المأثور عن الإمام الشافعي في تفسير آيات الأحكام من كتبه المطبوعة من سورة الأنعام إلى نهاية سورة الناس

464 عىسة اٌنىس ٴٍڀٻ ڄد ٴُٞ خلله ٬ځً خڀ٭ُىنٌ ڄه ٰٟٚ خڀسُٝ ، وٌى ٬مځهمدد ، وٌدى ڄدده خٔن٬دن " ٔ ٔ - ڄىدٸر خڀٙدٴ٭ٍ ڀځسُهٹٍ : ٔ / ٜٖٓ – ٜٖٔ .

465 عىسة اٌنىس لبي رؼبلى :                      الدغـــإٌخ الأو : الدمظــىد ثمىٌــٗ رؼــبلى :                    زنٌ خٔڄدڂ خڀٙدٴ٭ٍ– َُنً٘ خلله ظ٭دلذ – خنٞٹٝدىي زٹىڀدً ظ٭ددلذ :                  وخْلٽدڂ خنٞع٭ځٹص زً ٴٹدپ: " ٸدپ خڀځًَُّ ظَسَدََٺَ وَظَ٭َدڀًَ :                      ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ - ََلٔمًَُ خڀځًَُّ : وَخڀْإَڄُُِ بُ خڀْٽٔعَدذِ وَخڀٕٗىٖصٔ وَټَځَد ڂُ خڀىدْ ََمِعَمٔدٿُ ڄَ٭َدوٍَِ : ؤَزَذَُ٘ب : ؤَنْ ََٽُىنَ خڀځًَُّ ٬ّ وـٿ لَُٖڂَ ُ٘حدً ، ؼُڃٖ ؤَزَدلًَُ ٴَٽَدنَ ؤَڄُُِيُ بلِځَدپَ ڄدد لَُٖڂَ ، ټَٹَىِپِ خڀځًَّٔ ٬ّ وـٿ :        ٕ وَټَٹَىِڀًٔٔ :          3 خََِصَ . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ - ََلٔمًَُ خڀځًَّ : ُ وٌََڀٔٻَ ؤَوًُٖ لَُٖڂَ خڀًَُِٖٝ ٬ځً خڀْمُمُِِڂِ ، وَوَهًَ ٬ده خڀْسَُِ٫ِ ٬ٔىًَِ خڀىًَٚخءِ ، ؼُڃٖ ؤَزَدلَهُمَد بُ وَٸْطٕ َُُِِٰ خڀٌٍ لَُٖڄَهُمَد ٴًُ ، ټَٹَىِڀًٔٔ : ٔ - خڀىىَ : ٕٖ . 2 - خنٞدجًش: ـّء ڄه آَص ٕ . 3 - خنٛم٭ً: ـّء ڄه آَص ٓٔ .

466 عىسة اٌنىس                  1 وَٸَىِڀٔددددًٔ :            ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ : وَؤَِ٘سَديْ ڀٔهٍََخ ټَؽٔنًْ بُ ټٔعَدذِ خڀځًَّٔ ٬ّ وـٿ ؤَُىٖصٔ وَسًُِٚٔ ٜځً خڀځَّدًُ ٬ځًُ ؤځڃ ، ڀُٓ ؤَنَّ لَعِمّد ؤَنْ ََِٝ٥َديُوخ بٌَخ لَځُّىخ وَڀَد ََىِعَُُٙٔوخ ڀٔ٥َځَرِ خڀعٚفَددََشٔ بٌَخ َٜځَّىِخ ، وَڀَد ََإْټُٿُ ڄه ًََٜخٶِ خڄَُِؤَ ظًٔٔ بٌَخ ٤َدزَطِ ٬ىً زًِٔ وَٵّْٕد وَڀَد ََإْټُٿُ ڄه زًََوَعٔدًٔ بٌَخ وَمٌَََُد . ٸدپ : وََُمِعَمَٿُ ؤَنْ ََٽُىنَ يَڀَّهُڃِ ٬ځً ڄد ٴًُ ًٌَُُُِ٘ڃِ زِدڀىٚٽَدقِ ؛ ڀٔٹَىِڀٔ دًٔ ٬ّ وـدٿ :             3 ًََُپُّ ٬ځً ڄد ٴًُ َٔسَرُ خڀْٱٔىَدً وَخڀْ٭َٵَدٲٔ ټَٹَ دىِپِ خڀىّٔ ٜځً خڀځًَُّ ٬ځًُ ؤ دځڃ : (( َٔدٴُُٔوخ ظَٝٔمٗىخ وَظَُُِِٸُدىخ )) 4 ٴَةِوٖمَد ٌٍخ يَڀَدڀَصٌ ڀَد لَعِڃْ ؤَنْ ََُٕدٴَُٔ ڀٔ٥َځَرِ ٜٔمٖصٕ وََِِِٶٍ . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ : وََُمِعَمَٿُ ؤَنْ ََٽُىنَ خ ڀْإَڄُُِ زِدڀىٚٽَدقِ لَعِمّد ، وبُ ټُٿٍّ خڀْمَدعِڃُ ڄده خلله خڀًُِٗ٘ٔ ٴََُفِعَمٔ٫ُ خڀْمَعِڃُ وَخڀًُُِٗ٘ . وٸدپ زَ٭ُِٟ ؤٌَِٿِ خڀْ٭ٔځْڃِ : خڀْإَڄُُِ ټُځًُُّ ٬ځً خڀْةِزَدلَصٔ وَخڀًٖڀَدڀَصٔ ٬ځً خڀًُِٗ٘ٔ لّٖ ظُىـًََ خڀًٖڀَدڀَصُ ڄه خڀْٽٔعَ ددذِ ؤو خڀٕٗىٖصٔ ؤو خڀْةِـِمَد٪ِ ٬ځً ؤَوًُٖ بوٖمَد ؤًَََُِ زِدڀْإَڄُِِ خڀْمَعِڃُ ، ٴََُٽُىنُ ٴَُِ٠ّد ڀَد ََمٔٿُّ ظَُِټًُُ ، ټَٹَىِپِ خڀځًَّٔ ٬ّ وـٿ :        5 ٴَد دًَپَّ ٬ځً ؤَوٖهُمَ دد لَعِڃْ وَټَٹَىِڀًٔٔ :        6 وَٸَىِڀًٔٔ : ٖ- خڀىٕدء : ٗ . ٗ - خنٜؿ : ـّء ڄه آَص ٖٙ . ٘ – خڀىىَ : ٕٖ . ٗ – ؤوُـً خٔڄدڂ ؤنً٘ بُ ڄٕىًي: ٕ / ٖٓٛ ، وخڀسُهٹٍ بُ ٔىىً : ٚ / ٕٓٔ ، وخڀٙهدذ خڀٹ١د٬ٍ بُ ڄٕىًي ٚ ٕٕٙ ، ٖٕٙ ، وخنٝ٥ُر بُ ظدَن٫ً : ٓٔ / ٖٚٛ ، وخزه ؤبي لدبً بُ خڀ٭ځٿ : ٕ / ٖٕٗ ، وخڀ٭فځىني بُ ټٙٳ خنٝٵدء : ٔ / ٜٖ٘ ، وخنُٟؽمٍ بُ ن٠م٫ خڀّوخجً : ٖ / ٕٔ ، ٘ / ٕٖٗ . ٘ – خڀسٹُش : ٖٗ . ٙ – خڀعىزص : ٖٓٔ .

