الدراسات التربوية للقرآن الكريم الواقع والمأمول

ا ت را ا و ا ا آ  اﻟﺜﺎﻟﺚ اﻟﻔﺼﻞ: اﻟﱰﺑﻮﻳﺔ اﻟﺪراﺳﺎت ﻣﻦ اﳌﺄﻣﻮل ا ت را ا نإ ،ب ا ي ح و ا ، ا ه ا ا ت وا ، م وا ء وا حو ا وا ، تا لوأ نأ ذإ ا ا و س . حو وا- ا ا - و ا ة أ ا ، ا ت أ وأ ، و ح ا ص ن ا ، ا ق و ا ت وا ، ا ت وا ا و . اﻷول اﳌﺒﺤﺚ اﻟ ﺧﺪﻣﺔ وﻓﺮص اﻟﱰﺑﻮﻳﺔﻘﺮآنﻋﻮاﻣﻞ اﻟﺪراﺳﺎت ﺧﻼل ﻣﻦ اﻟﻜﺮﻳﻢ ص و ا ا ت را ط ا ة ح ا : • ا س وا وا ب ا ا ا ة ا ت وا . • ا ا ت ا ، ت م ا نأ إ ، ت ي وا .

ا ت را ناآ ا ل وا ا ا  • م ا ا نآ و )١( ، ا و و . • ا ا ا ا د نوآ و )٢( . • ا ا ث ا ا وا ا ا ا آ . • اد ر ا ت درا ا ط و ا ا )٣( . • ا ا آ ا ا وا . )١ ( ا ت را آ ) http://www. tafsir. org/( )٢ ( ا نآ د ا ا و ا - ض ا . )٣ ( اد ، وا ا ، ذ أ ، ا ا ل ا ،ت ا أ ًُ ، ا ت وا : ، ا ا فا أ ؛ ا ا ا ت و أ وة ًً ا ة ز ، م ا ت را ا ٤١٠٨ ـ، ٨٨٩١م .

ا ت را ا و ا ا آ  اﻟﺜﺎﲏ اﳌﺒﺤﺚ اﻟ ﺧﺪﻣﺔ اﻘﺮآنﻋﻘﺒﺎت اﻟﱰﺑﻮﻳﺔ اﻟﺪراﺳﺎت ﺧﻼل ﻣﻦ ﻟﻜﺮﻳﻢ ت ا ا ا ا ا ة ا ه نأ ً ت وا ، ا ،ى أ و ً ، ا ف ا ، ا ا و أ آ ا ا ،ت ا و ، : • ن ا أ ا ا م ًً . • ت را ا ا و ا لو ا ا ً ا و ا ا ة ن ا ا ن وا ة وا ن . • ا م ت و ا ه ا ، نأو ا ترا ر ا د ا ا ه ، لو ا ا ة ا وَ ح وا ، ا ه نأ ف ر ة ت و ا ، و إو لاو أ ًً رة ا ر أ . • و ىأ و ت را ا ب ا ا ع ت ا ر ا ء أ ، ح و لو ا ا ت ا آ و ً ، ا

ا ت را ناآ ا ل وا ا ا  ا وا ً ، أ ح ا وا ا وً ة ، وا ا وا ا ب و ، ا أ آ . • ا و ا إ ا م ًً نواآ و ،ورودا أ وا ا ً ، ه نأ فا ة د وأ ب أ ا دار ا ر ا وا ا نواآ و ، و ا ا ا ز إ - ا و ا ر نإ - ، ا جر و وأ. • إ و ت د ا ع تا ،د وا ل وا ا ا ا ا و ، زا ا و وا إ وا)١( ، ا ا ، ن و ر و م ان ، ب و ر س . )١ ( ر ا: ، ا رة واأ ئد : لا ص ، ا ١٨ و .

ا ت را ا و ا ا آ  اﻟﺜﺎﻟﺚ اﳌﺒﺤﺚ اﻟ ﳋﺪﻣﺔ اﳌﺴﺘﻘﺒﻠﻴﺔ اﻘﺮآناﻟﺘﺤﺪﻳﺎت اﻟﺪراﺳﺎت ﺧﻼل ﻣﻦ ﻟﻜﺮﻳﻢ اﻟﱰﺑﻮﻳﺔ ف ا نأ ، ا ت ا را ا ه ا ت ، ا ذ و ، و ت را أ و ًً ت وا ت ا ي ا ا ، ت ا و : • ي ا ا و ت ا ا ه ا ا وا ا ادر ا وا ق )١( ، و ت ا ل و ا د ا د ا ل ا ت ا ، ا ت را وا و ا ا ا ا ا ا ا ه ا ، و ا وأ ل ا ، أ وأ ا ا ن ا و ا ا ت و ا آ . • ي ا ا دارإو ت ل د ، ي )١ ( وا ا ، ا ، ا و ، واه و ه ب ا رد ، .

