المأثور عن الإمام الشافعي في تفسير آيات الأحكام من كتبه المطبوعة من سورة الأنعام إلى نهاية سورة الناس

432 عىسة اٌنىس وَـَځًََ خڄَُِؤَشً ، ٴَځَد وَ٭ِځَمًُُ ٸدپ ڀٔځّٖوِؾِ : ٌٿ ڀَٻ َِوِـَصٌ ٴَعَمُُِڂُ ٬َځَُِٻ بٌَخ َِوَُِط ، وَڀَدد ََُّوٖؾِ ٌٍخ خڀّٖخوٍِ وَڀَد خڀّٖخوَُِصُ بڀَّد َِخوَُِصً ؤو َِخوُِّد ، زَٿْ َُُِوَي ٬ىً ٜدځً خڀځَّدًُ ٬ځُدً ؤدځڃ ؤَنَّ ََـُځًد َ٘ دٽَد ڄه خڄَُِؤَظًٔٔ ٴُفُىَّخ ، ٴٹدپ : (( ٤َځِّٹْهَد )) ٴٹددپ : بوٚدٍ ؤُلٔسٗهَد . ٴٹدپ : (( خِٔعَمِعٔ٫ِ ٜد )) 1 وٸً َُوٌَِ ٬ه ٬ُمََُ زه خڀْىَ٥َّدذِ 2  ( ؤَوًُٖ ٸدپ ڀٔ َُـُٿٍ ؤَََخيَ ؤَنْ ََىِٽٔكَ خڄَُِؤَشً ؤَلًَِؼَطِ وَظٍََټَّ دَُ لًََؼَهَد ، ٴٹددپ ٬ُمَُُ : خوِٽٔمِهَ دد وِٽَ ددقَ خڀْ٭َٵُٔٵَصٔ خڀْمُِٕځٔمَصٔ ) 3 " 4 . ٔ - ؤوُـً خٔڄدڂ خڀىٕدجٍ بُ ٔىىً خڀٽّّي ، زدذ ( نُٓنً ظّوَؿ خڀّخوُص ) ٖ / ٕٓٚ زځٵ٧ (( ـدء َـٿ بلذ َٔىپ خلله ٜځً خلله ٬ځًُ ؤځڃ ٴٹدپ : بن ٬ىًٌ خڄُؤش ٌٍ ڄه ؤلر خڀىدْ بلر وٌٍ ٖ نٕى٫ ًَ ٖڄٓ ٸدپ ٤ځٹهد ٸدپ ٖ ؤّّٜ ٬ىهد ٸدپ خٔعمع٫ ٜد )) . ٸدپ خٔڄدڂ خڀُٕى٤ٍ بُ ُ٘لً نٍٟخ خنًَٜػ :وٸىڀً : (( خٔعمع٫ ٜد )) ؤٌ ٖ نٕٕٽهد خٖ زٹًَ ڄد ظٹ١ً ڄع٭ص خڀىٵٓ ڄىهد وڄه و٤ٌُد ووٍٙ ٬ځًُ بن ٌى ؤوـر ٬ځًُ ٤ٗٸهد ؤن ظعىٶ وٵًٕ بڀُهد ٴُٹ٫ بُ خنُٜخڂ وٸُٿ : ڄ٭نى ٖ نٕى٫ ًَ ٖڄٓ ؤنهد ظ٭٥ً ڄه ڄدڀً ڄه َ٥ځر ڄىهد وٌٍخ ؤ٘سً ٸدپ ؤنً٘ : لد َٽه ڀُإڄُي زةڄٕدټهد وٌٍ ظٵفُ . ُ٘ق خڀُٕى٤ٍ ڀٕىه خڀىٕدجٍ : ٙ / ٚٙ . ٕ - ٔسٹط ظُنٗعً ٖ - ؤوُـً خٔڄدڂ ٬سً خڀُِخٶ بُ ڄٝىٵً ، زدذ ( ڄد وَي ڄه خڀىٽدق ) ٙ / ٕٚٗ . ٗ - خْڂ : ٓٔ / ٘ٓ٘ – ٚٓ٘ ، وخو٩ُ ٓٔ / ٖ٘ – ٖٛ .

433 عىسة اٌنىس لــبي رؼــبلى :                                   الدغإٌخ الأو: الدمظىد ثمىٌٗ رؼـبلى :                       زنٌ خٔڄدڂ خڀٙدٴ٭ٍ خنٞٹٝىي زٹىڀً ظ٭د:                       وخْلٽدڂ خنٞع٭ځٹص زً ٴٹدپ: " ٸدپ خڀځًَُّ ظَسَدََٺَ وَظَ٭َددڀًَ :                           ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ - ََلٔمًَُ خڀځًَُّ ظَ٭َدڀًَ : ٴَإَڄََُ خڀځًَُّ  ؤَنْ َُ١َُِذَ خڀْٹَدٌٔٲُ ؼَمَدوِنٌَ ، وَڀَدد ظُٹْسَٿُ ڀً َ٘هَديَشٌ ؤَزًَّخ ؤََمٖديُ ٴَدٔٔٹًد بڀَّد ؤَنْ ََعُىذَ . ٴَٹُځْىَد : ََځَّْڂُ ؤَنْ َُ١َُِذَ ؼَمَدوِنٌَ وَؤَنْ ڀَد ظُٹْسَٿَ ڀً َ٘هَديَشٌ ، وَؤَنْ ََٽُى نَ ٬ٔىًَِوَد بُ لَددپِ ڄه نًٚ زِدڀْٵِٕٔٷِ بڀَّد ؤَنْ ََعُىذَ ، ٴةٌخ ظَدذَ ٸُسِځَطِ َ٘هَديَظًُُ وَوََُؾَ ڄه ؤَنْ ََٽُدىنَ بُ لَدپِ ڄه نًٚ زِدڀْٵِٕٔٷِ . ٸدپ : وَظَىِزَعًُُ بټٍَْخزًُُ وَٵًَُْٕ . ٴَةِنْ ٸدپ ٸَدجٔٿٌ : ٴَٽَُِٳَ ظَٽُىنُ خڀعٖىِزَصُ خڀْةِټٍَْخذَ ؟ ٔ - خڀىىَ : ٗ ، ٘ .

434 عىسة اٌنىس ٸُٔٿَ ڀً : بوٖمَد ټدن بُ لًَٚ خڀْمٍُْوِسِنٌَ زِإَنْ وَ٥َٷَ زِدڀْٹٍَْٲٔ ، وَظَُِٺُ خڀدٍَّوِرِ ٌدى ؤَنْ ََٹُىپَ خڀْٹٍَْٲُ زَد٤ٔٿٌ . وَظَٽُىنَ خڀعٖىِزَصُ زٍَِڀٔٻَ . وَټٍََڀٔٻَ ََٽُىنُ خڀٍَّوِرُ بُ خڀُٚيٖشٔ زِدڀْٹَىِپِ ٜد ، وَخڀعٖىِزَصُ خڀُٗـُى٪ُ ٬ىهد زِددڀْٹَىِپِ ٴُهدد زِدڀْةِن٬َدنٔ خڀٌٍ ظََُٺَ . ٴَةِنْ ٸدپ ٸَدجٔٿٌ : ٴَهَٿْ ڄه يَڀُٔٿٍ ٬ځً ٌٍخ ؟ ٴَٵُٔمَد وََٜٵْط ټٔٵَدََصٌ ، وبُ ٌڀٻ يَڀُٔٿٌ ٬ه ٬ُمََُ َٔىٍَْټُُُيُ بُ ڄَىِ٠ٔ٭ًٔٔ 1 . ٴَةِنْ ټدن خڀْٹَدٌٔٲُ َىڂ ٸٍََٲَ ڄٔمٖهِ ظَفُىُِ َ٘هَديَظًُُ ٴَ مًُٖ ، ٸُٔٿَ ڀً ڄَٽَدوًَُ : بنْ ظُسِدط ٸُسِځَطِ َ٘هَديَظُٻ . ٴةٌخ ؤَټٍَْذَ وَٵًَُْٕ ٸُسِځَطِ َ٘هَديَظًُُ ، وَبِنْ لد ََٵْ٭َٿْ لد ظُٹْسَدٿْ لدّٖ ََٵْ٭َٿَ ؛ ڀٔإَنَّ خڀٍَّوِرَ خڀٌٍ َُيٖضِ زًِٔ َ٘هَديَظًُُ ٌى خڀْٹٍَْٲُ ، ٴدٌخ ؤَټٍَْذَ وَٵًَُْٕ ٴَٹًَِ ظَدذَ . وَبِ نْ ٸٍََٲَ وٌى ڄٔمٖهِ ڀَد ظَفُىُِ َ٘هَديَظًُُ ، ؼُڃٖ ظَدذَ لد ظُٹْسَٿْ َ٘هَديَظًُُ ڄه ٸٔسَٿِ ؤَنَّ ََيٌَٖدد ټدن ڄه وَـِهَُِهِ ؛ ؤَلًٌَُُمَد ُٔىءُ لَدڀًٔٔ ٸسٿ ؤَنْ ََٹٍْٔٲَ ، وَخڀْأوَُُ خڀْٹٍَْٲُ ، ٴةٌخ وَدَُؾَ ڄه ؤَلًَٔ خڀْىَـِهَُِهِ لد ََىُُِؾِ ڄه خڀْىَ ـًِٔ خڀْأوَُِ ، وَڀَٽٔهِ ََٽُىنُ وَدَِـّد ڄه ؤَنْ ََٽُىنَ ٴًُ ٬ٔځَّصُ ََيٚ خڀٖٙهَديَشٔ زِدڀْٹٍَْٲٔ ، ٴةٌخ ؤَټٍَْذَ وَٵًَُْٕ وَؼَسَطَ ٬ځًُ ٬ٔځَّصُ ََيٚ خڀٖٙهَديَشٔ زُِٕىءِ خڀْمَدپِ لّٖ ظُىِعَسََُ لَدڀًُُ ، ٴةٌخ ٨َهََُ ڄىً خڀْمُِٕهُ ٸُسِځَطِ َ٘هَديَظًُُ . وٌََٽٍََخ ڀى لًُٖ ڄَمِځُىٺْ لََٕهُ خڀْمَدپِ ؼُڃٖ ٬َعَٷَ ، لد ظُٹْسَٿْ َ٘هَديَظًُُ بڀَّد زِةِټٍَْخزًِٔ وَٵَْٕدًُ بُ خڀْٹٍَْٲٔ . وٌََٽٍََخ ڀى لًُٖ ٌٔڄٍٚٙ لََٕهُ خڀْمَدپِ ٴَإَِٔځَڃَ ، لد ظُٹْسَٿْ َ٘هَديَظًُُ بڀَّد زِةِټٍَْخزًِٔ وَٵَْٕدًُ بُ خڀْٹٍَْٲٔ . ٴٹدپ لر ٸَدجٔٿٌ : ؤَٴَعٍَْټُُُ بُ ٌٍخ لًََٔؽًد ؟ ٴَٹُځْط : بنَّ خڀْأََصَ نٞٽعٵٍ ٜد ڄه خنًَٜػ وَبِنَّ ٴًُ ڀَمًََٔؽًد . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ : ؤوّّود زه ٬َُُُِىَصَ ، ٸدپ: َٔمٔ٭ِط خڀٌٌُِِّٖٗ َٹىپ : (َِ٬َدڃَ ؤٌَِدٿُ خڀْ٭َُٔخٶِ ؤَنَّ َ٘هَديَشَ خڀٹدٌٲ ڀَد ظَفُىُِ ، ٴَإَِ٘هًَُ ڀَإَوِسََُوٍِ - ؼُڃٖ َٔمًٖ خڀٌٍ ؤودّّي - ٔ - َخـ٫ ڄٝىٳ ٬سً خڀُِخٶ : ٚ / ٗٛٗ ، وخڀسُهٹٍ بُ خڀٽّّي : ٓٔ / ٕ٘ٔ زځٵ٧ : (ؤن ٬مُ زه خنٝ٥دذ َ٠ٍ خلله ٬ىً ٸدپ ْبي زٽُش ظر ظٹسٿ ٘هديظٻ ؤو بن ظسط ٸسځط ٘هديظٻ ) .