467 عىسة اٌنىس       وَٸَىِڀٔددًٔ :             ٴٍټُ خڀْمَؿٖ وَخڀْ٭ُمَُِشَ ڄَ٭ّد بُ خڀْإَڄُِِ ، وَؤَٴْدَُيَ خڀْمَدؿٖ بُ خڀْٵَ ُِِٞ ، ٴځڃ ََٹُٿْ ؤَټْؽَُُ ؤٌَِٿِ خڀْ٭ٔځْڃِ : خڀْ٭ُمَُِشُ ٬ځً خڀْمَعِڃِ . وَبِنْ ټىد وُمٔرٗ ؤَنْ ڀَد ًَََ٬َهَد ڄُِٕځٔڃْ . وَؤَِ٘سَديُ ٌٍخ بُ ټٔعَدذِ خڀځًَّٔ ٬ّ وـٿ ټَؽٔنًْ . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ : وڄد نهً خڀځًَُّ ٬ىً ٴَهُىَ ڄُمَُٖڂْ لّٖ ظُىـًََ خڀًٖڀَدڀَصُ ٬ځًُ زِإَنَّ خڀىٖهٍَِ ٬ىً ٬ځً َُُِِٰ خڀعٖمُِِنًِ وَؤَوًُٖ بوٖمَد ؤًَََُِ زًِٔ خڀْةََِِ٘ديُ ؤو ظَىٌَّّٗد ؤو ؤَيَزّد ڀٔځْمَىِهٍِٚ ٬ىً . وڄد نهً ٬ىً َٔىپ خڀځًَّٔ ٜځً خڀځًَُّ ٬ځًُ ؤځڃ ټٍََڀٔٻَ ؤََِ١ّد . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ - ََلٔمًَُ خڀځًَُّ - وَڄَهِ ٸدپ : خڀْإَڄُُِ ٬ځً َُُِِٰ خڀْمَعِڃِ لّٖ ظَإْظٍَٔ يَڀَدڀَدصٌ ٬ځً ؤَوًُٖ لَعِڃْ خوِسَٱًَ ؤَنْ ظَٽُىنَ خڀًٖڀَدڀَصُ ٬ځً ڄد ؤُٜٵَطِ ڄه خڀْٵَُِٶِ زنٌ خڀْإَڄُِِ وَخڀىٖهٍِِ ، وڄد وََٜٵْىَد بُ ڄُسِعًََؤٔ ټٔعَدذِ خڀځًَّٔ خڀْٹُُِآنٔ وَخڀٕٗىٖصٔ ، وَؤَِ٘سَديْ ڀٔ ٍَڀٔٻَ َٔٽَعِىَد ٬ىً خټْعٔٵَدءً زِمَد ٌَټَُِوَد ٬َمٖد لد وٍَْټُُِ . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ : ؤوّّود ُٔٵَُْدنُ ، ٬ه ڄُمَمًٖٔ زه ٬َفِځَدنَ ، ٬ه ؤزًُ3 ، ٬ه ؤبي ٌَََُُُِشَ - َ٠ٍ خڀځًَُّ ٬ىً - ؤَنَّ ََُٔىپَ خڀځًَّٔ ٜځً خڀځًَُّ ٬ځًُ ؤځڃ ٸدپ : (( ٌََُووٍِ ڄد ظََُټْعُٽُڃِ ٴةوً بوٖمَد ٌَځَٻَ ڄه ټدن ٸَسِځَٽُڃِ زِٽَؽَُْشٔ ُٔاَخڀٔهِڃِ وَخوِعٔځَددٴٔهِڃِ ٬ځً ؤَوِسَُِدجٔهِڃِ ٴم دد ؤَڄَُِظُٽُڃِ زًِٔ ڄه ؤَڄٍُِ ٴدجعىخ ڄىً ڄد خِٔعَ٥َ٭ِعُڃِ وڄد وَهَُِدعُٽُڃِ ٬ىدً ٴَدوِعَهُىخ )) 4 ٚ - خڀسٹُش : ٜٙٔ . ٕ - آپ ٬مُخن : ٜٚ . ٖ - ٬فٗن خنًٞني ڄىلذ خنٞٙم٭ٿ ز١ڃ خنُٞڃ ؤٽىن خنٞ٭فمص وٴعك خنُٞڃ وټُٕ خنٞهمځص وظًًَٙ خڀٗڂ ٖ زإْ زً . ظٹَُر خڀعهٍَر : ٔ/ٖٚٛ ٗ - ؤوُـً خٔڄدڂ ڄٕځڃ بُ ٜمُمً ، ټعدذ خنٜؿ ، زدذ ( ٴُٞ خنٜؿ ڄُش بُ خڀ٭مُ ) ٕ/ٜ٘ٚ

468 عىسة اٌنىس ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ : ؤوّّود ُٔٵَُْدنُ ، ٬ه ؤبي خڀّٚوَدئ ، ٬ه خڀْإَ٬َُِؾِ ، ٬ه ؤبي ٌََُُِدَُشَ ، ٬ه خڀىّٔ ٜځً خڀځًَُّ ٬ځًُ ؤځڃ ڄٔؽْٿُ ڄَ٭ِىَديُ . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ - ََلٔمًَُ خڀځًَُّ : وٸً َُمِعَمَٿُ ؤَنْ ََٽُىنَ خڀْدإَڄُُِ بُ ڄَ٭ِىَدً خڀىٖهِدٍِ ، ٴََُٽُىوَدنٔ ڀَدِِڄَُِهِ بڀَّد زًَِڀَدڀَصٔ ؤَوٖهُمَد َُُُِٰ ڀَدِِڄَُِهِ ، وَََٽُىنُ ٸَىِپُ خڀىّٔ ٜځً خڀځَّدًُ ٬ځُدً ؤځڃ : (( ٴدجعىخ ڄىً ڄد خِٔعَ٥َ٭ِعُڃِ )) ؤَنْ ََٹُىپَ : ٬ځُهڃ بظَُِدنُ خڀْإَڄُِِ ٴُٔمَد خِٔعَ٥َ٭ِعُڃِ ؛ ڀٔإَنَّ خڀىدْ بوٖمَد ټُځِّٵُىخ ڄد خِٔعَ٥َد٬ُىخ بُ خڀْٵٔ٭ِٿِ خِٔعٔ٥َد٬َصَ ٍَِ٘ ءٍ ڀٔإَوًُٖ َ٘دٍِءٌ ڄُعَٽَځَّدٳْ ، وَؤَڄٖد خڀىٖهٍُِ ٴَدڀعُِٖٺُ ڀٔٽُٿِّ ڄد ؤَََخيَ ظَُِټًُُ ََِٕعَ٥ُٔ٫ُ ؛ ڀٔإَوًُٖ ڀُٓ زِعَٽَځُّٳٔ ٍَِ٘ءٍ ََمًُِغُ بوٖمَد ٌى ٍَِ٘ءٌ َُٽَٳٗ ٬ىً . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ - ََلٔمًَُ خڀځًَُّ : وَ٬َځًَ ؤٌَِٿِ خڀْ٭ٔځْڃِ ٬ٔىًَِ ظٔ ځَدوَشٔ خڀْٽٔعَدذِ وَڄَ٭ُِِٴَدصٔ خڀٕٗدىٖصٔ ٤َځَرُ خڀًٖڀَدجٔٿِ ڀُُٔٵَُٚٸُىخ زنٌ خڀْمَعِڃِ وَخڀْمُسَدقِ وَخڀْةََِِ٘دئ خڀٌٍ ڀُٓ زِمَعِڃٍ بُ خڀْإَڄُِِ وَخڀىٖهٍِِ ڄَ٭ّد . ٸدپ : ٴَمَعِڃْ ڀَدِِڂْ ڀٔإَوِڀَُٔدءِ خڀْإَََدڄًَ وَخڀْمََُخجُِٔ خڀسىخڀٯ بٌَخ ؤَََيِنَ خڀىٚٽَدقَ وَيُ٬ُىخ بڀًَ َِ٠ّد ڄه خڀْإَِِوَخؾِ ؤَنْ ََُّوٚـُىٌُهٖ ڀٔٹَىِپِ خڀځًَّٔ ظَ٭َددڀًَ :                  1 ٸدپخڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ - ََلٔمًَُ خڀځًَُّ : ٴَةِنْ َُ٘ سًَٚ ٬ځً ؤَلًَٕ ؤَنَّ ڄُسِعًََؤَ خڀْأََصٔ ٬ځً ٌٔټُِْ خڀْإَِِوَخؾِ ، ٴَٵٍٔ خڀْأََصٔ يَڀَدڀَصٌ ٬ځً ؤَوًُٖ بوٖمَد نهً ٬ه خڀْ٭َ١ِٿِ خڀْإَوِڀَُٔدءَ ؛ ڀٔإَنَّ خڀّٖوِؾَ بٌَخ ٤َځَّٷَ ٴَسَځَٱَدطِ خڀْمَُِؤَشُ خڀْإَـَٿَ ، ٴَهُىَ ؤَزِ٭ًَُ خڀىدْ ڄىهد ، ٴَٽَُِٳَ ََ٭ِ١ُځُهَد ڄه ڀَد َٔسُِٿَ وَڀَد ُِ٘ٔٺَ ڀدً بُ ؤَنْ ََ٭ِ١ُځَهَد بُ زَ٭ِ١ٔهَد ؟ . ٴَةِنْ ٸدپ ٸَدجٔٿٌ : ٸً ظَمِعَمٔٿُ بٌَخ ٸَدََزِهَ زُځُىٮَ ؤَـَځٔهِهٖ ؛ ڀٔإَنَّ خڀځًََّ ٬ّ وـدٿ َٹدىپ ڀٔځْدددإَِِوَخؾِ :              2 ٔ - خڀسٹُش : ـّء ڄه آَص ٕٖٕ . ٔ– خڀسٹُش : ـّء ڄه آَص ٖٕٔ .

