڄوخ٣ذ ، ٳڀڄنخٓزش ٷٌٿو ط٬خٿَ : ًَاَُِّوُ ؤَضْؽَخٌَُْْ ِٓـْٖ ثُــٌُِٕ ؤَُٓيَبرٌُِْْ [ حٿنلپ/ 78 ] 3 . 5 -ً ڃن حٙٿظٴخص ڃن حٿو٤خد اٿَ حٿْٰزش حٿٌُّ ًٍى ٫ن أرِ ؿ٬ٴَ، ٷٌٿو ط٬خٿَ : ًََٓب ُّشْؼِؽًُُْْ بَٗيَب بغَا خَبءَدْ لاَ رُآِْنٌَُٕ [ حٕن٬خځ/109 ] ، ٷَأ أرٌ ؿ٬ٴَ4 رخٿْخء لاَ ُّآْْنٌُٕ ٿٸــٌٿو طــ٬خٿَ : ًَُٗوَِِتُ ؤكْئِعَرَيُْْ [ حٕن٬خځ/ 110 ] ، ًىٌ اهزخٍ ٫ن ٯْزش ، ً ٿڂ ّٸپ ؤكْئِعَرٌَُْْ ، ً ٫ڀَ طٌؿْو حٿټخٱ ٿڀڄئڃنْن ًحٿْخء ٿڀڄَ٘ٻْن ، أڃّخ ڃن ٷَأ رخٿظّخء ، ٳخٿو٤خد ٳِ حٿټخٱ ًحٿڄْڂ ٳِ ُّشْؼِؽًُُْْ ٿڀڄٔڀڄْن ، ً رُآِْنٌَُٕ ٿڀڄَ٘ٻْن ، ً ٷَحءس حٿو٤خد ڃنخٓزش ٿـ ُّشْؼِؽًُُْْ 5. 6 -ً ڃن ًٿٺ أّ٠خ ٷٌٿو ط٬خٿَ: ً آضِؽَحُ ضَْْؽٌ لمِْٖ اروَََ ًَلاَ رظٌََُِِْٕٔ كَزِْلاً [ حٿنٔخء/ 77] ، ٷَأىخ أرٌ ؿ٬ٴَ6 رخٿْخء اهزخٍح ٫ن حٿٰخثذ ، ً ٷْپ ٿڄنخٓزش ٛيٍ حّٓش ، ً أنّو ٍحؿ٪ 1 280 6 132 8 357 2 9 442 158 3 2 40 12 130 14 235 4 لاَ رُآْْنٌَُٕ لاَ رُآِْنٌَُٕ 117 5 1 446 6 143 6 106 90 334