435 عىسة اٌنىس ؤَنَّ ٬ُمََُ زه خڀْىَ٥َّدذِ - َ٠ٍ خڀځًَُّ ظَ٭َدڀًَ ٬ىً - ٸدپ ڀٔإَزٍِ زَٽْدَُشَ 1 : ظُدرِ ظُٹْسَدٿْ َ٘هَ دديَظُٻ ، ؤو بنْ ظُسِط ٸُسِځَطِ َ٘هَديَظُٻ . ٸدپ ُٔٵَُْدنُ : َ٘ٽَٽْط ز٭ً ڄد َٔدمٔ٭ِط خڀّٗ ٌٌُِِٖ َٕمً خڀُٖـُٿَ ، ٴََٕإَڀْط ، ٴٹدپ لر ٬ُمَُُ زه ٸٍَُِٓ 2 : ٌى َٔ٭ًُُٔ زه خڀْمَُُٕٚرِ . ٴَٹُٔٿَ ڀُٕٔٵَُْدنَ : َ٘ٽَٽْط بُ وَسَُِئ ؟ ٴٹدپ : ڀَد ٌى َٔ٭ًُْٔ بنْ َ٘دءَ خڀځًَُّ ظَ٭َدڀًَ ) 3 . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ - ََلٔمًَُ خڀځًَُّ ظَ٭َدڀًَ - وَزَځَٱَىٍِ ٬ه خزه ٬َسٖدٍْ ڄٔؽْٿُ ٌٍخ خڀْمَ٭ِىًَ . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ : لًؼىد بِٔمَد٬ُٔٿُ زه بزَُِخٌُٔڃَ 4 ،٬ه خزه ؤبي وَفُِكٍ ؤَوٖدًُ ٸددپ بُ خڀْٹَدٌٔٲٔ : بٌَخ ظَدذَ ٸُسِځَطِ َ٘هَديَظًُُ . وٸددپ: ټُځُّىَد وَٹُ دىڀًُُ . ٴَٹُځْط : ڄده ؟ ٸددپ : ( ٬َ٥َ ددءٌ وَ٤َ ددوُْْ وَڄُفَدًٌْٔ ) 5 " 6 . ٔ - ؤزى زٽُش وٵُ٫ زه ڄُٕوق وَٹدپ زه خنٜدَغ زه ټځًش زه ٬مُ خڀؽٹٵٍ ڀً ٜمسص. خڀعدََه خڀٽسنً : ٛ/ٕٔٔ ، خڀٽنى وخْنٚدء نٕٞځڃ زه خنٜفدؾ : ٔ / ٕ٘ٔ ، خنٞٹعنى بُ ُٔي خڀٽنى ڀځٌٍّٔ :ٔ/ٖٓٔ ، خٖٔعُ٭دذ ٖزه ٬سً خڀّّ : ٗ / ٖٓ٘ٔ . ٕ - ٬مُ زه ٸُٓ خنٞٽٍ خنٞ٭ُوٲ زٕىًپ ؤزى لٵٛ ٬ه ٬٥دء و٬ىً زه ٬ُُىص وخزه وٌر ، وخي . ڀٕدن خنُّٞخن ٖزه لفُ ٚ/ٕٖٓ ، خڀٽد٘ٳ : ٕ / ٛٙ ٖ - ٔسٷ نُٔن٩ً ٗ - بنٚد٬ُٿ زه بزُخٌُڃ زه ڄٹٕڃ خًٌْٔ ، ڄىٌٖڃ ، ؤزى زُٙ خڀسٌُٝ ، خنٞ٭ُوٲ زدزه ٬ُځَُٖص . خو٩ُ ظٹَُر خڀعهٍَر ٔ / ٛٗ ٘ - ؤوُـً خٔڄدڂ خڀسُهٹٍ بُ ٔىىً خڀٽّّي : ٓٔ / ٖ٘ٔ ، وبُ خنٞ٭ُٴص : ٗٔ / ٖٜٛٛٔ . ٙ - خْڂ : ٖٔ / ٓٔ٘ – ٕٔ٘ .

436 عىسة اٌنىس لــبي رؼــبلى :                                                     خلدغإٌخ الأولى : زىُ اٌٍؼبْ ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ ََلٔمًَُ خڀځًَُّ ظَ٭َدڀًَ : ٸددپ خڀځَّدًُ ظَسَددََٺَ وَظَ٭َددڀًَ :           خَِصُ . وٸددپ ظَ٭َددڀًَ :                                                      ٴځمد لَٽَڃَ خڀځًَُّ خڀّٖوِؾِ خڀْٹَدٌٔٲٔ زِإَنْ ََځْعَ٭ٔهَ ، يَپَّ ٌڀٻ ٬ځً ؤَنَّ خڀځًََّ بوٖمَد ؤَََخيَ زِٹَىِڀٔدًٔ :           خَِصُ خڀْٹٍََٴَصَ ٰدنً خ ِْوخؾ، وټددن خڀْٹَدٌٔٲُ خڀْمُُٗ خڀٍِّڄٍٚٗ وَخڀْ٭َسًُِ خڀْمُِٕځٔڃُ وَخڀٍِّڄٍٚٗ بٌَخ ٸٍََٴُىخ خڀْمُُٖشَ خڀْمُِٕځٔمَصَ ـُځًُٔوخ خڀْمًَٖ ڄَ٭ّد ؛ٴفځً خڀْمُُٖ لًَٖ خڀْمُُٚ ، وَخڀْ٭َسًَِ لًَٖ خڀْ٭َسًِٔ ، وَؤَوًُٖ لد ََسَُِؤْ ٸَدٌٔٲْ زَدڀٔٯٌ ََفٌُِِ ٬ځًُ خڀْمُٽْڃُ ڄه لد َُ مًَٖ لًَٖيُ بنْ لد ََىُُِؾِ ڄىً زِمَد ؤَوَُِـًَُ خڀځًَُّ ظَ٭َدڀًَ زًِٔ ڄه خڀٙٗهُىئ ٬ځً خڀْمَٹٍُْوٴَصٔ ؛ ڀٔإَنَّ خ َِص ٬َدڄٖصٌ ٬ځً خڀْمَٹٍُْوٴَصٔ ټدوط خ ََِصُ بُ خڀځِّ٭َدنٔ ټٍََڀٔٻَ - وَخَڀځًَُّ ظَ٭َدڀًَ ؤَ٬ِځَدڃُ - ٔ - خڀىىَ : ٙ – ٜ . ٕ - خڀىىَ : ٗ .

437 عىسة اٌنىس ٬َدڄٖصٌ ٬ځً خڀْإَِِوَخؾِ خڀْٹٍََٴَصٔ ، ٴَٽَدنَ ټُٿُّ َِوِؾٍ ٸَدٌٔٲٕ َُځَد٬ٔهُ ؤو َُمًَٗ بنْ ټدوط خڀْمَٹٍُْوٴَصُ ڄٔمٖهِ نٟد لًَٙ ؤو لد ظَٽُهِ ؛ ڀٔإَنَّ ٬ځً ڄه ٸٍََٴَهَد بٌَخ لد ََٽُهِ نٟد لًَٙ ظ٭َّ ُخ ً ، وَ٬َځَُِهَدد لًَٙ بٌَخ لد ظَځْعَ٭ٔهِ زِٽُٿِّ لَدپٍ ؛ ڀٔإَوًُٖ ڀَد خٴْعَُٔخٶَ زنٌ ٬ُمُىڂِ خڀْأََعَُِهِ ڄَ٭ّد . وَټَمَد ـَ٭َٿَ خڀځَّدًُ خڀ٥َّځَدٶَ بڀًَ خڀْإَِِوَخؾِ ، ٸدپ :            ٔ وٸدپ  :         ٕ وٸدپ :            .ٴَٽَدنَ ٌٍخ ٬َدڄ٘د ڀ ِٓوخؾ وَخڀىَٕٚدءِ ، ڀَد ََىُُِؾُ ڄىً َِوِؾْ ڄُِٕځٔڃْ لُُٙ وَڀَد ٬َسًِْ وَڀَد ٌٔڄٍٚٙ لُُٙ وَڀَدد ٬َسًِْ ، ٴَٽٍََڀٔٻَ خڀځِّ٭َدنُ ڀَد ََىُُِؾُ ڄىً َِوِؾْ وَڀَ د َِوِـَصٌ . وٸدپ : ٴُٔمَد لٽٍ ٬ه َٔ ىپ خڀځًَّٔ  بٌْ ڀَد٬َهَ زنٌ ؤَوَىٌَِ زَىٍِ خڀْ٭َفِځَدنٔ ولد ََعَٽَځَّٳِ ؤَلًَْ لٔٽَدََصَ لُ ٽْڃِ خڀىّٔ  بُ خڀځِّ٭َدنٔ ؤَنْ ََٹُىپَ : ٸدپ ڀٔځّٖوِؾِ : ٸُٿْ ټٍََخ . وَڀَد ڀٔځْمَُِؤَشٔ : ٸَىِڀٍٔ ټٍََخ . بوٖمَد ظَٽَځَّٵُى خ لٔٽَدََصَ ـُمِځَصٔ خڀځِّ٭َدنٔ يَڀُٔٿٌ ٬ځً ؤَنَّ خڀځًََّ ٬ّ وـدٿ بوٖمَدد وََٝرَ خڀځِّ٭َدنَ لٔٽَدََصً بُ ټٔعَدزًِ ،ِ ٴَةِوٖمَد ڀَد٬َهَ َٔ ىپ خڀځًَّٔ  زنٌ خڀْمُعَځَد٬ٔىَُِهِ زِمَد لَٽَڃَ خڀځًَُّ  بُ خڀْٹُُِآنٔ . وٸً لَٽًَ ڄه لَ١ََُ خڀځِّ٭َدنَ بُ خڀځِّ٭َد نٔ ڄد خُلِعُٔؿَ بڀًَُِٔ ڄٔمٖد ڀُٓ بُ خڀْٹُُِآنٔ ڄىً . ٸدپ : ٴةٌخ ڀَد٬َهَ خڀْمَدټٔڃُ زنٌ خڀّٖوِـَُِهِ ، وٸدپ ڀٔځّٖوِؾِ : ٸُٿْ :ؤَِ٘هًَُ زِدَڀځًَّٔ بوٍٚ ڀَمٔدهِ خڀٖٝدئٸٔنٌَ ٴُٔمَد ََڄَُِعهَد زًِٔ ڄه خڀّو د ، ؼُڃٖ ََيٌَٖد ٬ځًُ لّٖ ََإْظٍَٔ ٜد ؤََِزَ٫َ ڄَُٖخضٕ ، ٴدةٌخ ٴََُٮَ ڄه خڀُٖخزِ٭َصٔ وَٸَٵًَُ وٌََټََُّيُ وٸدپ : خظٖٷِ خڀځًََّ ظَ٭َدڀًَ ؤَنْ ظَسُىءَ زِځَ٭ِىَدصٔ خڀځَّدًٔ ، ٴدةن ٸَىِڀَٻ :بنَّ ڀَ٭ِىَصَ خڀځًَّٔ ٬َځٍَٖ بنْ ټُىِط ڄه خڀْٽَدٌٔزِنٌَ ٴُٔمَد ََڄَُِعهَد زًِٔ ڄه خڀّو د ، ڄُىـِسَدصٌ ، َُىـِرُ ٬َځَُِٻ خڀځَّ٭ِىَصَ بنْ ټُىِط ټَدٌٔزّد ، ٴَةِنْ وَٸَٳَ ټدن نٟد ٬ځًُ خڀْمًَٗ بنْ ٸَدڄَطِ زًِٔ ، و َبِنْ لَځَٳَ نٟد ٴَٹًَِ ؤَټْمَٿَ ڄد ٬ځًُ ڄه خڀځِّ٭َدنٔ . وَََىِسَٱٍٔ ؤَنْ ََٹُىپَ ڀٔځّٖوِـَصٔ ، ٴَعَٹُىپَ : ؤَِ٘هًَُ زِدَڀځًَّٔ بوًُٖ ڀَمٔهِ خڀْٽَدٌٔزِنٌَ ٴُٔمَ د ََڄَدوٍِ زِدًٔ ڄه خڀّود لّٖ ظَٹُىڀَهَد ؤََِزَ٭ّد ، ٴةٌخ ؤَټْمَځَطِ ؤََِزَ٭ّد وَٸَٵَهَد وٌََټٌَََُّد وٸدپ : خظٖٹٍٔ خڀځَّدًَ ٔ - خڀسٹُش : ـّء ڄه آَص : ٖٕٙ . ٕ - خڀسٹُش : ـّء ڄه آَص : ٖٕٚ . ٖ - خْلّخذ : ـّء ڄه آَص : ٜٗ

