المكتبة الأمبوابة البحث والمعرفة
زائر للمكتبة—
← العودة إلى المكتبةقراءة أو تحميل الكتاب

النشاط التنصيري في منطقة الخليج أهدافه وأبعاده وسبل مقاومته

إبراهيم بن مسعود المالكي

صفحة ٣ من ٤٢

اننشاط انحنصيري في منطقة الخهيح( أىدافو ًأتعاده ًسثم مقاًمحو ) 30 وڀٽه ڄهمص خڀعسٙنً خڀبٍ وًزعٽڃ يوپ خبؼُٕمُص ڀځٹُدڂ بهد بُ خڀسٗي خلمحمًَص ڀُٕط بيودپ خبؼٕځمنٌ بُ خبؼُٕمُص، ٴةن بُ ٌٍخ ًٌخَص بؽڃ وظٽُبيدً، بن ڄهمعٽڃ ؤن بزُـىخ خبؼٕځڃ ڄه خٔٔٗڂ، ڀُٝسك بـځىٸدً ٖ ٜځص ڀً زدلله وزدڀعدبٕ ٖ ٜځص ڀً ظُز٥ً زدْوٗٶ خڀبٍ ظ٭عمً ٬ځُهد خْڄڃ بُ لُدتهد. وزٍڀٻ ظٽىوىن ؤوعڃ ٌىد ٤ځُ٭ص خڀٵعك خٖٔع٭مدٌَ بُ خبؼمدڀٻ خٔٔٗڄُص(1) . وَٹىپ ؤَ١دً "ِوبيُ" ٖ َىسٱٍ ڀځمسُٙ خبؼُٕمٍ ؤن َٵٙٿ ؤو ؤن َُإْ وَٹى٣ ٬ىًڄد َُي ؤن ڄٕد٬ًُ بٓ ظؽمُ بُ ـځر ټؽنً ڄه خبؼٕځمنٌ ببٔ خبؼُٕمُص، ڀٽه َٽٵٍ ـ٭ٿ خٔٔٗڂ بىُٕ ڄٕځمنٌ زٍزٍزص ز٭١هڃ، ٬ىًڄد ظٍزٍذ ڄٕځمدً وبذ٭ٿ خٔٔٗڂ بىُٕي ظ٭ً ودـمدً ) (2) . وَٹىپ ؤلً خبؼىَُٝه بُ خبؼابسُ خڀعىٝنًٌ خڀٌٍ ٬ٹً ٬دڂ1346ٌـ- 1927ڂ بجسٿ خڀَّعىن ڄه ؤ٬مدپ ٴځٕ٥نٌ، وٸً خـعم٫ ٴًُ بفؽځىن ڄه ؤَز٭نٌ يوڀص ٜځُسُص "وخڀٱدَص خڀبٍ وُڄٍ بڀُهد ٌٍ بوُخؾ خبؼٕځڃ ڄه خٔٔٗڂ ٴٹ٣، ڀُٽىن ڄ١٥ُزدً بُ يَىً، و٬ىًٌد ٖ ظٽىن ڀً ٬ٹًُش ًََه بهد، وَٕعًُ٘ بهًَهد"(3) . وَٹىپ"٘دظځًُ": بن وّ٪ خٖ٬عٹديخض خٔٔٗڄُص ڄِٗڂ يخجمدً ڀځمفهىيخض خڀبٍ ظسٍپ بُ ٔسُٿ خڀعُزُص خڀىُٝخوُص(4) . وَع١ك ڄه وٗپ ڄد ٔسٷ ؤن خبؼىَُٝه َهًٴىن ٬ځً خوعٗٲ ٬ٹدجًٌڃ ببٔ بوُخؾ خبؼٕځمنٌ ڄه يَىهڃ وظٙٽُٽهڃ ٴًُ وظُټهڃ َ٭ُٙىن لُدش ٖ ظُظس٣ بدىهؿ خلله، زٿ وٖ ظ٭ُٲ يَه خلله. (1 ) ـٍوَ خڀسٗء: ٬سً خلله خڀعٿ ٚ275، ڄد بهر ؤن َ٭ُٴً خبؼٕځڃ ڄه لٹدجٷ ٬ه خڀىُٝخوُص وخڀعسٙ: بزُخٌُڃ خبعسهدن ٚ105-106 ؤو٥دَ خڀٱّو خڀٵٽٌُ ٬ځً خڀ٭دبٓ خٔٔٗڄٍ. ي/ ٜدزُ ٤٭ُمً ٚ177-178 . وخٸ٭ىد خبؼ٭دُٜ: بؿمً ٸ٥ر ٚ386 خڀ٭ځمدوُص ٔٵُ خبغىخ. ٚ552-553 .وخڀٱّو خڀعسٙنًٌ ٌ خڀٽىَط ؤبضً خڀىفًٌ ٚ91 .خڀعىٝنً بُ خڀسمَُه بزُخٌُڃ خبػًََٛ65-66 .خڀعىٝنً وبؿدوٖظً بُ زٗي خبػځُؿ خڀ٭ُبي ي/ ٬سً خڀ٭َّّ خڀ٭ٕٽٌُ ٚ22 . (2 ) خڀٱّو خڀٵٽٌُ وخڀعُدَخض خبؼ٭ديَص ڀٕٔٗڂ ي/ ٬ځٍ ٬سً خبغځُڃ بؿمىي، ڄه بحىغ خڀٵٹً خٔٔٗڄٍ ٬دڂ 1396 بجدڄ٭ص خٔڄدڂ بؿمً زه ٔ٭ىي خٔٔٗڄُص ٚ110 . (3 ) ؤو٥دَ خڀٱّو خڀٵٽٌُ. ڄُـ٫ ٔدزٷ ٚ191 وڄٗڄك خڀىٙد٢ خڀعىٝنًٌ. ڄُـ٫ ٔدزٷ ٚ38 . (4 ) خڀٱدَش ٬ځً خڀ٭دبٓ خٔٔٗڄٍ. ظُبصص بؿر خڀًَه خبػ٥ُر ٚ9 .

عدد الصفحات ٣٣

اننشاط انحنصيري في منطقة الخهيح( أىدافو ًأتعاده ًسثم مقاًمحو ) 31 ټمد ٸدپ ظ٭د: ((َٚدٖ نَجٔيرْ َِٔٔ أٌَِٖٔ ايِهٔتَابٔ يَِٛ َٟ زُدَْٗٚهُِِ َِٔٔ بَعِدٔ إٔيمَأْهُِِ نُؿٖازاّ حَطَداّ َِٔٔ عِٔٓدٔ أَِْؿُطِِٔٗٔ َِٔٔ بَعِدٔ ََا تَبََٖٝٔ يَُُِٗ ايِخَلٗ )) (1) . وٸدپ ظ٭د: ((َٜا أََٜٗٗا ايٖرَٜٔٔ آََُٓٛا إِٕٔ تُطٔٝعُٛا ؾَسٜٔكاّ ََٔٔ ايٖرَٜٔٔ أُٚتُٛا ايِهٔتَابَ َٜسُدٗٚنُِِ بَعِدَ إٔيمَأْهُِِ نَاؾٔسَٜٔٔ )) (2) . وټدن ڄه ؤودًَ٘هڃ خڀبٍ َُييٌد خڀٱّخش خڀٝځُسُىن: ؤود ٌخٌر ڀٕمٷ خْڄص خبؼځ٭ىوص ْلدَذ خڀًَدوص خٔٔٗڄُص وْبؿى خڀٹُآن زٽٿ ٸىبٌ (3) . بٌخً خْڄُ ٌى بوُخؾ خبؼٕځمنٌ ڄه يَىهڃ و٬ّبؽڃ ٬ه ٬ٹًُتهڃ وبٴٕدي ؤوٗٸهڃ وڄسديجهڃ. ْنهڃ َ٭ځمىن ٬ځڃ خڀُٹنٌ ؤن ٌٍخ خڀًَه بٌخ بسٕٻ زً ؤٌځً خوعُٙ بُ خَْٞ ويوٿ خڀىدْ ٴًُ ؤٴىخـدً وٌٍخ َىٍَ بخ٥ُ ٬ځً ؤًٌخٴهڃ وبـ٥٥دتهڃ .. هاثؼبً : اُوؼبء ػًِ وؽلح اتظَِٔنٌ(4) : ڀٹً ؤيَٺ خبؼىُٝون ؤن ولًش خْڄص خبؼٕځمص وبسدٔٽهد ټدوط وَخء خوعٝدَختهڃ ٬ځً خڀٱُذ، ڀٍڀٻ لدوڀىخ ٬ه ٤َُٷ خڀعىٝنً بؼدَش خڀٵبً وخٖ٠٥ُخزدض يخوٿ خڀ٭دبٓ خٔٔٗڄٍ، وٸً ٸدپ خڀٹٓ (ُٔمىن) بن خڀعسٙنً ٬دڄٿ ڄهڃ بُ ټُٕ ٘ىټص خڀىلًش خٔٔٗڄُص وبهر ؤن بكىپ زدڀعسٙنً بؾدٌَ خڀعٵٽنً بُ ٌٍي خڀىلًش لبٌ ظٕع٥ُ٫ خڀىُٝخوُص ؤن ظعٱځٱٿ بُ خبؼٕځمنٌ(5) . (1 ) خڀسٹُش: 109 . (2 ) آپ ٬مُخن: 100 (3 ) ٸديش خڀٱُذ َٹىڀىن. يڄُوخ خٔٔٗڂ وؤزًُوخ ؤٜځً ٬سً خڀىيوي َىٔٳ ٚ41 . (4 ) خڀعىٝنً بُ زٗي خبػځُؿ خڀ٭ُبي ڄُـ٫ ٔدزٷ. ٚ23 . (5 ) وٵٓ خبؼُـ٫ ٚ23 .وخو٩ُ ٸديش خڀٱُذ َٹىڀىن. ڄُـ٫ ٔدزٷ ٚ51 .