عدد الصفحات ١٠٦

107 اٿَ حٿڄٌٻٌٍّن ٳِ حّٓش نٴٔيخ ؤَُْْ رَؽٍَ بلىَ اَُػَِّٖ هََِْ ، ًٷَأ حٿزخٷٌڅ رخٿظّخء لا َرظٌََُِْٕٔ أُ : ٳٚ ط٨ڀڄٌڅ أنظڂ ًىڂ ، ٕڅّ حلله ط٬خٿَ ٙ ّ٨ڀڂ حٿنّخّ ْٗجخ ، ً ٷْپ ٿڄنخٓزش ٷٌٿو ط٬خٿَ : َؼثَنَب ُِٔبَ ًَزَجْذَ ػََِْْنَب اُوِزَبٍَ [ حٿنٔخء/77] ، ً ٷْپ ڃنخٓزش ٿٸٌٿو ط٬خٿَ ٳِ حّٓش نٴٔيخ: هَُْ َٓزبَعُ اُعُْْٗبَ 1 . 7 -ًڃڄّخ ًٍى ٳِ ًٿٺ أّ٠خ ٷٌٿو ط٬خٿَ : ًَ ٌََّّْ َٗسْشُؽُىُْْ ًََٓب َّؼْجُعًَُٕ [ حٿٴَٷخڅ/17]، ٳٸي ًٍىص رخٿْخء ٳِ ٷَحءس أرِ ؿ٬ٴَ2 ًرخٿنٌّڅ َٗسْشُؽُىُْْ ٳِ ٷَحءس حٿزخٷْن ، ٳڄن ٷَأ رخٿْخء ٳ٬ڀَ أڅّ حٿٴخ٫پ ٟڄَْ ّ٬ٌى ٫ڀَ " ٍَرِٺَ " ٳِ ٷٌٿو : ًَبَٕ ػَِ َؼثِيَ ًَػْعًا َٓكْاًُلاً [ حٿٴَٷخڅ/ 16 ] . ً ڃن ٷَأ ربريحٽ حٿْخء نٌنخ ، ٳيٌ ٫ڀَ أڅّ حٿٴ٬پ ڃٔني اٿَ حٿڄظټڀّڂ ، ً ٫ڀَ أنّو حٿظٴخص ً آنخى حٿٴ٬پ اٿَ ٟڄَْ حٿ٬٨ڄش ، ً ىٌ ڃنخٓذ ٿٸٌٿو ط٬خٿَ : ًَ ؤػْزَعَْٗب َُِْٖٔ ًَػَةََ ثبُكَبػَخِ قَؼِيرً ا [ حٿٴَٷخڅ/11] ، ً ٷٌٿو ر٬ي: ًهَبٍَ اُّػَِّٖ لاَ َّؽْخٌَُٕ ُِوَبءََٗب [ حٿٴَٷخڅ/21 ] 3 . ڃن هٚٽ طظزّ٪ ٷَحءس أرِ ؿ٬ٴَ ٙك٨نخ أڅّ ٌٍٛ حٙٿظٴخص ىٌه طظٴخًص نڄخًؿيخ ڃن كْغ حٿټؼَس ً حٿٸڀّش ، ٳزْنڄخ طټؼَ نڄخًؽ حٙٿظٴخص ڃن حٿْٰزش اٿَ حٿو٤خد ، ً ڃن حٿْٰزش اٿَ حٿظټڀّڂ ، طٸپ نڄخًؽ حٙٿظٴخص ڃن حٿظټڀڂ اٿَ حٿْٰزش . ً ٷي َّؿ٪ ًٿٺ اٿَ ڃن ىڂ ڃ٬نٌْڅ رخٿو٤خد ٳِ حّٓش ، ً ٷي َّؿ٪ اٿَ ڃٸخځ حٿو٤خد ً ْٓخٷو . ًٷي طټٍَّ ٳِ حٿٸَآڅ حٿڄـْي حٓظويحڃو ٻؼَْحً أُ حٙٿظٴخص ، ًٿو ٳْو أڃؼڀش ٻؼَْس . ً ٷي طزّْن ٿنخ ڃن هٚٽ ىٌح حٿٴٜپ أّ٠خ أڅّ ٿټپ ڃٌٟ٪ ڃن ڃٌحٟ٪ حٙٿظٴخص ٳٌحثي طوظّٚ رو . ً ٿڂ ّټن ىٌح حٕٓڀٌد ڃن أٓخٿْذ حٿظ٬زَْ ٳِ حٿنّٚ حٿٸَآنِ ٿٌْؿي ىټٌح ، ً انّڄخ حٓظ٬ڄپ ٕٯَحٝ ، ڃنيخ ؛ ٳَنَّْشُ حٿظَنٌِّْ٪ ٳِ حٿ٬زخٍس حٿڄؼَِْس ٙنظزخه حٿڄظڀَٸِِ ، ً حٿزخ٫غِ ٿن٘خ٣و ٳِ حٓظٸزخٽِ ڃخ ٌّؿَو ٿو ڃن ٻٚځ ، ً حِٰٗٛخءِ اٿْو ، ً حٿظٴټَْ ٳْو ، ً أٓڀٌد حٿټٚځ ً حِّٗـخُ ٳِ حٿ٬زخٍس . ًحٙٿظٴخص 1 5 289 3 172 2 197 3 192