438 عىسة اٌنىس وَخلٌٍََِِ ؤَنْ ظَسُىجٍٔ زِٱَ١َرِ خڀځًَّٔ ، ٴةن ٸَىِڀَٻ : ٬َځٍَٖ َٰ١َرُ خڀځَّدًٔ بنْ ټددن ڄده خڀٖٝدئٸٔنٌَ ٴُٔمَد ََڄَدوٍِ زًِٔ ڄه خڀّود ، َُىـِرُ ٬َځَُِٻ َٰ١َرَ خڀځًَّٔ بنْ ټُىِط ټَدٌٔزَصً ، ٴَةِنْ ڄَ١َطِ ٴَٹًَِ ٴَََُٰطِ ڄٔمٖد ٬ځُهد ؤََٹَ٣َ خڀْمًَٗ ٬ىهمد . وٌٍَََخ خڀْمُٽْڃُ ٬َځَُِهِمَد وَخَڀځًَُّ وَڀٍٔٗ ؤَڄٌُِِٔمَد ٴُٔمَد َٰدذَ ٬َمٖد ٸَدڀَد . ٴَةِنْ ڀَد٬َىَهَد زِةِوِٽَدَِ وَڀَ ًٕ ؤو لَسَٿٍ ، ٸدپ : ؤَِ٘هًَُ زِدَڀځًَّٔ بوٍٚ ڀَمٔهِ خڀٖٝدئٸٔنٌَ ٴُٔمَد ََڄَُِعهَد زًِٔ ڄه خڀّو د ، وَبِنَّ وَڀًٌَََد ٌٍخ ، ؤو لَسَځَهَد ٌٍخ بنْ ټدن لَسَځًد ، ڀَمٔهِ ِِوّد ، ڄدد ٌدى ڄٔىٍٚ . ؼُڃٖ ََٹُىڀُهَد بُ ټٿ َ٘هَديَشٕ ، وبُ ٸَىِڀًٔٔ : وَ٬َځٍَٖ ڀَ٭ِىَ صُ خڀځًَّٔ . لّٖ ظًَِوُٿَ ڄ٫ لَځٔٵًٔٔ ٬ځً ًِٜٔٸًٔٔ ٬ځً خڀّو د ؛ ڀٔإَوًُٖ ٸً ََڄَدٌَد زَُِِٙحَُِهِ زِِّوّد وَلَمِٿٍ ؤو وَڀًَٕ ََىِٵًُٔ ، ٴځمد ٌَټََُ خڀځًَُّ ٬ّ وـٿ خڀٖٙهَديَخضٔ ؤََِزَ٭ّد ، ؼُڃٖ ٴََٝٿَ زَُِىَهُهٖ زِدڀځَّ٭ِىَصٔ بُ خڀُٖـُدٿِ وَخڀْٱَ١َدرِ بُ خڀْمَُِؤَشٔ ، يَپَّ ٌڀٻ ٬ځً لَدپِ خٴْعَُٔخٶِ خڀٖٙهَديَخضٔ بُ خڀځَّ٭ِىَصٔ وَخڀْٱَ١َرِ ، وَخڀځَّ٭ِىَصُ وَخڀْٱَ١َرُ زَ٭ًَِ خڀٖٙهَديَشٔ ڄُىـِسَعَدنٔ ٬ځً ڄه ؤَوِـَرَ ٬ځًُ ؛ ڀٔإَوًُٖ ڄُعَفَُٚتْ ٬ځدً خڀىٖٵْدٍِ وَ٬َځَدً خڀٖٙهَديَشٔ زِدَڀځًَّٔ ظَ٭َدڀًَ زَد٤ٔځًد ، ؼُڃٖ ًَََُِّ ٴََُفِعَُِتُ ٬ځً ؤَنْ ََځْعَ٭ٔهَ وَ٬َځًَ ؤَنْ ًََِ٬ُىَ زِځَ٭ِىَدصٔ خڀځًَّٔ ، ٴََُىِسَٱٍٔ ڀٔځْىَخڀٍٔ بٌَخ ٬ََُٲَ ڄه ٌڀٻ ڄد ـَهِځَد ؤَنْ َُٵَٹِّهَهُمَد وَ٩َُّخ ڀَهُمَدد خِٔدعًِٔڀَدڀًد زِدڀْٽٔعَدذِ وَخڀٕٗىٖصٔ . ؤوّّود زه ٬َُُُِىَصَ ٬ه ٬َدٜٔڃِ زه ټُځَُِرٍ 1 ، ٬ه ؤزًُ2 ،٬ه خزه ٬َسٖدٍْ ، ؤَنَّ خڀىّٔ ٜدځً خڀځًَُّ ٬ځًُ ؤځڃ لنٌ ڀَد٬َهَ زنٌ خڀْمُعَځَد٬ٔىَُِهِ ؤَڄََُ ََـُځًد ؤَنْ ََ١َ٫َ ًَََيُ ٬ځً ٴًُ بُ خڀْىَدڄَٕٔصٔ ، وٸدپ : (( بوٖهَد ڄُىـِسَصٌ )) 3 ؤوّّود ڄَدڀٔٻْ ، ٬ه خزه ٘ٔهَدذٍ ؤَنْ َٔهِٿَ زه َٔ٭ًِٕ خڀٕٖد٬ًٌٖٔٔ 4 ؤوّّي ؤَن ٬ىن٬ُ خڀْ٭َفِ ٗوٍِٖ 1 ـدء بڀًَ ٬َدٜٔڃِ زه ٬ًٌٍَّٔ خ ْوَِٝدٌَِٚ 2 ٴٹدپ ڀً: َد ٬َدٜٔڃُ ، ؤَََؤََِط ڀى ؤَنَّ ََـُځًد وَـًََ ڄ٫ خڄَُِؤَظًٔٔ ََـُځًد ، ؤَََٹْعُځًُُ ٴَعَٹْعُځُىوًَُ ، ؤَڂِ ټَُِٳَ ََٵْ٭َٿُ ؟ َٔٿْ لر َد ٬َدٜٔدڃُ ٔ - ٬دٜڃ زه ټځُر زه ٘هدذ زه خٛىىن خنُٛڄٍ خڀٽىبُ ًٜوٶ َڄٍ زدَٔـدء . ظٹَُر خڀعهٍَر : ٔ/ٕٙٛ ٕ - ټځُر زه ٘هدذ وخڀً ٬دٜڃ ًٜوٶ ڄه خڀؽدوُص ووٌڃ ڄه ٌټُي بُ خڀٝمدزص . ظٹَُر خڀعهٍَر : ٔ / ٕٙٗ ٖ - ؤوُـً خٔڄدڂ خڀسُهٹٍ بُ ٔىىً ، زدذ ( ټُٳ خڀځ٭دن ) ٚ / ٘ٓٗ . ٗ - ٔهٿ زه ٔ٭ً زه ڄدڀٻ خْوٝدٌَ خنَّٝـٍ خڀٕد٬ًٌ ، ؤزى خڀ٭سدْ ، ڀً وْزًُ ٜمسص ، ڄدض ٔىص نٖدن ونٖدونٌ . ؤًٔ خڀٱدزص : ٕ / ٜٖٓ – ٜٖٔ ، خڀعٹَُر ٔ / ٕٖٕ.