عدد الصفحات ٣٤

اننشاط انحنصيري في منطقة الخهيح( أىدافو ًأتعاده ًسثم مقاًمحو ) 32 وڄه بٍ ٴٹً ٸدڂ خبؼىُٝون زسػ خپٴبً خڀ٥دجٵُص يخوٿ خلمجعم٭دض خٔٔٗڄُص لبٌ ؤن خبؼىُٝ (ِوبيُ) ٸً خوًْ زنٌ ؤزىدء خٌُِْ بُ ٌِ ٤ځسص خڀ٭ځڃ بٍ َخق َىِ٪ ڄىٙىَخض ظىٸ٫ خڀٵعىص خڀ٥دجٵُص زنٌ خبؼٕځمنٌ وخْٸسد٢ وٸً ؤؼدَض ٌٍي خبغديؼص ٠فص ټبر ي بُ خڀٝمدٴص خبؼَُٝص ٔىص 1919ڂ، وټٍڀٻ ټدن خبؼسُٙ(ٌىٌُ ٖڄىٓ) َٹىڂ زإ٬مدپ بفدؼځص بُ خڀٙدڂ(1) . َٹىپ خبؼسُُٙىهاٌٗ ثواوٕ: بٌخ خبرً خبؼٕځمىن بُ بڄبرخ٤ىََص ٬ُزُص، ؤڄٽه ؤن َٝسمىخ ڀ٭ىص ٬ځً خڀ٭دبٓ وو٥ُخً، وؤڄٽه ؤن َٝسمىخ ؤَ١دً و٭مص ڀً، ؤڄد بٌخ زٹىخ ڄعٵُٸنٌ، ٴةنهڃ َ٩ځىن لُىحٍ زٗ وِن وٖ ظإؼنً(2) .بٍ َٽمٿ لًَؽً: وبهر ؤن ٌزٹً خڀ٭ُذ وخبؼٕځمىن ڄعٵُٸنٌ، ڀُسٹىخ زٗ ٸىش وٖ ظإؼنً. وڄه بٍ ٴٹً ټدن ڀځمسَُٙه خڀًُ خڀىٙ٥ص بُ خڀ٭مٿ ٬ځً خنهُدَ خبػٗٴص خڀ٭ؽمدوُص ز٭ً ؤن ٬ُٴىخ ټُٳ َٕعٵًُون ڄه لدڀص خڀٵٕدي خڀبٍ ظُيي بڀُهد خبغٽڃ خڀ٭ؽمدب٘. بفد لًخ زُجُٓ بَٔدڀُدض خڀعسٙنً خْبؼدوُص ٬دڂ 1900ڂ ظٹَُُ ڀً ؤن َٹىپ: "بن ودَ خڀٽٵدق زنٌ خڀٝځُر وخبؽٗپ ٖ ظعإـؿ بُ خڀسٗي خڀىدجُص وٖ بُ ڄٕع٭مُخظىد بُ آُٔد وؤٴَُٹُد، زٿ ٔعٽىن بُ خبؼُخټّ خڀبٍ َٕعمً خٔٔٗڂ ڄىهد ٸىظً وَىعُٙ، ٔىخء ټدن بُ ؤٴَُٹُد ؤڂ بُ آُٔد، وبدد ؤن ټٿ خڀٙ٭ىذ خٔٔٗڄُص ظىبٕ وـههد بكى خِٔعدوص ٬دٜمص خبػٗٴص ٴةن ټٿ خلمجهىيخض خڀبٍ وسٍبؽد ٖ ظإبٌ زٵدجًش بٌخ بٓ وعىٜٿ ببٔ ٸ١دء ڀسدوعىد ٴُهد. وبهر ؤن َٽىن ـٿ ڄد ظعىودي بص٭ُص بَٔدڀُدض خڀعسٙنً خْبؼدوُص ٌى زٍپ بؾهىيخظىد بكى ٌٍي خڀ٭دٜمص وٌٍ ٸځر خڀ٭دبٓ خٔٔٗڄٍ(3) . وڀٹً ټدن ب٬ٗن خبغَُص خڀ٭ؽمدوُص ٬دڂ1908ڂ، وب٬ٗن خڀًٔعىَخٔڄبرخ٤ىٌَش لًؼدً ټسنًخً، َؤي ٴًُ خبٓ وَٛون ٴُٜعهڃ خڀٕدبكص ڀىفدق لُټص خڀطوَُٛ. ٸدپ ـٕر: "ؤن خڀٹ١ُص خڀبٍ ظىخـهىد ز٥سُ٭ص خبغدپ ٌٍ: ڄدٌخ َٽىن ڄه ؤڄُ ٬ىً خٖوٹٗذ خڀ٭٩ُڃ ٬ځً يَه خٔڄبرخ٤ىََص؟ بن ٌٍخ ُٕٔد٬ًود ٬ځً ٤س٫ خڀٽعر خڀبروظٕعدوعُص، (1 ) خْٔدڀُر خبغًَؽص بُ ڄىخـهص خٔٔٗڂ ٔ٭ً خڀًَه ٜدبّ ٚ54 . (2 ) ـٍوَ خڀسٗي. ٬سً خلله خڀعٿ. ٚ202 وخو٩ُ ٸديش خڀٱُذ َٹىڀىن ٚ51 . (3 ) ؤو٥دَ خڀٱّو خڀٵٽٌُ. ڄُـ٫ ٔدزٷ ٚ183 .