469 عىسة اٌنىس ٴَدڀْأََصُ ظًَُپُّ ٬ځً ؤَوًُٖ لد َُُِيِ ٜد ٌٍخ خڀْمَ٭ِىًَ ، وَؤَوٖهَد ڀَد ظَمِعَمٔځًُُ ؛ ڀٔإَوٖهَدد بٌَخ ٸَدََزَدطِ زُځُىٮَ ؤَـَځٔهَد ؤو لد ظَسِځُٱِ ًُ ، ٴَٹًَِ لَ٩ََُ خڀځًَُّ ظَ٭َدڀًَ ٬ځُهد ؤَنْ ظُىِٽَكَ ڀٔٹَىِپِ خڀځًَّٔ ٬ّ وـٿ :           1 ٴَځَد ََإْڄُُُ زِإَنْ ڀَد ََمِىَ٫َ ڄه خڀىٚٽَدقِ ڄه ٸً ڄَىَ٭َهَد ڄىً ، بوٖمَد ََإْڄُُُ زِإَنْ ڀَد ََمِعَىِ٫َ ڄٔمٖد ؤَزَدقَ نٟد ڄه ٌدى زَِٕسَرٍ ڄه ڄَىِ٭ٔهَد . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ - ََلٔمًَُ خڀځًَُّ : وٸً لَٵٔ٧َ زَ٭ُِٟ ؤٌَِٿِ خڀْ٭ٔځْڃِ ؤَنَّ ٌٍي خڀْأََصَ وََّڀَدطِ بُ ڄَ٭ِٹٔٿِ زه َََٕدٍَ 2 ؛وٌََڀٔٻَ ؤَوًُٖ َِوٖؾَ ؤُوِعًَُ ََـُځًد ، ٴَ٥َځَّٹَ هَد وَخوِٹَ١َطِ ٬ٔدًٖظُهَد ، ؼُدڃٖ ٤َځَرَ وِٽَدلَهَد وَ٤َځَسَعًُِ ، ٴٹدپ : َِوٖـِعُٻ يُونَ َُُِِٰٺ ؤُوِعٍٔ ؼُڃٖ ٤َځَّٹْعهَد ، ڀَد ؤُوِٽٔمُٻ ؤَزًَّخ ، ٴَىََّڀَطِ :             . ٸدپ : وبُ ٌٍي خڀْأََصٔ يَڀَدڀَصٌ ٬ځً ؤَنَّ خڀىٚٽَدقَ ََعٔڃٗ زُِِ٠َد خڀْىَڀٍٔٚ ڄ٫ خڀّٖوِؾِ وَخڀّٖوِـَدصٔ . وٌٍَََخ ڄَىِ٠ُى٪ْ بُ ٌٔټُِْ خڀْإَوِڀَُٔدءِ . وَخڀٕٗىٖصُ ظًَُپُّ ٬ځً ڄد ًََُپُّ ٬ځًُ خڀْٹُُِآنُ ڄه ؤَنَّ ٬ځً وَڀٍٔٚ خڀْمُُٖ شٔ ؤَنْ ََىِٽٔمَهَد . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ : ؤوّّودد ڄَ ددڀٔٻْ ، ٬ه ٬سً خڀځًَّٔ زه خڀْٵَ١ِٿِ 4 ، ٬ه وَدٴٔ٫ِ زه ـُسٍَُُِ 5 ،٬ه خزه ٬َسٖدٍْ ، ٸدپ : ٸددپ َٔدىپ خڀځًَّٔ ٜځً خڀځًَُّ ٬ځًُ ؤځڃ : ٔ - خڀسٹُش : ـّء ڄه آَص ٖٕ٘ . ٕ - ڄَ٭ِٹٔٿُ زه َََٕدَ زه ٬َسًِ خلله زه ڄُ٭َّّ زه لََُخٶ زه ٌَْ زه ټ٭ر زه ٬سً خزه ؼىَ زه ٌٍُْڄَص زه ٖ٤ڃ زه ٬ؽمدن زه ٬مُو زه ؤُيٚ زه بڀُدْ زه ڄُ١َُ خنّٞني َٽنى ؤزد ٬سً خلله وٸُٿ ؤزى َٕدَ وؤزى ٬ځٍ ، ٜمر َٔىپ خلله و٘هً زُ٭ص خڀُ٠ىخن . خًٔ خڀٱدزص : ٘/ٕ٘ٗ ٖ - خڀسٹُش : ٕٖٕ . ٗ - ٬سً خلله زه خڀٵ١ٿ زه خڀ٭سدْ زه َزُ٭ص زه خنٜدَغ زه ٬سً خنٞ٥ځر خنٟدشمٍ خنًٞني ؼٹص . ظٹَُر خڀعهٍَر ٔ/ٖٚٔ ٘ - ودٴ٫ زه ـسنً زه ڄ٥٭ڃ خڀىىٴځٍ ، ؤزى ن١مً ، وؤزى ٬سً خلله خنًٞني ، َوي ٬ه ؤزًُ ، وخڀ٭سدْ زه ٬سً خنٞ٥ځر ، و٬سً خلله زه ٬سدْ ، وٰنًٌڃ ، و٬ىً ٬ُوش زه خڀّزنً ، ؤ٭ًُ زه بزُخٌُڃ ، ولٽُڃ زه لٽُڃ ، ؼٹص ٴد٠ٿ . تهٍَر خڀعهٍَر ٛ / ٘ٙٗ ، خڀعٹَُر ٕ/ ٛٔٙ ، خڀٽد٘ٳ : ٖ / ٖٚٔ