439 عىسة اٌنىس ََُٔىپَ خڀځًَّٔ ٜځً خڀځًَُّ ٬ځًُ ؤځڃ . ٸدپ ٴََٕإَپَ ٬َدٜٔڃْ ََُٔىپَ خڀځًَّٔ  ٴَٽَُِيَ َٔىپ خڀځَّدًٔ  خڀْمََٕدجٔٿَ وَ٬َدزَهَد لّٖ ټَسَُُ ٬ځً ٬َدٜٔڃٍ ڄد نٚ٫ ڄه َٔىپ خڀځًَّٔ  ،ٴځمد ََـَ٫َ بڀًَ ؤٌَِځًٔٔ ـَدءَيُ ٬ُىََِمُْٔ ٴٹدپ : َد ٬َدٜٔڃُ ڄَدٌَخ ٸدپ ڀَٻ َ ٔىپ خڀځًَّٔ  ؟ ٴٹدپ ٬َدٜٔڃْ ڀٔ٭ُىََِمٍُٔ لد ظَإْظٔىٍِ نِ نً ، ٸً ټَُِيَ َٔىپ خڀځًَّٔ  خڀْمَِٕإَڀَصَ خڀّٗ َٔإَڀْعً ٬ىهد ، ٴٹدپ ٬ُىََِمُْٔ : وَخَڀځًَُّ ڀَد ؤَوِعَهٍِ لّٖ ؤَِٔإَڀًَُ ٬ىهد . ٴَفَدءَ ٬ُىََِمُْٔ ؤَََُىپُ خڀځًَّٔ  ؤََ٣َ خڀىدْ ، ٴٹدپ َد ََُٔىپَ خڀځًَّٔ ، ؤَََؤََِط ََـُځًد وَـًََ ڄ٫ خڄَُِؤَظًٔٔ ََـُځًد ؤَََٹْعُځًُُ ٴَعَٹْعُځُىوًَُ ، ؤَڂِ ټَُِٳَ ََٵْ٭َٿُ ؟ . ٴٹدپ َٔىپ خڀځًَّٔ  (( :ٸً ؤَوَِّپَ خڀځًَُّ ٴُٔٻ وبُ َٜدلٔسَعٔٻ ، ٴَدٌٌَْرِ ٴَدجٔدط ٜدد )). ٴٹدپ َٔهِٿٌ . ٴَعَځَد٬َىَد وؤود ڄ٫ خڀىدْ ٬ٔىًَِ َٔىپ خڀځًَّٔ  ،ٴځمد ٴَََُٰد ڄه ظَځَد٬ُىِهِمَد ٸددپ ٬ُىََِمُْٔ :ټٍََزِط ٬ځُهد َد ََُٔىپَ خڀځًَّٔ بنْ ؤَڄَِٕٽْعهَد . ٴَ٥َځَّٹَهَد ؼَځَدؼًد ٸسٿ ؤَنْ ََإْڄَُُيُ َٔىپ خڀځًَّٔ ٜځً خڀځًَُّ ٬ځًُ ؤځڃ 3 . ٸدپ ڄَدڀٔٻْ ، وٸدپ خزه ٘ٔهَدذٍ : ٴَٽَدوَطِ ظٔځْٻَ ُٔىٖصَ خڀْمُعَځَد٬ٔىَُِهِ . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ ََلٔمًَُ خڀځًَُّ : َٔمٔ٭ِط بزَُِخٌُٔڃَ زه َٔ٭ًِٔ زه بزَُِخٌُٔڃَ َُمًَٚغ ٬ه زه ٘ٔهَدذٍ ، ٬ه َٔهِٿِ زه َٔ٭ًِٕ ؤَوًُٖ ؤوّّي ؛ ٸدپ : ـدء ٬ُىََِمُْٔ خڀْ٭َفِځَدوٍِٗ بڀًَ ٬َدٜٔڃِ زده ٬َدًٌٍّٔ خڀْإَوَِٝدٌَِٚ ، ٴٹدپ : َد ٬َدٜٔڃُ زه ٬ًٌٍَّٔ ، َٔٿْ لر ََُٔىپَ خڀځًَّٔ  ٬ه ََـُٿٍ وَـًََ ڄد٫ خڄَُِؤَظًٔٔ ََـُځًد ، ؤَََٹْعُځًُُ ٴَُُٹْعَٿُ زًِٔ ، ؤَڂِ ټَُِٳَ ََِٝىَ٫ُ ؟ ٴََٕإَپَ ٬َدٜٔڃْ ََُٔىپَ خڀځًَّٔ  ٬ه ٌڀٻ ، ٴَ٭َدذَ َٔىپ خڀځًَّٔ  خڀْمََٕدجٔٿَ ، ٴَځَٹًَُُٔ ٬ُىََِمُْٔ ٴٹدپ : ڄد َٜىَ٭ِط ؟ ٸدپ َٜىَ٭َطِ ؤَوٖٻ لد ظَإْظٔىٍِ زِىٍَُُِ ، َٔإَڀْط ََُٔىپَ خڀځًَّٔ  ٴَ٭َدذَ خڀْمََٕدجٔٿَ . ٴٹدپ ٬ُىََِمُْٔ : وَخَڀځَّدًُ ڀَدأظَُٔهٖ ََُٔىپَ خڀځًَّٔ  وَڀَإَِٔإَڀَىًُٖ . ٴَإَظَديُ ٴَىَـًََيُ ٸً ؤَوَِّپَ خڀځًَُّ ٬ځًُ ٴُٔهِمَد ، ٴَدًَ٬َدٌُمَد ٴَځَد د٬َهَ ٔ - ٬ىن٬ُ زَّديش َخء بُ آوُي ٌى زه ؤبي ؤزُٟ خڀ٭فٗني وٸدپ خڀ٥ّّخني ٌى ٬ىن٬ُ زه خنٜدَغ زه ًَِ زه ـدزُ زه خنًٛ زه خڀ٭فٗن وؤزُٟ ڀٹر ْلً آزدجً ، ٜمدبي . خٜٔدزص بُ نُُّٕ خڀٝمدزص ٗ/ٙٗٚ ٕ - ٬دٜڃ زه ٬ًٌ زه خنًٛ زه خڀ٭فٗن خڀ٭فٗني لځُٳ خْوٝدٌَ ټدن ًُٔ زني ٬فٗن ، َٽنى ؤزد ٬مُو وَٹدپ : ؤزد ٬سً خلله ،وخظٵٹىخ ٬ځً ٌټُي بُ خڀسًََه وَٹدپ بوً لد َٙهًٌد زٿ وُؾ ٴٽُٕ ٴُيي خڀىّٔ  ڄه خڀُولدء وخٔعىځٵً ٬ځً خڀ٭دڀُص ڄه خنًَٞىص وٌٍخ ٌى خنٞ٭عمً . خٜٔدزص بُ نُُّٕ خڀٝمدزص : ٖ/ٕٚ٘ ٖ - ؤوُـً خڀسىدٌَ بُ ٜمُمً زَدذ ٸَىِڀًٔٔ ٬ّ وـٿ : ( وَخڀٍََّٔهَ ََُِڄُىنَ ؤَِِوَخـَهُڃِ ولد ََٽُهِ نٟڃ ُ٘هًََخءُ بٖ ؤَوِ ٵُُٕهُڃِ ٴََٙهَديَشُ ؤَلًٌَٔٔڃِ ؤََِزَ٫ُ َ٘هَديَخضٕ زِدڀځًَّٔ بوً ڀَمٔهِ خڀٖٝدئٸٔنٌَ ) ٗ/ٔٚٚٔ

440 عىسة اٌنىس زَُِىَهُمَد ، ٴٹدپ ٬ُىََِمُْٔ ڀَحٔهِ خوِ٥َځَٹْط ٜد ڀٹً ټٍََزِط ٬ځُهد . ٴَٵَدََٸَهَد ٸسٿ ؤَنْ ََإْڄَُُيُ َٔىپ خڀځًَّٔ  1. ٸدپخزه ٘ٔهَدذٍ : ٴََٝدََضِ ُٔىٖصً بُ خڀْمُعَځَد٬ٔىَُِهِ . ؼُڃٖ ٸدپ َٔىپ خڀځًَّٔ  :ؤَزَُُِٝوٌَد ٴَةِنْ ـَدءَضِ زًِٔ ؤَِٔ مَڃَ ؤَيِ٬َؿَ خڀْ٭َُِىَدُِهِ ، ٬َ٩ٔدُڃَ خڀْإَڀَُْعَُِهِ ، ٴَځَد ؤَََخيُ بڀَّد ٸً ًََٜٶَ ، وَبِنْ ـَدءَضِ زًِٔ ؤُلَُِمَُٔ ټَإَوًُٖ وَلَدَُشٌ ، ٴَځَدد ؤَََخيُ بڀَّدد ټَدٌٔزّد )) ٸدپ : ٴَفَدءَضِ زًِٔ ٬ځً خڀىٖ٭ِطٔ خڀْمَٽُُْوئ . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ ََلٔمًَُ خڀځَّ ًُ : خڀْىَلََُشُ يَخزٖصٌ ظُِٙسًُِ خڀْىََِٮَ . ؤوّّود بزَُِخٌُٔڃُ زه َٔ٭ًِٕ ٬ه ؤزًُ 2 ٬ه َٔ٭ًُٔٔ زه خڀْمَُُٕٚرِ وَ٬ُسًَُِٔ خڀځًَّٔ زه ٬سً خڀځًَّٔ زده ٬ُعِسَصَ ؤَنَّ خڀىّٔ ٜځً خڀځًَُّ ٬ځًُ ؤځڃ ٸدپ بنْ ـَدءَضِ زًِٔ ؤَِ٘ٹََُ َٔسِ٥ًد ٴَهُدىَ ڀَّٔوِـِهَدد وَبِ نْ ـَدءَضِ زًِٔ ؤُيََِ٭ٔؿَ ٴَهُىَ ڀٔځٌٍَّٔ ََعٖهِمًُُ ٴَفَدءَضِ زًِٔ ؤُيََِ٭ٔؿَ 3 ؤوّّود ٬سً خڀځًَّٔ زه وَدٴٔ٫ٍ 4 ٬هخزه ؤبي ٌٔجْرٍ ٬ه خزه ٘ٔهَدذٍ ٬ه َٔهِٿِ زه َٔ٭ًِٕ ٬ده خڀىّٔ ٜځً خڀځًَُّ ٬ځًُ ؤځڃ بُ خڀْمُعَځَد٬ٔىَُِهِ ڄٔؽْٿَ ڄَ٭ِىًَ لًَػ ڄَدڀٔٻٕ وَبِزَُِ خٌُٔڃَ ٴځمد خوِعَهًَ بڀًَ ٴَُٔخٸٔهَد ٸدپ بُ خنًَٜػ ٴَٵَدََٸَهَد وڄد ؤَڄََُيُ َٔىپ خڀځًَّٔ  زِٵَُٔخٸٔهَد ٴَمَ١َدطِ ُٔدىٖصُ خڀْمُعَځَد٬ٔىَُِهِ وٸدپ َٔىپ خڀځًَّٔ  خُوِ٩ُُُوٌَد ٴَةِنْ ـَدءَضِ زًِٔ ؤَلِمََُ ٸَٝٔنًّخ ټَإَوًُٖ وَلََُشٌ ٴَځَدد ؤَلَِٕسًُُ بڀَّد ټَ ٍَذَ ٬ځُهد وَبِنْ ـَدءَضِ زًِٔ ؤَِٔمَڃَ ؤَ٬َُِهَ ٌَخ ؤَڀَُْعَُِهِ ٴَځَد ؤَلَِٕسًُُ بڀَّد ٸً َٜدًَٶَ ٬ځُهد ٴَفَدءَضِ زًِٔ ٬ځً خڀْإَڄُِِ خڀْمَٽُُْوئ 5 . ٔ - ٔسٷ نُٔن٩ً ٕ - ٔ٭ً زه بزُخٌُڃ زه ٬سً خڀُن٘ه زه ٬ىٲ خڀٌٌُّ ، ؼٹص . خڀٽد٘ٳ : ٔ / ٕٙٚ ٖ - ٔسٷ نُٔن٩ً ٗ - ٬سً خلله زه ودٴ٫ خڀٝدجٯ خنٞىّوڄٍ ڄىٌٖڃ ، ؤزى ن١مً ، خنًٞني ، ؼٹص . خڀعٹَُر : ٔ / ٖٛٔ ٘ - ٔسٷ نُٔن٩ً