عدد الصفحات ٣٥

اننشاط انحنصيري في منطقة الخهيح( أىدافو ًأتعاده ًسثم مقاًمحو ) 33 ؤُٝسك خبؼُء لُخً بُ ؤن َٱنً يَىً (1) . وڄد َ٭ًُٙ خڀ٭دبٓ خٔٔٗڄٍ خڀُىڂڄه بسّٶ وظٵُٶ وظىدلُ بؽى يڀُٿ وخ٠ك ٬ځً بقدق خبغمٗض خڀعىٝنًَص بُ ظٵَُٷ خبؼٕځمنٌ وَِ٪ خڀ٭ًخوخض زُىهڃ، ٴمىٍ ٔٹى٢ خبػٗٴص خڀ٭ؽمدوُص وظٹُٕڃ خڀ٭دبٓ خٔٔٗڄٍ ببٔ يوَٗض ڀًڀُٿ وخ٠ك ؤَ١دً ٬ځً وؿ خق خبغمٗض خڀعىٝنًَص بُ بؾدپ ب٠٭دٲ ٌٍي خڀٹىش خڀ٭٩مً، ڀُعٕنى بؽڃ خٖوٹ١دٞ ٬ځً ؤٌ يوڀص زٙبٌ خڀىٔدجٿ وخبغفؿ. ٴعدَش ٰدَش بُ خڀُٙٶ وظدَش ٰدَش بُ خڀٱُذ! وخڀ٭دبٓ خٔٔٗڄٍ ٖ بيځٻ بذدي ٌڀٻ ټځً ٔىي خڀٙفر وخٖٔعىٽدَ وخڀعىًًَ خڀسدٌط خڀٌٍ ٖ َٕمه وٖ َٱني ڄه ـى٪. پٸً وٜٳ ؤلً خبؼٵٽَُه خڀٵُوُٕنٌ خبؼُٕمُص خبؼ٭دُٜش زدڀًَه خبؼٙدٰر!. ولنٌ ٔحٿ ٬ه خڀُٕ خڀٌٍ َٽمه وَخء ظ٭َُٵً خبؼُٕمُص بهٍخ خڀىٜٳ ٸدپ: "ڀٹً ٬ځمىود ٸسٿ ٌڀٻ زإن خبؼُٕك ظُٺ ڄد ڀٹُُٝ ڀٹُُٝ وبٓ َعًوٿ بُ ٘حىن خڀُٕدٔص وخبغٽڃ، ٰنً ؤن خڀٽىُٕص خڀُىڂ ظىدِ٪ خڀٹُدُٜش بُ ټٿ ٌٖء وظعدـُ زدڀٕٗق بٌخ ټدن خڀٕٗق ٌى خبغٿ.." (2) . ٌٽٍخ ؤٜسمط خڀٽىُٕص ظعدـُ زدڀٕٗق بٌخ ټدن خڀٕٗق ٌى خبغٿ. وبدد ؤن خڀ٭دبٓ خٔٔٗڄٍ ٬دبٓ َٕع٭ًٝ ٬ځً ـهىي خڀٽىُٕص خڀً٬ىَص ٴةنهد ٖ بسدو٫ ؤن َٽىن خڀٕٗق ٌى خبغٿ. وزى٩ُش َُٔ٭ص ٴدلٝص ببٔ خڀسىٔىص وخبؽُٔٻ وټىٔىٴد وڄه ز٭ًٌد ؤٴٱدوٕعدن بٍ وعمط خبؼٕإڀص زدڀ٭ُخٶ. ؤلًخغ َُٔ٭ص ڄعٗلٹص. وخڀځُدبٕ لسدبٔ وڄد ظّخپ خڀعهًًَخض ٸدجمص ٬ځً يوپ خڀُٙٶ خْؤ٣ خڀٽسنً بُ خڀّ٬ڃ خڀىُٝخب٘ خْڄَُٽٍ ڀًڀُٿ وزٌُدن ؤټًُ ٬ځً خڀٹ١دء ٬ځً ولًش خبؼٕځمنٌ زدڀٹىش وخبؽُمىص خڀٝځُسُص خبؼ٭دُٜش. ((ٜسٜدٕٚ إٔ ٜطؿ٦ٛا ْٛز الله بأؾٛاِٖٗ ٜٚأب٢ الله إلا إٔ ٜتِ ْٛزٙ ٚيٛ نسٙ ايهاؾسٕٚ)) (3) . وٸدپ ظ٭د: (()َٚإٔذِ َُِٜهُسُ بٔوَ ايٖرَٜٔٔ نَؿَسُٚا ئُٝجِبٔتُٛىَ أَِٚ َٜكِتًُُٛىَ أَِٚ ُٜدِسٔجُٛىَ ََُِٜٚهُسَُٕٚ ََُِٜٚهُسُ (1 ) ؤو٥دَ خڀٱّو خڀٵٽٌُ ڄُـ٫ خڀٕدزٷ. ٚ183 . (2 ) ؤٴُٹىخ ؤَهد خبؼٕځمىن ٸسٿ ؤن ظًٴ٭ىخ خبعَّص ي/ ٬سً خڀىيوي ٘سځٍ ٚ135 . (3 ) خڀعىزص: 32

عدد الصفحات ٣٦

اننشاط انحنصيري في منطقة الخهيح( أىدافو ًأتعاده ًسثم مقاًمحو ) 34 ايًُٖ٘ َٚايًُٖ٘ خَِٝسُ ايَُِانٔسَٜٔٔ ))(1) . فبٌٓاً: إيجبك ٗىع ٖٓ اتعييمخ اُ٘لَُخ ثنٌ اتظَِٔنٌ(2) : ڀٹً ؤيَٺ خبؼىُٝون ٬٩مص خبغ١دَش خٔٔٗڄُص(ز٭ٹًُتهد وؼٹدٴعهد) خڀبٍ ؤ٬٥ط خبؼٕځمنٌ خڀ٭ّش وخڀٹىش وخبؼى٭ص، ٴإَٹىىخ ؤن ؤڄص بؽٍخ ٌٍي خبغ١دَش وخڀؽٹدٴص ٖ بيٽه ؤن بز١٫ ؤو ظٍپ، وڄه بٍ ټدوط ڄهمعهڃ ظٙىًَ ظځٻ خبغ١دَش خڀ٭٩ُمص وخبغ٣ ڄه ٘إنهد بُ وٵىْ ؤٜمدبهد وؤزىدجهد وٌوَهد، لبٌ بىځٹىخ وى٬دً ڄه خڀعىدٌپ وخبؽّبيص خڀىٵُٕص بُ وـًخن خبؼٕځمنٌ . ٴُخلىخ َٹدَوىن زنٌ خڀ٭ځىڂ خٔٔٗڄُص وخڀ٭ځىڂ خڀٱُزُص ڀُىُـىخ يخجمدً زعٵ١ُٿ خِيخذ وخڀ٭ځىڂ خڀٱُزُص ٬ځً خِيخذ وخڀ٭ځىڂ خٔٔٗڄُص(3) . زٿخْڄُ بٓ َٹٳ ٬ىً ظٵ١ُٿ خِيخذ وخڀ٭ځىڂ خڀٱُزُص ٬ځً خِيخذ وخڀ٭ځىڂ خٔٔٗڄُص وڀٽه ظ٭ًخي ببٔ ؤن ٔسر بزځٳ خبؼٕځمنٌ و٬ًڂ َٸُهڃ بُ خڀٕځڃ خبغ١دٌَ وخبؼديٌ ٌى ڄه خٔٔٗڂ ٌخظً. وؤن ظٹًڂ خڀٱُزُنٌ خڀٌٍ وٜځىخ بڀًُ ببمد ـدء زٵ١ٿ بسٕٽهڃ زدڀىُٝخوُص(4) وڄه ٌىد َُٝىَ خْٔ ٖڂ ٬ځً ؤوً َڄّ ڀځعىځٳ، وخڀُـ٭ُص، وخبعمىي، وؤن خِٔيٌدَ وخڀعٹًڂ خڀٌٍ َ٥مك بڀًُ خبؼُء ٖ ٔسُٿ بڀًُ بٖ زدڀى٩ُ بُ خبؼٕعٹسٿ خڀٱُبي ټىمىٌؾ ڀځمُدش خڀًُُٰش وخڀ٭ُٗ خڀٕ٭ًُ. ٴدڀ٭ًپ ٌىدٺ وخڀ٩ځڃ ٬ىًود، خبغَُص ٌىدٺ وخڀٽسط ٬ىًود، خٖٔعٹٗڀُص ٌىدٺ وخڀٹهُ ٬ىًود، خڀعٹًڂ ٌىدٺ وخڀعىځٳ ٬ىًود، خڀٝمص ٌىدٺ وخبؼُٞ ٬ىًود، خڀٱنى ٌىدٺ وخڀٵٹُ ٬ىًود، خڀٹىش ٌىدٺ وخڀ١٭ٳ ٬ىًود، خٖٔعىدَش ٌىدٺ وخڀ٩ٗڂ ٬ىًود.... وٌٽٍخ ظإبٌ ټعدزدض ټؽنً ڄه خبؼىهّڄنٌ ٬ځً ٌٍخ خڀىم٣ خبٓڂـىؾ وخٖنهّخڂ خبؼمٹىض، وخڀعس٭ُص خبؼ٥ځٹص. يون و٩ُ ببٔ ٔځسُدض وؼٹدٴص خلمجع٭دض خڀٱُزُص خڀبٍ ٖ ظٹدَن بدد بوًغ بُ خلمجعم٭دض خٔٔٗڄُص، بن ټدوط ؤًٜٗ ڄىـىيش زٍڀٻ خڀعٝىَُ. (1 ) خْوٵدپ: 30 (2 ) خڀعىٝنً وبؿدوڀعً بُ زٗي خبػځُؿ. ڄُـ٫ ٔدزٷ ٚ54 . (3 ) خبؼُـ٫ خڀٕدزٷ ٚ54 وخو٩ُ خْٔدڀُر خبغًَؽص بُ ڄىخـهص خٔٔٗڂ ڄُـ٫ ٔدزٷ ٚ56 . (4 ) خڀعىٝنً ڄٵهىڄً وؤًٌخٴً ڄُـ٫ ٔدزٷ ٚ47.