ا ت را ناآ ا ل وا ا ا  ب ا و ر أ ، و دار ا ت وا ر ا ه وا ا ط وأ ، ء إ و و ا ا ، ي ء ا ا ة و )١( ، أو آ ، و ا ب أو ة و ة ا أ ، غ ا و. • ا ا ت ع ء و ، ا ا ،ب ا ت ا وا رة وا وا م ا ، دة ا ا ل وا ب ا ارد ا ن :M Ò Ó Ô Õ Ö × Ø ÚÙ Û Ü Ý Þ ß áà â ã ä å æ L ، ل وr) نأ أ اذإ ا نإ ()٢( ، ا نإ ، ا ا ن نإو ا أ أ ،ر إ ا ت ن ، ت ر ا و : وا ح وا ا وا وا ،" ت ا ا ا ا ة ا تا ا ت ا اً ا ن ا ا ا ا د ا ي ا و ؛ )١ ( ر: ا ا ا أ ما ا آ ، : د ، -، ا د ا ٢٠١٠م . )٢ ( ا : ، ا ٨٨١٠ .

ا ت را ا و ا ا آ  ا ا در ا ا ا ً")١( ، ر و ) ا ا()٢ (ا ـ م ا ا ا )ة ا / ع ا. ( و ا ا ا ن نإو ي ا ا ً ، ا نإ إ ت ا ا ا ، ا د وا ت ا د دزا ي ا ن ا ا ث ا ا و ا. • م ا د ا ا ،م ا ا دا ا ا ، أ م إ م ا دة ا م ا ً ، و ا ر ا ا ا دارةا)٣ ( و ا ، ت ا ا و دارة و ر دارةاإت وا ت ا ، و ا وأ ا ا ،ا و ، أ و ة ًً ، ا تأ وا و ا ت ا ً ء وا ا ترا ، أ م ا و ، ه إو ا ء أ نأ إ ن ن )١ ( : أ ا ا ص ، ا د ا ر و ٨٤ . )٢ ( ر ا: ا ء ا ناآ ، وا : قرو ح ا ، - . )٣ ( ر ا: ،م ا رة دارة ا : ،ط ن ة ا ا .

ا ت را ناآ ا ل وا ا ا  س ق ا و و ا ا ، ص ق أ ا لو ا و اكذ وأ ا ذ ا ب ا ، ا نأ نآ ن ء ،ي ا ا وأ ، ور ل ر ا ا ت ا دا ت ا ب رأ ا ا ا ،رة ا ا ء ا وأ)١(. )١ ( ) ا ا ا (.

ا ت را ا و ا ا آ  اﳋﺎﲤﺔ اﻟﻨﺘﺎﺋﺞ ١- ا نأنآ ه ل ا ا ب r ، د ع ا و وا ا . ٢- وا ن ا نأًً ، و ًًُ ، ة وا ا ار ا دة . ٣- ا ت را ا نآ و ا ح وا لو ا . ٤- ل ا و ا ان ء ا أ ط وا . ٥- ا رة و دة و أ نأ ان ا ء ا . ٦- ا ا ء ا و آ ا ا ا م آ ا . ٧- ء ا أ در ا ا ا ا ت وا ب ا نآ و . ٨- ا و أ ت ً وا ا ظا ما ا م ا دة ا وا ا ا ا ا نو . ٩- ى أو ب أ إ ا ب أ .

ا ت را ناآ ا ل وا ا ا  ١٠- ا ب ا : وا ا ا ا ا ا ا وا رة . ١١- ا ب ا : ا در ع ا م ،م ا م و ا ط ا نآ وا . ٢١- ا ا آ ا ة ا ا د ا ا وا ح ا ، : ا ت ا ة ا ا وا ا ت وا اد ا ل . ٣١- ا ا ر ض آ ت ة ً : م ر ا ع و ا ا وا . ٤١- ا ت ا ا ، : ا ه ا - ا- ا ت ل د ت را وا ا ت دارإو . اﻟﺘﻮﺻﻴﺎت : ١- ر ا ي ا ا ت را ا درا ، ت و إ ل ا ثا ا ب ٢- ت را ا وا ء ا ب أ و درا ناآ ا ه ا دون ل ي ا ً را ا ح ا ت ا و ا ت ر ا .

ا ت را ا و ا ا آ  اﳌﻘﱰﺣﺎت : ١- و ا ا ت را وأ ء إ ا نآ وا ، ا ن ف نآ ا ن و و. ٢- ا ت را ا ب ر اد ا ً ، را ا ص ا لو ا ا ئد . ٣- ي أ ر ا و ر ا ي ا ا ثرو ا ا ل وأ . ٤- ا ا ا ر ر ا ا ت را ا ب ح وا لو ا ق و ان ا. ٥- ا و ا ا ا آ - وأ ا إ ًً - ا نآ و.