470 عىسة اٌنىس (( خڀْإََٚڃُ ؤَلَٷٗ زِىَٵِْٕهَد ڄه وَڀُٔٚهَد ، وَخڀْسِٽُُْ ظُِٕ عَإٌَْنُ بُ وَٵِْٕهَد ، وَبٌِْوُهَد ُٜمَدظُهَد )) 1 وٸددپ : (( ؤََٗمَد خڄَُِؤَشٕ وَٽَمَطِ زِٱَُُِِ بٌْنٔ وَڀُٔٚهَد ٴَىِٽَدلُهَد زَد٤ٔٿٌ ، ٴَدةِنْ خِ٘دعَفَُُوخ ٴَدڀٕٗځْ٥َدنُ وَڀٍٔٗ ڄه ڀَد وَڀٍٖٔ ڀً )) 2 ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ - ََلٔمًَُ خڀځًَُّ : وبٌخ ټدوط ؤَلَٷٖ زِىَٵِْٕهَد وټدن خڀىٚٽَدقُ ََعٔڃٗ زِدًٔ ،لد ََٽُهِ ڀً ڄَىِ٭ُهَد خڀىٚٽَدقَ . وَٸَىِپُ خڀىّٔ ٜځً خڀځًَُّ ٬ځًُ ؤ دځڃ : (( ٴَةِنْ خِ٘عَفَُُوخ ٴَدڀٕٗځْ٥َدنُ وَڀٍٔٗ ڄه ڀَد وَڀٍٖٔ ڀً )) ًََُپُّ ٬ځً ؤَنَّ خڀٕٗځْ٥َدنَ َُىِٽٔكُ خڀْمَُِؤَشَ ڀَد وَڀٍٖٔ نٟد ، وَخڀْمَُِؤَشُ نٟد وَڀٍٔٙ ََمِعَىِ٫ُ ڄده بوِٽَدلٔهَد بٌَخ ؤَوَُِؾَ خڀْىَڀٍٔٗ وَٵًَُْٕ ڄه خڀْىِڀَدََصٔ زِمَ٭َُِٝٔعًٔٔ زِدڀْ٭َ١ِٿِ . وٌََدٍَخنٔ خڀْمَدًَٔؽَدنٔ ڄُؽْسَعَدنٔ بُ ټٔعَدذِ خڀْإَوِڀَُٔدءِ . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ - ََلٔمًَُ خڀځًَُّ : وَخڀُٖـُ ٿُ ًََِوُٿُ بُ زَ٭ِِٟ ؤَڄُِِئ بُ ڄَ٭ِىَدً خڀْإَََددڄًَ 3 خڀٍََّٔهَ ٬ځً خڀْإَوِڀَُٔدءِ ؤَنْ َُىِٽٔمُىٌُهٖ 4 بٌَخ ټدن ڄَىِڀًً زَدڀٔٱّد ََمِعَدؾُ بڀًَ خڀىٚٽَددقِ وَََٹْدًَُٔ زِدڀْمَدپِ ، ٴَ٭َځًَ وَڀًُٔٚٔ بوِٽَدلًُُ ، ٴَځَىِ ټدوط خڀْأََصُ وَخڀٕٗىٖصُ بُ خڀْمَ ُِؤَشٔ وَدٜٖصً ، ڀَدِّڂَ ٌڀدٻ ٬ٔىًٌِٔ خڀُٖـُٿَ ؛ ڀٔإَنَّ ڄَ٭ِىًَ خڀٌٍ ؤًَََُِ زًِٔ وِٽَ ددقُ خڀْمَُِؤَشٔ خڀْ٭َٵَدٲُ ڀٔمَد وُځٔٷَ ٴُهدد ڄده ٔ - ؤوُـً خٔڄدڂ ڄٕځڃ بُ ٜمُمً : ټعدذ خڀىٽدق ، زدذ ( خٔعحٍخن خڀؽُر بُ خڀىٽدق زدڀى٥ٷ ، وخڀسٽُ زدڀٕٽىض )) ٕ / ٖٚٓٔ . ٕ - ؤوُـً خٔڄدڂ خڀعُڄٌٍ بُ ٔىىً زَدذ ( ڄد ـدء ڀَد وِٽَدقَ بٖ زِىَڀٍٍّٔ ) وٸدپ : ٌٍخ لًَػ لٕه . خو٩ُ ٖ/ ٚٓٗ ٖ - خَْدڄً نٗ٫ ؤنً ، وخْنً َىٜٳ زً خڀٍټُ وخْوؽً َٹدپ : َـٿ ؤنً وخڄُؤش ؤنً وؤن٬ص بٌخ لد َٽه نٟد ِوؾ . خو٩ُ ظٵٕنً خڀ٥ٌّّ ٛٔ / ٕ٘ٔ . ٗ - ٸدپ خڀىىوٌ : ن٩ىِ ڀىلر خڀّٝٔ ؤن َّوـً بٌخ ټدن خڀّٝٔ ٰنً زدڀٯ ، وبٌخ ټدن خٖزه زدڀٱدً ٴځُٓ ڀٓذ ٬ځًُ وَٖص بُ وٽدلً ، وبن ِوـً زٱنً بٌوً ، ټدن خڀىٽدق زد٤ًٗ ؛ ْن خڀسدڀٯ ٌى خڀ ٌٍ َعىلذ خڀ٭ٹً . خو٩ُ خٛمى٪ ُ٘ق خنٞهٍذ ڀځىىوٌ ٚٔ /ٕٖ٘ ، ٖٗ٘

471 عىسة اٌنىس خڀٖٙهِىَشٔ 1 وَوَىِٲٔ خڀْٵٔعِىَصٔ ، وٌََڀٔٻَ بُ خڀُٖـُٿِ ڄٍَْټُىَْ بُ خڀْٽٔعَدذِ ؛ ڀٔٹَىِپِ خڀځًَّٔ ٬ّ وـٿ :         2 ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ - ََلٔمًَُ خڀځًَُّ : بٌَخ ټدن خڀُٖـُٿُ وَڀٍٖٔ وَٵًِْٕٔ وَخڀْمَُِؤَشٔ ، ؤَلِسَسِط ڀٔٽُدٿِّ وَخلًٕٔ ڄٔىِهُمَد خڀىٚٽَدقَ بٌَخ ټدن ڄٔمٖهِ ظَعُىٶُ وَٵًُُْٕ بڀًَُِٔ ؛ ڀٔإَنَّ خڀځًََّ ٬ّ وـٿ ؤَڄَدَُ زِدًٔ وَََ٠ًَُُٔ وَوًََذَ بڀًَُِٔ وَـَ٭َٿَ ٴًُ ؤَِٔسَدذَ ڄَىَدٴٔ٫َ . ٸدپ :        ٖ وٸدپ خڀځًَُّ ٬ّ وـٿ :               ٗ وَٸُٔٿَ بنَّ خڀْمَٵًََشَ خڀْإَِٜهَدَُ . وٸدپ ٬ّ وـٿ :       ٴَسَځَٱَىَد ؤَنَّ خڀىّٔ ٜځً خڀځًَُّ ٬ځُ دً ؤځڃ ٸدپ : (( ظَىَدټَمُىخ ظَٽْؽُُُوخ ٴَةِوٍٚ ؤُزَدٌٍٔ زِٽُڃِ خڀْإُڄَڃَ لّٖ زِدڀٕٖ ٹْ٣ٔ ))ٙ وَزَځَٱَىَد ؤَنَّ خڀىّٔ ٜځً خڀځًَُّ ٬ځًُ ؤځڃ ٸدپ : (( ڄه ؤَلَرٖ ٴٔ٥َُْظٍٔ ٴَځَُِْٕعَهٖ زُِٕدىٖعٍٔ وَڄٔهِ ُٔىٖعٍٔ خڀىٚٽَدقُ )) 7 ٔ - خڀٙهىش بُ خڀځٱص : خ٘عُدٶ خڀىٵٓ بلذ خڀٍٙء . خنٞٝسدق خنٞىنً ڀځ٭دلد ؤنً٘ زه ن١مً زه ٬ځٍ خڀٵُىڄٍ، ڄٽعسص ڀسىدن ، ٢ ٜٜٓٔ ڂ : ٚ ٕٗٔ . خڀٙهىش بُ خٖٜ٥ٗق : وّو٪ خڀىٵٓ بلذ ن١سىذ ٖ ظعمدڀٻ ٬ىً ، وٸدپ خزه خڀٽمدپ : لُټص خڀىٵٓ ٤ځسدً ڀځمٗجڃ . ڄ٭فڃ خنٞٝ٥ځمدض خڀٵٹهُص ٕ / ٖٙٗ . ٕ - آپ ٬مُخن : ـّء ڄه آَص ٗٔ . ٖ - خْ٬ُخٲ : ـّء ڄه آَص ٜٛٔ . ٗ - خڀىمٿ : لّء ڄه آَص ٕٚ . ٘ - خڀٵُٸدن : ـّء ڄه آَص ٗ٘ . ٙ - ؤوُـً خٔڄدڂ ٬سً خڀُِخٶ خڀٝى٭دني بُ ڄٝىٵً ، (زدذ وـىذ خڀىٽدق وٴ١ځً ) ٙ / ٚٙٔ، وخڀسُهٹٍ بُ ڄ٭ُٴص خڀٕىه وخِؼدَ ( زدذ خڀعُُٰر بُ خڀىٽدق ) ٘ / ٜٕٔ . ٚ - ؤوُـً خٔڄدڂ ٬سً خڀُِخٶ بُ ڄٝىٵً ، زدذ ( وـىذ خڀىٽدق وٴ١ځً ) ٙ / ٜٙٔ، خڀسُهٹٍ بُ ٔىىً خڀٽّّي ( زدذ خڀُٰسص بُ خڀىٽدق ) : ٚ / ٚٚ