عدد الصفحات ٣٧

اننشاط انحنصيري في منطقة الخهيح( أىدافو ًأتعاده ًسثم مقاًمحو ) 35 وڄؽٿ ٌٍي خڀٽعدزدض وظځٻ ٌٍ ڄد َٕ٭ً بپًَ ي٬دش خڀعىٝنً بُ خڀ٭دبٓ خٔٔٗڄٍ ڀٱُْ خبؽّبيص خڀىٵُٕص بُ ٸځىذ خبؼٕځمنٌ. ٍبكٍبً : روٍُـ هُبّ كوُخ وؿٖ هىٍٓ ُُِهىك في كَِـنٌ پٸً ټدن زُط خبؼٹًْ بؿٿ ٬ىدَص خڀىٝدَي وڄد ټدوىخ ڀُإٌوىخ ڀځُهىي بُ خٖٔعمىخٌ ٬ځًُ وٌڃ بُ و٩ٌُڃ ؤبقدْ ټٵُش، يڂ خبؼُٕك بُ ؤ٬ىدٸهڃ. ڀٽه ڄد ؤن لٿ خڀٹُن خڀٕديْ ٬ُٙ لبٌ لًغ خوٹٗذ ـٌٍَ: ٴٹً ټدوط خڀٽىُٕص برعٽُ ظٵٕنً خڀٽعدذ خبؼٹًْ ٴؽدَض خبغُټص خڀبروظٕعدوعُص ٬ځً ٌٍخ خٖلعٽدَ، وبقمط بُ خٖٔعٹٗپ زٵهڃ خڀٽعدذ خبؼٹًْ يون خڀُـى٪ ببٔ خڀٽىُٕص وزًؤض خبؼٵدٌُڃ خڀىُٝخوُص بزعځ٣ زدبؼٵدٌُڃ خڀُهىيَص، ز٭ً ؤن ٠ڃ خڀبروظٕعدوط خڀعىَخي ببٔ ـدور خٔبقُٿ، وـ٭ځىبند ڄًَٝخً ؤوڀُدً ولُٴُدً ڀځعځٹٍ . ٴدـعم٫ ټعدذ خڀُهىي خڀعىَخش، وټعدذ خڀىٝدَي خٔبقُٿ، ٴٝدَخ ټعدزدً وخلًخً َعځٹً ڄىً ټٿ ؤوڀحٻ خڀٍَه ظٕمى زدڀبروظٕعدوط وزٵ٭ٿ ٌڀٻ ظسًڀط خڀى٩ُش ببٔ خڀُهىي ؤ٬ًخء خْڄٓ. وڄه بٍ ٴٹً ي٬د خڀبروظٕعدوط ببٔ خلع١دن خڀُهىي وخڀعمٽنٌ بؽڃ بُ خڀ٭ىيش ببٔ خَْٞ خبؼٹًٔص ٬ځً خ٬عسدَ ؤن ڄٕد٬ًتهڃ بُ ٌڀٻ ٔىٲ ظ٭فٿ ز٭ىيش خبؼُٕك ٬ًُٕ زه ڄُبٙ ٬ځًُ خڀٕٗڂ ببٔ خَْٞ خبؼى٬ىيش. و٬ىيش خبؼُٕك ٖ ظٽىن بٖ زؽٗؼص ؤڄىَ: أولاً : ؤن ظٽىن بُ زُط خبؼٹًْ. صبُٗبً : ٬ځً َؤْ ؤڀٳ ٔىص وٌٍخ َٵُٕ خٌطڄدڄهڃ ز٭دڂ 2000ڂ. صبُضب: ؤن ظٽىن بُ ِڄدن َٽىن ڀځُهىي ٴًُ وـىي ٬ځً خَْٞ خڀبٍ ُٔ٭ىي بڀًُ خبؼُٕك(1) . (1 ) بضً ٔىص2000 ٬سً خڀ٭َّّ ټدڄٿ، وُٙ خبؼىعًي ٚ139-143 زعُٝٲ وؤو٩ُ خبؼُٕك خڀُهىيٌ ونهدَص خڀ٭دبٓ َ٠د ٌٗپ ٚ16-17 .

عدد الصفحات ٣٨

اننشاط انحنصيري في منطقة الخهيح( أىدافو ًأتعاده ًسثم مقاًمحو ) 36 وڄه ٌىد وٵهڃ بؼدٌخ َعممٓ خڀ٭دبٓ خڀىُٝخ ڀىُٝش خڀُهىي وڄً ًَ خڀ٭ىن ڀًڂ وَٵُٕ ڀىد بؼدٌخ ظىخ٤إ خڀ٭دبٓ خڀىُٝخب٘ ٬ځً ب٬٥دء خڀُهىي لٷ بٸدڄص يوڀص بؽڃ بُ ٴځٕ٥نٌ، ڄىٍ و٬ً زځٵىَ وَُِ ودَـُص زَُ٥دوُد، وٌى ڄه خڀبروظٕعدوط وټدن َاڄه، وټٍخ خٔبقځُّ، زإن خبؼُٕك ڀه َ٭ىي ببٔ خڀٹًْ بٖ بُ ٨ٿ وـىي خڀُهىي ٴُهد. وڄه بٍ ٴٹً خوعٹٿ ٌٍخ خبؼٌٍر خڀبروظٕعدوبٍ ببٔ ؤڄَُٽد وظٝد٬ً ٴُهد لبٌ ٜدَ ٬ٹًُش ؤٜىڀُص، وٜدَ ڀً ؤظسد٪ ڄه ټسدَ خڀٕدٔص وخڀُئٔدء، وبصُ٭هڃ َعسىىن خڀً٬ڃ خبؼ٥ځٷ ڀًوڀص خڀُهىي ڄه ؤـٿ برٹُٷ خڀ٥مىلدض خُٔٔخجُځُص وَإبٌ ٬ځً َؤٔهد خڀٕ٭ٍ ڀسىدء بُٔخجُٿ خڀٽبري ڄه خڀىُٿ ببٔ خڀٵُخض وب٬ديش زىدء ٌُٽٿ ٔځُمدن، ْوً ُٔٽىن ڄٽدودً ڀً٬ىش خبؼُٕك بُ خڀٹًْ خڀبٍ ٔعٝسك ٬دٜمص بؽڃ لٕر ڄ٭عٹًٌڃ(1) . َٹىپ خڀُجُٓ خْڄَُٽٍ خْٔسٷ ـُمٍ ټدَظُ ٬ه خْٔدْ خڀٌٗىبٌ وخڀؽٹدبُ ڀٗبكُدِ خْڄَُٽٍ ُٔٔخجُٿ، بُ لًَػ ؤپٸدي ؤڄدڂ خڀٽىُٕط خُٔٔخجُځٍ بدىدٔسص ظىٸُ٫ ڄ٭دًٌش خڀٕٗڂ خبؼَُٝص – خُٔٔخجُځُص بُ ڄدَْ 1979ڂ: "ڀٹً آڄه وؤ٨هُ ٔس٭ص ڄه َئٔدء خبعمهىََص ؤن ٬ٗٸص ؤڄَُٽد زةُٔخجُٿ ؤټؽُ ڄه ٬ٗٸص ودٜص، ٴهٍ ٬ٗٸص ڄعإٜځص بُ وـًخن وؤوٗٶ ويَدوص وڄ٭عٹًخض خڀٙ٭ر خْڄَُٽٍ وٵًٕ، بوىد وعٹدٔڃ ڄ٭ٽڃ خڀعىَخش..". وٸً ـدءض ٘هديش ټدَظُ، بُ و١ڃ لُټص خٔلُدء خڀًَني خڀبٍ ٘هًتهد ؤڄَُٽد بُ خڀُز٫ خْونً ڄه خڀٹُن خڀ٭َُٙه(2) . زٿ ؤن َبهدن وٗپ بضځعً خٖوعىدزُص ټدن َُيي ٘٭دَ"خٔبقُٿ ٌى خبغٿ" وټدن خڀُمنٌ  وڀ٭ٿ خبغمدْ ٌىد ٖ َٙمٿ ټٿ خڀ٥ىخجٳ خڀىُٝخوُص بُ خڀ٭دبٓ، زٿ بقً ؤن ٌڀٻ َى٥ځٷ ڄه وٗپ ٸديش خٔبقُځُ خْٜىڀُنٌ خڀٍَه َعّ٬مىن ٌٍخ خبؽًٲ وَٕ٭ىن ببٔ برٹُٹً ٬ځً ؤَٞ خڀىخٸ٫. (1 ) بضً ٔىص2000 وٵٓ خبؼُـ٫ ٚ144-145 . (2 ) خبؼُٕك خڀُهىيٌ ونهدَص خڀ٭دبٓ ڄُـ٫ ٔدزٷ ٚ19 .