441 عىسة اٌنىس ؤوّّود َٔ٭ًُُٔ زه َٔدڀٔڃٍ 1 ،٬ه خزه ـََُُِؿٍ ، ٬ه خزه ٘ٔهَدذٍ ، ٬ه َٔهِٿِ زه َٔ٭ًِٕ ؤَؤٍ زَىٍِ َٔ د٬ًَٔشَ ؤَنَّ ََـُځًد ڄه خڀْإَوَِٝدَِ ـدء بڀًَ َٔىپ خڀځًَّٔ  ٴٹدپ : َد ََُٔىپَ خڀځًَّٔ ؤَََؤََِط ََـُځًد وَـًََ ڄ٫ خڄَُِؤَظًٔٔ ََـُځًد ، ؤَََٹْعُځًُُ ٴَعَٹْعُځُىوًَُ ، ؤَڂِ ټَُِٳَ ََٵْ٭َٿُ ؟ ٴَإَوَِّپَ خڀځًَُّ  بُ َ٘إْؤًِ ڄد ٌَټََُ بُ خڀْٹُُِآنٔ ڄه ؤَڄِ ُِ خڀْمُعَځَد٬ٔىِنٌَ . وٸدپ َٔىپ خڀځًَّٔ  (( :ٸً ٸَ١ًَ ٴُٔدٻ و خڄَُِؤَظٔٻ )) . ٴَعَځَد٬َىَد وؤود َ٘ ددًٌْٔ ، ؼُڃٖ ٴَدََٸَهَد ٬ٔىًَِ َٔىپ خڀځًَّٔ  ،ٴَٽَدوَطِ خڀٕٗىٖصُ زَ٭ًُِ ٴُٔهِمَد ؤَنْ َُٵَُٖٶَ زنٌ خڀْمُعَځَد٬ٔىَُِهِ 2 . ٸدپ : ٴَٽَدوَطِ لَدڄٔځًد ٴَإَوِٽََُيُ ٴَٽَدنَ خزِىُهَد ًَ٬ٍ بڀًَ ؤُڄًٚٔ . ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ - ََلٔمًَُ خڀځًَُّ ظَ٭َدڀًَ : بُ لًَػ خزه ؤبي ٌٔجْرٍ يَڀُٔٿٌ ٬ځً ؤَنَّ َٔهِٿَ زه َٔ٭ًِٕ ٸدپ : ٴَٽَدوَطِ ُٔىٖصُ خڀْمُعَځَد٬ٔىَُِهِ ، وبُ لًَػ ڄَدڀٔٻٕ وَبِزَُِخٌُٔڃَ ټَإَوًُٖ ٸَىِپُ خزه ٘ٔهَدذٍ ، وٸً ََٽُىنُ ٌٍخ ٰنً ڄُىِعَځٔٳٕ ؛ ََٹُىڀًُُ ڄَُٖشً خزه ٘ٔهَدذٍ وَڀَد ٍََْټُُُ َٔدهِځًد ، وَََٹُىڀًُُ ؤُوَُِي وٍَََْټُُُ َٔهِځًد . وَوَخٴَٷَ زه ؤبي ٌٔجْرٍ بزَُِخٌُٔڃَ زه َٔ٭ًِٕ ٴُٔمَد َِخيَ بُ آوَُِ خنًَٜػ ٬ځً لًَػ ڄَدڀٔٻٕ . وٸً لًؼىد ُٔٵَُْدنُ ، ٬ه خزه ٘ٔهَدذٍ ، ٬ه َٔهِٿِ زه َٔ٭ًِٕ ، ٸدپ : َ٘هًِِضُ خڀْمُعَځَد٬ٔىَُِهِ ٬ٔىًَِ َٔىپ خڀځًَّٔ  وؤود زه وَمَِٓ ٬ََُِٙشَ َٔىَصً . ؼُڃٖ َٔدٶَ خنًَٜػ ، ولد َُعِٹٔىًُِ بظِٹَددنَ ٌَاُڀَدءِ . ؤوّّود َٔ٭ًُُٔ زه َٔدڀٔڃٍ ، ٬ه خزه ـََُُِؿٍ ، ؤَنَّ ن٪نٍ زه َٔ٭ًُٕٔ لًؼً ٬ه خڀْٹَدٔٔدڃِ زده ڄُمَمًٖٕ ، ٬ه خزه ٬َسٖدٍْ ، ؤَنَّ ََـُځًد ـدء بڀًَ َٔىپ خڀځًَّٔ  ٴٹدپ : َد ََُٔدىپَ خڀځَّدًٔ ، وَخَڀځًَّٔ ڄد لر ٬َهًِْ زِإٌَِځٍٔ ڄُىٍُِ ٬ٔٵَدَِ خڀىٖىِٿِ 3 وَ٬ٔٵَدٌََُد ؤنهد بٌَخ ټدوط ظُاَزُُٖ 4 ظُ٭َٵَُُّ ؤََِزَ٭ٔدنٌَ ََىِڄّد ، وَڀَ د ظُِٕٹًَ بڀَّد زَ٭ًَِ خڀْةِزَدَِ ، ٸدپ : ٴَىَـَ ًِضُ ڄ٫ خڄَُِؤَظٍٔ ََـُځًد ٸدپ : وټدن َِوِـُهَدد ٔ - ٔ٭ًُ زه ٔدلد خڀٹًخق ؤزى ٬ؽمدن خنٞٽٍ ، وُخٔدني خْٜٿ وَٹدپ ټىبُ ، ٔٽه ڄٽص ٸدپ خڀُخٌِ : ٌى ٬ىًٌ بلذ خڀًٝٶ ڄدٌى ، وٸدپ خزه ٬ًٌ : ٸدپ ن٪ٍ زه ڄ٭نٌ : ٔ٭ًُ خڀٹًخق ڀُٓ زً زإْ ، ٸدپ خزه لفُ : ًٜوٶ َهڃ َُ ڄٍٖ زدَٔـدء ، وټدن ٴٹُهدً . خنُٛق وخڀع٭ًَٿ ٗ / ٖٔ ، خڀٽدڄٿ بُ ٠٭ٵدء خڀُـدپ ٖزه ٬ًٌ ٖ / ٜٖٚ ، ظٹَُر خڀعهٍَر ٔ / ٕٙٓ . ٕ - ٔسٷ نُٔن٩ً ٖ - ٬ٵدَ خڀىىٿ : ظځٹُمهد وبٜٗلهد . َُٰر خنًَٜػ ٖزه خنٛىٌِ : ٕ / ٛٓٔ . ٗ - ظازُ : ظځٹك . خڀّخٌُ بُ َُٰر ؤڀٵ٧ خڀٙدٴ٭ٍ امً خنُٟوٌ : ٔ / ٕٕٓ .

442 عىسة اٌنىس ڄُِٝٵَُ٘خ لَمَِٗ 1 خڀٕٖدٸَُِهِ َٔسِ٣َ 2خڀٖٙ٭ُِِ ، وَخَڀٌٍَّٔ َُڄَُٔطِ زًِٔ وًَِڀًد 3 بڀًَ خڀٕٖىَخئ ـَ٭ًِّخ 4 ٸَ٥ٔ٥ًد 5 ڄُِٕعَهّد 6 ، ٴٹدپ َٔىپ خڀځًَّٔ  : ((خڀځَّهُڃٖ زَُٚهِ )) ؼُڃٖ ڀَد٬َهَ زَُِىَهُمَد ٴَفَددءَضِ زَُِـُٿٍ َُِٙسًُِ خڀٌٍ َُڄَُٔطِ زًِٔ 7. ؤوّّودخزه ٬َُُُِىَصَ ، ٬ه ؤبي خڀّٚوَدئ 8 ،٬ه خڀْٹَدٔٔد دڃِ زده ڄُمَمٓد دًَٕ ، ٸد ددپ : ( َ٘هًِِضُ خزه ٬َسٖدٍْ َ٠ٍ خڀځًَُّ ٬ىهمد ن٪ًغ زِمًََٔػٔ خ ڀْمُعَځَد٬ٔىَُِهِ ، ٸدپ : ٴٹدپ ڀً ََـُٿٌ . ؤٌٍََٔ خڀّٗ ٸدپ َٔىپ خڀځًَّٔ  : ڀى ټُىِط ََخـِمّد ؤَلًَّخ زِٱَُُِِ زَُٚىَصٕ ََـَمِعهَد ؟ ٴٹدپ خزده ٬َسٖدٍْ ٖ . ظٔځْٻَ خڄَُِؤَشٌ ټدوط ٸً ؤَ٬ِځَىَطِ 9. ؤوّّودد ٬سً خڀْ٭ََِِّّ زه ڄُمَمًٖٕ ، ٬ه ًََََِّ زه خڀْهَدئ ،٬ه ٬سً خڀځًَّٔ زه َُىوَُٓ 11 ، ؤَوًُٖ نٚ٫ خڀْمَٹْسٌُُِٖ 11 ن٪ًغ ٬ه ن١مً زه ټَ٭ِرٍ خڀْٹَُُ٨ٍٔٓ 12 ،ٸدپ خڀْمَٹْسٌُُِٗ : ٔ - ن٘ٗ خڀٕدٸنٌ ؤٌ : يٸُٹهمد . ڄٙدَٶ خْوىخَ ڀځُمّٝٔ : ٔ / ٕٔٓ ٕ - ٔس٣ : ؤٌ خڀٕهٿ خڀٌٍ ٖ ظٽُٕ ٴًُ . َُٰر خنًَٜػ ٖزه خنٛىٌِ : ٔ / ٙ٘ٗ . ٖ - وًًٖ : خنًٝپ خڀ٭٩ُڃ خنٞمعځٍء . ڄٙدَٶ خْوىخَ ڀځُمّٝٔ : ٔ / ٖٕٔ ، ظدؾ خڀ٭ُوْ امً ڄُظ١ً خڀّزًٌُ : ٕٛ / ٜٖٛ . ٗ - ـ٭ًخً : ؤٌ ڄىؽٍ خڀٙ٭ُ . ظٵٕنً َُٰر ڄدبُ خڀٝمُمنٌ ، خڀسىدٌَ وڄٕځڃ امً خنٜمًٌُ : ٔ / ٜٗٔ. ٘ - ٸ٥٥دً : بٌخ ِخيض ـ٭ىيش خڀٙ٭ُ نٍٚ ٸ٥٥د . ظٵٕنً َُٰر ڄدبُ خڀٝمُمنٌ ، خڀسىدٌَ وڄٕځڃ امً خنٜمًٌُ : ٔ / ٜٗٔ . ٙ - ڄٕعهدً : ٠ىڃ خٔڀُعنٌ . َُٰر خنًَٜػ ٖزه خنٛىٌِ : ٔ / ٓٙٗ . ٚ - ؤوُـً خٔڄدڂ خڀسىدٌَ بُ ٜمُمً (زَدذ ٸَىِپِ خڀىّٔ ٜځً خلله ٬ځًُ ؤځڃ : ڀى ټىط ََخـِمّد زِٱَُُِِ زَُٚىَصٕ ) ٘/ٖٕٗٓ ٛ - ؤبي خڀّودي : ٬سً خلله زه ٌټىخن خڀٹٍُ٘ ، ؤزى ٬سً خڀُن٘ه خنًٞني ، خنٞ٭ُوٲ زإبي خڀّودي، ؼٹص ٴٹًُ. ظٹَُر خڀعهٍَر ٔ / ٕٚٛ ٜ - ٔسٷ نُٔن٩ً ٓٔ - ٬سً خلله زه َىوٓ لفدٌِ ن٠هىپ خنٜدپ ڄٹسىپ . ظٹَُر خڀعهٍَر ٔ/ٖٖٓ ٔٔ - ٔ٭ًُ زه ؤبي ٔ٭ًُ ټُٕدن خنٞٹٌُّّ ، ؤزى ٔ٭ً خنًٞني ، ؼٹص ، ظٱنً ٸسٿ ڄىظً زإَز٫ ٔىنٌ ، وَوخَعً ٬ه ٬دجٙص ، وؤڂ ٔځمص ڄُٔځص . خڀعٹَُر : ٔ / ٕٙٓ ٕٔ - ن١مً زه ټ٭ر خڀٹَُُ٨ٍِّ ؤزى نّ٘ش ؤو ؤزى ٬سً خلله ، ؼٹص لفص .خڀٽد٘ٳ : ٕ / ٖٕٔ