472 عىسة اٌنىس وَزَځَٱَىَد ؤَنَّ خڀىّٔ ٜځً خڀځًَُّ ٬ځًُ ؤځڃ ٸدپ :(( ڄه ڄَدضَ ڀً ؼَځَدؼَصٌ ڄه خڀْىَڀًَٔ لد ظَمًَُٕٖ خڀىٖ دَ ))ٔ وََُٹَدپُ بنَّ خڀُٖـُٿَ ڀَُُُِٴَ٫ُ زًُِ٬َدءِ وَڀًَٔئ ڄه زَ٭ًِٔئ . ٸدپ : وَزَځَٱَىَد ؤَنَّ ٬ُمََُ زه خڀْىَ٥َّدذِ - َ٠ٍ خڀځًَُّ ٬ىً – ٸدپ : ( ڄد ََؤََِط ڄٔؽْٿَ ڄده ظََُٺَ خڀىٚٽَدقَ زَ٭ًَِ ٌٍي خڀْأََصٔ :          ٕ )ٖ ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ : ؤوّّود ُٔٵَُْدنُ 4 ، ٬ه ٬َمُِِو زه ئَىَدٍَ 5 ، ؤَنْ خزه ٬ُمَدَُ ؤَََخيَ ؤَنْ ڀَدد ََىِٽٔكَ ، ٴٹدڀط ڀً لَٵَْٝصُ : ( ظََّوٖؾِ ٴَةِنْ وُڀًَٔ ڀَٻ وَڀًَْ ٴَ٭َدَٖ ڄه زَ٭ًِٔٺ يَ٬َىِخ ڀَٻ ) 6 . . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ - ََلٔمًَُ خڀځًَُّ - : وَڄَهِ لد ظَعُٷِ وَٵًُُْٕ ولد ََمِعَؿِ بڀًَ خڀىد دِّٽَدقِ ڄده خڀُٚـَدپِ وَخڀىَٕٚدءِ زِإَنْ لد ظُىِځَٷِ ٴًُ خڀٖٙهِىَشُ خڀّٗ ـُ٭ٔځَطِ بُ ؤَټْؽَُِ خڀْىَځْٷِ ، ٴةن خڀځًََّ ٬د دّ وـدٿ َٹىپ :         7 . ؤو زِ٭َددٍَِٞ ؤٌٌََْرَ خڀٖٙهِىَشَ ڄه ټٔسٍَُ ؤو َُُِِٰئ ، ٴَځَد ؤَََي زَإّْٔد ؤَنْ ًَََ٪َ خڀىٚٽَدقَ ، زَٿْ ؤُلٔرٗ ٌڀدٻ ، وَؤَنْ ََعَىَځًَّ ڀٔ٭ٔسَديَشٔ خڀځًَّٔ 8 . ٔ - ؤوُـً خٔڄدڂ خڀسىدٌَ بُ ٜمُمً ،زَدذ (ڄد ٸُٔٿَ بُ ؤَوِڀَدئ خڀْمُِٕځٔمٔنٌَ ) ٬ه ؤبي ٌَََُُُِشَ َ٠ٍ خلله ٬ىً ٬ه خڀىّٔ ٜځً خلله ٬ځًُ ؤځڃ ( ڄه ڄَدضَ ڀً ؼَځَدؼَصٌ ڄه خڀْىَڀًَٔ لد ََسِځُٱُىخ خڀْمٔىِػَ ټدن ڀً لٔفَدزّد ڄه خڀىٖدَِ ؤو يوٿ خڀْفَىٖصَ ) ٔ / ٗٙٗ . ٕ - خڀىىَ : ـّء ڄه آَص ٕٖ . ٖ - ؤوُـً ٬سً خڀُِخٶ بُ ڄٝىٵً : ٙ / ٔٚٔ ، ٖٚٔ ، وخڀسُهٹٍ بُ ڄ٭ُٴص خڀٕىه وخِؼدَ : ٓٔ / ٕٖ٘ٗٔ. ٗ - ظٹًڄط ظُنٗعً ٘ - ظٹًڄط ظُنٗعً ٙ - ؤوُـً خٔڄدڂ خڀسُهٹٍ بُ ٔىىً ، زدذ( خڀُٰسص بُ خڀىٽدق ) ٚ / ٜٚ ، وخٔڄدڂ ٔ٭ًُ زه ڄىٝىَ بُ ٔىىً ، زدذ (خڀعُُٰر بَ خڀىٽدق ) ٔ / ٛٙٔ . ٚ - آپ ٬مُخن : ـّء ڄه آَص ٗٔ . ٛ - خڀىدْ بُ خڀىٽدق ٬ځً ؼٗؼص ؤ٠ُذ ؤ - ڄىهڃ ڄه ن٫دٲ ٬ځً وٵًٕ خڀىٸى٪ بُ خا٩ىَ بن ظُٺ خڀىٽدق ٴهٍخ ن٩ر ٬ځًُ خڀىٽدق بُ ٸىپ ٬دڄدص خڀٵٹهدء ْوً َځّڄً خ٬ٵدٲ وٵًٕ وٜىنهد ٬ه خنُٜخڂ و٤َُٹً خڀىٽدق .

473 عىسة اٌنىس وٸً ٌَټََُ خڀځًَُّ ٬ّ وـٿ خڀْٹَىَخ٬ًَٔ ڄه خڀىَٕٚدءِ ، ٴځڃ ََىِهَهُهٖ ٬ه خڀْٹُ٭ُ ىئ ، ولد ََىِدًُزِهُهٖ بڀًَ وِٽَددقٍ ، ٴٹددپ :                   1 خڀْأََصَ . وٌََټََُ ٬َسًِّخ ؤَټَُْڄًَُ ، ٸدپ :     وَخڀْمَُٝىَُ خڀٌٍ ڀَد ََدإْظٍٔ خڀىَٕٚدءَ ولد ََىًُِزًُِ بڀًَ وِٽَدقٍ ، ٴًََپَّ ٌڀٻ - وَخَڀځًَُّ ؤَ٬ِځَڃُ - ٬ځً ؤَنَّ خڀْمَىًُِوذَ بڀَُِدًٔ ڄه ََمِعَدؾُ بڀًَُِٔ ڄٔمٖهِ ََٽُىنُ ڄُمَِٝىّد ڀً ٬ه خڀْمَمَدَِڂِ وَخڀْمَ٭َدوٍِ خڀّٗ بُ خڀىٚ ٽَدقِ ؛ ٴةن خڀځًََّ ٬ّ وـٿ َٹىپ :                  ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ - ََلٔمًَُ خڀځًَُّ : وَخڀُٖـُٿُ ڀَد ََإْظٍٔ خڀىَٕٚدءَ بٌَخ وَ ٽَكَ ٴَٹًَِ َُٰٖ خڀْمَُِؤَشَ ، وَڀَهَد خڀْىَُٔدَُ بُ خڀْمُٹَدڂِ ؤو ٴَُٔخٸًٔٔ بٌَخ ـَدءَضِ َٔىَصُ ؤَـَځٔهَد ڄه ََىِڂِ ََ١ُِِذُ ڀً خڀٕٗځْ٥َدنُ . ذ - خڀؽدني ڄه َٕعمر ڀً وٌى ڄه ڀً ٘هىش َإڄه ڄ٭هد خڀىٸى٪ بُ خا٩ىَ ٴهٍخ خٖ٘عٱدپ زً ؤولذ ڄده خڀعىځٍ ڀىىخٴٿ خڀ٭سديش وٌى ٸىپ ؤٜمدذ خڀُؤٌ وٌى ٨دٌُ ٸىپ خڀٝمدزص َ٠ٍ خلله ٬ىهڃ وٴ٭ځهڃ . ٸدپ خزه ڄٕ٭ىي: ڀى لد َسٷ ڄه ؤـځٍ بٖ ٬ُٙش ؤَدڂ وؤ٬ځڃ ؤني ؤڄىض بُ آوٌُد َىڄدً ولر ٤ىپ خڀىٽددق ٴُهه ڀعّوـط ن٢دٴص خڀٵعىص ، وٸدپ خزه ٬سدْ ڀٕ٭ًُ زه ـسنً: ظّوؾ ٴةن ونً ٌٍي خْڄص ؤټؽٌُد وٕدء ، وٸدپ بزُخٌُڃ زه ڄُُٕش : ٸدپ لر ٤دوْ : ڀعىٽمه ؤو ْٸىڀه ڀٻ ڄد ٸدپ ٬مُ ْبي خڀّوخجً ڄد ن٬ى٭ٻ ڄه خڀىٽدق بٖ ٬فّ ؤو ٴفىَ ، ٸدپ ؤنً٘ بُ َوخَص خنُٞوٌٌ : ڀُٕط خڀ٭ّزص ڄه ؤڄُ خٔٔٗڂ بُ ٍ٘ء وٸددپ ڄه ي٬دٺ بلذ ٰنً خڀعّوَؿ ٴٹً ي٬دٺ بلذ ٰنً خٔٔٗڂ وڀى ظّوؾ زُٙ ټدن ٸً ؤبً ؤڄُي . ؾ - خڀٹٕڃ خڀؽدڀػ : ڄه ٖ ٘هىش ڀً بڄد ْوً لد ن٫ځٷ ڀً ٘هىش ټدڀ٭ىنٌ ؤو ټدوط ڀً ٘دهىش ٴدٌٍسط زٽّّ ؤو ڄُٞ ون٥ىي ٴٵًُ وـهدن : ؤلًن٨د: َٕعمر ڀً خڀىٽدق . خڀؽدني : خڀعىځٍ ڀً ؤٴ١ٿ ْوً ٖ ن٪ٝٿ ڄٝدلح خڀىٽدق ون٬ى٫ ِوـعً ڄه خڀعمٝنٌ زٱنًي وَ١ُ ٜد نُسٕهد ٬ځً وٵًٕ وَ٭ُٞ وٵًٕ ڀىخـسدض ولٹىٶ ڀ٭ځً ٖ َعمٽه ڄه خڀٹُدڂ ٜد وَٙعٱٿ ٬ه خڀ٭ځڃ وخڀ٭سديش نّد ٖ ٴدجًش ٴًُ وخْوسدَ نٓمٿ ٬ځً ڄه ڀً ٘هىش نٞد ٴُهد ڄه خڀٹُخجه خڀًخڀص ٬ځُهد . خو٩ُ خٛمى٪ ُ٘ق خنٞهٍذ : ٚٔ / ٕ٘ٛ – ٕٚٛ ، خنٞٱني ٖزه ٸًخڄص ٚ / ٗ - ٘ ٔ - خڀىىَ : ـّء ڄه آَص ٓٙ . ٕ - آپ ٬مُخن : ـّ ء ڄه آَص ٜٖ . ٖ - خنٞاڄىىن : ٘ ، ٙ .