عدد الصفحات ٣٩

اننشاط انحنصيري في منطقة الخهيح( أىدافو ًأتعاده ًسثم مقاًمحو ) 37 خبؼُٕمٍ ٸىش ڄاؼُش بُ ٴىِ َبهدن وـىَؾ زىٖ خْذ. وبُ ب٤دَ خبؼّخًَخض خڀًَىُص، ووٗپ بضځص خڀعُُ٘مدض خْوڀُص بُ خبغّذ خبعمهىٌَ بُ يَٕمبر 1999ڂ ٸدپ خبؼُ٘ك ـىَؾ زىٖ خْذ: "بن َٕى٪ خبؼُٕك ٌى خڀٵُځٕىٲ خڀُٕدٍٔ خبؼٵ١ٿ بٕ". و٬ىًڄد ٔإڀً ظُڃ َؤُض خبؼٍَ٫ خڀٙهنً بُ ٘سٽص بن. بي. ٍٔ. خڀعځٵَّىوُص ظى٠ُك ٌڀٻ، ٸدپ زىٖ بن خبٍٓٔق ٌى خْٔدْ خڀٌٍ ؤ٬ُٗ زً بُ لُدبٌ، ٘دء ڄه ٘دء وؤبى ڄه ؤبى(1) .وڄه ٌىد وًَٺ ُٔ خڀً٬ڃ خڀعدڂ ُٔٔخجُٿ وبػ٥٥هد خبؼٕعٹسځُص بُ خبؼى٥ٹص خڀ٭ُزُص، ْن خْټؽَُص ڄه خڀّ٬مدء خڀُمُىُنٌ َُوـىن بػ٥ص خلله ڀځٽىن وَ٭مځىن ٬ځً برٹُٹهد وبوؽىن ؤظسد٬هڃ ٬ځً خبؼٙدَټص خڀٵ٭ځُص زٛوَش ؤو زإوُي ڀعمٹُٷ وسىءختهد. وڀ٭ٿ خڀّ٬مدء خڀًَىُنٌ َىٸًون ٔ٭دَ ٌٍي خبؼ٭عٹًخض وًَ٬ىن بؽد وَاًَون ټٿ خبغمٗض خڀُٕدُٔص خڀبٍ ظٝسٯ زٝسٱص يَىُص ڄع٥ُٴص وودٜص ٴُمد َع٭ځٷ بخ٥ص خلله ڀځٽىن وخبؼىٸ٫ خبؼُټٌّ خڀٌٍ برعځً بُٔخجُٿ بُ بضٗتهڃ. وڄه ٌاٖء خڀّ٬مدء خڀًَىُنٌ خبؼع٭ٝسنٌ خڀٹٓ (ـنًٌ ٴدڀىَٿ)، خڀٌٍ بومٿ بُ آَخءي ٬ًخءً ٜدَودً ڀٕٔٗڂ وخبؼٕځمنٌ، ڄ٫ ڄد بومځً ڄه ي٬ڃ ٰنً بؿًوي ُٔٔخجُٿ . وَّيخي خْڄُ و٥ىَش ڀىٵىٌي خڀ٭ٹدجًٌ بُ ؤؤد٢ خبؼُٕمُنٌ خڀُمُىُنٌ بُ ؤڄَُٽد(2) . وٌى ٖ بيٿ ڄه ب٬ٗن ي٬مً خڀعدڂ ُٔٔخجُٿ وخڀٙ٭ر خڀُهىيٌزُخبؾً خڀعځٵَّىوُص وخٌٔخ٬ُص بُ ټٿ ڄىدٔسص وؤوُي. وٌى َٽَُ بُ ټٿ ڄُش ٸىڀً: "ټٿ ڄه َ٭ديٌ خُٔخجُٿ َ٭ديٌ خلله". ټمد َاټً خڀًخ٬ُص خْٜىبٕ ـنًٌ ٴدڀىَٿ ٬ځً خڀ٭ٗٸص خبؼعِٗڄص خبؼعٽدڄځص زنٌ خڀُهىيٌش وخبؼُٕمُص، ٴُٹىپ: "خڀُهىيَص ٌٍ ولٍ خٔڀً بُ خڀ٭هً خڀٹًبٙ وخبؼُٕمٍش ـدءض ڀعٽمٿ ٌٍخ خڀىلٍ بُ خڀ٭هً خبعًًَ". وَٽُْ ٴدڀىٌپ وؤظسد٬ً ـهىيخً ټسنًش ڀً٬ڃ بُٔخجُٿ وٌى َٽَُ بُ ټٿ ڄىدٔسص (1 ) خبؼُٕك خڀُهىيٌ ونهدَص خڀ٭دبٓ ڄُـ٫ ٔدزٷ. ٚ20-21 زعُٝٲ. (2 ) ڄه ؤـٿ ٜهُىن خڀعُخغ خڀُهىيٌ– خبؼُٕمٍ بُ خڀؽٹدٴص خْڄَُٽُص ڀٳئخي ٘٭سدن ٚ259 زعُٝٲ.

عدد الصفحات ٤٠

اننشاط انحنصيري في منطقة الخهيح( أىدافو ًأتعاده ًسثم مقاًمحو ) 38 خ٬عٹديي خڀُخٔه زإن بُٔخجُٿ ٌٍ و٣ خڀًٴد٪ خْوپ ْڄَُٽد بُ خڀُٙٶ خْؤ٣(1) . وټٍڀٻ خڀٹٓ(زُځٍ ُٰخٌدڂ) ڄه ؤټؽُ خڀُمُىُنٌ ٘٭سُص وظإؼنًخً ٬ځً خٔ٤ٗٶ ٴهى َعّ٬ڃ ڄى٩مص (ڄابسُ خبؼ٭مًخوُنٌ خبعىىبي) خڀٌٍ َ١ڃ بُ ٬١ىَعً ڄد َٹدَذ (16 )ڄځُىن ٘ىٛ وٌى َسػ ڄىخ٬٩ً وَسُٙ زدڀٽعدذ خبؼٹًْ ڄىٍ ٬دڂ 1946ڂ. وٸً ٬مٿ زُځٍ ُٰخٌدڂ ڄىٍ ٬هً خڀُجُٓ (ؤَّنهدوَ) ڄٕعٙدَخً يَىُدً ٰنً َبظٍ ڀځسُط خْزُٟ وٜځً بُ بصُ٫ خڀُئٔدء وخڀٹديش خڀٍٕخُٔنٌ بُ َجدٔص خبعمهىََص ڄىٍ ٌڀٻ خڀىٸط. وبفد ٍَټُ ڀً ؤن ـىَؾ زىٖ خٖزه لنٌ ٸدَذ خَْز٭نٌ ڄه خڀ٭مُ وټدن َعُٝٲ "ظُٝٴدض ٤دجٙص ٰنً ڄعٹًُ بدسديت خڀًَه"، ـځٓ ٌخض ؤڄُٕص ببٔ زُځٍ ُٰخٌدڂ َٝځٍ وَىٝط ببٔ ڄىخ٬٩ً، و٬ىًڄد زّٮ خڀٝسك ټدن زىٖ ٘ىٝدً بـعځٵدً بسدڄدً (وڄُٕمُدً ڄىڀىيخً ڄه ـًًَ). ټمد ؤن خزه زُځٍ ُٰخٌدڂ (ٴُخوٽځه) ٌى ڄه خًْٜٸدء خبؼٹُزنٌ ڀځُجُٓ زىٖ خٖزه وټدن خڀىخ٬٧ خڀًَني خڀٌٍ و٥ر بدىدٔسص ظىُٝسً بُ خڀٽدظًَخجُص خڀى٤ىُص. وزُځٍ ُٰخٌدڂ ڄه خڀًخ٬منٌ زٹىش ڀىـىي بُٔخجُٿ ولٹهد خبؼّ٬ىڂ بُ ٴځٕ٥نٌ، وڄه ؤ٬مدڀً بُ ي٬ڃ لٷ بُٔخجُٿ خڀٽعدذ وخڀٵُځڃ خڀٌٍ و٠٭ً ٬دڂ 1984ڂ. ز٭ىىخن "خڀ٥َُٷ ببٔ ڄ٭ُټص بؾًُو"(2) . وٌٽٍخ وُي ټؽنًخً ڄه خڀّ٬مدء خڀًَىُنٌ َٹُون زإلٹُص بُٔخجُٿ ووـىيٌد بُ ٴځٕ٥ ڄه ؤڄؽدپ (زدض َوزُظٕىن) و (ـىن ٌدـٍ) و (ٌدٺ ڀُىٌٍَ) وٰنًٌڃ. ڄه ٌىد خڀعٹط خَٔخيظدن خِبشعدن خڀىُٝخوُص خڀبٍ ظٕ٭ً ببٔ برٹُٷ خڀىسىءش خبؼّ٬ىڄص زىهدَص خڀ٭دبٓ ٬ځً ؤَٞ ٴځٕ٥نٌ. وخڀُهىيَص خڀبٍ ظًَُ بٸدڄص يوڀعهد خڀٽبري ڄه نهُ خڀىُٿ ببٔ نهُ خڀٵُخض وڄه بٍ َٽىن بؽڃ ٔدجُ خڀىدْ ٬سًُخً . ٴٽدن ُْٰ يوڀص َهىيَص بُ ٴځٕ٥نٌ ڄه بشدَ خڀىُٝخوُص خبغدٸًش ٬ځً خ (1 ) وٵٓ خبؼُـ٫ ٚ268 . (2 ) وٵٓ خبؼُـ٫ خڀٕدزٷ ٚ257 زدوعٝدَ.