443 عىسة اٌنىس وَلًَٖؼَىٍِ ؤزى ٌَََُُُِشَ - َ٠ٍ خڀځًَُّ ٬ىً - ؤَوًُٖ نٚ٫ ََُٔىپَ خڀځًَّٔ  َٹىپ : ڀَمٖد وََّڀَطِ آََصُ خڀْمُعَځَد٬ٔىَُِهِ ٸدپ َٔىپ خڀځًَّٔ  (( : ؤََٗمَد خڄَُِؤَشٕ ؤَيِوَځَطِ ٬ځً ٸَىِڂٍ ڄه ڀُٓ ڄىهڃ ٴَځََُِٕطِ ڄه خڀځًَّٔ بُ ٍَِ٘ءٍ وَڀَهِ ًَُِؤځَهَد خڀځًَُّ ـَىٖعًَُ ، وَؤََٗمَد ََـُٿٍ ـَمًََ وَڀًََيُ وٌدى ََىِ٩ُدُُ بڀَُِدًٔ خلِعَفِرِ خڀځًَُّ ڄىً ، وَٴَ١َمًَُ زًِٔ ، ٬ځً َئوْ خڀْإَ وٖڀٔنٌَ وَخڀْأوََُِهَ )) 1 ؤََمٔ٭ِطُ خزه ٬َُُُِىَصَ َٹىپ : ؤوّّود ٬َمُُِو زه ئَىَدٍَ ، ٬ه َٔ٭ًُٔٔ زه ـُسٍَُُِ ٬ه خزه ٬ُمََُ ؤَنَّ خڀىّٔ  ٸدپ ڀٔځْمُعَځَد٬ٔىَُِهِ : (( لَٕٔدزُٽُمَد ٬ځً خڀځًَّٔ ؤلًُ ټُمد ټَدٌٔذْ ، ڀَد َٔسُِٿَ ڀَدٻ ٬ځُهد )) ٸدپ َد ََُٔى پَ خڀځًَّ :ِ ڄَدڀٍٔ ٸدپ ڀَد ڄَدپَ ڀَٻ ؛ بنْ ټُىِط ًََٜٸْط ٬ځُهد ٴَهُىَ زِمَد خِٔعَمِځَځْط ڄه ٴَُِـِهَد ، وَبِنْ ټُىِط ټٍََزِطَ ٬ځُهد ، ٴٍََڀٔٻَ ؤَزِ٭ًَُ ڀَٻ ڄىهد ؤو ڄىً )) 2 ؤوّّود ُٔٵَُْدنُ زه ٬َُُُِىَصَ ، ٬ه ؤََٗىذَ 3 ، ٬ه َٔ٭ًُٔٔ زه ـُسٍَُُِ ، ٸدپ: َٔمٔ٭ِط خزه ٬ُمََُ ٬ُمََُ َٹىپ : ٴَُٖٶَ َٔىپ خڀځًَّٔ  زنٌ ؤَوَىٌَِ زَىٍِ خڀْ٭َفِځَدنٔ . ٸدپ : ٌَٽَدٍَخ زِإُِٜدسُ٭ًٔٔ خڀْمَُٕسٚمَصٔ وَخڀْىُِٔ٥ًَ ، ٴَٹََُوَهُمَد خڀْىُِٔ٥ًَ وَخَڀَّعٍٔ ظَځُٔهَ دد ََ٭ِىٍِ خڀْمَُٕسٚمَصَ ٸ ددپ : (( خڀځًَُّ ََ٭ِ دځَڃُ بن ؤَلًََټُمَد ټَد ٌٔذْ ٴَهَٿْ ڄٔىِٽُمَد ظَدجٔرْ )) 4. ؤوّّود ڄَدڀٔٻْ ، ٬ه وَدٴٔ٫ٍ ، ٬ه خزه ٬ُمََُ ، ( ؤَنَّ ََـُځًد ڀَد٬َهَ خڄَُِؤَظًَُ بُ َِڄَدنٔ َٔدىپ خڀځًَّٔ  وَخوِعَٵًَ ڄه وَڀًٌََٔد ، ٴَٵَُٖٶَ َٔىپ خڀځًَّٔ  زَُِىَهُمَد ، وَؤَ ڀْمَٷَ خڀْىَڀًََ زِدڀْمَُِؤَشٔ ) 5 ٸدپخڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ : ٴَٵٍٔ لُٽْڃِ خڀځِّ٭َدنٔ بُ ټٔعَدذِ خڀځًَّٔ ؼُڃٖ ُٔىٖصٔ َٔىپ خڀځًَّٔ  يَڀَدجٔٿُ وَخ٠ٔمَصٌ ََىِسَٱٍٔ ڀٔإٌَِٿِ خڀْ٭ٔځْڃِ ؤَنْ ََىِعًَٔزُىخ زِمَ٭ُِِٴَعًٔٔ ، ؼُڃٖ ََعَمَُٖوِخ ؤَلِٽَدڂَ َٔىپ خڀځًَّٔ  بُ َُُِِٰئ ٬ځً ؤَڄِؽَدڀًٔٔ ٴَهُىَ يُونَ خڀْٵَُِِٞ ، وَظَىِعَٵٍٔ ٬َىِهُڃِ خڀٙٗسًَُ خڀّٗ ٬َدَََٞ ٜد ڄه ـَهِٿَ ڀَٕٔدنَ خڀْ٭َدَُذِ وَزَ٭َِٟ خڀٕٗىَهِ وّٰٓ ٬ه ڄَىِ٠ٔ٫ِ خڀْمُفٖصٔ ؛ ڄىهد ؤَنَّ ٬ُىََِمُّٔخ َٔإَپَ ََُٔىپَ خڀځَّدًٔ  ٬ده ََـُٿٍ وَـًََ ڄ٫ خڄَُِؤَظًٔٔ ََـُځًد ٴَٽَُِيَ َٔىپ خڀځًَّٔ ٜځً خڀځَّ ًُ ٬ځًُ ؤځڃ خڀْمََٕدجٔٿَ ؛ وٌََڀٔدٻَ ؤَنَّ ٬ُىََِمُّٔخ لد َُىِسُِِيُ ؤَنَّ ٌٍي خڀْمَِٕإَڀَصَ ټدوط . ٔ - ؤوُـً خٔڄدڂ خڀىٕدجٍ بُ خٛعّٓ زَدذ ( خڀعٖٱِځُٔ٧ٔ بُ خڀٔدوِعٔٵَدءِ ڄه خڀْىَڀًَٔ ) ٙ/ٜٚٔ ٕ - ؤوُـً خڀسىدٌَ بُ ټعدذ خڀ٥ٗٶ ، زَدذ ( ٸَىِپِ خڀْةِڄَدڂِ ڀٔځْمُ عَځَد٬ٔىَُِهِ بِنَّ ؤَلًََټُمَد ټَدٌٔذْ ٴَهَٿْ ڄٔىِٽُمَد ظَدجٔرْ ) ٘ / ٖٕ٘ٓ. ٖ - ؤَىذ زه ؤبي نُٕمص ټُٕدن خڀٕٗىِععُٔدني ، ؤزى زٽُ خڀسٌُٝ ، ؼٹص . خڀعٹَُر ٔ / ٖٙ ٗ - ؤوُـً خڀسىدٌَ بُ ټعددذ خڀ٥ٗٶ ، زَدذ ( ٸَىِپِ خڀْةِڄَدڂِ ڀٔځْمُعَځَد٬ٔىَُِهِ بِنَّ ؤَلَ ًَټُمَد ټَدٌٔذْ ٴَهَٿْ ڄٔىِٽُمَد ظَدجٔرْ ) ٘ / ٖٕ٘ٓ. 5 - ؤوُـً خڀسىدٌَ بُ ټعدذ خڀ٥ٗٶ ، زدذ( َځمٷ خڀىڀً زدنٞٗ٬ىص ) ٘ / ٖٕ٘ٓ .