عدد الصفحات ١٠٧

108 ڃن حٿ٤َُُٵَ ٯَْ حٿڄزخَٗس ٳِ حٿظّ٬زَْ ، ً حٿظِ طټٌڅ أٻؼَ طؤػَْحً ڃن حٿ٤َٵ حٿڄزخَٗس كْنڄخ طٸظ٠ِ أكٌحٽ حٿڄظڀٸّْن ًٿٺ . قضبيب صزفيخ يتفزقخ * يب قزئ ػُذ أثي جؼفز ثصيغخ الأيز ثذل صيغخ انًبضي : * ٷٌٿو ط٬خٿَ : هَبٍَ ؼَثِِ ّؼََِْْ [ حٕنزْخء/4 ] . ٷَأ كڄِس ً حٿټٔخثِ ً هڀٲ ً كٴٚ هَبٍَ رؤٿٲ ٫ڀَ حٿوزَ ٫ن حٿنزِّ أنّو ٷخٽ ٿڀټٴّخٍ ڃـْزخ ٫ن ٷٌٿيڂ ٷزڀيخ : ىپ ىٌح اّٙ رَ٘ ڃؼڀټڂ ، ً نًِٽ ىٌه حّٓش ر٬ي أڅ طٸيّځ ىٌح حٿٸٌٽ ڃن حٿنزِّ ٿيڂ ، ً ٷَأ حٿزخٷٌڅ ڃنيڂ أرٌ ؿ٬ٴَ هَُْ رَْٰ أٿٲ ٫ڀَ حٕڃَ، ً كـّظيڂ ٳِ ًٿٺ أڅّ حلله أڃَه أڅ ّٸٌٽ ٿڀټٴّخٍ ڃـْزخ ٿيڂ ٫ن ٷٌٿيڂ ىپ ىٌح اٙ رَ٘ ڃؼڀټڂ : ٷپ ٍرِ ّ٬ڀڂ ٷٌٿټڂ ، ً ٷٌٽ ٻپّ ٷخثپ ٷٌٙ ٳِ حٿّٔڄٌحص ً حٍٕٝ ، ً ىٌ حٿّٔڄْ٪ ٿـڄْ٪ ًٿٺ ، ً حٿ٬ڀْڂ روڀٸو 1. * ً حٕڃَ نٴٔو ٳِ ٷٌٿو ط٬خٿَ: هَبٍَ بََٗٔب ؤَظْػٌُ [ حٿـن/ 20 ] ، ٳٸَأ أرٌ ؿ٬ٴَ ً٫خٛڂ ً كڄِس هَُْ رَْٰ أٿٲ ٫ڀَ حٕڃَ، ً ٷَأ حٿزخٷٌڅ رخٕٿٲ ٫ڀَ حٿوزَ 2 . *يب قزئ ػُذِ يًذودا ثذل انًقصىر: * ٷٌٿو ط٬خٿَ : ًَلَََِيبَ ؾًََؽِّبَ [ آٽ ٫ڄَحڅ/37 ] ، أڃّخ " ُٻَّخ ء " ً" ُٻَّخ " ٳبنّيڄخ ٿٰظخڅ رخٿڄيّ ً حٿٸَٜ أٗزو رڄخ ؿخء ٳِ حٿٸَآڅ ً ٳِ ٯَْه ڃن أٓڄخء حٕنزْخء ٻڄٌَٓ ً ٫َْٔ ً حن٘خ ً ّيٌىح ، ً ٿْْ ٳْيخ ِٗء ڃڄيًى ٳټٌٿٺ " ُٻَّخ " ىٌ رڄنِٿش ن٨خثَه 3. *يب قزئ ػُذِ اسى فبػم ثذل انفؼم: * ٷٌٿو ط٬خٿَ : ًخَؼَََ اََُْ َ [ حٕن٬خځ/ 96 ] ، ٷَأىخ ربػزخص أٿٲ ر٬ي حٿـْڂ ًٻَٔ حٿ٬ْن خَبػَُِ ً كـّظيڂ ٷٌٿو ط٬خٿَ كَبُِنُ الإِطْجبَذِ ٳؤؿًَح ؿخ٫پ -1 2 363 4 129 465 466 2 432 729. -3 162