عدد الصفحات ٤١

اننشاط انحنصيري في منطقة الخهيح( أىدافو ًأتعاده ًسثم مقاًمحو ) 39 ڀ٭دبٓ خٔٔٗڄٍ خبؼىخپَص ڀځٵٽُ خڀُهىيٌ وخڀًخ٬مص ڀً وخبؼىمدِش بڀًُ ټمد ٌى ڄٙدًٌ بُ وخٸ٭ىد خڀُىڂ. ٍبثؼبً : ٗوَ اُ٘بً إلى اُ٘ظواُٗخ أو إػبكتهب إلى ًضنً ٖٓ اُجلاك الإٍلآُخ. بن خڀ٭دبٓ خڀٱُبي َٙهً ٔسدٸدً بؿمىڄدً بُ بوُخؾ خڀىدْ ڄه خٔٔٗڂ وبيودبؽڃ بُ خڀىُٝخوُص زٙبٌ خڀىٔدجٿ وخڀ٥ُٶ. وبن ټدن ٌٍخ خبؽًٲ ٸً زًؤ ڄسٽُخً بُ خبؼٵهىڂ خڀىُٝخب٘ . - "ٴُبيىن ڀىپ": ؤوپ وُٝخب٘ ظىبٔ خڀعسٙنً ز٭ً ٴٙٿ خبغُوذ خڀٝځُسُص بُ ڄهمعهد بٌ ؤوً ٸً ظ٭ځڃ خڀځٱص خڀ٭ُزُص زٽٿ ڄٙٹص وؤوٍ بهىپ بُ زٗي خڀٙدڂ ڄىدٴٕدً ٬ځمدء خبؼٕځمنٌ . - وڄىٍ خڀٹُن خبػدڄٓ ٬ُٙ وؤؼىدء خٔټعٙدٴدض خپزُظٱدڀُص يوٿ خبؼسُٙون خڀٽدؼىڀُٻ ببٔ ؤٴَُٹُد، وز٭ً ٌڀٻ زٽؽنً ؤوٍض ظُي خَٔٔدڀُدض خڀعسٙنًَص خڀبروظٕعدوعُص خبقځَُّص وؤبؼدوُص وٴُوُٕص. - "زُعُ ٌُځىٯ": خقظٻ بدٕځمٍ ٔىخلٿ ؤٴَُٹُد ڄىٍ وٸط ڄسٽُ. - خبؼٕعُ ټدٌَ: ٴدٶ ؤٔٗٴً بُ ڄهىص خڀعسٙنً، وٸً ٨هُ بزدن خڀٹُن خڀؽدڄه ٬َٗ وزًخَص خڀعدٔ٫ ٬ُٙ. - ټدن ڀځمسُٙ "ٌىٌُ ڄدَظه" خبؼعىبَ ٔىص 1812ڂ ًَ ٤ىَځص بُ بَٔدپ خبؼسََٗه ببٔ زٗي آُٔد خڀٱُزُص، وٸً ظُـڃ خڀعىَخش ببٔ خبؽىًَص وخڀٵدَُٔص وخَٖڄىُص. - بُ ٔىص 1819ڂ خظٵٹط بص٭ُص خڀٽىُٕص خڀبروظٕعدوعُص ڄ٫ خڀىٝدَي بُ ڄُٝ وټىوط ٌىدٺ بَٔدڀُص ٬هً ببٌٕد وُٙ خٔبقُٿ بُ ؤٴَُٹُد. - بُ ٔىص 1849ڂ، ؤوٍض ظُي بَٔدڀُدض خڀعسٙنً ببٔ زٗي خڀٙدڂ وٸً ٸدڄط زعٹُٕڃ خبؼىد٤ٷ زُىهد. - ٜمىجُٿ ِوبيُ َجُٓ بَٔدڀُص خڀعسٙنً خڀ٭ُزُص بُ خڀسمَُه وَجُٓ بص٭ُدض خڀعىٝنً بُ خڀُٙٶ خْؤ٣، ټدن َعىبٔ بيخَش بؾځص خڀ٭دبٓ خٔٔٗڄٍ خٔبقځَُّص خپبٌ ؤوٙإٌد ٔىص 1911ڂ وٖ ظّخپ ظًَٝ ببٔ خِن ڄه ٌدَظُٵىَي. يوٿ خڀسمَُه ٬دڂ 1890

عدد الصفحات ٤٢

اننشاط انحنصيري في منطقة الخهيح( أىدافو ًأتعاده ًسثم مقاًمحو ) 40 وڄىٍ ٬دڂ1894ڂ ٸًڄط ڀً خڀٽىُٕص خٜٔٗلُص خْڄَُٽُص ي٬مهد خڀٽدڄٿ. - "ټىُػ ټُخؾ" وځٳ ٜمىجُٿ ِوبيُ ٬ځً َجدٔص بؾځص خڀ٭دبٓ خٔٔٗڄٍ وٸدڂ زدڀعًََٓ بُ خبعدڄ٭ص خْڄَُٽُص زدڀٹدٌُش ڀٵعُش ڂن خڀىٸط وٌى َجُٓ ٸٕڃ خڀٌٗىض خبؼُٕمٍ بُ ٌدَظُٵىَي زإڄَُٽد، وٌى ڄ٭هً ڀځمسَُٙه(1) . ٌٽٍخ وُي ٌاٖء خڀٹٕٓ َٕ٭ىن ـدًٌَه بُ خڀً٬ىش ببٔ يوىپ خڀىُٝخوُص ڄه وٗپ ٬ڃپ يءوذ ڄٕعمُ. وڄه ؤـٿ بيودپ خڀىدْ بُ خڀىُٝخوُص ٬ٹًض خبؼابسُخض وؤزُڄط خبػ٥٣ وخوعُٙض خبؼُخټّ خڀعىٝنًَص بُ ټؽنً ڄه ؤٜٹد٪ خڀ٭دبٓ. وڄه ظځٻ خبؼابسُخض: ڄابسُ خڀٹدٌُش ٬دڂ 1324ٌـ- 1906ڂ، وٸً ي٬د بڀًُ ِوبيُ بهًٲ ٬ٹً ڄابسُ بهم٫ خَٔٔدڀُدض خڀعسٙنًَص خڀبروظٕعدوعُص ڀځعٵٽنً بُ ڄٕإڀص وُٙ خٔبقُٿ زنٌ خبؼٕځمنٌ. وڄابسُ خڀعسٙنً بُ خڀٹًْ: 1 -بُ ٬دڂ1343ٌـ-1924ڂ. 2 -بُ ٪خڂ 1347ٌـ-1928ڂ ڄابسُ يوبٕ ظسٙنًٌ. 3 -بُ ٬دڂ1354ٌـ-1935ڂ، ڄابسُ ٠ڃ1200ڄىًوذ. 4 -بُ ٬دڂ1380ٌـ-1961ڂ. وڄابسُ خڀٽىدجٓ خڀبروظٕعدوعُص ٬دڂ 1974ڂ، بُ ڀىِخن زٕىَُٕخ. وڄه ؤو٥ُ خبؼابسُخض ڄابسُ ټىڀىَخيوخ بُ 15خټعىزُ1978ڂ برط بٔڃ"ڄابسُ ؤڄَُٽد خڀٙمدڀُص ڀعىٝنً خبؼٕځمنٌ" ل١ُي (150 )ڄٙعُټدً بيؽځىن ؤوٙ٣ خڀ٭ىدُٜ خڀعىٝنًَص بُ خڀ٭دبٓ، خٔعمُ بؼًش ؤٔسى٬نٌ زٙٽٿ ڄٱځٷ، وٸًڄط ٴًُ بحىغ لىپ خڀعسځُٯ خڀٙدڄٿ ڀٕبقُٿ وظٹًبيً ڀځمٕځمنٌ وخڀٽىدجٓ خڀًَىدڄُٽُص بُ خلمجعم٫ خبؼٕځڃ وبذًُٕ خبؼُٕك وبرسُسً ببٔ ٸځر ټٿ ڄٕځڃ، وبؿدوٖض وُٝخوُص ـًًَش ڀعىٝنً خبؼٕځمنٌ وبرځُٿ ڄٹدوڄص وخٔعفدزص خبؼٕځڃ، (1 ) خبؼىٔى٬ص خبؼُُٕش بُ خْيَدن وخبؼٍخٌر ڄُـ٫ ٔدزٷ. ٚ665-667 زدوعٝدَ وخو٩ُ ظىٝنً خبؼٕځمنٌ بحػ بُ ؤو٥ُ خٔعُخظُفُص ٤ُلهد ڄابسُ ټىڀىَخيو خڀعسٌُٝ ظإڀُٳ خڀًټعىَ ٬سً خڀُِخٶ يَدَ زٽُ ٚ10 .