ا ت را ناآ ا ل وا ا ا  واﳌﺼﺎدر اﳌﺮاﺟﻊ ﻓﻬﺮس ناآ ا. ا إق : ا رة ا ا ، ر -ى ا مأ . ر ا ،ي ا ا م : ب ا ن ،فر ا دار )د. ط ،د. ت . ( ا أ: ا رة ا ا ا ، ر -ى ا مأ ن أ : ا ةأ ا ا ناآ ا ، ر-ى ا مأ . ي ا ا آ : ن ا ت آ ا ا ئد ا ا نآ ر وا ة ا ا و ا ، ر -ى ا مأ . داود أ ر أ: ا ا آ ر ا رة ، ر - ا ح ا ، . ا ن إ: ح ا رة ، ر -ى ا مأ . ا :ن ا رة ا ا ا ، ر -ى ا مأ .

ا ت را ا و ا ا آ  ر ة : ا ا ا نآ ا ، ر - ى ا مأ ز ا : ا ا ل أ ، ا دار ، و ا ا ٢٤١٠ـ . ا : ا رة ، ر - ى ا مأ . ا ،ن أ : ا ا ان ء ا ا ل و وا ، ا دار -تو ،)د. ط ،د. ت . ( ا ا ا ، ا ا أ : تدا ا ناآ ، ز ا ار )د. ط ،د. ت . ( م ا ب ر: ا ةأ ي ا ب ناآ ا ، هرا د ر- ى ا مأ . ون آو ا ز: ا نآ ل ا ا ا ت آ ، ث ح ا ) ا م ا (، ٢٥)١( / ٢٠١١ ي ا ة ، ر- ا ا -ة . ي ا : ا ا ت ا د ا رة ، ر -ى ا مأ . : ا ء ا م ا د ناآ ا ا وا ، ر- ا ا -ة

ا ت را ناآ ا ل وا ا ا  ي ا ١٣٣٣ . ا ا ا : ر ا ا جر ا ة ، ر -ى ا مأ . ا ا ا : ا ا أ ا ا ، ب ا ار ا- ، ا ٣٩٩١ام . ا أ ا : ا ا ، ا ا دار - تو ، ر ٨٤١٢. ا ا أ : ر ا ر ا ر ا ، دار - ،٤٢٤١ـ . وي ا يزا ا ا : ار أو ا ار أ و ا ، ا دار-تو . ا ا : و ا ر ا ة ا ا ، ر -ى ا مأ . ي ا ا : ا ت آ ا ا ئد ا ناآ ، ر-ى ا مأ . : رة ا ا ا ، ر-ى ا مأ . قرو : ا ا ا ء نآ وا ، ر - ح ا - . دة ز ج : ا نآ ن ا ا ، ر - ا ا -ة .

ا ت را ا و ا ا آ  و ا ا : ا م ت ندراآ ا ، ا-ض ا ، ا ا ١٢٤١ـ . ا رك : ا ط ا نآ ا ، ت را ا ا ت وا آ ا م ا -ة ، و ا ا ٨٢٤١ـ . ن : ا ء ا رادة ناآ ا ، ر- ا ا -ة . ا ا ا : http://www. qurancomplex. org ا رة ا ث ا ا -وة » ا ت ا د ا « ن ١٥ ن ٤١٠٦ـ . ا ا : ا ا وا د ، ث ا وا ا) ا ا أ ءا وة ث ُ -( ى ا مأ ،٤١٠٠ـ . ر ا ا : ا م ن ا نآ ، ا ا-تو ،٢٢٤١ـ . ي ا : ا ن ا نآ ، دار- ، و ا ا. : ا ا ا أ ما ا آ ، د - ا د ا ،٢٠١٠م . ا درو ر : ا ا ء ا بدأ آ ، ر - ا ا -ة .

ا ت را ناآ ا ل وا ا ا  : ا ا ا د ا ر و أ ، ة ا: ا ،١٢٤١ ﻫ ، ص٨٤. إري ا : ل ر ا ا ا اr أو و) ري ا (، ا دار ، ا - تو ، ا ٤١ا٠٧ ﻫ. ا د . ا ا : د زو ا ا ، ا ا -تو ، ا ٤١ا٠٨ـ . و ا ز . ا: أ ،ن ان ر: ا ا ل ا ا ا ب ا ،)د. د (، و ا ٢١٤١اـ . ج ا ، ) ا ا ا ا ا ل ر إ ل ا ل ا r( ، دار ،٢٤١٧ـ . ر ا . ط ا ن : دارةام ا رة ، ر ا ا ة - . ي ا أ : ا ت آ ا ا ت ا ناآ ا ، ر-ى ا مأ . ا لا : ا رة واأ ئد ، ر-ى ا مأ . اوي : ا ل ا ت ا آ ، ر - ا ا .