عدد الصفحات ١٠٨

109 حٿڀّْپ ٫ڀَ ٿٴ٦ ڃخ طٸيّڃو ، اً أطَ ٳِ ْٓخٷو ، ً نٜزٌح  ًَاُشَْٔفَ ًَاُْؤََؽَ  ٫ڀَ طؤًّپ: ً ؿ٬پ حٿّ٘ڄْ ً حٿٸڄَ كٔزخنخ . ٷخٽ حٿِّؿخؽ : ٕڅّ ٳِ " ؿخ٫پ " ڃ٬نَ " ؿ٬پ " ً رو نٜذ " ٓټنخ " ، ٷخٽ أرٌ ٫ڄًَ : ً نٜذ حٿّ٘ڄْ ً حٿٸڄَ ٫ڀَ حٗطّزخ٩ ٿڄّخ ٷڀضُ ٓټنخ أطز٬ضُ حٿنّٜذ حٿنّٜذ . ً كـّش ڃن ٷَأ ًخَؼَََ اَََُْْ قٌََنًب ىِ أڅّ حٕٳ٬خٽ حٿّظِ ٫٤ٴض ٫ڀْو ؿخءص رڀٴ٦ حٿڄخِٟ، ًىٌ ٷٌٿو ر٬يىخ : ًَىٌَُ اَُػُِ خَؼَََ ٌَُُْْ اُنُدٌَُّ [ حٕن٬خځ/ 97] ًَىٌَُ اَُػُِ ؤَْٗشَإًَُْْ [ حٕن٬خځ/ 98 ًَىٌَُ اَُػُِ َؤْٗؿٍََ [ حٕن٬خځ/ 99] ٳٖڅ طټٌڅ ڃ٬٤ٌٳش ٫ڀَ ٗزييخ ، ً ّټٌڅ ڃخ طٸيّڃيخ ؿٍَ رڀٴ٨يخ أًٿَ 1. *يب قزئ ػُذِ يصذرا ثذل انفؼم . ٷٌٿو ط٬خٿَ : اَُػُِ ؤزكََٖ ًََُ شَِْءٍ ضََِوَوُ [ حٿٔـيس/ 7] . ٷَأ حرن ٻؼَْ ً أرٌ ؿ٬ٴَ ً حرن ٫خڃَ ً أرٌ ٫ڄًَ ً ّ٬ٸٌد : ًََُ شَِْءٍ َضِْوَوُ ربٓټخڅ حٿّٚځ ، ً حٿزخٷٌڅ رٴظليخ . ٷخٽ حٿِّؿخؽ ٷٌٿو : ضَِْوَوُ ڃنٌٜد ٫ڀَ أنّو ڃٜيٍ ىٽّ ٫ڀْو ڃخ طٸيّځ ڃن ٷٌٿو ط٬خٿَ : ؤزكََٖ ًََُ شَِْءٍ حٿڄ٬نَ : حٿٌُّ هڀٶ ٻپّ ِٗء هڀٸو ً حرظيأه حرظيحء ، ً ّـٌُ أڅ ّـ٬پ " هڀٸُو " ريٙ ڃن ٻپّ ِٗء ، ً حٿظّٸيَّ : حٿٌُّ أكٔن هڀٶ ٻپّ ِٗء . ً ىٌح ڃٌىذ ْٓزٌّو. ًؿخء ٳِ حٿظّٴَْٔ أڅّ طؤًّڀيخ أٿيڂ هڀٸو ٻپّ ڃخ ّلظخؿٌڅ اٿْو ، ٻؤنّو ٷخٽ : أ٫ڀڄيڂ ٻپ ڃخ ّلظخؿٌڅ اٿَ ٫ڀڄو ، ٳؤڃّخ حٿ٠ڄَْ حٿٌُّ أْٟٲ اٿْو هڀٶ ٳٚ ّوڀٌ ڃن أڅ ّټٌڅ ٟڄَْ حٓڂ حلله أً ّټٌڅ ٻنخّش ٫ن حٿڄٴ٬ٌٽ رو ، ٳخٿٌُّ ّيٽّ ٫ڀْو ن٨خثَه أڅّ حٿ٠ڄَْ ٙٓڂ حلله ، نلٌ ٷٌٿو :  طُنْغَ الله [حٿنڄپ / 88] ً ًَػَعَ الله [ حٿنٌٍ / 55] ، ٳټڄخ أْٟٴض ىٌح حٿڄٜخىٍ اٿَ حٿٴخ٫پ ، ٳټٌٿٺ ّټٌڅ هڀٸو ڃ٠خٳخ اٿَ ٟڄَْ حٿٴخ٫پ ، ٕڅّ ٷٌٿو : ؤزكََٖ ًََُ شَِْءٍ ّيٽّ ٫ڀَ هڀٶ ٻپّ ِٗء ً أڃّخ حٿٸَحء س حٿؼخنْش ضََِوَوُ ٳ٬ڀَ حنّو ٳ٬پ ڃخٝ ، ً حٿـڄڀش ٛٴش ٿڀڄ٠خٱ ، أً حٿڄ٠خٱ اٿْو ٳظټٌڅ ڃنٌٜرش حٿڄلپّ أً ڃـًٍَطو 2 . -1 262 2 218 6 301 15 4476 477 499 2 189 287 509