عدد الصفحات ٤٣

اننشاط انحنصيري في منطقة الخهيح( أىدافو ًأتعاده ًسثم مقاًمحو ) 41 وخٔعىًخڂ خڀٱٍخء، وخڀٝمص ټ٭ىَُٝه بُ ظىٝنً خبؼٕځمنٌ، وظىُٙ٣ يوَ خڀٽىدجٓ خلمحځُص ظىٝنً خڀ٭دبٓ خٔٔٗڄٍ. وٸً خوعهً خبؼابسُ زى٠٫ خٔعُخظُفُص زٹُط َُٔص بػ٥ىَتهد ڄ٫ و٠٫ ڄُّخوُص بؽٍي خبػ٥ص ڄٹًخٌَد 1000ڄځُىن يوَٖ وٸً بً بص٫ ٌٍخ خبؼسځٯ ٴ٭ًٗ وبً بًَخ٬ً بُ ؤلً خڀسىىٺ خْڄَُٽُص خڀٽبري(1) . ټعر خڀًټعىَ بؿمً ٬مدَش بُ ڄُټّ خڀُٙٶ خڀ٭ُبي ڀځًَخٔدض خبغ١دََص وخٖٔعُخظُفُص خڀىخٸ٫ زځىًن برط ٬ىىخن "خٔٔٗڂ وخبؼٕعٹسٿ": بُ ٔىص 1978ڂ خو٭ٹً بُ ټىڀىَخيو زإڄَُٽد ڄابسُ بص٫ خڀُئوْ وخبػبرخء بُ خڀٽىدجٓ خڀٱُزُص وخڄعًخيختهد ڀعًخَْ و٥ص ؤټؽُ ٴد٬ځُص بُ ظىٝنً بصُ٫ خبؼٕځمنٌ، و٤ٍ ٜٵمص خٔٔٗڂ ڄه خڀىـىي... وڀٹً وُٙض خْبحدغ خَْز٭ىن خڀبٍ ٸًڄط ببٔ ٌٍخ خبؼابسُ ڄ٫ خبػ٥ر وخبؼىدٸٙدض خڀبٍ يخَض ٴًُ، وخڀبٍ خٸعُزط ٜٵمدتهد ڄه خْڀٳ ٜٵمص، "ؤن خٔٔٗڂ ٌى خڀًَه خڀىلًُ خڀٌٍ ظىدٸٟ ڄٝديَي خْٜځُص ڄٝديَ ؤٔٓ خڀىُٝخوُص، وخڀى٩دڂ خٔٔٗڄٍ ٌى ؤټؽُ خڀى٩ڃ خڀًَىُص خبؼعىدٔٹص خـعمد٬ُدً ؤُدُٔدً وبكه بحدـص ببٔ ڄحدض خبؼُخټّ ڀٵهڃ خٔٔٗڂ وٖوعُخٸً بُ ًٜٶ ويٌدء، وڀٍڀٻ ٖ َىـً ڀًَىد ؤټؽُ ؤبنُص وؤوڀىَص ڄه ڄى٠ى٪ ظىٝنً خبؼٕځمنٌ، ٴ٭ځً ڄًٌَُ بَٔدڀُدض ؤڄَُٽد خڀٙمدڀُص وخڀٹديش خبؼىَُٝه خِوَُه ؤن َٽعٙٵىخ وَى٤ًوخ ؤٔدڀُر ـًًَش ڀځع٭دون وخبؼٙدَټص ڄ٫ ټىدجٓ خڀ٭دبٓ خڀؽدڀػ و٬مځهد خبؼى٩ڃ ڀځىٜىپ ببٔ خبؼٕځمنٌ." (2) . وبيٽه خڀٹىپ ؤن بشص خوعُخٸدً ظسٙنًَدً ڀٰٓځسُص خڀٕدلٹص ڄه خڀًوپ خڀ٭ُزُص بٌخ بٓ َٻ ن زدبؼًَٔص ؤو خبؼٕعٙٵً وخڀٽىُٕص، ٴسدڀٽعدذ وخٌٔخ٬دض زٽدٴص خڀځٱدض. وبُ ٬ًي ڄه بؾځص "وًخء خڀٽىُٕص" (ظُٖٙ ٌنًخڀً) خڀٝديَ بُ 21ٔسعمبر ٬دڂ 1979ڂ ڄٹدپ ز٭ىىخن"ؤوسدَ ٤ُسص ڄه خڀُٙٶ خْؤ٣" ټعسً ـىن زىظنٌ ٔٽُظنً خڀعفم٫ خڀ٭دبؼٍ ڀځمسَُٙه بُ وُىَىَٺ، خٔعهځً زٹىڀً بُ ٌٍخ خڀ٭دڂ 1979ڂ بسُ90ٔىص ٬ځً وٙد٢ خڀس٭ؽدض خڀعسٙنًَص خڀٽدؼىڀُٽُص بُ خڀُٙٶ خْؤ٣، وٌٍي ڄىدٔسص ٖٔع٭ُخٞ ڄد ؤبقّظً ظځٻ (1 ) وٵٓ خبؼُـ٫ خڀٕدزٷ ٚ670 (2 ) خٔٔٗڂ وخبؼٕعٹسٿ ڄٹدپ ي/ بؿمً ٬مدَش وُٙ ٬ځً ڄى٠٫ ڄُټّ خڀُٙٶ خڀ٭ُبي.

عدد الصفحات ٤٤

اننشاط انحنصيري في منطقة الخهيح( أىدافو ًأتعاده ًسثم مقاًمحو ) 42 خڀس٭ؽدض وٗپ ٌٍي خڀٵعُش. وڄه ٌڀٻ "ڀٹً خٔع٥د٪ خبعهً خڀعسٙنًٌ ؤن بىعُٶ خڀىخٸ٫ خڀؽٹدبُ زإټؽُ بفد ټدن ڄعدلدً ڀً بُ ؤٌ وٸط ڄ١ً. ٴدبؼسُٙون ڄًوخ وًڄدتهڃ ڄه خڀ٭دٜمص ڄٕٹ٣ ببٔ خڄعًخيختهد و٠ىخلُهد لبٌ وٜځىخ ببٔ ڄى٥ٹبٍ "ڂ٢َق وَوي" وٌىدٺ ڄسُٙون َ٭مځىن بُ زځًبٌ "ٜىَ وظىدڂ" وَٹىڄىن زَّدَخض ڂوع٩مص ببٔ ٜٗڀص وزدڀُٰڃ ڄه ؤ٬ًخي خبؼسَُٙه ڀُٕط ټسنًش بٖ ؤنهڃ خٔع٥د٬ىخ ؤن َٙٽځىخ وَٗد ڀځمُٕمُنٌ وخبؼاڄىنٌ بُ ظځٻ خبؼىد٤ٷ، وٌىدٺ خـعمد٬دض ڄى٩مص بؽٍي خبػَٗد بُ خبؼىد٤ٷ خڀًخوځُص ڀځٕځ٥ىص(1) . وخڀعىٝنً ٖ َعُٺ زځًخً بٖ وبعً وٖ ڄځفإ بٖ يوځً ڄه وٗپ بضٗض ڄععدز٭ص وبَٔدڀُدض ڄٕعمُش. وبُ ٌٍخ خٖٔعسُدن ظع١ك خڀٝىَش خڀبٍ ڄه وٗبؽد َعڃ ظىٝنً ټٿ ٘٭ىذ خڀ٭دبٓ. خڀ٭ىىخن: "خٔعسُدن ٬ه خڀٙ٭ىذ خڀبٍ بٓ َعڃ ظىٝنًٌد وخڀبٍ بٓ َٝځهد خڀعىٝنً خبؼُٕمٍ". ٌٿ بذً بؾمى٬ص زَُٙص بٓ َعڃ خڀىٜىپ بڀُهد ؤو بٓ َعڃ ظىٝنًٌد؟ - ٜٵهڃ، ٴٽمد ود٤ر خڀُذ لّٸُدپ بُ خبؼد٠ٍ ٴهى خڀُىڂ بىد٤سىد: َد زه خٔوٕدن ڄدٌخ ظُي؟ - خٔـدزص ٬ځً خْٔحځص بُ خڀٝٵمعنٌ ٔىٲ ظىٴُ خبغً خْيبٗ ڄه خبؼ٭ځىڄدض خبؼ٥ځىزص ڀعٝىُٳ ٌٍي خلمجمى٬ص خڀسَُٙص بُ خڀىُٙش خڀٕىىَص ڀځٙ٭ىذ خڀبٍ بٓ َعڃ خڀىٜىپ بڀُهد. - ز٭ً ٸُخءش خڀعىـُهدض ؤ٤س٫ بـدزعٻ بحُػ ظٽىن ڄٹُوءش زٕهىڀص. - ڀُٓ ڄه خبؼاټً ؤن ظٽىن ڀًَٻ ټٿ خبؼ٭ځىڄدض خڀبٍ ٤ځسعهد، ؤزٍپ ؤٸًٝ ڄد ظٕع٥ُ٫، ڄد ٌٍ خبؼ٭ځىڄدض خڀبٍ ظٵعٹًٌد وَٕع٥ُ٫ خِوُون ظّوًٌَد؟ ؤَٔٿ ڄد ڀًَٻ زإُٔ٪ ڄد بيٽىٻ، خڀُـدء ؤن ٖ ظ٭نً خوعسدٌدً ڀٓ٬ًخي خڀٝٱنًش خبؼىـىيش بجىخَ خْـىزص ٴهٍ ظٕد٬ً (1 ) ؤٴُٹىخ ؤَهد خبؼٕځمىن ٸسٿ ؤن ظًٴ٭ىخ خبعَّص و٬سً خڀىيوي ٘ځبي ٚ34 .