474 عىسة اٌنىس ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ : ؤُلٔرٗ خڀىٚٽَدقَ ڀٔځْ٭َسًُِٔ وَخڀْةِڄَدءِ خڀځَّدظٍٔ ڀَد ََ٥َاٌُُهٖ َٔدديَخظُهُهٖ خلِعَُٔ د٤ًدد ڀٔځْ٭َٵَدٲٔ وَ٤َځَرِ ٴَ١ِٿٍ ؤَٰىًّ ، ٴَةِنْ ټدن بوِٽَدلُهُهٖ وَخـِسّد ټدن ٸً ؤَيٖي ٴَُِ٠ّد ، وَبِنْ لد ََٽُهِ وَخـِسّد ټدن ڄَإْـُىَّخ بٌَخ خلِعََٕرَ وُِٖعًَُ ٬ځً خڀْعٔمَددِْ خڀْٵَ١ِدٿِ زِدڀٔدلِعَُٔدد٢ٔ وَخڀعٖ٥َىٗ٪ِ . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ : وَڀَد ؤُ وـِسًُُ بن٩َدذَ وِٽَدقِ خڀْإَلَُِخَِ ؛ ڀٔإَوٍٚ وَـًَِض خڀًٖڀَدڀَصَ بُ وِٽَددقِ خڀْإَلَُِخَِ وَڀَد ؤَـًٌَُِد بُ وِٽَدقِ خڀْمَمَدڀُٔٻٔ " 1. ٔ - خْڂ : ٓٔ / ٙٛٗ – ٖٜٗ .

475 عىسة اٌنىس لبي رؼبلى :                                                       الدغإٌخ الأو: الدمظىد ثمىٌٗ رؼـبلى :             زنٌ خٔڄدڂ خڀٙدٴ٭ٍ– َُنً٘ خلله ظ٭دلذ – خنٞٹٝىي زٹىڀدً ظ٭ددلذ :             ٴٹدپ: " ٸدپ خلله ظ٭دلذ:            ڄَ٭ِىَدٌَد وَخَڀځًَُّ ؤَ٬ِځَڃُ ڀَُِٔٝسُُِوخ لّٖ َُٱِىَُِهُڃِ خڀځًَُّ ظَ٭َدڀًَ وٌى ټَٹَىِڀًٔٔ بُ ڄَددپِ خڀَُْ عُٔڃِ       ڀَُٔٽُٳٖ ٬ه ؤَټْځًٔٔ زَِٕځَٳٕ ؤو َُُِِٰئ " . " ٴَُُِٙسًُِ ؤَنْ ََٽُىوُىخ بوٖمَد ؤُڄُُٔوخ زِدڀٔدِٔعٔ٭ِٵَدٲٔ ٬ه ؤَنْ ََعَىَدوَپَ خڀْمَُِءُ زِدڀْٵَُِؾِ ڄد لد َُسَكِ ڀً زًِٔ ٴََُِٝسُُِ بڀًَ ؤَنْ َُٱِىَُِ ًُ خڀځًَُّ ڄه ٴَ١ِځًٔٔ ٴََُفًُِ خڀٕٖسُِٿَ بڀًَ ڄد ؤَلَٿَّ خڀځًَُّ وَخَڀځًَُّ ؤَ٬ِځَڃُ وٌى َُِٙسًُِ ؤَنْ ََٽُىنَ بُ ڄٔؽْٿِ ڄَ٭ِىًَ ٸَىِپِ خڀځًَّٔ ٬ّ وـٿ بُ ڄَدپِ خڀَُْعٔدُڃِ       وَبِوٖمَد ؤَََخيَ زِدڀٔدِٔعٔ٭ِٵَدٲٔ ؤَنْ ڀَد ََإْټُٿَ ڄىً ُ٘حدً " 4 . ٔ - خڀىىَ : ٖٖ . ٕ - خڀىٕدء ـّء ڄه آَص : ٙ ٖ – خْڂ : ٓٔ / ٕٖٗ . ٗ - خْڂ : ٓٔ / ٜ٘ٗ – ٜٙٗ .

476 عىسة اٌنىس الدغإٌخ اٌثبُٔخ : الدمظىد ثمىٌٗ رؼـبلى :              " ٸدپ خڀٖٙددٴٔ٭ٍٔٗ - َُن٘دً خڀځَّدًُ ظَ٭َددڀًَ – ٸددپ : ٸددپ خڀځَّدًُ ٬دّ وـدٿ :                     ؤوّّود ٬سً خڀځًَّٔ زه خڀْمَدَِغٔ زه ٬سً خڀْمَځٔٻٔ ٬ه خزه ـََُُِؿٍ 2 ؤَوًُٖ ٸدپ ڀٔ٭َ٥َ ددءٍ 3 ( :ڄد خڀْىَُُُِ ؟ خڀْمَدپُ ؤو خڀٖٝځَدقُ ؤو ټُٿُّ ٌڀدٻ ؟ ٸدپ : ڄد وََُخيُ بڀَّد خڀْمَدپَ ) 4 . ٸُځْط : ٴَةِنْ لد ََٽُهِ ٬ٔىًَِيُ ڄَدپٌ وټدن ََـُٿَ ًِٜٔٶٍ ؟ ٸدپ : ڄد ؤَلَِٕرُ وَُُِّخ بڀَّد ٌڀٻ خڀْمَدپَ . ٸدپ ڄُفَ دًٌْٔ :       خڀْمَدپُ ټَدجٔىَصٌ ؤَوِځَدٸُهُڃِ وَؤَيََِدوُهُڃِ ڄد ټدوط . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ : وَخڀْىَُُُِ ټَځٔمَصٌ َُ٭َُِٲُ ڄد ؤًَََُِ ڄىهد زِدڀْمُىَد٤َسَصٔ ٜد ؛ ٸدپ خڀځًَُّ ٬د دّ وـٿ :            ٴَ٭َٹْځىَد ؤَوٖهُڃِ وَُُُِ خڀْسََُِٖصٔ زِدڀْةِن٬َدنٔ وَ٬َمَٿِ خڀٖٝدڀٔمَدضٔ ڀَد زِدڀْمَدپِ . ٔ - ٸدپ خٔڄدڂ خڀىخلًٌ : وّپ ٸىڀً ظ٭دلذ :              بُ ٰٗڂ نٜىَ٥ر زه ٬سً خڀ٭ّي ، َٹدپ ڀً : ٜسُك ، ٔإپ ڄىٖي ؤن َٽدظسً ، ٴإبى ٬ځًُ . ٴإوّپ خلله ظ٭دلذ ٌٍي خَِص ، ٴٽدظسً لىَ٥ر ٬ځً ڄدجص يَىدَ ، ووٌر ڀً ڄىهد ٬َُٙه يَىدَ ، ٴإيخٌد، وٸعٿ َىڂ لىنٌ بُ خنُٜذ . ؤٔسدذ وّوپ خڀٹُآن : ٚ ٖٖ٘ . ٕ - ٬سً خلله زه خنٜدَغ زه ٬سً خنٞځٻ خنٞىّوڄٍ ؤزى ن١مً خنٞٽٍ ؼٹص . ظٹَُر خڀعهٍَر : ٔ / ٜٜٕ ٖ - ظٹًڄط ظُنٗعً ٗ - ؤوُـً خٔڄدڂ خڀسُهٹٍ بُ ٔىىً خڀٽّّي زدذ ڄد ـدء بُ ظٵٕنً ٸىڀدً ٬ّ وـٿ :       ٓٔ / ٖٚٔ ٘ - خڀسُىص : ٚ .