عدد الصفحات ١٠٩

110 ً ٿٸي ٙك٨نخ ڃن هٚٽ ىٌح حٿٴٜپ أڅّ ىنخٹ ٻؼَْح ڃن حٿ٨ٌحىَ حٿَّٜٳْش حٿّظِ ًٍىص ٳِ حٿٸَآڅ حٿټَّڂ ًحٿّظِ ًٷ٪ ٳْيخ حٙهظٚٱ رْن حٿٸَحء ، ً حٿٌُّ ڃَىّه ٳِ ر٬ٞ حٕكْخڅ اٿَ حهظٚٱ حٿڀّيـخص أٓخٓخ أً اٿَ ٯَْىخ . ً ٷي طزّْن ٿنخ أىڄْش ٫ڀڂ حٿَّٜٱ ٳِ طٌؿْو حٿٸَحءحص حٿٸَآنْش ، ً ڃيٍ حٓيخڃو ٳِ طوَّـيخ . ً ٙك٨نخ ٻٌٿٺ أنّو ٿْْ ڃن حٿ٠ًٍَس أڅ ّټٌڅ ىنخٹ طُٚځ رْن طٰخَّ حٿڄزخنِ ً طٰخَّ حٿڄ٬خنِ ، اً ٷي نـي ٷَحءطْن ڃوظڀٴظْن ً حٿڄ٬نَ ًحكي . ٻڄخ ٷي طظٰخَّ حٿٸَحءحص ٳِ حٿڄزنَ ٿڄ٬نْْن ڃوظڀٴْن ، ً ىٌحڅ حٿڄ٬نْخڅ ّليّىىڄخ ْٓخٵ حّٓش ً ىڄخ ٿْٔخ ڃظنخٷ٠ْن ، ٳيڄخ ّئىّخڅ ٳِ حٕهَْ اٿَ ڃ٬نَ ًحكي ٿّٔش . ً حٿڄظؤڃّپ ٳِ ىٌه حٿٸَحءحص ٫ڀَ حهظٚٳيخ ، ّٚك٦ أنّيخ ٙ طوَؽ رلخٽ ڃن حٕكٌحٽ ٫ن حٿڄ٬نَ حٿٌُّ ط٬ٌٍٱ ٫ڀْو ، ًىٌ حٿڄٸٍَ ٳِ ٻظذ حٿظّٴَْٔ .