444 عىسة اٌنىس وٸً ؤوّّود بزَُِخٌُٔڃُ زه َٔ٭ًِٕ ، ٬ه خزه ٘ٔهَدذٍ ، ٬ه ٬َدڄُِٔ زه َٔ٭ًِٕ ، ٬ه ؤزُدً 1 ؤَن خڀىّٔ  ٸدپ : (( بنَّ ؤَ٬ِ٩َڃَ خڀْمُِٕځٔمٔنٌَ بُ خڀْمُِٕځٔمٔنٌَ ـُُِڄّد ڄه َٔإَپَ ٬ه ٍَِ٘ءٍ لد ََٽُهِ ، ٴَمُُٚڂَ ڄه ؤَـِٿِ ڄَِٕإَڀَعًٔٔ )) 2 وَؤَوِسََُوَد خزه ٬َُُُِىَصَ ، ٬ه خزه ٘ٔهَدذٍ ، ٬ه ٬َدڄُِٔ زه َٔ٭ًِٕ ، ٬ه ؤزًُ ، ٬ه خڀدىّٔ  ڄٔؽْٿَ ڄَ٭ِىَديُ . ٸدپ خڀځًَُّ ٬ّ وـٿ :              بًٌَ لَىٌِِِٗ :     ٖ ٸدپ خڀٖٙدٴٔ٭ٍٔٗ - ََلٔمًَُ خڀځًَُّ ظَ٭َدڀًَ : ټدوط خڀْمََٕدجٔٿُ ٴُهد ٴُٔمَد لد ََىِدِّپْ بٌَخ ټددن خڀْىَلٍُِ ََىِِّپُ زِمَٽُُْويٕ ڀٔمَد ٌَټَُِض ڄه ٸَىِپِ خ ڀځًَّٔ ظَسَدََٺَ وَظَ٭َدڀًَ ، ؼُڃٖ ٸَىِپِ َٔىپ خڀځًَّٔ  وََُُِِٰئ ٴُٔمَد بُ ڄَ٭ِىَديُ وبُ ڄَ٭ِىَديُ ټََُخٌَُٔصُ ڀَٽُڃِ ؤَنْ ظَِٕإَڀُىخ ٬َمٖد لد َُمَُٖڂِ ، ٴَةِنْ لَُٖڄًَُ خڀځَّدًُ بُ ټٔعَدزًِٔ ؤو ٬ځً ڀَٕٔدنٔ ََُٔىڀًٔٔ  لَُُڂَ ؤَزًَّخ بڀَّد ؤَنْ ََىَِٕ هَ خڀځًَُّ ظَمُِِن٬ًَُ بُ ټٔعَدزًِٔ ؤو ََىَِٕهَ ٬ځً ڀَٕٔدنٔ ََُٔىڀًٔٔ  ُٔىٖصً ڀُٕٔىٖصٕ . وَٴًُٔٔ يَڀَدجٔٿُ ٬ځً ؤَنَّ ڄد لَُٖڂَ َٔىپ خڀځًَّٔ  لََُخڂْ زِةٌِْنٔ خڀځًَّٔ ظَ٭َدڀًَ بڀًَ ََىِڂِ خڀْٹَُٔدڄَصٔ زِمَد وََٜٵْط وَََُُِٰيُ ڄه خٴْعَُٔخِٞ خڀځًَّٔ ظَ ٭َدڀًَ ٤َد٬َعًَُ بُ َُُِِٰ آََصٕ ڄه ټٔعَدزًِٔ وڄد ـدء ٬ىً  ڄٔمٖد ٸً وََٜٵْعً بُ َُُِِٰ ٌٍخ خڀْمَىِ٠ٔ٫ِ . وَٴًُٔٔ يَڀَدڀَصٌ ٬ځً ؤَنَّ ََُٔىپَ خڀځًَّٔ  لنٌ وَََيَضِ ٬ځًُ ٌٍي خڀْمَِٕإَڀَصُ وَټَدوَدطِ لُٽْمّدد وَٸَٳَ ٬ه ـَىَخزِهَد لّٖ ؤَظَديُ ڄه خڀځًَّٔ ٬ّ وـٿ خڀْمُٽْڃُ ٴُهد ، ٴٹدپ ڀٔ٭ُىََِمٍُٔ : (( ٸً ؤَوَِّپَ خڀځًَُّ ٴُٔٻ وبُ َٜدلٔسَعٔٻ )) . ٴَځَد٬َهَ زَُِىَهُمَد ټمد ؤَڄََُ خڀځًَُّ ظَ٭َدڀًَ بُ خڀځِّ٭َدنٔ ، ؼُدڃٖ ٴَدُٖٶَ زَُِىَهُمَد وَؤَڀْمَٷَ خڀْىَڀًََ زِدڀْمَُِؤَشٔ ، وَوَٵَديُ ٬ه خڀْإَذِ ، وٸدپ ڀً : (( ڀَد َٔسُِٿَ ڀَٻ ٬ځُهدد )) ٔ - ٔ٭ً زه ڄدڀٻ ، وٌى ٔ٭ً زه ؤبي وٸدٚ : ڄدڀٻ زه وٌُر ، ؤٔځڃ ٸسٿ ؤن ظٵُٞ خڀٝٗش ، وٌى ؤلً خڀٍَه ٘هً نٟڃ خڀُٔىپ  زدنٛىص ، ٘هً زًَخً وخنٞٙدًٌ ټځهد ، ي٬د ڀً خڀُٔىپ  زدٔعفدزص ي٬دجً. خو٩ُ ؤًٔ خڀٱدزص : ٕ / ٖٙٓ – ٖٓٔ ٕ - ؤوُـً خٔڄدڂ خڀسىدٌَ بُ ٜمُمً ، زدذ( ڄد َُٽَُْيُ ڄه ټَؽَُْشٔ خڀٕٗاَخپِ وَظَٽَځُّٳٔ ڄد ڀَد ََ٭ِىًُِٔ وَٸَىِڀًُُ ظَ٭َدڀًَ :           ٙ/ٕٛ٘ٙ. 3 - خنٞدجًش: ٔٓٔ – ٕٓٔ .

445 عىسة اٌنىس ولد ََُِيُيِ خڀًَٖٝخٶَ ٬ځً خڀّٖوِؾِ ، ٴَٽَدوَطِ ٌٍي ؤَلِٽَدڄّد وَـَسَطِ زِدڀځِّ٭َدنٔ ڀََُِٕطِ زِدڀځِّ٭َددنٔ زِ٭َُِىًِٔ ، ٴَدڀْٹَىِپُ ٴُهد وَخلًْٔ ڄه ٸَىِڀَُِهِ : ؤَلًٌَُُمَد ؛ ؤَوٍٚ نٚ٭ط ڄٔمٖهِ ؤََِ٠ًَ ئَىًَُ وَ٬َٹْځًَُ وَ٬ٔ ځْمًَُ َٹىپ : بوًُٖ لد ََٹِْٟ ٴُهد وَڀَدد ٌََُُِِٰد بڀَّد زِإَڄُِِ خڀځًَّٔ ظَسَدََٺَ وَظَ٭َدڀًَ . ٸدپ : ٴَإَڄُُِ خڀځًَّٔ بَٖديُ وَـِهَدنٔ ؛ ؤَلًٌَُُمَد وَلٍِْ َُىِِّڀُدًُ ٴَُُعِځًَ ٬ځً خڀىدْ ، وَخڀؽَّدوٍِ ََِٔدڀَصٌ ظَإْظًُٔ ٬ه خڀځًَّٔ ظَ٭َدڀًَ زِإَنْ خٴْ٭َ ٿْ ټٍََخ ، ٴََُٵْ٭َځًَُ . وَڀَ٭َٿَّ ڄه لُفٖصٔ ڄه ٸدپ ٌٍخ خڀْٹَدىِپَ ؤَنْ ََٹُدىپَ : ٸددپ خڀځَّدًُ ظَسَددََٺَ وَظَ٭َددڀًَ :             1 ٴٌٍَََُْرَ بڀًَ ؤَنَّ خڀْٽٔعَ دذَ ٌى ڄد َُعِځًَ ٬ه خڀځًَّٔ ظَ٭َدڀًَ ، وَخڀْمٔٽْمَصَ ٌٍَٔ ڄد ـَدءَضِ زًِٔ خڀَُٚٔدڀَصُ ٬ده خڀځًَّٔ ڄٔمٖد زَُٖىَطِ ُٔىٖصَ ڀُٔىپ خڀځًَّٔ  . وٸً ٸدپ خڀځًَُّ  ڀٔإَِِوَخـًِٔ  :            2 وَڀَ٭َٿَّ ڄه لُفٖعًٔٔ ؤَنْ ََٹُىپَ : ٸدپ َٔىپ خڀځًَّٔ  ڀٔإَزٍِ خڀّٖخوٍِ زِدڄَُِؤَشٔ خڀُٖـُدٿِ خڀدٌٍ َٜدڀَمًَُ ٬ځً خڀْٱَىَڃِ وَخڀْىَدئڂِ : (( وَخَڀٌٍَّٔ وَٵٍِْٕ زًُي ڀَإَٸْ١َُٔهٖ زَُِىَٽُمَد زِٽٔعَدذِ خڀځًَّٔ ٬ّ ٌٔټُُْيُ ؛ ؤَڄَد بنَّ خڀْٱَىَڃَ وَ خڀْىَ ددئڂَ ََيٖ ٬َځَُِٻ ، وَبِنَّ خڄَُِؤَظًَُ ظُُِـَ دڃُ بٌَخ خ٬ِعََُٴَدطِ )) . وَـَځًََ خزه خڀُٖـُٿِ ڄٔدجَصً وََُٰٖزًَُ ٬َدڄّد 3 . وَڀَ٭َځًَُّ ٌٍَََْرُ بڀًَ ؤَوًُٖ بٌَخ خوِعَ٩ََُ خڀْىَلٍَِ بُ ٸَ١ُٖٔصٕ لد ََىِِّپْ ٬ځًُ ٴُهد خوِعَ٩ََُيُ ټٍََڀٔٻَ ټٿ ٸَ١ُٖٔصٕ ، وبٌخ ټدوط ٸَ١ُٖٔصٌ ؤُوِِّپَ ٬ځًُ ټمد ؤُوِِّپَ بُ لًَٚ خڀّٖخوٍِ وَٸَ١َدٌَد ٬ځً ڄدد ؤُوِِّپَ ٬ځًُ وبٌخ ڄد ؤُوِِّڀَطِ ٬ځًُ ـُمِځَصً بُ ظَسُِِنٌٍ ٬ه خڀځًَّٔ ََمِ١ٍٔ ڄَ٭ِىًَ ڄد ؤَََخيَ زِمَ٭ُِِٴَدصٔ خڀْىَلٍِِ خڀْمَعِځُىٚ وَخڀَُٚٔدڀَصٔ بڀًَُِٔ خ ڀّٗ ظَٽُىنُ ٜد ُٔىٖعًُُ ڀٔمَد ََمًُِغُ بُ ٌڀٻ خڀْمَ٭ِىًَ زِ٭َُِىًِٔ . وٸدپ َُُُِٰيُ : ُٔىٖصُ َٔىپ خڀځًَّٔ  وَـِهَدنٔ : ؤَلًٌَُُمَد ؛ ڄد ظُسَُٚهُ ڄٔمٖد بُ ټٔعَدذِ خڀځًَّٔ خڀْمُسِنٌِ ٬ه ڄَ٭ِىًَ ڄد ؤَََخيَ خڀځًَُّ زِمَمِځًٔٔ وَدٜ٘دد وَ٬َدڄ٘د . وَخڀْأوَُُ ؛ ڄد ؤَڀْهَمًَُ خڀځًَُّ ڄه خڀْمٔٽْمَصٔ ، وَبِڀْهَدڂُ خڀْإَوِسَُِدءِ وَلٍِْ . ٔ - خڀىٕدء : ـّء ڄه آَص ٖٔٔ . ٕ – خْلّخذ : ـّء ڄه آَص ٖٗ . ٖ - ٔسٷ نُٔن٩ً .