477 عىسة اٌنىس وٸددپ خڀځًَُّ ٬ دّ وـٿ :             ٴَ٭َٹَځْىَد ؤَنَّ خڀْىََُُِ خڀْمَىِٵَ٭َصُ زِدڀْإَـُِِ ڀَد ؤَنَّ نٟڃ بُ خڀْسًُِنٔ ڄَدڀًد . وٸدپ ٬ّ وـٿ :          ٴَ٭َٹَځْىَد ؤَوٖدًُ بنْ ظََُٺَ ڄَدڀًد ؛ ڀٔإَنَّ خڀْمَ ددپَ خڀْمَعُُِوٺَ ، وَز دِٹَىِڀٔ ًٔ :     ٸدپ : ٴځمد ٸدپ خڀځًَُّ ٬ّ وـٿ :       ټدن ؤَ٨ْهَُُ ڄَ٭َدوُِهَدد زًَِڀَدڀَصٔ ڄد خِٔعًَِڀَځْىَد زًِٔ ڄه خڀْٽٔعَدذِ ٸُىٖشً ٬ځً خټْعَٕٔدذِ خڀْمَدپِ وَؤَڄَدوَصً ؛ ڀٔإَوٖ ًُ ٸً ََٽُدىنُ ٸَىَِ٘د ٴََُٽِْٕرُ ٴَځَد َُاَيٌٚ بٌَخ لد ََٽُهِ ٌَخ ؤَڄَدوَصٕ وَؤَڄُٔىّد ٴَځَد ََٽُىنُ ٸَىَِ٘د ٬ځً خڀْٽَِٕرِ ٴَځَدد َُاَيٌٚ . ٸدپ : وَڀَد ََفُىُِ ٬ٔىًٌِٔ - وَخَڀځًَُّ ظَ٭َدڀًَ ؤَ٬ِځَدڃُ - بُ ٸَىِڀٔدًٔ :       بڀَّد ٌٍخ ، وَڀََُِٓ خڀ٩َّدٌُُٔ ؤَنَّ خڀْٹَىِپَ بنْ ٬َځٔمِط بُ ٬َسًِٔٺ ڄَدڀًد زِمَ٭ِىََُُِهِ : ؤَلًٌَُُمَد ؛ ؤَنَّ خڀْمَدپَ ڀَد ََٽُىنُ ٴًُ بوٖمَد ََٽُىنُ ٬ٔىًَِيُ ڀَد ٴًُ ، وَڀَٽٔهِ ََٽُدىنُ ٴُدً خڀٔدټْعَٕٔدذُ خڀٌٍ َُٵًُُٔ خڀْمَدپَ . وَخڀؽَّدوٍِ ، ؤَنَّ خڀْمَدپَ خڀٌٍ بُ ًََٔئ ڀًَُٕٔٚٔئ ، ٴَٽَُِٳَ ََٽُىنُ ؤَنْ َُٽَدظٔسًَُ زِمَدڀًٔٔ ، بوٖمَدد َُٽَدظٔسًُُ زِمَد َُٵًُُٔ خڀْ٭َسًُِ زَ٭ًُِ زِدڀْٽٔعَدزَصٔ ؛ ڀٔإَوًُٖ لُٔىَحٍٕٔ ََمِىَ٫ُ ڄد ؤَٴَديَ خڀْ٭َسًَِ ڀٔإَيَخءِ خڀْٽٔعَدزَصٔ . ٸدپ : وَڀَ٭َٿَّ ڄه ٌٌََرَ بڀًَ ؤَنَّ خڀْىََُُِ خڀْمَدپُ ؤَوًُٖ ؤَٴَديَ زِٽَِٕسًِٔ ڄَدڀًد ڀٔځًُٕٖٚٔ ، ٴَُُِٕدعًََپُّ ٬ځً ؤَوًُٖ ټَڃِ ََٹًَُْٔ ڄَدڀًد ََ٭ِعٔٷُ زًِٔ ټمد ؤَٴَديَ ؤَوٖڀًد . وَخڀْ٭َسًُِ وَخڀْإَڄَصُ خڀْسَدڀٔٱَدنٔ بُ ٌٍخ َٔىَخءٌ ، ټَدوَد ٌَوٌِ َٜىِ٭َصٕ ؤو ٰنً ٌَ وٌِ َٜىِ٭َصٕ ، بٌَخ ٔ - خنٜؿ : ـّء ڄه آَص ٖٙ . ٕ - خڀسٹُش : ـّء ڄه آَص ٓٛٔ . ٖ - خڀسٹُش : ـّء ڄه آَص ٓٛٔ .

478 عىسة اٌنىس ټدن ٴُٔهِمَد ٸُىٖشٌ ٬ځً خڀٔدټْعَٕٔدذِ وَخڀْإَڄَدوَصٔ " 1 .2 الدغإٌخ اٌثبٌثخ: زىُ ِىبرجخ اٌؼجذ اٌمىٌ الأِنٌ ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ - َنً٘ خڀځًَُّ – ٸدپ : ؤوّّود ٬سً خڀځًَّٔ زه خڀْمَدَِغٔ ، ٬ه خزه ـُدََُِؿٍ ٸدپ : ٸُځْط ڀٔ٭َ٥َدءٍ :( ؤَوَخـِرْ ٬ځً بٌَخ ٬َځٔمِط ؤَنَّ ٴًُ وَُُِّخ ؤَنْ ؤُټَدظٔسًَُ 3 ؟ ٸدپ : ڄد ؤَََخيُ بڀَّد وَخـِسّد ) 4 . وَٸَدڀَهَد ٬َمُُِو زه ئَىَدٍَ . وَٸُځْط ڀٔ٭َ٥َدءٍ : ؤَظَإْؼٌَُُُد ٬ه ؤَلًَٕ ؟ ٸدپ : ڀَد . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ : ؤَڄٖد بٌَخ ټدن خڀْمَمِځُىٺُ ٸَىَِ٘ د ٬ځً خڀٔدټْعَٕٔدذِ ٰنً ؤَڄٔنٌٍ ، ؤو ؤَڄُٔىّد ٰنً ٸَىٌٍِّ ٴَځَد َ٘ٻٖ ٬ٔىًٌِٔ - وَخَڀځًَُّ ظَ٭َدڀًَ ؤَ٬ِځَڃُ - بُ ؤَنْ ڀَد ظَفِرَ ڄُٽَدظَسَعًُُ ٬ځً ًَُٔٚٔئ . ٔ - خْڂ : ٖٔ / ٘ٗٙ – ٚٗٙ . ٕ - خوعځٳ خنٞٵُٕون بُ ظٵٕنً ٸىڀً ظ٭دلذ :       ٴًُ ٔعص ؤٸىخپ. ؤلًٌد : بن ٬ځمعڃ نٟڃ ڄدٖ َوخي خڀ٭ىبُ ٬ه خزه ٬سدْ وزً ٸدپ ن٠دًٌ و٬٥دء وخڀ١مدٺ ، وخڀؽدني : بن ٬ځمعڃ نٟڃ لُځص َ٭ني خڀٽٕر َوخي خزه خبي ٤ځمص ٬ه خزه ٬سدْ ، وخڀؽدڀػ : بن ٬ځمعڃ ٴُهڃ يَىد ٸدڀً خنٜٕه، وخڀُخز٫ : بن ٬ځمعڃ ؤنهڃ ًََُون زٍڀٻ خنٝنً ٸدڀً ٔ٭ًُ زه ـسنً ، وخنٝدڄٓ : بن ؤٸدڄىخ خڀٝٗش ٸدڀً ٬سًُش خڀٕځمدني ، وخڀٕديْ بن ٬ځمعڃ نٟڃ ًٜٸد ووٴدء ٸدڀً بزُخٌُڃ . و ڀ٭ٿ خڀُخـك : ؤن خنٝنً خنٍٞټىَ ٌى خڀٹىش ٬ځً خٖټعٕدذ ڄ٫ خْڄدوص وخلله ؤ٬ځڃ . خنٛدڄ٫ ْلٽدڂ خڀٹُآن : ٕٔ / ٕ٘ٗ – ٕٙٗ ، ِخي خنٕٞنً : ٙ/ٖٚ ٖ - خنٞٹٝىي زدنٞٽدظسص بُ خڀځٱص : ٸدپ خڀٹُ٤ّٔ : خڀٽعدذ وخنٞٽدظسص ٔىخء ڄٵد٬ځص ن٣د ٖ ظٽىن بٖ زنٌ خؼىنٌ ْنهد ڄ٭دٸًش زنٌ خڀًُٕ و٬سًي َٹدپ : ټدظر َٽدظر ټعدزدً وڄٽدظسص ټمد َٹدپ ٸدظٿ ٸعدًٖ وڄٹدظځص ٴدڀٽعدذ بُ خَِص ڄًَٝ ټدڀٹعدپ وخنٛٗي وخڀًٴد٪ ، وٸُٿ : خڀٽعدذ ٌد ٌىد ٌى خڀٽعدذ خنٞ٭ُوٲ خڀٌٍ َٽعر ٴًُ خڀٍٙء وٌڀٻ ؤنهڃ ټدوىخ بٌخ ټدظسىخ خڀ٭سً ټعسىخ ٬ځًُ و٬ځً ؤوٵٕهڃ زٍڀٻ ټعدزد ٴدنٞ٭نى َ٥ځسىن خڀ٭عٷ خڀٌٍ َٽعر زً خڀٽعدذ ٴًُٴ٫ بڀُهڃ . ڄ٭نى خنٞٽدظسص بُ خڀُٙ٪ : ٌى ؤن َٽدظر خڀُـٿ ٬سًي ٬ځً ڄدپ َايًَ ڄىفمد ٬ځًُ ٴةٌخ ؤيخي ٴهى لُ . ظٵٕنً خڀٹُ٤ّٔ : ٕٔ/ٕٗٗ ، ڀٕدن خڀ٭ُذ : ٔ / ٓٓٚ . ٗ - ؤوُـً خٔڄدڂ خڀسىدٌَ بُ ٜمُمً زَدذ ( ببٍ ڄه ٸٍٲ ن٣ځىټً وزدذ خڀْمُٽَدظٔرِ وَوُفُىڄًٔٔ بُ ټٿ َٔىَصٕ وَفِڃْ ) وَٸَىِڀًٔٔ :  وَاٌَّزََِٓ ََجِزَغُىَْ اٌْىِزَبةَ َِِّّب ٍََِىَذِ ؤَََِّبُٔىُُِ فَىَبرِجُىُُِ٘ بْ ػٍَِِّزُُِ فُِهُِِ خَُِشّا وَآرُىُُِ٘ ِٓ َِبيِ اٌٍَِّٗ اٌزٌ آرَبوُُِ  ٕ / ٕٜٓ .