عدد الصفحات ٤٥

اننشاط انحنصيري في منطقة الخهيح( أىدافو ًأتعاده ًسثم مقاًمحو ) 43 خْ٘ىدٚ خِوَُه ٬ځً ب٬ًخي ؤـىزعٻ ڀځىُٙش ڀځٙ٭ىذ خڀبٍ بٓ َعڃ خڀىٜىپ بڀُهد. 1. خٔڃ خلمجمى٬ص خڀسَُٙص ؤو خڀٙ٭ر. 2. خٔڃ ؤو ؤٔڃخء زًَځص ؤو ٤َُٹص ؤوُي ڀٽعدزص خٖٔڃ. 3. خڀٹ٥ُ خڀٌٍ ظىـً ٴًُ خلمجمى٬ص خڀسَُٙص ؤو خڀٙ٭ر. 4. خبغفڃ خڀعٹَُبي بُ ٌٍخ خڀٹ٥ُ. 5. خڀځهفص خلمحځُص ؤو خڀځٱص خڀ٭دڄُص. 6. خڀځٱص خبؼٙعُټص ؤو ڀٱص خڀع٭دڄٿ خڀعفدٌَ. 7. ؤبظدء خلمجمى٬دض خڀًَىُص خبؼىـىيش بُ ؤؤد٢ ٌٍخ خڀٙ٭ر(1) . ٌٽٍخ ٌىخٌٖعمدڂ خڀعىٝنًٌ زسٗي و٘٭ىذ خڀ٭دبٓ ؤَد ټدوط وؤَىمد وـىيض وٌٍي خْٔدڀُر خڀعىٝنًَص بُ زٗي خڀ٭دبٓ َىٵٷ ٬ځُهد زةًٰخٶ ڄه ؤـٿ وٜىپ ټځمص خڀىُٝخوُص وٜىتهد ببٔ ټٿ زُط ڄه زُىظدض خبؼٕځمنٌ بُ خڀ٭دبٓ. - بٌ زځٱط ٸُمص خڀعبر٬دض ڀُٰٓخٞ خڀٽىُٕص 70ڄځُىن يوَٖ بُ ٬دڂ1970ڂ. - وبُ ٬دڂ 2001ڂ زځٱط280زځُىن يوَٖ ؤڄَُٽٍ وڄه خبؼعىٸ٫ ؤن ظسځٯ ٬دڂ 2025ڂ ڄسځٯ950زځُىن يوَٖ. - زځٯ ٬ً خبؼى٩مدض خڀبٍ ظُٔٿ ڄسَُٙه 2200 ڄى٩مص ٬دڂ1970ڂ. - وبُ ٬دڂ 2001ڂ زځٯ خڀ٭ًي 4100 ڄى٩مص وڄه خبؼعىٸ٫ ؤن َٝٿ ب6000 ڄى٩مص ٬دڂ2025ڂ. (1 ) خڀعىٝنً و٥ص ڀٱّو خڀ٭دبٓ خٔٔٗڄٍ خڀعُبصص خڀٽدڄځص ْ٬مدپ خبؼابسُ خڀعسٙنًٌ زىَٖص ټځىَخيو 1978ٚ915 .

عدد الصفحات ٤٦

اننشاط انحنصيري في منطقة الخهيح( أىدافو ًأتعاده ًسثم مقاًمحو ) 44 - ټدن ٌىدٺ1230 بؿ٥ص بٌخ٬ٍش وظځٵَّىن ظىٝنًَص بُ ٬دڂ 1970ڂ وبُ ٬دڂ 2001ڂ زځٱط4450بؿ٥ص وخبؼعىٸ٫ ؤن ظٝٿ ب5400 بؿ٥ص ٬دڂ2025ڂ. - ٬ًي خبؼىَُٝه خْـدور زځٯ 1970 لىخ240 ؤڀٳ ڄىُٝ وبُ ٬دڂ2001ڂ 425 ؤڀٳ ڄىُٝ وڄه خبؼعىٸ٫ ؤن َسځٯ خڀ٭ًي ٬دڂ2025ڂ لىخ550ؤڀٳ ڄىُٝ(1) . بٌخً ٖ ُٰخزص ؤن َؿ وذ خبؼىُٝون خڀ٭دبٓ ټځً وؤن بودوڀىخ بيودپ خبؼٕځمنٌ بُ خڀىُٝخوُص ؤو َِ٬هد بُ زٗيٌڃ، وٸً ًَٜض بؽڃ ٌٍي خبؼسدڀٯ خڀ٥دجځص ووٴُض بؽڃ ظځٻ خٔڄٽدودض خبؽدجځص وـىًض بؽڃ ظځٻ خبعُىٖ خبعُخَش ڄه خبؼىَُٝه، وڀٽه ٌْزٹً لدبؽڃ زةٌن خلله ټمد ٸدپ ظ٭دبٔ: ( إٕٖٔ ايٖرَٜٔٔ نَؿَسُ ٚا ُِٜٓؿٔكَُٕٛ أَََِٛايَُِِٗ ئَٝضُدٗٚا عَِٔ ضَبٌٔٝٔ ايًٖ٘ٔ ؾَطَُِٝٓؿٔكََُْٛٗا ثُِٖ تَهُُٕٛ عًََِِِٝٗٔ حَطِسَ٠ّ ثُِٖ ُٜػًَِبَُٕٛ َٚايٖرَٜٔٔ نَؿَسُٚا إٔيَ٢ جَََِٖٗٓ ُٜخِػَسَُٕٚ ) (2). (1 ) بؾځص خڀىسإ خڀ٭ًي60 بصديي خْو1422ٌـ. (2 ) خْوٵدپ: 36 .

عدد الصفحات ٤٧

اننشاط انحنصيري في منطقة الخهيح( أىدافو ًأتعاده ًسثم مقاًمحو ) 45 انفصم انثانث ًسائم انحنصير وٴًُ ڄسمؽدن : اتظجؾش الأوٍ: اُىٍبئَ اتظجبشوح. ڀٹً ظىى٬ط ؤٔدڀُر خڀعىٝنً ٬بر خْـُدپ وخڀٹُون ڄىعهفص خڀعفًًَ وخڀع٥ىَُ بُ ټٿ ؤُځص ڄه ؤدجځهد. ٴځڃ ظ٭ً خڀىٔدجٿ ٌخض خڀسًخَدض خبؼعىخ٠٭ص ټدڀى٬٧ وخڀعٍټنً بدٹد٤٫ ڄه خٔبقُٿ َُ١ٵً ٬ځُهد ڄٕمص ڄه خڀعُخوُڃ بؾًَص بُ ٬ُٝ ظعدز٭ط ٴًُ وظٗلٹط ؤدجٿ لًَؽص ڄه ٘إنهد ؤن بزًڂ خڀ٭مځُص خڀعىٝنًَص. ڀٍخ ٴٹً ظىسً ڄى٩ُو خڀعىٝنً ببٔ خڀىٔدجٿ وؤـُوخ ٬ځُهد ظٹىبيدض وظ٭ًَٗض ظعىدٔر ڄ٫ خڀّڄدن وخبؼٽدن(1) . لبٌ ؤٜسمط ٌٍي خڀىٔدجٿ خڀبٍ َ٥ُٸهد خبؼىُٝون ظعدز٫ ؤلًغ ڄد ظىٜٿ بڀًُ خڀ٭ځڃ خبغًَػ، ڀُٝٿ ظإؼنًٌد ببٔ ټٿ زُط وؤُٔش ٬ځً وـً خڀسٍٕ٤ص. ٖ ُٔمد خڀسُىظدض وخُْٔ خبؼٕځمص. ڄٕعىًڄص بُ ٌڀٻ ټٿ ؤُځص َُ٘ٵص ؤو يوُحص ، ٴهٍ ڄسدلص ٬ىًٌڃ ٴدڀٱدَص ظبرَ خڀىُٔځص(2) .وؤزُِ خڀىٔدجٿ خبؼسدُ٘ش وؤ٨هٌُد. أولا : اُز٘ظنً اُؼٍِٔ: خڀٹدجڃ ٬ځً خڀىٹدٖ ؤو ٬ځً خڀٕٵٕ٥ص وخڀعٙٽُٻ ٬ځً ٤َُٹص خٖٸع١دذ خبؼ٭ُوٴص ڄؽٿ ٸىپ خڀٙد٬ُ: ڄد ٸدپ َزٻ وَٿ ڀٓبٔ ٔٽُوخ زٿ ٸدپ َزٻ وَٿ ڀځمٝځُىد ((1 خڀعىٝنً ي/ ٬ځٍ خڀىمځص ٚ57، ((2 بحػ ڄىٙىَ ڀځُٙه ي/ ٔځُمدن خڀ٭ىيش ٚ5 .

عدد الصفحات ٤٨