446 عىسة اٌنىس وَڀَ٭َٿَّ ڄه لُفٖصٔ ڄه ٸدپ ٌٍخ خڀْٹَىِپُ ؤَنْ ََٹُىپَ : ٸدپ خڀځًَُّ  ٴُٔمَد َُمِٽًَ ٬ه بزَُِخٌُٔڃَ :                  1 ٴٹدپ َُُُِٰ وَخلًٕٔ ڄه ؤٌَِٿِ خڀعٖٵِْٕنًِ : َُئََِد خڀْإَوِسَُِدءِ وَلٍِْ ؛ ڀٔٹَىِپِ خزه بزَُِخٌُٔڃَ خڀٌٍ ؤُڄَُٔ زٍَِزِمًٔٔ :        وَڄَ٭ُِِٴَعًُُ ؤَن َُئََِديُ ؤَڄُِْ ؤُڄَُٔ زًِٔ . وٸدپ خڀځًَُّ ظَسَدََٺَ وَظَ٭َددڀًَ ڀٔىَسُِٚدًٔ :                . وٸدپ ٌَُُُُِٰڃِ : ُٔىٖصُ َٔىپ خڀځًَّٔ  وَلٍِْ وَزََُدنٌ ٬ه وَلٍٍِ وَؤَڄُِْ ـَ٭َځًَُ خڀځًَُّ ظَ٭َددڀًَ بڀًَُِٔ زِمَد ؤَڀْهَمًَُ ڄه لٔٽْمَعًٔٔ وَوًَُٖٝ زًِٔ ڄه وُسُىٖظًٔٔ ، وَٴَََُٞ ٬ځً خڀْ٭ٔسَدئ خظٚسَد٪َ ؤَڄُِِ َٔىپ خڀځًَّٔ  بُ ټٔعَد زً . ٸدپ : وَڀََُِٓ ظَ٭ًُِو خڀٕٗىَهُ ټُځُّهَد وَخلًّٔخ ڄه ٌٍي خڀْمَ٭َدوٍِ خڀّٗ وََٜٵْط زِدوِعٔځَدٲٔ ڄه لَٽَُِط ٬ىً ڄه ؤٌَِٿِ خڀْ٭ٔځْڃِ ، وَؤََٖهَد ټدن ٴَٹًَِ ؤڀّڄً خڀځًَُّ ظَ٭َدڀًَ وَځْٹًَُ وَٴَََُٞ ٬ځدُهڃ خظٚسَد٪َ ََُٔىڀًٔٔ ٴًُ . وبُ خوِعٔ٩َدَِ َٔىپ خڀځًَّٔ  خڀْىَلٍَِ بُ خڀْمُعَځَد٬ٔىَُِهِ لّٖ ـَدءَيُ ٴَځَد ٬َهَ ، ؼُڃٖ َٔهٖ خڀْٵُُِٸَصَ ؤََهٖ وَٵٍَْ خڀْىَڀًَٔ ، ولد ََ ُِيُي خڀًَٖٝخٶُ ٬ځً خڀّٖوِؾِ وٸً ٤َځَسًَُ يَڀَدڀَصٌ ٬ځً ؤَنَّ ُٔىٖعًَُ ڀَدد ظَ٭ًُِو وَخلًّٔخ ڄه خڀْىُـُىئ خڀّٗ ٌٌََرَ بڀَُِهَد ؤٌَِٿُ خڀْ٭ٔځْڃِ ؛ زِإَوٖهَد ظُسَُٚهُ ٬ه ټٔعَدذِ خڀځًَّٔ ب ڄٖد زَُِِٔدڀَصٕ ڄه خڀځًَّٔ ؤو بڀْهَدڂٍ ڀً ، وَبِڄٖد زِإَڄٍُِ ـَ٭َځًَُ خڀځًَُّ بڀًَُِٔ ڀٔمَىِ٠ٔ٭ًٔٔ خڀٌٍ وَ٠َ٭ًَُ ڄه ئَىًِٔ ، وَزََُدنُ ْڄىَڄىهد : ؤَنَّ خڀځًََّ ظَ٭َدڀًَ ؤَڄََُيُ ؤَنْ ََمِٽُڃَ ٬ځً خڀ٩َّدٌُِٔ ، وَڀَد َُٹُٔڃَ لًَ٘خ زنٌ خؼْىَُِهِ بڀَّد زِ ًٔ ؛ ڀٔدإَنَّ خڀ٩َّدٌَُٔ َُِٙسًُِ خڀٔد٬ِعَُٔخٲَ ڄه خڀْمُٹَدڂِ ٬ځًُ خڀْمًَٗ ، ؤو زَُٚىَصً وَڀَد َُِٕعَ٭ِمَٿُ ٬ځً ؤَلَدًٕ بُ لًٍَّ وَڀَد لَٷٍّ وَـَرَ ٬ځًُ يَڀَدڀَصٌ ٬ځً ټٍَٔزًِٔ وَڀَد َُ٭ِ٥ٍٔ ؤَلًَّخ زًَِڀَدڀَصٕ ٬ځً ًِٜٔٸًٔٔ لدّٖ ظَٽُىنَ خڀًٖڀَدڀَصُ ڄه خڀ٩َّ دٌُِٔ بُ خڀْ٭َدڂٚ ڀَد ڄه خڀْىَدٚٚ . ٔ - خڀٝدٴدض : ـّء ڄه آَص ٕٓٔ . ٕ – خُٔٔخء : ـّء ڄه آَص ٓٙ .

447 عىسة اٌنىس ٴةٌخ ټدن ٌٍخ ٌَٽٍََخ بُ ؤَلِٽَدڂِ َٔىپ خڀځًَّٔ  ټدن ڄه زَ٭ًَِيُ ڄه خڀْىُڀَدشٔ ؤَوِڀًَ ؤَنْ ڀَد ََِٕعَ٭ِمٔٿَ يَڀَدڀَصً وَڀَد ََٹْ١ٍَٔ بڀَّد زِ٩َدٌٍُٔ ؤَزًَّخ . ٴَةِنْ ٸدپ ٸَدجٔٿٌ : ڄد يَپَّ ٬ځً ٌٍخ ؟ ٸُځْىَد : ٸدپ َٔىپ خڀځًَّٔ  بُ خڀْمُعَځَد٬ٔىَُِهِ : (( بنَّ ؤَلًََټُمَد ټَدٌٔذْ )) 1 ٴَمَٽَدڃَ ٬ځً خڀٖٝدئٶِ وَخڀْٽَدٌٔذِ لُٽْمّد وَخلًّٔخ ؤَنْ ؤَوَُِـَهُمَد ڄه خڀْمًَٚ . وٸدپ َٔىپ خڀځًَّٔ  (( :بنْ ـَدءَضِ زًِٔ ؤُلَُِمَُٔ ، ٴَځَد ؤَََخيُ بڀَّد ٸً ټٍََذَ ٬ځُهدد ، وَبِنْ ـَدءَضِ زًِٔ ؤُ يََ٭ٔ ؿَ 2 ، ٴَځَد ؤَََخيُ بڀَّد ٸً ًََٜٶَ )) 3 ٴَفَدءَضِ زًِٔ ٬ځدً خڀىٖ٭ِدطٔ خڀْمَٽُُْوئ . وٸدپ َٔىپ خڀځًَّٔ  : ((بنَّ ؤَڄَُِيُ ڀَسَُٚهْ ڀَىِڀَد ڄد لَٽَڃَ خڀځًَُّ )) 4 ٴَإَوِسََُ ؤَنْ َٜدًَٶَ خڀّٖوِؾُ ٬ځً خڀْمُځْعَ٭ٔىَصٔ زًَِ ڀَدڀَصٕ ٬ځً ًِٜٔٸًٔٔ وَټٍَٔزًِٔ زِٝٔٵَعَُِهِ ٴَفَدءَضِ يَڀَدڀَصٌ ٬ځً ٜٔدًِٸًٔٔ ، ٴځڃ ََِٕعَ٭ِمٔٿْ ٬ځُهد خڀًٖڀَدڀَصَ ، وَؤَوِٵٍُ ٬ځُهد ٨َدٌَُٔ لُٽْڃِ خڀځًَّٔ ظَ٭َدڀًَ : ڄه خيََٚخء خڀْمَدًٚ وَبِ٬ِ٥َدجٔهَد خڀًَٖٝخٶَ ڄ٫ ٸَىِپِ َٔىپ خڀځًَّٔ  ((: بنَّ ؤَڄَُِ يُ ڀَسَُٚهْ ڀَىِڀَد ڄد لَٽَڃَ خڀځًَُّ )) 5 وبُ ڄٔؽْٿِ ڄَ٭ِىًَ ٌٍخ ڄه ُٔىٖصٔ َٔىپ خڀځًَّٔ  ٸَىِڀُ دًُ : (( بوٖمَد ؤود زََٙدُْ وَبِوٖٽُدڃِ ظَىِعَٝٔمُىنَ بڀٍَٖ ، وَڀَ٭َٿَّ زَ٭ِ١َٽُڃِ ؤَنْ ََٽُىنَ ؤَڀْمَهُ زِمُفٖعًٔٔ ڄه زَ٭ٍِٟ ، ٴَإَٸْ١ٍَٔ ڀً ٬ځً وَمِىِ ڄد ؤَِٔمَ٫ُ ڄىً ، ٴَمَهِ ٸَ١َُِط ڀً زٍَِِٙءٍ ڄه لَٷٚ ؤَؤًُٔ ، ٴَځَد ََإْوٍُْيُ ، ٴَةِوٖمَد ؤَٸْ٥َ٫ُ ڀً ٸٔ٥ْ٭َصً ڄه خڀىٖدَِ )) 6 ٴَإَوِسََُ ؤَوًُٖ ََٹْ١ٍٔ ٬ځً خڀ٩َّدٌُِٔ ڄه ټَځَدڂِ خڀْىَِٝمَُِهِ ، وَبِوٖمَدد ََمٔٿُّ ڀَهُمَد وَََمُُِڂُ ٬َځَُِهِمَد ٴُٔ مَد زَُِىَهُمَد وَزَُِهَ خڀځًَّٔ ٬ځً ڄد ََ٭ِځَمَدنٔ . وَڄٔهِ ڄٔؽْٿُ ٌٍخ خڀْمَ٭ِىًَ ڄه ټٔعَدذِ خڀځًَّٔ ٸَىِپُ خڀځًَّٔ ٬ّ وـٿ :                   ٔ - ٔسٷ نُٔن٩ً . ٕ - ؤين٩٫ : خڀً٬ؿ وخڀً٬فً ً٘ش ٔىخي خڀ٭نٌ . خڀّخٌُ بُ َُٰر ؤڀٵد٦ خڀٙدٴ٭ٍ : ٔ/ٖٖٛ ٖ - ٔسٷ نُٔن٩ً . ٗ - ٔسٷ نُٔن٩ً . ٘ - ٔسٷ نُٔن٩ً . ٙ - ؤوُـً خٔڄدڂ خڀسىدٌَ بُ ٜمُمً ، زَدذ ( ڄه ؤَٸَدڂَ خڀْسَُٚىَصَ زَ٭ًَِ خڀَُْمٔنٌِ ) ٕ/ٕٜ٘