479 عىسة اٌنىس وبٌخ ـَمَ٫َ خڀْٹُىٖشَ ٬ځً خڀٔدټْعَٕٔدذِ وَخڀْإَڄَدوَصَ ، ٴَإَلَرٗ بلر ڀًَُٕٔٚٔئ ؤَنْ َُٽَد ظٔسًَُ ، ولد ؤَټُدهِ ؤَڄِعَىِ٫ُ - بنْ َ٘دءَ خڀځًَُّ - ڄه ټٔعَدزَصٔ ڄَمِځُىٺٕ لر ـَمَ٫َ خڀْٹُىٖشَ وَخڀْإَڄَدوَصَ ، وَڀَدد ڀٔإَلَدًٕ ؤَنْ ََمِعَىِ٫َ ڄىً . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ : وَڀَد ََسِنٌُ لر ؤَنْ َُفِسَُِ خڀْمَدټٔڃُ ؤَلًَّخ ٬ځٍ ټٔعَدزَصٔ ن٣ځىټً ؛ ڀٔإَنَّ خڀْ أََدصَ ڄُمِعَمٔځَصٌ ؤَنْ ظَٽُىنَ بََِ٘ديّخ وَبِزَدلَصً ڀٔٽٔعَدزَصٕ ََعَمَىٖپُ ٜد لُٽْڃُ خڀْ٭َسًِٔ ٬َمٖد ټدن ٬ځًُ ڀَدد لَعِمّد ، ټمد ؤُزُِكَ خڀًُُِٖٝ خڀْمَمِ٩ُىَُ بُ خڀْةِلَُِخڂِ زَ٭ًَِ خڀْةِلَُِخڂِ ، وَخڀْسَُِ٫ُ زَ٭ًَِ خڀٖٝځَدشٔ ڀَد ؤَوًُٖ لَعِڃْ ٬ځُهڃ ؤَنْ ًََُُٝٔوخ وَََسُِ٭ُىخ . وٸً ٌٌََرَ ٌٍخ خڀْمٌٍََْرَ ٬ًََيْ ڄٔمٖهِ ڀَٹَُٔطِ ڄه ؤٌَِٿِ خڀْ٭ٔځْڃِ . ٴَةِنْ ٸُٔٿَ ٴَهَٿْ ٴًُ يَڀَدڀَصٌ َُُُِٰ ڄد وََٜٵْط ؟ ٸُٔٿَ : ؤَََؤََِط بٌَخ ٸُٔٿَ : ٴَٽَدظٔسُىٌُڃِ . ٌٿ ََفُىُِ ؤَنْ َُٹَدپَ : ؤَوِـَرَ . ټمد وَـَ سَطِ خڀْمُعِ٭َصُ بڀَّد وٌى ڄَمِ دًُويْ زِإَٸَٿَّ ڄد ََٹَ٫ُ ٬ځًُ خِٔڃُ خڀْٽٔعَدزَصٔ ، ؤو ڀٔٱَدََصٕ ڄَ٭ِځُىڄَصٕ ؟ ٴَةِنْ ٸُٔٿَ : ڀَد . ٴَځَد ََىِعَځٔٳُ ؤَلًَْ ٬َځٔمِعً بُ ؤَنَّ ٬َسًِّخ ڀَُٔـُٿٍ ؼَمَىًُُ ؤَڀْٳْ ڀى ٸدپ ڀً : ټَددظٔسِىٍِ ٬ځدً ؼَځَدؼٔمٔدجَصٔ ئٌََِ ڃٍ بُ ؼَځَدغٔ ٔٔىِنٌَ .لد ََفِرِ ٬ځًُ ؤَنْ َُٽَدظٔسًَُ ٬ځً ٌٍخ . ٴةٌخ ٸُٔٿَ : ٴَ٭َځًَ ټَڃِ ؟ ٴَةِنْ ٸدپ خڀًُُٕٖٚ : ؤُټَدظٔسُٻ ٬ځً ؤَڀْٳٕ . ٴَإَزًَ خڀْ٭َسًُِ ؤَََىُُِؾُ خڀًُُٕٖٚ ڄده ؤَنْ ََٽُدىنَ وَدڀَٳَ ؤَنْ َُٽَدظٔسًَُ ؟ ٴَةِنْ ٸُٔٿَ : و٭ڃ . ٸُٔٿَ ٴَ هَٿْ َُفِسَُُ ٬ځً ؤَنْ َُٽَدظٔسًَُ ٬ځً ٸُٔمَعًٔٔ . ٸُٔٿَ : ٴَدڀْٽٔعَدزَصُ بوٖمَد ظَٽُىنُ يََِىّد ، وَخڀْٹُٔمَصُ ڀَد ظَٽُىنُ زِدڀًَِٖهِ ، وَڀَىِ ټدوط زِدًََِهٍ لد ظَٽُهِ بڀَّد ٬ځً ڄه ڀً ٌٔڄٖصٌ ظَځَّْڄًُُ زِٽُٿِّ لَدپٍ ، وَخڀْ٭َسًُِ ڀََُِٕطِ ڀً ٌٔڄٖصٌ ظَ ځَّْڄًُُ زِٽُٿِّ لَدپٍ . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ : وَڄَځَّٻَ خڀځًَُّ ٬ّ وـٿ خڀْ٭ٔسَديَ ََٸُٔٹَهُڃِ ، ولد ؤَ٬ِځَڃِ ڄُىَدڀٔٵًد بُ ؤَنْ ڀَدد ََىُُِؾَ خڀْ٭َسًُِ ڄه ًٌَََِ ًَُٔٚٔئ بڀَّد زِ٥َد٬َعًٔٔ ، ٴَهَٿْ ٌٍخ لد َُسِهِ ؤَنْ ؤَوِـَرَ ٬ځً خڀًُٕٖٚٔ ؤَنْ َُٽَدظٔرَ ٬َسًَِيُ .