عدد الصفحات ١١٠

111

عدد الصفحات ١١١

112 تًهيذ ٫ڀڂ حٿنّلٌ ًحكي ڃن حٿٌٓخثپ حٿّظِ طٴٔق حٿڄـخٽ ٿظيرَّ حٕٿٴخ٥ حٿٸَآنْش ًڃ٬خنْيخ ًطَحٻْزيخ ، ًڃ٬َٳش حٿٴْٜق ً حٕٳٜق ڃنيخ ، ً حٿَّٯزش ٳِ حٙ٣ّٚ٩ ٫ڀَ حٿټڀڄخص حٿٸَآنْش ڃن كْغ كَٻخطيخ ٳِ حٿنّٜذ ً حٿَّٳ٪ ً حٿـَّ . ً ٿٸي أٿّٴض ٳِ ىٌح حٿڄـخٽ ڃنٌ حٿڄَحكپ حًٕٿَ ٿڀظّؤٿْٲ حٿنلٌُ ٻظذ ٻؼَْس ، ًٿټن حهظڀٴض ٣َٵ طؤٿْٴيخ رخهظٚٱ حٿڄئ ٿٴْن ،ٯَْ أنّيخ حطّٴٸض ٳِ ْٗت ًحكي ىٌ حىظڄخڃيخ رخٗ٫َحد ً حٿڄ٬نَ ڃ٬خ . ً ٿٸي حٓظ٬خڅ ؿپّ حٿڄيظڄْن ڃن حٿنّلخس ٳِ طٌؿْو حٿٸ٠خّخ حٿنلٌّش رؤٓزخد هخٍؿش ٫ن حٿنّٚ ؛ ٻؤٓزخد حٿنًِٽ ً حٿنخٓن ًحٿڄنٌٔم ًٯَْىخ ، ڃڄّخ ّـ٬ڀنخ نٸٌٽ اڅّ حٿّْٔخٵ حٿڀٌُّٰ ٌٓحء أٻخڅ ٷَّزخ أځ ر٬ْيح ، ڃزخَٗح أځ ٯَْ ڃزخَٗ ، ً ٻٌح حٿّْٔخٵ حٿلخٿِ ڃڄؼٚ ٳِ حٿ٨ًَٱ ً حٿڄٚرٔخص ّٔخىڄخڅ ٳِ حٓظنزخ١ حٿڄ٬نَ حٿڄَحى ، ٻڄخ أنّيڄخ ّٸٌڃخڅ ريًٍ ڃڄِّْ ٳِ حٿظّلڀْپ حٿنّلٌُ ، ً ٷي ٻخڅ حهظٚٱ طٌؿْو حٿٸَحءحص ٍحؿ٬خ اٿَ حنظڄخء ٻپّ نلٌُ اٿَ ڃيٍٓش نلٌّش ڃوظڀٴش ٫ن حٕهٍَ أً أنّو ڃظٴَّى رَأّو حٿوخٙ . ً ٷي ٍٛيص حٿٸَحءحص ڃن ٧ٌحىَ طٰخَّ ا٫َحد حٕٓڄخء حٿٌُّ ًىذ أىپ حٿّڀٰش اٿَ حٿ٬يًٽ ٫ن حٕٛپ ٳْو ٿڀيٙٿش ٫ڀَ أًؿو طٔظٴخى ڃن حٿّْٔخٵ ، ً ٷي حطّٔ٪ حٿڄٌٌٟ٩ ٿْ٘ڄپ أرٌحد حٿنّلٌ حٿ٬َرِ ٫ڀَ حڃظيحىىخ ً طٴَّ٫يخ . ً حٕكَٱ حٿّظِ أكْٜظيخ ٳِ ٷَحءس أرِ ؿ٬ٴَ ٳِ ڃـخٽ حٿنّلٌ ٻؼَْس حٓظي٫ض ڃنِّ أڅ أهظَٜىخ ٷيٍ حٿڄٔظ٤خ٩ ، رپ أڅ أَْٗ اٿَ ر٬٠يخ ڃـَى اٗخٍس ، كظَّ ّټٌڅ ىنخٹ نٌ٩ ڃن حٿظٌّحُڅ رْن حٿٴٌٜٽ ، ً ٿڂ طٸٲ حٿيٍحٓش ٳِ ىٌح حٿٴٜپ ٫ني كيًى ٍٛي حٕكَٱ حٿّظِ طٰخَّ ا٫َحريخ ڃن أٓڄخء ً أٳ٬خٽ ، رپ ط٬يّطو اٿَ ؿٌحنذ حٿظّلڀْپ حٿنّلٌُ حٕهٍَ ، ٳَٻِّص ٫ڀَ حٿٸَحءحص حٿّظِ طزلغ ٳِ حٿ٬ٚٷش رْن أٍٻخڅ حٿـڄڀش ٻخٿظَطْذ ً حٿِّخىس ً حٿلٌٱ رپ ط٬يّص ًٿٺ أّ٠خ اٿَ ٫ٚٷخص حٿـڄپ ، ٻڄخ طزلغ ىٙٿش حٕىًحص ً ىٙٿش حٿ٬ٚڃش حٗ٫َحرْش ً أًؿو حٗ٫َحد ٳِ حٕٓڄخء ً حٕٳ٬خٽ ، حٿّظِ أٓيڄض رٸٔ٢ ٻزَْ ٳِ ارَحُ ر٬ٞ حٕكټخځ حٿٴٸيْش . ً ڃخ ّيڄّنخ ڃن ٻپ ىٌح أٻؼَ ىٌ ڃخ طڄوّٞ ٫ن طڀٺ حًٕؿو حٿنّلٌّش حٿّظِ أًّٽ ريخ حٿڄٌؿيٌڅ ىٌح حٿنٌّ٩ ڃن حٿظّٰخَّ حٿٸَآنِ ؛ ڃن طٴخًص ىٙٿِ ، ً ڃ٬خڅ نلٌّش ٻخڅ ٿيخ أػَىخ ٳِ طَحٻْذ ٯَْ ٷڀْڀش . ً ٷي هّٜٜض ىٌح حٿٴٜپ ٿظوَّؾ حٿ٨ٌّحىَ حٿنّلٌّش حٿٌحٍىس ٳِ ٷَحءس أرِ ؿ٬ٴَ ، ڃن طوخٿٲ رْن حٕٿٴخ٥ ڃن ؿيش ڃخ طٸٌځ رو ڃن ً٧خثٲ نلٌّش ؛ ٻزنخء حٿڄ٬ڀٌځ ٿڀڄـيٌٽ أً حٿ٬ټْ ً حٿظَهّٚ ٳِ كَٻش حٗ٫َحد ، ٻَٳ٪ حٿڄنٌٜد ً ؿَّ حٿڄَٳٌ٩ ...حٿن ، ً حٿظّ٬خٷذ رْن كًَٱ حٿڄ٬خنِ ، ً َٛٱ ڃخ ىٌ ٯَْ ڃًَٜٱ أً حٿ٬ټْ ً ىڀڂ ؿَّح ڃڄّخ ٓؤ٫خٿـو ٳِ ىٌح حٿٴٜپ .

عدد الصفحات ١١٢